آل محمد

از امامت‌پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو

متن این جستار آزمایشی است، امید می رود در آینده نه چندان دور آماده شود.

این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل آل محمد (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.


آل محمدصلى الله عليه وآله وسلم آل هرکس به ذریّه و نسل و فرزندان او گفته مى‌شود. آل محمدصلى الله عليه وآله وسلم نیز ذرّیه و عترت آن حضرت است.[۱]

مقدمه

  • امام صادقعلیه السلام ذریّۀ محمّد را آل او دانسته و امامان را اهل او شمرده است.[۲] آل، دربارۀ کسانى به‌کار برده مى‌شود که مخصوص و متّصل به یک شخص‌اند، یا از روى قرابت و خویشاوندى، یا از روى موالات. آل پیامبر، خویشاوندان اویند. هرآل نبى، امت نبى هست، امّا هرامّت نبى، آل او نیست.[۳] آل الرّجل، اهله و عیاله و اتباعه.[۴] به گروه، خاندان و فرزندان هرکس آل او گفته مى‌شود. در قرآن نیز آل موسى، آل فرعون، آل ابراهیم، آل داود، آل یعقوب و. . . به‌کار رفته است. وقتى آل محمدصلى الله عليه وآله وسلم گفته مى‌شود، عترت پاک پیامبر و خاندان آن حضرت مورد نظر است که از آنان به اهل بیتعلیهم السلام هم تعبیر شده است. آل محمّد و عترت و اهل بیت، شامل همسران آن حضرت نمى‌شود. وقتى آیۀ تطهیر دربارۀ اهل بیتعلیهم السلام نازل شد، امّ سلمه همسر پیامبر پرسید: آیا من از اهل تو نیستم؟ فرمود: تو به سوى نیکى و خیرى، لیکن اهل بیتعلیهم السلام من اینان على، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام هستند.[۵] وقتى پیامبر دربارۀ اهل بیت خویش سفارش مى‌کرد، پرسیدند: اهل بیت تو کیانند؟ فرمود: اهل بیت من على و دو نواده‌ام و نه امام از فرزندان حسین علیهم السلاماند، امامان امین و معصوم، اینان اهل بیت و عترت منند، از گوشت و خون من.[۶][۷]
  • امامان شیعه، پیوسته تأکید داشتند که آل محمد را مطرح کنند و بر آنان درود بفرستند. این نوعى خط سیاسى در مقابل شیوۀ امویان و عباسیان نیز به‌شمار مى‌رفت که تلاش بر محو نام این خاندان داشتند. صلوات بر پیامبر و آل محمّد، ازاین‌رو مورد تأکید است. اینکه پیامبر فرمود: هرکس بر من صلوات بفرستد ولى بر آل من نفرستد، بوى بهشت به مشامش نمى‌رسد،[۸] براى توجّه دادن به این مسیر نورانى و صراط حقّى است که منتهى به خدا مى‌شود. پیامبر اسلامصلى الله عليه وآله وسلم، اساس اسلام را حبّ اهل بیت دانسته است: اساس الإسلام حبنّا اهل البیت[۹] و از معارف دینى هرچه از این خانه و خاندان بیرون نیامده باشد، قابل اطمینان نیست و به تعبیر امام باقرعلیه السلام مکتب غیر آل محمّد باطل و بیراهه است: کلّ ما لم یخرج من هذا البیت فهو باطل[۱۰][۱۱]
  • در قرآن از آل یاسین یاد شده و خدا بر آنان درود فرستاده است. امام رضاعلیه السلام فرمود: مقصود خدا آل محمّد است.[۱۲] ائمه، خلافت را خاصّ آل محمّد مى‌دانستند و دیگران را غاصب مى‌شمردند. امام صادقعلیه السلام فرمود: "جلسوا مجلسا کان آل محمّد احقّ به منهم"[۱۳] در جایگاهى نشستند که آل محمدصلى الله عليه وآله وسلم، از آنان به آن جایگاه سزاوارترند. امام باقرعلیه السلام نیز دربارۀ مرجعیّت دینى خاندان پیامبر فرمود: "جعل اللّه آل محمّد الأبواب الّتى یؤتى منها"[۱۴] در غدیریّۀ مهم و دلنشین ناشى صغیر شناخت حق به وسیلۀ آل محمّد بیان شده است: بآل محمّد عرف الصّواب و فی أبیاتهم نزل الکتاب[۱۵] در غدیر خم، با معرفى علىعلیه السلام به امامت مسلمین، سوق دادن امّت به سوى خاندانى بود که پایگاه نزول قرآن و مهبط وحى بودند. اگر آل محمدصلى الله عليه وآله وسلم، محوریّت مى‌یافتند و مردم در امور دین و دنیا و در مسائل اخلاقى و سیاسى به اهل بیتعلیهم السلام روى مى‌آوردند، از سرچشمۀ اسلام سیراب مى‌شدند و گرفتار بیراهه‌ها نمى‌گشتند. آل محمدصلى الله عليه وآله وسلم از نگاه دیگر همۀ کسانى‌اند که موالات این دودمان را پذیرفته‌اند و در فکر و عقیده و سلوک و مواضع، تابع عترت‌اند. همچنانکه که سلمان منّا اهل البیت بود، هرکس اهل تقوا و حبّ اهل بیت باشد، از این خاندان و از آل محمّد است. حضرت باقرعلیه السلام فرمود: "من احبّنا فهو منّا اهل البیت"[۱۶] امام صادقعلیه السلام نیز فرمود: "من اتّقى منکم و اصلح فهو منّا اهل البیت"[۱۷] پیامبر خداصلى الله عليه وآله وسلم نیز فرمود: "آل محمّد کلّ تقىّ"[۱۸] آل محمدصلى الله عليه وآله وسلم هرکسى است که پرواپیشه باشد. این پیوند، پیوندى روحى، فکرى، معنوى و مکتبى است.[۱۹]
  • امام صادقعلیه السلام فرمود: هرکس آل محمدصلى الله عليه وآله وسلم را دوست بدارد و با آنان تولّى داشته باشد و ایشان را بر همۀ مردم مقدّم بدارد، به خاطر قرابتى که نسبت به پیامبر دارند، او از آل محمدصلى الله عليه وآله وسلم است، به خاطر منزلتى که نزد آل محمد دارد، نه آنکه عینا از آنان باشد، بلکه به خاطر تولّى و پیروى که نسبت به آنان دارد، از آنان شمرده مى‌شود و این حکم خدا در قرآن است که: ﴿وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ[۲۰] و ﴿فَمَن تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي[۲۱] [۲۲] هم خطّى و همفکرى و همراهى با هرگروه، انسان را جزو آنان مى‌سازد. هرکس که در اندیشه و عمل، محمّدى و علوى و محمّدى و علوى و اهل بیتى باشد، آل محمدصلى الله عليه وآله وسلم است.[۲۳]

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

Icon4.png با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید ... بسیاری از پانویس‌ها برخوردار از لینک انتقال به اطلاعات جدید هستند:  

  1. محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۲۵.
  2. معانى الأخبار، ص ۹۴ ح ۱،۲ و ۳
  3. مفردات، راغب اصفهانى
  4. معجم الألفاظ و الأعلام القرآنيه، محمّد اسماعيل ابراهيم
  5. كافى، ج ۱ ص ۲۸۷
  6. علىّ و سبطاى و تسعة من ولد الحسین أئمّة امناء معصومون، الا انّهم اهل بیتى و عترتى من لحمى و دمى؛ اهل البيت فى الكتاب و السنّه، ص ۵۱
  7. محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۲۵.
  8. وسائل الشيعه، ج ۴ ص ۱۲۱۹، نيز به مدخل صلوات در همين كتاب مراجعه شود
  9. وسائل الشيعه، ج ۱۱ ص ۱۴۱
  10. وسائل الشيعه، ج ۸ ص ۵۰
  11. محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۲۵.
  12. بحار الأنوار، ج ۲۳ ص ۱۶۷
  13. بحار الأنوار، ج ۲۴ ص ۳۱۰
  14. «خداوند، آل محمّد را درهایى قرار داد که از آنها به سوى خدا باید رفت.» بحار الأنوار، ج ۸ ص ۳۳۶ح۵
  15. تمام قصيده را در «الغدير» ج ۴ ص ۲۵ بخوانيد
  16. اهل البيت فى الكتاب و السنّه، ص ۵۴۷ به نقل از تفسير عيّاشى
  17. اهل البيت فى الكتاب و السنّه، ص ۵۴۸ به نقل از تفسير عيّاشى
  18. اهل البيت فى الكتاب و السنّه، ص ۵۴۷ به نقل از تفسير عيّاشى
  19. محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۲۵.
  20. سوره مائده آیه۵۱
  21. سوره ابراهیم آیه۳۶
  22. بحار الأنوار، ج ۶۵ ص ۳۵ ح ۷۳
  23. محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۲۵.