علم امام تام یا محدود؟ (مقاله)

از دانشنامه امامت
پرش به ناوبری پرش به جستجو

این مدخل هنوز ویرایش نهایی نشده است.

علم امام تام یا محدود؟

رتبه علمی علمی - پژوهشی
زبان فارسی
نویسنده سید علی هاشمی
موضوع علم امام، قلمرو علوم ائمه، علم شأنی
علم اجمالی، علم فعلی، علم تفصیلی
مذهب شیعه
منتشر شده در فصلنامه مشرق موعود
وابسته به مؤسسه آینده روشن
محل نشر قم، ایران
تاریخ نشر زمستان ۱۳۹۳
شماره ۳۷
تعداد صفحات ۲۴
صفحات در مجله از صفحه ۴۹ تا ۷۲ مجله
ناشر الکترونیک پایگاه مجلات تخصصی نور

علم امام تام یا محدود؟ عنوان مقاله‌ای است با زبان فارسی که به مباحث قلمرو علوم امام می‌پردازد. این مقالهٔ ۲۴ صفحه‌ای به قلم سید علی هاشمی نگاشته شده و در فصلنامه مشرق موعود (شماره ۱۴۳۷ زمستان ۱۳۹۳) منتشر گشته است.[۱]

چکیده مقاله

  • نویسنده در ابتدای چکیده مقاله می‌نویسد: «علم ویژه و الهی امام، از جمله باورهای اساسی شیعه در مسئله امامت به شمار می‌رود. قلمرو علوم امام از مباحث مهمی است که به سبب پیچیدگی مباحث آن مورد تفسیرهای گوناگون قرار دارد».
  • نویسنده در ادامه چکیده می‌نویسد: «این نوشتار به روش توصیفی - تحلیلی به دنبال پاسخ‌گویی به این پرسش است که علوم ائمه تام است یا محدودیت‌ دارد؟ این بررسی در مهم‌ترین منابع روایی شیعه انجام شده است که سرچشمه مباحث این موضوع به شمار می‌آید. بررسی‌های این نوشتار، به این نتیجه انجامیده است که درباره هر یک از دو دیدگاه تام و محدود بودن علوم ائمه( روایاتی قابل توجه و معتبر وجود دارد). به نظر می‌رسد این روایات قابل جمع هستند. مهم‌ترین شیوه‌های جمع این روایات عبارت‌اند از: عدم علم استقلالی و امکان علم تام غیراستقلالی، علم محدود تفصیلی و علم تام اجمالی، علم محدود فعلی و علم تام شأنی، محدودیت در بخشی از علوم و تام بودن در بخشی دیگر، محدودیت بنابر برخی شیوه‌ها و تام بودن بنابر برخی دیگر و تقیه‌آمیز بودن برخی روایات بیان‌کنندۀ محدودیت علوم ائمه. از میان این شیوه‌ها تنها دو شیوه علم اجمالی تام و علم تفصیلی محدود و علم شأنی تام و علم فعلی محدود، تحلیلی فراگیر از چگونگی جمع بین روایات این موضوع ارائه می‌کنند؛ این دو شیوه مکمل یکدیگرند».[۱]

فهرست مقاله

  • چکیده؛
  • مقدمه؛
  • دیدگاه معتقد به تام بودن علوم ائمه؛
  • دیدگاه معتقد به محدودیت علوم ایشان؛
    1. شواهد روایی تام بودن علم امام؛
  • الف) ابواب مؤید تام بودن علوم ائمهعلیهم السلام:
    1. خزانه‌داری علوم خداوند؛
    2. بهره‌مندی از علم الکتاب؛
    3. آگاهی از تمام معارف قرآن؛
    4. تأیید علمی روح القدس؛
    5. علم به همه امور گذشته و آینده؛
    6. داشتن علوم آسمان‌ها و زمین؛
  • ب) دیگر روایات مؤید تام بودن علوم ائمهعلیهم السلام؛
    1. شواهد روایی محدودیت قلمرو علم امام؛
    2. دریافت علم؛
    • علم‌آموزی از حجت پیشین؛
    • بهره‌مندی از میراث مکتوب ویژه ائمهعلیهم السلام؛
    • دریافت از روح‌القدس؛
    • دریافت از مخلوقی برتر از جبرئیل ومیکائیل؛
    • دریافت قلبی و شنیدن؛
    1. افزایش‌پذیری علوم ائمهعلیهم السلام؛
    2. تفاضل بین ائمهعلیهم السلام؛
    3. شواهدی از عدم علم ائمهعلیهم السلام؛
  • جمع بندی روایات؛
    1. محدودیت در قلمرو علوم ذاتی و استقلالی؛
    2. تام بودن اجمالی و محدودیت تفصیلی؛
    3. تام بودن شأنی و محدود بودن فعلی؛
    4. تام بودن در بخشی و محدودیت در بخشی دیگر؛
    5. تام بودن بنا بر برخی شیوه‌ها و محدودیت بسبب برخی دیگر؛
    6. تقیه‌آمیز بودن برخی روایات محدود؛
  • نتیجه؛
  • منابع.[۲]

در باره پدیدآورنده

حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید علی هاشمی (۱۳۵۲، کابل)، تحصیلات حوزوی خود را در محضر اساتیدی همچون حضرات حجج الاسلام و المسلمین: سید محمد نجفی یزدی، اکبر میرسپاه، مسعود پورسیدآقایی، علی ربانی گلپایگانی، محمد تقی سبحانی، عبدالحسین خسروپناه و محمد هادی یوسفی غروی پیگیری کرد. او تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع دکتری کلام اسلامی به اتمام رساند. عضویت در هیئت علمی پژوهشی مؤسسه آینده روشن (مرکز تخصصی مهدویت) و عضو کارگروه پژوهشی امام‌شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی از جمله فعالیت‌های وی است.

او علاوه بر تدریس دروس حوزوی به داوری و راهنمایی پایان‌نامه‌ها نیز مشغول است و تاکنون چندین کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. «ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی»، «نشر و کتمان فضایل اهل بیت»، «شهود یکی از روش‌های علم‌آموزی ائمهعلیهم السلام»، «شیعیان عصر حضور امامان و موضوع مهدویت»، «علم و عصمت امام از دیدگاه اصحاب امیرالمؤمنینعلیه السلام»، «بررسی تطبیقی آموزه منجی موعود در اسلام و آیین هندو» و «قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن» برخی از این آثار است.[۳]





پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ پایگاه مجلات تخصصی نور
  2. پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی
  3. مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با پدیدآورنده

دریافت متن مقاله