راهنما:شیوه نگارش کتاب‌شناسی

از دانشنامه امامت
پرش به: ناوبری، جستجو

در ذیل گام‌های ساختن یک کتاب‌شناسی از ابتدا تا انتها تشریح می شود:

گام اول: ثبت عنوان مقاله

  1. انتخاب عنوان کتاب جهت انجام کتاب‌شناسی آن به عهده مدیریت دانشنامه می‌باشد؛ لینک شناسه کاربری مدیریت.
  2. گاهی فهرستی از کتاب‌های مورد نظر به صورت لینک داخلی از جانب مدیریت محول می‌شود و گاهی به صورت مأموریت ویژه طبق شرایط ویژه به خود ویکی‌نویس ارجاع داده می‌شود که در این صورت باید با هماهنگی مدیر عنوان کتاب هماهنگی شود.
  3. فهرست کتاب‌های مورد نظر جهت انجام کتابشناسی باید در صفحه بحث مدیر قرار گیرد. مثال: ملاحظه شود
  4. در عنوان مقاله به هیچ عنوان از علائم نگارشی نظیر "^" ، "،" و... استفاده نمی‌شود. علامت سوال ("؟") تنها علامتی است که صلاحیت دارد در عنوان مقاله قرار گیرد.
  5. در عنوان اصلی جستارها (به‌غیر از سرشناسه و جعبه اطلاعات)، به هیچ عنوان نباید از عبارات یا رمزهایی مثل «علیه السلام، (ع)، (ص)، (ره)، (عج)» استفاده شود.اما در سرشناسه و جعبه اطلاعات، فقط می‌توان از رمزهایی مثل (ع) و (ص) استفاده کرد.

گام دوم: بازگشایی صفحه جدید

نمونه بازگشایی صفحه جدید (کلیک کنید)
  1. برای بازگشایی صفحه جدید، ابتدا عنوان مقاله‌ای که می‌خواهید ایجاد کنید را جستجو می‌کنید.
  2. در صفحه نتایج جستجو، روی لینک عنوان جدیدی که می‌خواهید کار کنید کلیک کنید؛ صفحه آماده ایجاد خواهد شد؛ مثال در تصویر کلمه دارای لینک داخلی قرمز رنگ (صفحه جدید).

گام سوم: انتقال نمونه کتابشناسی

  1. یک مورد مشابه که پیش از این کار شده است بیابید و کل صفحه را از قسمت ویرایش کپی کنید و در صفحه جدید بگذارید.
  2. متغیرها را منطبق بر مورد جدید اصلاح کرده و ذخیره کنید.
  3. جزئیات پر کردن متغیرها در گام های پس از این، توضیح داده شده اند.

گام چهارم: یافتن اطلاعات کتابشناسی

  1. ابتدا باید به وبگاه کتابخانه ملی بروید و در آنجا کتاب مورد نظر خود را جستجو کنید در صورتی که کتاب در ایران چاب شده باشد تمام مشخصات فنی آن ظاهر می‌شود.
  2. به وبگاه‌های گوناگون کتابشناسی و فروشگاهی مراجعه کرده و هر آنچه در مورد کتاب مورد نظر یافت را در جایی نگهداری کنید؛ به ویژه موارد ذیل (اجباری):

گام پنجم: پر کردن جعبه اطلاعات کتاب

نمونه جعبه اطلاعات کتاب

اولین کار در تعویض متغیرهای صفحه مشابه که در گام سوم توضیح داده شد، تعویض جعبه متغیرهای جعبه اطلاعات است که اکثرا از منبع وبگاه کتابخانه ملی قابل استفاده می‌باشد. در این جعبه موارد ذیل ردیف شده‌اند:

  1. عنوان
  2. عنوان اصلی
  3. تصویر
  4. اندازه تصویر
  5. از مجموعه
  6. زبان
  7. زبان اصلی
  8. نویسنده
  9. نویسندگان
  10. تحقیق یا تدوین
  11. زیر نظر
  12. به کوشش
  13. مترجم
  14. مترجمان
  15. ویراستار
  16. ویراستاران
  17. موضوع
  18. مذهب
  19. ناشر
  20. به همت
  21. وابسته به
  22. محل نشر
  23. سال نشر
  24. تعداد جلد
  25. صفحه
  26. قطع
  27. نوع جلد
  28. شابک
  29. رده‌بندی کنگره
  30. رده‌بندی دیویی
  31. شماره ملی

گام ششم: سامان دادن سرشناسه

نمونه سرشناسه اصل مجموعه کتب چند جلدی(کلیک کنید)
نمونه سرشناسه جلدی از کتاب های چند جلدی (کلیک کنید)
  1. سرشناسه اولین پارگراف مقاله است که باید از این الگو پیروی کند:
  • کتاب های چند جلدی:
    • الگوی سرشناسه برای اصل مجموعه:
..(عنوان کتاب).. کتابی است ..(تعداد جلدها).. جلدی که به ..(موضوع کتاب).. می‌پردازد. این کتاب اثر ..(نام پدیدآورنده).. است و ..(نام انتشارات).. انتشار آن را به عهده داشته است. آماده‌سازی جلدهای ..(تعداد جلدها)..گانهٔ این اثر برای انتشار با تحقیق ..(نام محققین)همراه بوده است.
    • الگوی سرشناسه برای جلدهای کتاب:
این کتاب، جلد اول از مجموعهٔ ..(تعداد جلدهای کتاب).. جلدی ..(عنوان کتاب کتاب).. است و به ..(موضوع کتاب).. می‌پردازد. پدیدآورندهٔ این اثر ..(نام پدیدآورنده).. و ناشر آن ..(نام انتشارات).. است. تحقیق آن را ..(نام محقق).. به عهده داشته‌اند.


  • الگوی سرشناسه برای کتاب های تک جلدی:
..(عنوان کتاب)..کتابی است که به ..(موضوع کتاب).. می‌پردازد. پدیدآورندهٔ این اثر ..(نام پدیدآورنده).. است و ..(نام انتشارات).. انتشار آن را به عهده داشته است. تحقیق آن را به ترتیب ..(نام محقق).. به عهده داشته‌اند.

گام هفتم: سامان دادن بخش درباره کتاب

  1. در این بخش، بارزترین اطلاعات کسب شده در مورد کتاب مورد نظر ثبت می شود؛ مانند: روش و منهج نویسنده کتاب، بخش های مهم کتاب، مدت زمان صرف شده در تألیف آن و غیره.
  2. ذکر منابع این اطلاعات در پانویس نیز الزامی است.
  3. در صورتی که هیچ‌گونه اطلاعاتی درباره کتاب یافت نشد عبارت (در این مورد اطلاعاتی در دست نیست) ثبت شود.
نمونه فهرست (کلیک کنید)
نمونه فهرست سه ستونه (کلیک کنید)

گام هشتم: سامان‌دادن بخش فهرست کتاب

  1. همانند گام پیشین منابع باید در پانویس ذکر شوند.
  2. در صورتی که فهرستی درباره کتاب یافت نشد عبارت (در این مورد اطلاعاتی در دست نیست) ثبت شود.
  3. در فهرست‌نویسی باید به فهرست گلوله‌ای و شماره‌ای در ابتدای هر عنوان و علامت "؛" در انتهای هر عنوان توجه داشت، آخرین مورد با نقطه به اتمام می رسد.
  4. اگر در فهرست، شماره‌گذاری به صورت دستی انجام می‌شود، نباید از "*" یا "#" هم استفاده شود.
  5. در صورتی که یکی از موارد فهرست، به چند قسمت تقسیم می‌شود، به جای "؛"، علامت ":" قرار می‌گیرد.
  6. در صورتی که فهرست طولانی باشد (بالای ۲۰ سطر) لازم است فهرست سه ستونه ایجاد شود.

گام نهم: سامان دادن بخش درباره پدیدآورنده

  1. نام پدیدآورنده را در دانشنامه جستجو کنید، در صورتی که پدیدآورنده پیش از این، معرفی شده باشد، همان مطلب را منتقل کنید.در غیر این صورت، به ترتیب ذیل اقدام کنید.
  2. حد‌اقل در دو پاراگراف (هر یک سه سطر) در مورد زندگی علمی نویسنده یا محقق نوشته شود.
  3. در پاراگراف اول نام نویسنده، اساتید وی و فعالیت های اجرایی وی بیان می شود.
  4. در پاراگراف دوم فعالیت های علمی و آثار پدیدآورنده اعم از کتاب یا مقاله اشاره شود با این الگو: "او علاوه بر ..(فعالیت های پدیدآورنده)..، به ..(سایر فعالیت های پدیدآورنده).. مشغول است و بیش از ..(تعداد کتب پدیدآورنده) جلد کتاب به رشتهٔ تحریر درآورده است. ..(مهمترین آثار پدیدآورنده).. برخی از این آثار است.".
  5. در ذکر آثار باید توجه داشت همان اثری که در حال ایجاد کردنش هستیم تکرار نشود.
  6. نباید طولانی باشد و به کمترین حد ممکن اکتفا شود.
  7. اگر پدیدآورنده روحانی باشد از اصطلاح (حجت الاسلام و المسلمین ) یا (آیت الله) استفاده شود در صورتی که دارای مدرک دکتری باشد کلمه (دکتر ) نوشته شود.
  8. پس از ورود نام و لقب نویسنده یا محقق ، سال و محل تولد و در صورت وفات سال ومحل آن را ذکر می کنیم، باید توجه داشت که سال تولد و یا وفات باید هر دو شمسی یا هر دو قمری باشد، برای تبدیل تاریخ میتوانید به این سایتمراجعه کنید
  9. باید مشخص شود که تحصیلات حوزوی یا دانشگاهی پدیدآورنده چیست؛ شاگرد کدام اساتید بوده است.
  10. از عبارات دال بر احترام و تکریم یا تعظیم پرهیز شود؛ مثلا: (ایشان).
  11. در ذکر اساتید پدیدآورنده از این واژگان در حد ممکن استفاده نشود: شیخ، حضرت، آیت الله ، استاد ، مرجع تقلید ، دکتر، شهید، علامه و ...
  12. نام اساتید باید به صورت کامل بیاید و دارای لینک داخلی باشد.
  13. در ذکر نام‌ها باید دقت داشت، اگر اسم به شکل مضاف و مضاف الیه خوانده می‌شود (با کسره) مثل: «موسوی خمینی» جدا نوشته می‌شود. اما اگر با سکون خوانده می‌شود مانند: «قاسم‌زاده» با نیم‌فاصله نوشته می‌شود.
  14. در صورتی که پدیدآورنده علاوه بر تحصیلات حوزوی، تحصیلات دانشگاهی نیز دارد اشاره شود.
  15. # فعالیت‌های مهم پدیدآورنده نیز اشاره شود؛ (سعی شود حداكثر ذكر ۵ اثر ذکر شود نه بيشتر).
  16. آثار پدیدآورنده به صورت مورب و در گیومه («») آورده شوند.

گام دهم: سامان دادن بخش کتاب‌های وابسته

  1. در صورتی که کتاب چند جلدی باشد و یا به زبان‌های دیگر ترجمه شده باشد، لینک داخلی مربوط به این کتاب‌ها در این قسمت قرار داده می‌شود.
  2. در صورت عدم وجود کتاب مرتبط این بخش حذف می‌شود.

گام یازدهم: سامان دادن بخش متن کتاب

  • اگر نسخه الکترونیکی کتاب در اینترنت موجود است، لینک دانلود آن در این قسمت قرار می‌گیرد.

هم به صورت پی دی اف و هم به صورت متن دیجیتال (html)

گام دوازدهم: سامان دادن بخش پیوند به بیرون

  • در این مرحله چند نمونه (حد اقل سه مورد) از وبگاه هایی که در مورد کتاب اطلاعاتی ارائه داده اند - البته به جز مواردی که در پانویس ثبت شده اند - ثبت می شوند.

گام دوازدهم: سامان دادن بخش رده‌ها

  • اصل تشخیص عنوان رده ها به عهده مدیریت دانشنامه است لذا به فراخور کتاب مورد نظر کلیه رده های ابلاغ شده تعبیه می شود.
  • شیوه قرار دادن رده‌ها به این صورت است:
  • رده‌ها به چند دسته تقسیم می‌شوند:
    • دسته اول: رده‌های جامع: این دسته در تمامی مقالات کتاب‌شناسی ذکر می‌شوند و بدون تغییر قرار می‌گیرند. برای نمونه:
      • رده:کتاب‌شناسی جامع امامت و ولایت
      • رده:کتاب‌شناسی امامت
    • دسته دوم: رده‌های شناسنامه: این دسته در تمامی در تمامی مقالات کتاب‌شناسی ذکر می‌شوند و با توجه به کتاب تغییر می کنند. برای نمونه:
      • رده:کتاب‌شناسی امامت "..." (به جای "..." نام پدیدآورنده)
      • رده:آثار امامت و ولایت "..." (به جای "..." نام پدیدآورنده)
      • رده:کتاب‌شناسی امامت تک جلدی (به جای تک جلدی، متغیر دو جلدی، سه جلدی و..)
      • رده:کتاب‌شناسی امامت با تعداد صفحات بیش از "..." (به جای "..." عدد صفحات کتاب)
      • رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت به زبان فارسی (به جای فارسی، متغیر عربی، انگلیسی و..)
      • رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت منتشر‌شده در "..." (به جای "..." تاریخ سال انتشار کتاب)
      • رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های امامت انتشارات "..." (به جای "..." نام انتشارات)
    • دسته سوم: رده های موضوعی: این دسته در تمامی مقالات کتاب‌شناسی ذکر می‌شوند و با توجه به کتاب تغییر می کنند. برای نمونه:
      • اگر موضوع اصلی کتاب با مدخل برابر بود به این صورت:
      • رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم امام
      • اگر مدخل، بخشی از محتوای کتاب بود به این صورت:
      • رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های متضمن نقر و نکت
      • ضمنا مدخل های بالادستی نیز در رده قرار می گیرند مثلا:
      • رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های نقر و نکت
      • رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های منابع علم امام
      • رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم امام
    • دسته چهارم: رده های بخش مدیریت: این دسته برای تکمیل اطلاعات و مدیریت مقالات به وجود آمده، و به صورت های زیر مورد استفاده قرار می‌گیرد:
      • رده:کتاب‌های دارای چکیده
      • رده:کتاب‌های دارای فهرست
      • رده:کتاب‌های دارای متن دیجیتال
      • رده:کتاب‌های دارای متن PDF
      • رده:کتاب‌های فاقد چکیده
      • رده:کتاب‌های فاقد فهرست
      • رده:کتاب‌های فاقد معرفی پدیدآورنده
      • رده:کتاب‌های فاقد تصویر پدیدآورنده
      • رده:کتاب‌های فاقد متن دیجیتال
      • رده:کتاب‌های فاقد متن ‌PDF
توجه کنید که در هر مقاله ابتدا رده‌های "دارای" و سپس رده‌های "فاقد" قرار می‌گیرند.
  • برای عملکرد هر رده از رده های مذکور، باید جمله بین دو قلاب "[]" گذاشته شود.
  • باید توجه داشت در صورتی که کتاب مربوط به ولایت است و نه امامت، به جای امامت در رده ولایت قرار می گیرد.