اهل الذکر

از دانشنامه امامت
(تغییرمسیر از اهل ذکر)
پرش به: ناوبری، جستجو

متن این جستار آزمایشی است، امید می رود در آینده نه چندان دور آماده شود.

این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل اهل الذکر (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

واژه‌شناسی لغوی

  • اهل‌الذکر: اهل اطلاع و یادآوری، امامان معصومعلیهم السلام[۱].
  • اهل‌الذکر ترکیبی اضافی و مرکب از "اهل" و "ذکر" است. واژه أهل به معانی سزاوار و لایق به چیزی، مختار و منتخب، خاندان، خویشان، عیال و فرزندان، ملت و امت و ... آمده است[۲] که قدر جامع همه آنها تعلق، سنخیت، أنس و الفت داشتن با چیزی و اختصاص داشتن به آن است. البته هرچه تعلق چیزی به چیزی بیشتر باشد اختصاص بدان شدیدتر است و هر چه اختصاص شدیدتر باشد صدق عنوان "اهلیت" قوی‌تر خواهد بود[۳][۴].
  • واژه "ذکر" در اصل خلاف نسیان[۵] و به معنای یادآوری است[۶] برخی گفته‌اند: ذکر گاهی به معنای‌ هیئت نفسانی است که انسان به وسیله آن می‌تواند معارفی را که کسب کرده نگهداری کند. در این صورت ذکر مانند حفظ است، جز آنکه به اعتبار احراز آن معارف "حفظ" و به اعتبار استحضار آنها "ذکر" گفته می‌شود[۷][۸].

آیه اهل ذکر

  • قرآن كریم می‌فرماید: اگر نمی‌دانید، از آگاهان و اهل ذكر بپرسید: ﴿فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ[۹] رجوع به آگاهان و دانایان در هرمسأله‌ای، امری عقلانی و طبیعی است و رجوع جاهل به عالم مبنای ارتباطات بشری است. علامه طباطبایی می‌گوید: آیه اشاره به یك اصل عمومی عقلایی است كه جاهل به اهل خبره مراجعه می‌كند.[۱۰] در امور دین و پیمودن راه سعادت و كسب معارف الهی و یافتن راه خدا و تفسیر كلام اللّه و دست یافتن به عقاید حقّه، باید به اهل بیتعلیهم السلام رجوع كرد كه آگاه‌ترین و دین‌شناس‌ترین مردمند. امام علیعلیه السلام فرمود: نحن أهل الذّكر[۱۱] اهل ذكر ماییم. امام باقرعلیه السلام نیز در ذیل این آیۀ كریمه فرمود: "هم الأئمّة من عترة رسول اللّه"[۱۲]، امامان از عترت پیامبر خداصلى الله عليه وآله وسلم اهل ذكرند. اگر ذكر را به معنای قرآن بدانیم، باز اهل بیت قرآن شناس‌ترین افرادند و آیات كلام اللّه در این خاندان نازل شده است. در روایات بسیاری توصیه شده در امور دین، به اهل بیتعلیه السلام مراجعه كنید و دین خود را از آنان بیاموزید و از این خاندان با عناوینی همچون: خازنان علم الهی، وارثان علوم پیامبران، داناترین مردم، راسخان در علم، معدن و سرچشمۀ علوم و دانا به هرچه كه بوده و خواهد بود و. . . یاد شده است.[۱۳] این آیه، مرجعیت دینی اهل بیت را تبیین می‌كند و معیاری برای نقد افكار و اندیشه‌هاست، چون آنان آموزگاران دین و آگاهان به شریعت الهی‌اند و از سوی خداوند حجت قرار داده شده‌اند. بنابراین، آیه می‌تواند مورد استناد دربارۀ امامت و رهبری هم باشد، چون اهل بیت، به عنوان آگاه‌ترین انسان‌هایی كه وارث علم و حكمت پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم و دانا به قرآن و شریعت‌اند، باید در مصدر حكومت و ولایت قرار گیرند و جلوی بدعت‌ها و انحرافات را بگیرند و كلامشان فصل خصومت كند.[۱۴]

تبیین اهل‌ الذکر

منابع

پانویس

Icon4.png با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید ... بسیاری از پانویس‌ها برخوردار از لینک انتقال به اطلاعات جدید هستند:  

  1. اصغرپور قراملکی، محسن، دائرةالمعارف قرآن کریم، ج۵، ص: ۱۳۰ - ۱۳۳.
  2. بصائر ذوی التمییز، ج‌۲، ص‌۸۳‌، ۸۵‌.
  3. التحقیق، ج‌۱، ص‌۱۶۹، «اهل».
  4. اصغرپور قراملکی، محسن، دائرةالمعارف قرآن کریم، ج۵، ص: ۱۳۰ - ۱۳۳.
  5. مقاییس اللغه، ج‌۲، ص‌۳۵۸؛ لسان العرب، ج‌۵‌، ص‌۴۹، «ذکر».
  6. نثر طوبی، ج‌۱، ص‌۲۷۵.
  7. مفردات، ص‌۳۲۸؛ بصائر ذوی التمییز، ج‌۳، ص‌۹، «ذکر».
  8. اصغرپور قراملکی، محسن، دائرةالمعارف قرآن کریم، ج۵، ص: ۱۳۰ - ۱۳۳.
  9. نحل، آیه ۴۳
  10. المیزان، ج ۱۲ ص ۲۷۵
  11. مناقب، ج ۳ ص ۹۸
  12. اهل البیت فی الكتاب و السنّه، ص ۱۵۴
  13. اهل البیت فی الكتاب و السنّه، ص ۱۷۵
  14. محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص:۳۲.