امام مبین

از امامت‌پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو

متن این جستار آزمایشی است، امید می رود در آینده نه چندان دور آماده شود.

اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل امام مبین (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

مراد از امام مبین و کتاب مبین همان لوح محفوظ یا علم الهی است که همه چیز در آن ثبت است.[۱]

معنای لغوی "امام مبین"

  • واژۀ امام از ریشه «ا ـ م ـ م»، معانی مختلفی دارد از جمله به معنای الگو و پیشوا آمده است و واژه مبین از ریشه «بیان» به معنای کشف و ظهور است.[۲] دو واژه «مُبین» و «بیّن» هم معنا هستند؛ اما «مبین» از تأکید بیشتری برخوردار بوده و افزون بر ظهور و انکشاف، از حالت اظهار و کاشفیت برای دیگر اشیا نیز برخوردار است.[۳][۴].

چیستی "کتاب مبین" و "امام مبین"

  • مقصود از "امام مبین" و "کتاب مبین" همان "لوح محفوظ" یا "علم الهی" است که همه چیز در آن ثبت است؛[۵]
  • امام مبین آگاه به همه چیز بوده و تمام اطلاعات در نزد اوست.[۶] به عبارتی دیگر علم الهی همچون کتابی بزرگ بر همۀ هستی احاطه دارد،[۷] احاطه و تدبیر خلقتِ جهان و تقدیر و اندازه‌گیری برای هر یک از موجودات.[۸] در قرآن کریم هرجا از این کتاب نام برده شده، برای بیان احاطۀ علمی خداوند به اعیان موجودات، و حوادث جاری جهان است.[۹]
  • مراد از کتاب مبین مرتبه واقعى اشیاء و تحقق خارجى آنها است که قابل پذیرفتن هیچ‌گونه تغییر نیست.[۱۰]
  • واژۀ "امام مبین" یعنی پیشوای روشنگر،[۱۱] در یک آیه[۱۲] به کار رفته است و واژۀ "کتاب مبین" در دوازده آیه.[۱۳] از قرآن کریم به‌ روشنی به دست می‌آید همۀ وقایع عالم طبیعت در کتاب مبین ثبت و ضبط شده است: ﴿وَلاَ حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الأَرْضِ وَلاَ رَطْبٍ وَلاَ يَابِسٍ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِين[۱۴] کتاب مبین هرچه باشد، غیر از واقعیت‌ها و حوادث خارجی است و بر آنها تقدم دارد و پس از فانی و سپری شدن آنها نیز باقی است[۱۵].[۱۶] و در امام مبین که لوح محفوظ است تفصیل قضای الهی ثبت گردیده است[۱۷] و لذاست که این کتاب نمی تواند اوراق جسمانی باشد زیرا امور جسمانی توان ثبت تمامی حقایق خودش را ندارد، چه رسد به این که تمامی اشیاء را تا ابد ثبت نماید.[۱۸] باید دانست خداوند این علم را به انبیاء و اولیاء و قدیسان تعلیم فرموده است.[۱۹]

"امام مبین" و علم معصوم

  • قرآن کریم کتاب نازل الهی است که از لوح محفوظ[۲۰] و کتاب مکنون[۲۱] سرچشمه گرفته است؛ یعنی حقیقت و اصل قرآن در لوح محفوظ و کتاب مبین است و غیر از کسانی که از تطهیر ویژۀ الهی و مقام عصمت برخوردارند، از حقیقت و اصل قرآن آگاهی ندارند.[۲۲] بر اساس احادیث مسلّم و مورد قبول مسلمین، اهل کساء مصادیق قطعی مطهرون هستند[۲۳].[۲۴] لذا پیامبر اکرم صلى الله عليه وآله وسلم و اهل بیت ایشان از لوح محفوظ آگاه بودند و یا اگر می‌خواستند آگاه می‌شدند.[۲۵] در برخی از روایات[۲۶] "امام مبین" بر امیرالمؤمنین علیه السلام تطبیق شده است،[۲۷] مانند: امام باقرعلیه السلام فرمودند:[۲۸] «وقتی آیۀ ﴿وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ نازل گشت، دو تن برخاسته پرسیدند: ای رسول خدا آن تورات است؟ فرمود: نه. پرسیدند: انجیل است؟ فرمود: نه. پرسیدند: قرآن است؟ فرمود: نه. در این هنگام [[امیرالمؤمنینعلیه السلام تشریف آوردند. پس رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم فرمود: او، این است، همانا او امامی است که خداوند تبارک و تعالی علم همه چیز را در او احصاء فرموده است.»[۲۹]

جستارهای وابسته

منبع‌شناسی جامع امام مبین

منابع

پرسش‌های وابسته

  1. رابطه امام مبین یا کتاب مبین با علم معصوم چیست؟ (پرسش)
  2. رابطه امام مبین یا کتاب مبین با علم غیب معصوم چیست؟ (پرسش)

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ر.ک. نمازی شاهرودی، علی، علم غیب، ص ۳۴؛ رضایی اصفهانی، محمد علی، تفسیر قرآن مهر، ج ۱۵، ص ۲۳۰ و ج ۱۷، ص ۱۵۶ ـ ۱۵۷؛ بخارایی‌زاده، سید حبیب، علم غیب امامان از نگاه عقل کتاب و سنت، ص ۱۳۱ و ۱۳۲؛ اسدی گرمارودی، محمد، علم برگزیدگان در نقل و عقل و عرفان، وبگاه خطابۀ غدیر؛ امام‌خان، عسکری، منشأ و قلمرو علم امام، فصل پنجم، صفحه؟؟؟
  2. الصحاح، ج ۵ ، ص ۲۰۸۲ ـ ۲۰۸۳؛ مفردات، ص۱۵۷ ـ ۱۵۸؛ التحقيق، ج۱، ص۳۶۶ ـ ۳۶۷، «بين».
  3. لسان العرب، ج ۱، ص ۴۶۲ ؛ التحقيق، ج ۱، ص ۳۶۷ ـ ۳۶۸.
  4. دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۴، ص: ۲۳۳.
  5. ر.ک. نمازی شاهرودی، علی، علم غیب، ص ۳۴؛ رضایی اصفهانی، محمد علی، تفسیر قرآن مهر، ج ۱۵، ص ۲۳۰ و ج ۱۷، ص ۱۵۶ ـ ۱۵۷؛ بخارایی‌زاده، سید حبیب، علم غیب امامان از نگاه عقل کتاب و سنت، ص ۱۳۱ و ۱۳۲؛ اسدی گرمارودی، محمد، علم برگزیدگان در نقل و عقل و عرفان، وبگاه خطابۀ غدیر؛ امام‌خان، عسکری، منشأ و قلمرو علم امام، فصل پنجم، صفحه؟؟؟
  6. ر.ک. نمازی شاهرودی، علی، علم غیب، ص ۳۴
  7. ر.ک. رضایی اصفهانی، محمد علی، تفسیر قرآن مهر، ج ۱۵، ص ۲۳۰ و ج ۱۷، ص ۱۵۶ ـ ۱۵۷
  8. ر.ک. معارف، مجید و دیگر نویسندگان، نقد شبهه تعارض آیات علم غیب در قرآن، صفحه؟؟؟
  9. ر.ک. میرترابی حسینی، زهرةالسادات، علم لدنی در قرآن و حدیث، ص ۷۷
  10. ر.ک. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان، ج ۷، ص ۱۷۹ ـ ۱۸۲
  11. ر.ک. رضایی اصفهانی، محمد علی، تفسیر قرآن مهر، ج ۱۷، ص ۱۵۶ ـ ۱۵۷
  12. سورۀ یس، آیۀ ۱۲: ﴿إِنَّا نَحْنُ نُحْيِ الْمَوْتى‏ وَ نَكْتُبُ ما قَدَّمُوا وَ آثارَهُمْ وَ كُلَّ شَيْ‏ءٍ أَحْصَيْناهُ في‏ إِمامٍ مُبين
  13. مانند: سورۀ مائده، آیۀ ۱۵؛ سورۀ انعام، آیۀ ۵۹؛ سورۀ یونس، آیۀ ۶۱ و ...
  14. «و هیچ دانه‏‌اى در تاريکیی‌هاى زمين و هیچ تر و خشکی نیست مگر اینکه در کتابی روشن ثبت است» سورۀ انعام، آیۀ ۵۹
  15. ر.ک. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان، ج ۷، ص ۱۲۴ ـ ۱۲۷
  16. ر.ک. ربانی گلپایگانی، علی، وحی نبوی، ص ۲۰۷ ـ ۲۰۸؛ تحریری، محمد باقر، جلوه‌های لاهوتی، ج ۱، ص ۱۲۶؛ معارف، مجید و دیگر نویسندگان، نقد شبهه تعارض آیات علم غیب در قرآن، صفحه؟؟؟؛ میرترابی حسینی، زهرةالسادات، علم لدنی در قرآن و حدیث، ص ۷۷
  17. ر.ک. ربانی گلپایگانی، علی، وحی نبوی، ص ۲۰۷ ـ ۲۰۸
  18. ر.ک. تحریری، محمد باقر، جلوه‌های لاهوتی، ج ۱، ص ۱۲۶
  19. ر.ک. معارف، مجید و دیگر نویسندگان، نقد شبهه تعارض آیات علم غیب در قرآن، صفحه؟؟؟
  20. سورۀ بروج، آیۀ ۲۱ و ۲۲
  21. سورۀ واقعه، آیۀ ۷۷ و ۷۸
  22. سورۀ واقعه، آیۀ ۷۸ و ۷۹
  23. ر.ک. میلانی، سید علی، نفحات الازهار، ج ۲۰، ص ۷۶ و ۱۱۰
  24. ر.ک. ربانی گلپایگانی، علی، وحی نبوی، ص ۲۰۷ ـ ۲۰۸
  25. ر.ک. ربانی گلپایگانی، علی، وحی نبوی، ص ۲۰۷ ـ ۲۰۸
  26. ر.ک. بخارایی‌زاده، سید حبیب، علم غیب امامان از نگاه عقل کتاب و سنت، ص ۱۳۱ و ۱۳۲؛ نجفی یزدی، سید محمد، پیشگویی‌های امیرالمؤمنین ع‍ل‍ی‌ ب‍ن‌ اب‍ی‌ طال‍ب‌، ص ۲۶ و ۲۷؛ ایمانی، احد|، وبگاه بهترین سخن‌ها
  27. ر.ک. ربانی گلپایگانی، علی، وحی نبوی، ص ۲۰۷ ـ ۲۰۸؛ شریعتمدار جزایری، سید نورالدین، امام حسین و علم به شهادت، ص ۱۱؛ رضوی، سید محمد، صدری ارحامی، هدی، معناشناسی واژه کتاب و رابطه آن با قرآن، ص ۸۰ ـ ۸۱
  28. ابن بابویه، محمد بن علی، امالی، ص ۱۷۰
  29. ر.ک. بخارایی‌زاده، سید حبیب، علم غیب امامان از نگاه عقل کتاب و سنت، ص ۱۳۱ و ۱۳۲؛ نجفی یزدی، سید محمد، پیشگویی‌های امیرالمؤمنین ع‍ل‍ی‌ ب‍ن‌ اب‍ی‌ طال‍ب‌، ص ۲۶ و ۲۷