علم امام از دیدگاه کلام امامیه (پایان‌نامه)

از دانشنامه امامت
پرش به: ناوبری، جستجو

این مدخل هنوز ویرایش نهایی نشده است.

علم امام از دیدگاه کلام امامیه

زبان فارسی
پژوهشگر ناصرالدین اوجاقی (ایران)
استاد راهنما محمد باقر قیومی (ایران)
استاد مشاور احمد عابدی (ایران)
استاد داور (نامعلوم)
مقطع تحصیلی کارشناسی ارشد
موضوع امامت
مذهب شیعه
سال دفاع ۱۳۸۵
محل دفاع مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران
تعداد صفحات ۲۰۰
وبگاه معرف پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه

علم امام از دیدگاه کلام امامیه، عنوان پایان‌نامه‌ای است به قلم ناصرالدین اوجاقی که در آن رویکرد کلام شیعه به مسأله علم امام را تا قرن هفتم هجری، مورد تحقیق و بررسی قرار می‌گیرد. این پایان‌نامه با همراهی محمد باقر قیومی به عنوان استاد راهنما و احمد عابدی به عنوان استاد مشاور تدوین و در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی دفاع شده است.[۱]

چکیده پایان‌نامه

  • پژوهشگر این پایان‌نامه در چکیده خود می‌گوید: « بررسی دیدگاه‌های شیعه درباره محدوده علم ائمه علیهم السلام و ارزیابی برخی از آیات قرآن و روایات اصول کافی در این باره می‌باشد. در مبحث نخست این رساله کلیاتی درباره محدوده ماهیت علم امام و لدنی بودن این علم مطرح شده سپس دیدگاه متکلمان اسلامی بویژه امامیه در قرون اول تا هفتم هجری در این زمینه شرح داده شده است. نگارنده با توجه به روایات اصول کافی علم ائمهعلیهم السلام به امور غیبی از جمله اوضاع بهشت و جهنم، آگاهی از ضمیر اشخاص علم به منایا و بلایا، علم به احوال فرشتگان، علم به باطن آسمان‌ها و زمین (ملکوت) و ... را بیان کرده و استدلال برخی از متکلمان و محدثان شیعه مانند ابن میثم بحرانی، علامه حلی و سید بن طاووس در اثبات این علوم برای ائمه را نیز نقل می‌نماید. بررسی منابع علم امام و محدودیت‌های این علم و موارد علم امام از مباحث دیگر این نوشتار است».[۱]

فهرست پایان‌نامه

فصل اول: کلیات تحقیق

  • پیشینه تحقیق؛
  • هدف از تحقیق؛
  • اهمیت و ضرورت تحقیق؛
  • روش تحقیق؛
  • سازماندهی تحقیق.

فصل دوم: قرن اول تا پایان قرن سوم

  • ویژگی‌های این دوره؛
  • مشکلات تحقیق در این دوره؛
  • سازماندهی فصل؛
  • بخش اول: سیری در روایات:
  • مباحث کلی علم امام در روایات:
  1. برخی از اوصاف علمی ائمه؛
  2. لدنی بودن علم امام؛
  3. زمان برخورداری امام از علم امام قبلی؛
  4. ارادی بودن علم امام؛
  5. محدودیت‌های علم امام؛
  6. انواع علوم امام؛
  7. پدید آمدن شبانه‌روزی و افزایش علم امام؛
  • موارد علم امام در روایات:
  1. علم به دین احکام و سیاست؛
  2. علم منایا و بلایا؛
  3. علم به آسمان‌ها و زمین و اخبار آنها؛
  4. علم به حوادث گذشته و حوادث آینده تا روز قیامت؛
  5. علم امام به زمان شهادت خود؛
  6. علم به اسامی شیعیان و محبان؛
  7. آگاهی از باطن انسان‌ها؛
  8. علم به زبان انسان‌ها و پرندگان و حیوانات؛
  9. آگاهی امام از جمیع علوم پیامبران و ملائکه؛
  10. علم غیب؛
  1. وراثت؛
  2. قرآن؛
  3. الهام؛
  4. تحدیث؛
  5. علم امام و شب قدر؛
  6. جفر و جامعه و صحیفه علی و مصحف فاطمه زهرا؛
  7. مناری از نور؛
  • بخش دوم: بررسی دیدگاه اصحاب ائمه:
  • جایگاه علم امام در تلقی شیعی از امامت؛
  • آگاهی امام از علوم دینی:
  1. احکام دینی؛
  2. علم به قرآن؛
  3. علم امام به امور عقیدتی؛
  • علوم غیر دینی:
  1. علم منایا و بلایا؛
  2. علم به حوادث گذشته و حوادث آینده؛
  3. آگاهی از ضمایر؛
  4. علم به اسماء شیعیان؛
  5. رفتار امام بر اساس علم امامت؛
  6. آگاهی از همه حوادث در روی زمین؛
  1. وراثت از پیامبر اسلام و انبیاء؛
  2. صحیفه؛
  3. الهام؛
  4. قیاس.

فصل سوم: قرن سوم تا پایان قرن ششم هجری

  • بخش اول: مکتب بغداد:
  • کلیاتی در باره علم امام:
  1. محدوده علم امام؛
  2. زمان کامل شدن علم امام؛
  3. کیفیت قضاوت امام؛
  4. عدم تساوی ائمه در علم؛
  5. لدنی بودن علم امام؛
  • موارد علم امام:
  1. علم به سیاست و حکومت داری؛
  2. علم امام به دین و احکام شرعی؛
  3. علوم غیر دینی؛
  4. علم به صنایع و مشاغل؛
  5. علم به تمام زبان‌ها؛
  6. علم امام به ضمایر افراد و باطن امور؛
  7. آگاهی امام از زمان شهادت خود؛
  1. وراثت؛
  2. وحی و الهام؛
  3. خواب صادق؛
  4. سخن گفتن ملائکه با امام؛
  • ارزیابی دیدگاه مکتب بغداد درباره علم امام؛
  • مفهوم امامت در تلقی مکتب بغداد؛
  • بخش دوم: مکتب قم:
  • کلیاتی در باب علم امام از دیدگاه مکتب قم:
  1. تساوی حال امام در علم قبل و بعد از امامت؛
  2. ماهیت علم امام؛
  3. اثبات امامت ائمه از طریق علم امام؛
  • موارد علم امام:
  1. علوم دینی؛
  2. علوم غیر دینی؛
  • منابع علم امام؛
  • بررسی عناوین باب‌های اصول کافی و بصائرالدرجات درباره علم امام:
  1. اوصاف علمی امام؛
  2. علوم سه گانه امام؛
  3. علوم امام در سخنان پیامبر اکرم صلى الله عليه وآله وسلم؛
  4. آیات مربوط به علم امام؛
  5. زمان بهره‌مند شدن امام از علم امام قبلی؛
  6. ارادی بودن علم امام؛
  7. زیاد شدن علم امام؛
  8. تساوی ائمه در علم؛
  • موارد علم ائمه:
  1. علم به احکام شرعی؛
  2. علم به قرآن؛
  3. علم به کتب آسمانی؛
  4. آگاهی ائمه از اسم اعظم الهی؛
  5. آگاهی از احوال شیعیان و افراد دیگر؛
  6. علم به آسمان‌ها و زمین و باطن آنها؛
  7. علم به بهشت و جهنم واهل آنها؛
  8. علم به ماکان و مایکون؛
  9. علم ائمه به منایا و بلایا؛
  10. آگاهی ائمه از غیب؛
  11. آگاهی ائمه از زمان شهادت خویش؛
  12. آگاهی امام از زبان همه انسان‌ها و حیوانات؛
  13. آگاهی از باطن اشخاص؛
  14. آگاهی امام از جمیع علوم ملائکه و انبیاء؛
  15. آگاهی امام از مسائل و معضلات غیر موجود در کتاب و سنت؛
  1. اخذ از معصوم قبلی؛
  2. تحدیث؛
  3. روح القدس؛
  4. الهام؛
  5. کتاب‎های موجود در نزد ائمه؛
  6. نزول ملائکه در شب قدر؛
  7. ستونی از نور در هر شهر؛
  8. عرضه شدن اعمال بر ائمه.

فصل چهارم: قرن هفتم هجری

  • بخش اول: بررسی دیدگاه ابن میثم بحرانی درباره علم امام؛
  • علوم دینی و مسائل حکومتی:
  1. معنای علم امام به تمام دین و احکام دینی؛
  2. استدلال بر علم امام به دین؛
  • دیدگاه ابن میثم درباره علم غیب امام:
  1. امکان اخبار از غیب؛
  2. کیفیت تعلم علوم غیبی؛
  3. قوانین کلی متعلق علم غیب؛
  4. اختصاص علم غیب به خدا؛
  5. بررسی آراء ابن میثم درباب علم غیب؛
  • آگاهی امام از زمان شهادت خود؛
  1. بررسی آراء ابن میثم در باب علم به زمان شهادت؛
  • بخش دوم: بررسی آراء ابن طاووس در باب علم امام:
  1. تعلم علم امام از دیدگاه ابن طاووس؛
  2. علم غیب از دیدگاه ابن طاووس؛
  3. تأثیر علم غیب بر رفتار امام؛
  4. سایر علوم ائمه از دیدگاه ابن طاووس؛
  • بخش سوم: آراء عمادالدین طبری درباره علم امام:
  1. لدنی بودن علم امام؛
  2. علم امام به احکام دینی؛
  3. موارد علم امام؛
  • بخش چهارم: آراء علامه حلی درباره علم امام:
  1. علم امام به احکام و قرآن؛
  2. آگاهی امام از زمان شهادت خود؛
  • فهرست منابع.

درباره پدیدآورندگان

احمد عابدی
(استاد مشاور)  
محمد باقر قیومی
(استاد راهنما)  

استخراج مقاله از پایان‌نامه

در این باره، اطلاعاتی در دست نیست.

چاپ پایان‌نامه به صورت کتاب

علم امام از دیدگاه کلام امامیه.

پانویس

پیوند به بیرون