القاب و کنیه‌های علی

از دانشنامه امامت
پرش به: ناوبری، جستجو

متن این جستار آزمایشی است، امید می رود در آینده نه چندان دور آماده شود.

این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل القاب و کنیه‌های علی (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

القاب و کنیه‌های علیعلیه السلام لقب، نام ویژه‌ای است که نشانۀ خصوصیاتی در صاحب نام است و مفهوم آن خوبی‌ها و فضایل یک انسان است[۱].

مقدمه

  • القاب حضرت علیعلیه السلام که در روایات، زیارات، اشعار و ادعیه آمده، بسیار است.[۲] برخی از معروفترین لقب‌های وی در عربی و فارسی چنین است: الامام، امیر المؤمنین، حیدر، مرتضی، انزع البطین، یعسوب الدین، امام المؤمنین، یعسوب المؤمنین، امام الأمّه، امام الأولیاء، امام المتقین، اسد اللّه، ولیّ، وصیّ، تقیّ، قاتل الناکثین و القاسطین، شبیه هارون، صاحب اللّواء، سیف رسول اللّه، صدیق اکبر، خاصف النّعل، کاشف الکرب، ابو الریحانتین، بیضة البلد، قائد الغرّ المحجّلین، امیر البرره، مختار، سیف اللّه، فاروق امّت، باب علم النبی، امیر النحل. ابن شهر آشوب نقل می‌کند: وی در قرآن سیصد نام دارد و در روایات، خدا می‌داند.[۳] در کاربرد ادبیات و اشعار فارسی هم تعابیر فراوانی به عنوان لقب خاصّ او رواج دارد، از جمله: فاتح خیبر، شیرگیر، مولود کعبه، ضیاء دیده، شیر خدا، مرتضی علی، حیدر، ساقی کوثر، امین پیامبر، شاه ولایت، شحنۀ نجف، مولای متّقیان، شاه مردان، شیر یزدان، حیدر کرّار، شاه دلدل‌سوار، خیبرگشا، بت‌شکن، خانه‌زاد خدا و... لقب‌های ویژۀ او نزد آسمانیان و زمینیان و در لوح و صحف ابراهیم و نزد حورالعین و در زبان عبری و سریانی، در زبور و انجیل و قرآن، نزد رومیان و عرب و عجم و ترک و دیلم، نزد کاهنان و جنّیان در منابع مکتوب آمده است.[۴]فهرست مفصّلی به ترتیب الفبا نیز از القاب آن حضرت در کتاب «مناقب» نقل شده که خواندنی است.[۵] لقب‌ها و یا اوصاف علیعلیه السلام در احادیث شیعه و سنّی بسیار است. شهید قاضی نور اللّه شوشتری براساس تتبّع خود در روایات عامّه ۲۴۷ صفت یافته و متن آن احادیث را که مشتمل بر این اوصاف است، از منابع اهل سنت آورده است،[۶] از قبیل: امام المتقین، سیّد المسلمین، سیّد الأوصیاء، امام کلّ مؤمن و مؤمنه، قائد الغرّ المحجّلین، یعسوب الدین، خاتم الوصییّن، امیر المؤمنین، ولیّ الناس، ولی اللّه، اوّل من آمن برسول اللّه، وصیّ رسول اللّه، اخو رسول اللّه، امین اللّه علی وحیه، خلیفة رسول اللّه، سیف اللّه علی اعدائه، حجّة اللّه، الصدیق الأکبر، وزیر رسول اللّه و... "کنیه"، غیر از نام اصلی شخص است و اغلب به خاطر داشتن فرزند یا چیزی یا صفتی دارای ستایش یا نکوهش، به کسی گفته می‌شود و با "اب"، "ام"، "ابن" و "بنت" می‌آید، مثل ابو الحسن و امّ لیلا. گاهی کنیه به عنوان تکریم و احترام بر کسی اطلاق می‌شود. از کنیه‌های حضرت علیعلیه السلام می‌توان از ابو الحسن، ابو الحسین، ابو الحسنین، ابو زینب، ابو ریحانتین، ابو تراب، ابو الهیجاء، ابو الأئمه، ابو السبطین، ابو الشهداء، ابو العتره، ابو القصم، ابو المؤمنین، ابو شبّر، ابو محمّد یاد کرد.[۷].[۸]

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

Icon4.png با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید ... بسیاری از پانویس‌ها برخوردار از لینک انتقال به اطلاعات جدید هستند:  

  1. محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۸۵.
  2. ر. ک: القاب و صفات مولای متقیان علی بن ابی طالب، فرزین ثابت، نشر سبحان، دانشنامۀ امام علی، ج ۱۰ ص ۳۲۹ تا ۳۸۸، فضائل الخمسة من الصحاح الستّه،۱ ص ۲۰۲
  3. مناقب، ابن شهر آشوب، ج ۳ ص ۲۷۵
  4. مناقب، ابن شهر آشوب، ج ۳ ص ۲۷۶
  5. مناقب، ابن شهر آشوب، ج ۳ ص ۲۷۸تا۲۹۰. بحار الأنوار، ج ۳۵ ص ۴۵ تا ۶۷
  6. احقاق الحق، ج۴و ۱۵
  7. در اين مورد ر. ك: دانشنامۀ امام على، ج ۱۰ ص ۳۳۷ تا ۳۴۵.
  8. محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۸۵.