طویل العمر

از امامت‌پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو

متن این جستار آزمایشی است، امید می رود در آینده نه چندان دور آماده شود.

این مدخل مرتبط با مباحث پیرامون امام مهدیعلیه السلام است. "امام مهدی" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل امام مهدی (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

مقدمه

  • طبق روایات، حضرت مهدیعلیه السلام که در آخر الزمان ظهور کرده و جهان را پر از عدل ‏وداد خواهد نمود فرزند امام عسکریعلیه السلام است که در نیمه شعبان سال ۲۵۵ ق زاده شده است. معنای روشن این سخن، آن است که آن ذخیره الهی، دارای عمر طولانی است.
  • تاکنون، افزون بر ۱۱۷۰ سال از عمر مبارک آن حضرت گذشته است.
  • پیش‏تر در برخی روایات، سخن از عمر طولانی آن حضرت به میان آمده بود. امام حسن مجتبیعلیه السلام ضمن بیانی مفصل درباره آن حضرت فرمود: "نهمین از فرزندان برادرم، فرزند بانوی کنیزان است. خداوند در دوران‏ غیبت، عمر او را طولانی خواهد کرد؛ آن‏گاه به قدرت خویش وی را در سیمای جوانی کمتر از چهل سال برخواهد انگیخت، تا دانسته شود خداوند بر هرچیز توانا است"[۱].
  • نخستین دانشمندی که به طرح مسأله طول عمر امام زمان علیه السلام پرداخت، ابو جعفر محمد بن علی بن بابویه قمی، معروف به شیخ صدوق است. وی در کتاب کمال الدین و تمام النعمة به تفصیل درباره طول عمر بحث کرده و به پرسش‏‌های مخالفان طول عمر امام مهدیعلیه السلام پاسخ داده است. وی، فصل جامعی از کتاب یاد شده را به زندگی "معمّرین" (صاحبان عمر طولانی) اختصاص داده است و ده‏ها نفر از اشخاص را که عمری بیش از ۱۲۰ سال داشته‏‌اند نام می‌‏برد و شرح حال و زندگی هریک از آنان را به صورت مختصر ذکر می‌‏کند.
  • شیخ صدوق، مسأله طول عمر حضرت مهدیعلیه السلام‏ را فقط از راه "تجربه تاریخی" و افراد دارای عمر طولانی، بررسی کرده و به دیگر ادله نپرداخته است. این راه از سوی دانشمندانی همچون شیخ مفید، شیخ طوسی، سید مرتضی، شیخ طبرسی، خواجه نصر الدین طوسی، علامه حلی، فیض کاشانی، علامه مجلسی و دیگر بزرگان شیعه ادامه یافت. آنچه این بزرگان در بررسی علمی طول عمر آن حضرت، به آن پرداخته‏‌اند، به طور عمده حول محورهای ذیل است:

طول عمر از نگاه قرآن کریم‏

  • شماری از افرادی که در قرآن، دارای عمری طولانی و غیر طبیعی شمرده شده‌‏اند، عبارتند از:
  1. حضرت نوحعلیه السلام‏: قرآن، درباره حضرت نوحعلیه السلام می‏‌گوید: ﴿وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلاَّ خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ الطُّوفَانُ وَهُمْ ظَالِمُونَ[۲]. این بیان الهی، روشن نکرده است که این مدت، بر دوره عمر رسالت‏ حضرت نوحعلیه السلام دلالت دارد یا عمر آن حضرت؛ از این‌‏رو در پاره‏‌ای روایات اسلامی آمده است که مراد از عمر، دوره رسالت حضرت نوحعلیه السلام است؛ ولی مدت زندگی او ۲۵۰۰ سال بوده است. از امام سجادعلیه السلام نقل شده است که فرمود: "در قائم سنّتی از نوح است و آن طول عمر است"[۳].
  2. عیسی بن مریمعلیه السلام: قرآن، درباره حضرت عیسیعلیه السلام می‌‏فرماید: " ﴿وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَكِن شُبِّهَ لَهُمْ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُواْ فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِّنْهُ مَا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلاَّ اتِّبَاعَ الظَّنِّ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًا بَل رَّفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا وَإِن مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلاَّ لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا [۴]. بیشتر مفسران مسلمان، در تبیین آیه یاد شده بر این باورند که حضرت عیسیعلیه السلام زنده است و در آخر الزمان نازل شده، در نماز به امام مهدیعلیه السلام اقتدا خواهد کرد. حال اگر تاریخ میلادی، از صحت و دقت کافی برخوردار باشد، عمر حضرت عیسیعلیه السلام، اکنون افزون بر دو هزار سال است و بر این اساس، عمر ۱۱۷۰ ساله برای حضرت مهدیعلیه السلام‏ امر بعیدی نخواهد بود.
  3. حضرت خضرعلیه السلام‏: یکی از کسانی که عمر طولانی دارد، حضرت خضرعلیه السلام است. در قرآن از وی به صراحت یاد نشده است؛ اما داستان ملاقات و همراهی موسای کلیم با این بنده دانا و باتجربه‏ خداوند سبحانه و تعالی، در سوره کهف آمده است[۵]. اعتقاد به زنده بودن حضرت خضرعلیه السلام، اختصاصی به شیعه نداشته، بلکه میان اهل سنت نیز عقیده‏‌ای پذیرفته شده است.
  4. اصحاب کهف‏: قرآن درباره آنان می‌‏گوید: ﴿ وَلَبِثُوا فِي كَهْفِهِمْ ثَلاثَ مِائَةٍ سِنِينَ وَازْدَادُوا تِسْعًا [۶]. قرآن در این آیه، به زنده بودن اصحاب کهف به مدّت بیش از سه قرن- آن هم در خواب و بدون آب و غذا- تصریح می‏‌کند. به راستی کدام یک شگفت‏‌انگیزتر است؛ کسی که سیصد سال بدون آب و غذا زنده مانده یا کسی که صدها سال باقی مانده است؛ اما غذا می‏‌خورد، آب می‏‌آشامد، راه می‌‏رود، می‏‌خوابد و بیدار می‏‌شود؟

از نگاه روایات‏

  • سخنان رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم نیز بر طول عمر انسان، صحه می‏‌گذارد و آن را امری ممکن می‌‏شمارد. یکی از کسانی که در سنّت پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم- به ویژه در منابع اهل سنت- به طول عمر او اشاره شده، دجال است. اهل سنت، بر اساس همین روایات، عقیده دارند دجال در عصر پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم متولد شده و به زندگی خود ادامه می‌‏دهد، تا در آخر الزمان خروج کند[۷]. حال اگر این احادیث درست باشد- چنان که اهل سنت بر این باورند- در این صورت، شایسته نیست که آنان در حیات و عمر طولانی امام مهدیعلیه السلام، تردید کنند.
  • از طرفی حال که دشمن خدا، به مصالحی می‌‏تواند بیش از هزار سال زنده بماند، چرا بنده و خلیفه و ولی خدا نتواند عمر طولانی داشته باشد؟ [۸]

از نگاه عقل‏

  • افزون بر کتاب و سنّت، عقل سلیم نیز طول عمر را برای انسان، ناممکن نمی‌‏داند؛ بلکه آن را امری کاملا ممکن می‌‏شمارد. حکیمان و فیلسوفان گفته‌‏اند: بهترین دلیل بر امکان هر چیزی، واقع شدن آن چیز است.
  • همین که طول عمر در میان پیشینیان روی داده و تاریخ، افراد زیادی را به ما نشان می‌‏دهد که عمری طولانی داشته‏‌اند، خود دلیل روشنی است بر این‏که طول عمر از دیدگاه عقل امری ممکن است[۹].
  • بررسی علمی و بحث طول عمر، در حقیقت به نوع تفسیر فیزیولوژی از "پیری و فرسودگی"، وابسته است.
  • این قانون که: پیری و فرسودگی زاییده یک قانون طبیعی حاکم بر بافت‏ه‌ای پیکره انسانی است، و ضروری است که بدن پس از رسیدن به آخرین مرحله رشد، کم‏کم فرسوده شده، برای ادامه زندگی، کارآیی کمتری داشته باشد، تا آن‏گاه که در لحظه‏‌ای معین از کار بیفتد، آیا حتی درباره بدنی هم که از هرگونه تأثیر خارجی در امان مانده صادق است یا این‏که فرسودگی و کاهشی که در کارآیی بافت و نسوج مجموعه بدن به چشم می‌‏خورد، نتیجه نبرد با عوامل بیرونی - مانند میکرب‌‏ها و سموم- است که به بدن انسان راه می‏‌یابد؟ [۱۰]
  • افزون بر دلیل‏‌های یاد شده، برای طول عمر انسان، راه دیگری نیز وجود دارد که همان راه اعجاز و قدرت خداوند سبحانه و تعالی است.
  • آری؛ حضرت مهدیعلیه السلام‏ با قدرت الهی زنده است و میان مردم، به زندگی خود ادامه می‌‏دهد. همان خدایی که آتش را برای ابراهیم سرد و سلامت قرار داد و گل را برای حضرت عیسیعلیه السلام به پرنده تبدیل کرد، و حضرت عیسیعلیه السلام و حضرت خضرعلیه السلام را پس از قرن‌‏ها زنده نگه می‌‏دارد، می‏‌تواند مهدیعلیه السلام را نیز با قدرت الهی خود زنده نگه دارد[۱۱].

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

Icon4.png با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید ... بسیاری از پانویس‌ها برخوردار از لینک انتقال به اطلاعات جدید هستند:  

  1. " التَّاسِعُ‏ مِنْ‏ وُلْدِ أَخِي‏ الْحُسَيْنِ‏ ابْنُ‏ سَيِّدَةِ الْإِمَاءِ يُطِيلُ‏ اللَّهُ‏ عُمُرَهُ‏ فِي‏ غَيْبَتِهِ‏ ثُمَ‏ يُظْهِرُهُ‏ بِقُدْرَتِهِ‏ فِي‏ صُورَةِ شَابٍ‏ ابْنِ‏ دُونِ‏ أَرْبَعِينَ‏ سَنَةً ذَلِكَ‏ لِيُعْلَمَ‏ أَنَ‏ اللَّهَ‏ عَلى‏ كُلِ‏ شَيْ‏ءٍ قَدِيرٌ ‏‏‏‏"، شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص ۳۱۵
  2. و به راستی ما نوح را به سوی قومش فرستادیم و هزار سال- جز پنجاه سال- میان آنان به سر برد آنگاه سیلاب آنان را فرو گرفت در حالی که ستمگر بودند؛ سوره عنکبوت، آیه: ۱۴.
  3. کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص ۳۲۲، ح ۴
  4. و (این) گفتارشان که «ما مسیح عیسی فرزند مریم، پیامبر خداوند را کشتیم» در حالی که او را نکشتند و به صلیب نکشیدند، بلکه بر آنان مشتبه شد و آنان که در این (کار) اختلاف کردند نسبت بدان در تردیدند، هیچ دانشی بدان ندارند، جز پیروی از گمان و به یقین او را نکشتند بلکه خداوند او را نزد خویش فرا برد و خداوند پیروزمندی فرزانه است. و کسی از اهل کتاب نیست مگر آنکه پیش از مرگش به وی ایمان می‌آورد و در روز رستخیز بر آنان گواه است؛ سوره نساء، آیه: ۱۵۷ - ۱۵۹.
  5. ر. ک: سوره کهف: آیه:۶۵.
  6. و در غار خود سیصد سال درنگ داشتند و نه سال بر آن افزودند؛ سوره کهف ، آیه: ۲۵.
  7. ر. ک: احمد بن حنبل، مسند، ج ۴، ص ۴۴۴؛ بخاری، صحیح، ج ۹، ص ۱۳۳
  8. شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۱۱۴
  9. ر. ک: محمد رضا حکیمی، خورشید مغرب، ص ۲۱۴
  10. سیّد محمد باقر صدر، جست‏وجو و گفت‏وگو پیرامون امام مهدی علیه السّلام، ص ۱۹- ۲۱
  11. سلیمیان، خدامراد، فرهنگ‌نامه مهدویت، ص:۲۹۲ - ۲۹۶.