الهام در حدیث

از دانشنامه امامت
پرش به: ناوبری، جستجو

متن این جستار آزمایشی است، امید می رود در آینده نه چندان دور آماده شود.

اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث الهام است. "الهام" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل الهام (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

الهام در لغت به معنای در دل افتادن، در دل افکندن، در دل افکندن نیکی، در دل افکندن چیزی، در دل افکندن چیزی است در اصطلاح علوم اسلامی به معنای القای معنا و معرفتی از سوی عالم بالا بر قلب آدمی به طریق فیض، و بدون طلب و اکتساب و استفاضه است.


کاربردهای الهام در حدیث

  • از جست وجو در احادیث معلوم می‌شود که الهام همانند واژه وحی به دو معنای عام و خاص به کار رفته است؛ معنای خاص آن، القای چیزی و معرفتی در قلب انسان است که مقابل معنای خاص وحی "وحی نبوّت"، و برای بیان تمییز میان نبیّ و ولیّ است [۱]. الهام به این معنا، در برخی احادیث مقابل تحدیث هم قرار گرفته؛ به این بیان که تحدیث، نواختن سمع و القای در قوه شنوایی است، و الهام،‌انداختن در قلب است [۲]، وبه توفیق الهی [۳]، و وقار و سکینه‌ای که در پی الهام برای او حاصل می‌شود [۴] از وسوسه شیطانی بازشناخته می‌شود. آنچه به قلب الهام می‌شود تنها از سنخ علم و معرفت نیست بلکه از الهام حُبّ و بغض [۵] و طاعت [۶] و شکر و دعا [۷] و صبر [۸] و امور دیگر هم سخن به میان رفته است[۹].
  • اما الهام به معنای عام، علاوه بر انسان‌ها، فرشتگان [۱۰] و حیواناتی چون زنبور عسل [۱۱] را هم شامل می‌شود. و می‌توان میان الهام و وحی به معنای عام آن دو رابطه عموم من وجه را استنباط کرد [۱۲][۱۳].


منابع

جستارهای وابسته

  1. الهام به امام؛ علیه السلام
  2. الهام به پیامبر؛صلى الله عليه وآله وسلم
  3. الهام به پیامبر خاتم؛ صلى الله عليه وآله وسلم
  4. الهام به ولی؛
  5. الهام به وصی؛
  6. الهام به اهل بیت علیهم السلام؛
  7. الهام به فاطمه زهرا علیها السلام.

منبع‌شناسی جامع وحی و الهام

پانویس

  1. بحارالأنوار، ج۸، ص ۲۸؛ ج۱۶، ص ۳۷۰ و ۳۲۲ و ۳۱۸؛ و ج۴۹، ص ۱۹۶.
  2. بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۱۸؛ و ج۶۶، ص ۴۷۸.
  3. بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۷۷.
  4. بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۶۰ و اصول کافی، ج۱، ص ۳۲۶.
  5. بحارالأنوار، ج۴۰، ص ۴۷.
  6. بحارالأنوار، ج۵۱، ص ۳۱۵؛ ج۵۳، ص ۷۸.
  7. بحارالأنوار، ج۸۶، ص ۱۸۲.
  8. بحارالأنوار، ج۹۵، ص ۳۱۱.
  9. دانشنامه کلام اسلام؛ ج۱، ص ۶۸.
  10. بحارالأنوار، ج۱۹، ص ۲۸۷؛ ج۳، ص ۲۷۲.
  11. بحارالأنوار، ج۱۹، ص ۲۸۷.
  12. بحارالأنوار، ج۱۸، ص ۲۵۴.
  13. دانشنامه کلام اسلام؛ ج۱، ص ۶۸.