عثمان بن سعید عمری

از دانشنامه امامت
(تغییرمسیر از عثمان بن سعید)
پرش به: ناوبری، جستجو

متن این جستار آزمایشی است، امید می رود در آینده نه چندان دور آماده شود.

این مدخل مرتبط با مباحث پیرامون امام مهدیعلیه السلام است. "امام مهدی" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل امام مهدی (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

مقدمه

  • ابو عمرو، عثمان بن سعید عمری، نخستین نایب خاص حضرت مهدیعلیه السلام‏ بود. شیخ طوسی، درباره سفیران حضرت و نخستین ایشان چنین نوشته است: "سفیرانی که از سوی امامان معصومعلیهم السلام به نیکی یاد شده‏‌اند؛ نخستین آنان مرد بزرگواری است که حضرت امام هادیعلیه السلام و امام عسکریعلیه السلام او را توثیق فرموده‌‏اند و او، شیخ موثق، ابو عمر عثمان بن سعید عمری است[۱].
  • نام وی عثمان بن سعید، کنیه‌‏اش ابو عمرو و لقبش العمری، سمّان[۲]، اسدی و عسکری می‏‌باشد.
  • وی از یاران، اصحاب و شاگردان مورد اطمینان امام دهم و امام یازدهمعلیهم السلام بود. او مردی بزرگوار و مورد اطمینان بود که از یازده سالگی در محضر امام هادیعلیه السلام به خدمت‌‏گزاری و یادگیری احکام، حدیث و آموزه‌‏های اسلامی اشتغال داشت و شاگرد تربیت ‏یافته مکتب ولایت و امامت بود[۳].
  • شاید یکی از دلایلی که وی در پیشگاه دو امام پیش از حضرت مهدیعلیه السلام‏ قرار گرفته بود، این بود که کسی در شأن و عظمت او تردید نداشته باشند و مردم، به راحتی نیابت او از حضرت مهدیعلیه السلام‏ را بپذیرند.
  • از احمد بن اسحاق نقل شده است: از حضرت هادیعلیه السلام پرسیدم: "با چه کسی دادوستد کنیم و از چه کسی مطلب را بگیریم و گفته‏ چه کسی را بپذیریم؟ امام فرمود: عمری مورد اعتماد من است؛ آنچه را از من به تو برساند، به طور قطع از من می‌‏رساند و آنچه را از قول من برای تو گوید، به طور قطع از من می‌‏گوید. "از خود، چیزی نمی‌‏گویدگ سخن وی را گوش کرده، اطاعت نما؛ زیرا او مورد اعتماد و امین است[۴].
  • عثمان بن سعید از سال ۲۶۰ ق به نص صریح امام حسن عسکریعلیه السلام به نیابت از امام غایب معرفی شد.
  • همچنین حضرت مهدیعلیه السلام‏ به وکالت و نیابت عثمان بن سعید برای جمعیت و اهالی قم اشاره کرد و آن‏ها را به عثمان بن سعید ارجاع داد[۵]. از مهم‏ترین ویژگی‌‏های نخستین نایب حضرت مهدیعلیه السلام‏ به موارد زیر می‏توان اشاره کرد:
  1. مورد اطمینان سه امام معصومعلیهم السلام و امین ایشان بود[۶]؛
  2. در مراسم ولادت حضرت مهدیعلیه السلام‏ حضور چشمگیری داشت[۷]؛
  3. مراسم کفن ‏و دفن امام عسکریعلیه السلام را بر عهده گرفت[۸]؛
  4. به دستور امام عسکریعلیه السلام پس از شهادت آن حضرت، عهده‌‏دار نیازهای خانواده آن حضرت شد؛
  5. افزون بر آن‏که از طرف امام عسکریعلیه السلام به نیابت حضرت مهدیعلیه السلام‏ نصب شده بود، توسط خود حضرت مهدیعلیه السلام‏ نیز به این مقام گماشته شد؛
  6. نقش مهمّی در رسوایی جعفر کذاب داشت؛
  7. پس از وفات وی، نامه تسلیتی از طرف حضرت مهدیعلیه السلام‏ صادر شد و در آن، از او تجلیل فراوانی شد.
  • وی اندکی پیش از سپری شدن عمرش، به دستور حضرت مهدیعلیه السلام‏، فرزندش، محمد بن عثمان را نایب خاص پس از خود منصوب کرد. البته پیش از این، فرزند عثمان بن سعید از سوی امام عسکری علیه السلام فردی مورد اطمینان برای فرزندش حضرت مهدیعلیه السلام‏ معرفی و معین شده بود[۹].

وفات نایب اول‏

  • یکی از پژوهشگران معاصر درباره مدت نیابت نایب نخست، چنین نوشته است: "با وجود نقش تعیین‏‌کننده عثمان بن سعید در سازماندهی و تحکیم پایگاه شیعیان، بسیاری از ابعاد شخصیت و زندگانی او در دوران کودکی و جوانی و چگونگی رشد و نموّ او، از جمله تولد، وفات و مدت نمایندگی او در بستر تاریخ مبهم مانده است.
  • هیچ نویسنده و مورخی به صورت قطع و یقین، تاریخ وفات او را مشخص نکرده است. بعضی‌‏ها به طور کلی متعرض این مسأله نشده‏‌اند و بعضی هم با بیان تاریخ‏‌های احتمالی، از کنار مسأله رد شده‏‌اند.
  • این تحقیق، پس از نقل برخی دیدگاه‏‌ها در این زمینه، دو دیدگاه را مطرح کرده است. سپس نخستین آن دو را انتخاب کرده، این‏گونه نوشته است: "او پیش از سال ۲۶۷ ق درگذشته است؛ اما مشخص نیست کدام سال.
  • بیشتر تاریخ‏‌نگاران و دانشمندان علم رجال، همین احتمال را انتخاب کرده‏‌اند و این، به واقع نزدیک‏تر است[۱۰].
  • ابو نصر هبة اللّه بن محمد می‌‏گوید: "قبر عثمان بن سعید در طرف غربی بغداد در خیابان "میدان" در اوّل محل، که به "درب جبله" معروف است، در داخل مسجد، درب راست که داخل می‌‏شوند و قبر در خود قبله مسجد قرار دارد"[۱۱][۱۲].

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

Icon4.png با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید ... بسیاری از پانویس‌ها برخوردار از لینک انتقال به اطلاعات جدید هستند:  

  1. نعمانی، الغیبة، ص ۳۵۳
  2. علت ملقب شدن او به "سمّان" این بود که به تجارت روغن می‏پرداخت، تا در پس این کار، به مسئولیت اصلی خود بپردازد و از شرّ حکومت در امان باشد
  3. علی غفارزاده، پژوهشی پیرامون زندگانی نواب خاص امام زمانعلیه السلام، ص ۱۰۶، به نقل از: شیخ طوسی، رجال الطوسی، رقم ۲۲، ص ۴۳۴
  4. محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۱، ص ۳۲۰؛ شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۳۵۴، ح ۳۱۵
  5. شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۴۷۶، ح ۲۶
  6. شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۳۵۴، ح ۳۱۵
  7. شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، باب ۴۲، ح ۶
  8. شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۳۵۶، ح ۳۱۸
  9. شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۳۵۶.
  10. ر. ک: علی غفارزاده، پژوهشی پیرامون زندگانی نواب خاص امام زمانعلیه السلام، ص ۱۴۲
  11. ر. ک: علی غفارزاده، پژوهشی پیرامون زندگانی نواب خاص امام زمانعلیه السلام، ص ۱۴۴
  12. سلیمیان، خدامراد،فرهنگ‌نامه مهدویت، ص:۳۰۴ - ۳۰۶.