بحث:افضلیت امام علی

از دانشنامه امامت
پرش به: ناوبری، جستجو

افضلیت

  • امام در هر چه که به آرمان‌ها و اهداف امامت مربوط می‌شود باید افضل باشد که بالاترین این صفات، عصمت است که برای تبیین معارف و احکام ضرورت دارد. هر یک از ائمهعلیهم السلام در عصر خود کامل‌ترین مصداق در این صفات بوده‌اند و از نظر عقلی، امامت غیر افضل بر افضل قبیح است.

  • امیرمؤمنان در مجاهدت و یاری خدا و رسول اول بود؛ اعلم هم بود زیرا اولاً حدس قوی داشت، ثانیاً با پیامبر ملازم بود، ثالثاً، صحابه کثیراً به او رجوع می‌کردند. رابعاً، پیامبر به برتری او تصریح فرمودند.

  • متکلمان اهل سنت یا لزوم افضل بودن امام بر دیگران را انکار کرده‌اند، و یا افضلیت امیرمومنان را به برتری در پاره‌ای از صفات و امور حمل کرده‌اند.

  • ادلۀ افضلیت امیر مؤمنان، اطلاق دارند و تقیید، بدون دلیل عقلی و لفظی، مردود است.

  • ادلۀ افضلیت ابوبکر فقط از طریق اهل سنت نقل شده‌اند و نمی‌تواند معارض نصوص افضلیت امیرمؤمنان باشند که از هر دو طریق روایت شده و همچنین ادلۀ افضلیت ابوبکر براساس معیارهای اهل سنت فاقد اعتبارند؛ چنان که ابن ابی الحدید معتزلی گفته است: فرقه "بکریه" به عنوان مقابله با شیعه، در مقابل احادیث فضایل علی و امامت بلافصل او، احادیثی را درباره فضایل و امامت ابوبکر جعل کرده‌اند[۱].

  • در نظر شیعه، جانشین به حق پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم، علی بن ابی‌طالبعلیه السلام است هر چند به دلایلی، تنها پس از خلیفه سوم، برای مدت پنج سال به خلافت ظاهری رسید، ولی پیش از آن زمان نیز مسند امامت از آنِ وی بود. اثبات امامت علیعلیه السلام در گرو اثبات منصوص بودن در قرآن و روایات نبوی است[۲].
  • به اعتراف شیعه و سنی در میان اصحاب پیامبر، شخصیتی به افضلیت امیرالمؤمنینعلیه السلام نبوده است. از جمله فضایل امام علیعلیه السلام عبارتند از:

    1. شجاع‌ترین مردم: مدال پر افتخار " لَا فَتَى‏ إِلَّا عَلِيٌ‏ لَا سَيْفَ‏ إِلَّا ذُو الْفَقَارِ " در جنگ احد از آن حضرت علیعلیه السلام بود. پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم در جنگ خندق فرمود: " لَضَرْبَةُ عَلِيٍّ خَيْرٌ مِنْ‏ عِبَادَةِ الثَّقَلَيْنِ‏"

    1. داناترین امت اسلامی: پیامبر اسلامصلى الله عليه وآله وسلم درباره حضرت علی فرمود: " أَقْضَاكُمْ‏ عَلِيٌ‏ ‏" بدون تردید قضاوت، بدون علم نشاید، پس علی داناترین امت است.

    1. نقس و جان پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم: به اتفاق همه مفسران منظور از "انفسنا" در آیه مباهله، علیعلیه السلام است. وقتی علیعلیه السلام، مساوی افضل الناس است پس مساوی افضل، افضل است.
    2. سخاوتمندترین مردم: آیات سوره دهر، و آیۀ ﴿ الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُم بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلانِيَةً [۳] در حق مولا علیعلیه السلام نازل شده.

    1. زاهدترین و وارسته‌ترین انسان‌ها.

    1. عابدترین انسان‌ها.

    1. بردبارترین انسان.

    1. شریف‌ترین مردم در اخلاق.

    1. سبقت در ایمان.
    2. کامل‌ترین انسان در فصاحت و بلاغت.

    1. استوارترین انسان‌ها در رأی و نظر و تدبیر و اراده امور.

    1. حریص‌ترین مردم در اجرای حدود الهی.

    1. نخستین گردآورنده و حافظ قرآن.

    1. دارای اخبار غیبی.

    1. مستجاب الدعوه.

    1. صاحب کرامت.

    1. وجوب محبت او بر دیگران: حضرت از اولی القربی است و قرآن، مودت ایشان را واجب فرموده.

    1. انبیای الهی از صحابه پیامبر افضل بودند و طبق برخی روایات حضرت علی با انبیای الهی برابری می‌کند.

    1. دوری از کفر: لحظه‌ای به خدا کفر نورزید بر خلاف سایر صحابه.

    1. خدمت علی به اسلام.

    1. جامع همه کمالات "روحی، بدنی و خارجی": روحی مانند علم خارجی مانند نسبت شریفش[۴].
  • ر.ک. علی ربانی گلپایگانی، کلام تطبیقی، ج۲، ص:۲۴۹ - ۲۵۳.
  • ر.ک. امینی، علی رضا؛ جوادی، محسن، معارف اسلامی، ج۲، ص:۱۵۴ - ۱۵۵.
  • آنان که دارایی‌های خود را در شب و روز پنهان و آشکار می‌بخشند؛ سوره بقره، آیه:۲۷۴.
  • ر.ک. عبدالحسین خسروپناه، کلام نوین اسلامی، ج۲، ص: ۴۰۹ - ۴۲۳.