قلمرو علم امام از دیدگاه آیات روایات و اصحاب ائمه (پایان‌نامه)

از دانشنامه امامت
پرش به ناوبری پرش به جستجو

این مدخل هنوز ویرایش نهایی نشده است.

قلمرو علم امامعلیه السلام از دیدگاه آیات، روایات و اصحاب ائمهعلیهم السلام

زبان فارسی
پژوهشگر سید علی هاشمی (افغانستان)
استاد راهنما محمد تقی سبحانی (ایران)
استاد مشاور حسن یوسفیان (ایران)
استاد داور (نامعلوم)
مقطع تحصیلی دکتری
موضوع علم امام، امامت
مذهب شیعه
سال دفاع ۱۳۹۳
محل دفاع مجتمع آموزش عالی امام خمینی قم، ایران
وابسته به جامعة المصطفی العالمیة
تعداد صفحات (نامعلوم)
وبگاه معرف جامعة المصطفی العالمیة

قلمرو علم امامعلیه السلام از دیدگاه آیات، روایات و اصحاب ائمهعلیهم السلام پایان‌نامه‌ای است که به موضوع امامت می‌پردازد و به بحث علم امامعلیه السلام از دیدگاه آیات، روایات و اصحاب ائمهعلیهم السلام نگاه ویژه دارد. این پایان‌نامه توسط آقای سید علی هاشمی نگاشته و در مجتمع آموزش عالی امام خمینی دفاع شده است. استاد راهنمای این پایان‌نامه آقای محمد تقی سبحانی و استاد مشاور آن آقای حسن یوسفیان است[۱]

چکیده پایان‌نامه

  • پژوهشگر این پایان‌نامه در ابتدای چکیده خود می‌گوید: «اعتقاد به علم الهی و ویژه برای ائمهعلیهم السلام از نکات برجسته در تفکر شیعه امامیه است. بحث قلمرو علوم آنان از مباحث مهم این موضوع است».
  • پژوهشگر می‌افزاید: «در این رساله تلاش شده است به شیوه تحلیلی ـ توصیفی و با استناد به قرآن و مهم‌ترین منابع روایی، به این پرسش‌ها پاسخ داده شود که محدوده دانش آنان در حوزه علوم دینی، علوم بشری و علم به غیب از دیدگاه قرآن و سنت تا کجاست؟ آیا می‌توان دانش ائمهعلیهم السلام را تام و کامل دانست یا قلمرو علوم آنان محدودیت‌هایی نیز داشته است؟ اصحاب ائمهعلیهم السلام چه باوری در این موارد داشتند؟ ».
  • در خاتمه پژوهشگر می‌نویسد:«بررسی دیدگاه اصحاب ائمهعلیهم السلام در موضوع قلمرو علوم ائمهعلیهم السلام به این نتیجه ختم شد که علی رغم اختلاف در سطح علمی اصحاب، برخی قلمرو‌های علمی ائمهعلیهم السلام مانند علم به دین برای اصحاب شناخته شده و برخی دیگر مانند علم ائمهعلیهم السلام به غیب و بحث تام یا محدود بودن علوم آنان در دیدگاه ایشان با ابهام‌هایی روبرو بوده است. با وجود این تمایز خاصی بین دیدگاه آنان و روایات این موضوع مشاهده نمی‌شود و می‌توان محتوای روایات موجود را به باور اصحاب برجسته ائمهعلیهم السلام نسبت داد».

فهرست پایان‌نامه

کلیات

  • مقدمه؛
  • تبیین مسأله؛
  • ضرورت پژوهش؛
  • پیشینه پژوهش؛
  • رویکرد پژوهش؛
  • روش تحقیق؛
  • سؤال‌ اصلی؛
  • سؤال‌های فرعی؛
  • فرضیه‌ها؛
  • محدودیت‌های پژوهش.

فصل اول: قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن

  • مقدمه؛

گفتار اول: قلمرو علوم برگزیدگان خداوند با توجه به اقسام علوم آنان

  • علوم دینی؛
  • علوم دینی پیامبران؛
  • علوم دینی غیر پیامبران؛
  • علوم و فنون بشری؛
  • علوم و فنون بشری پیامبران؛
  • علوم و فنون بشری غیر پیامبران؛
  • علم به غیب؛
  • معنای لغوی غیب؛
  • نسبی بودن غیب؛
  • معنای اصطلاحی علم به غیب؛
  • انحصار یا عمومیت علم به غیب؛
  • انحصار علم به غیب به خداوند؛
  • عدم انحصار علم به غیب به خداوند؛
  • جمع بین آیات؛
  • نمونه‌هایی از علوم برگزیدگان خداوند به غیب؛
  • علم پیامبران به غیب؛
  • علم غیر پیامبران به غیب.

گفتار دوم: تام یا محدود بودن علوم برگزیدگان خداوند در قرآن

  • شواهد تام بودن علوم برگزیدگان خداوند؛
  • علم الأسماء؛
  • علم الکتاب؛
  • علم الکتاب در آیه سوره نمل؛
  • علم الکتاب در آیه سوره رعد؛
  • علم قرآن؛
  • منزه بودن از جهل؛
  • شواهد محدودیت علوم برگزیدگان خداوند؛
  • جمع‌بندی آیات؛

نتیجه‌گیری پایان فصل.

فصل دوم: قلمرو علوم ائمهعلیهم السلام در روایات

  • مقدمه؛

گفتار اول: قلمرو علوم ائمهعلیهم السلام با توجه به اقسام علوم آنان

  • علوم دینی؛
  • شواهدی از علوم دینی ائمهعلیهم السلام؛
  • علم تفسیر؛
  • علم حدیث؛
  • علم کلام؛
  • علم فقه؛
  • علم اخلاق؛
  • علم قضاوت؛
  • علوم پیامبران گذشته؛
  • شواهدی از محدودیت علوم دینی ائمهعلیهم السلام؛
  • جمع‌بندی و نتیجه‌گیری؛
  • علوم و فنون بشری؛
  • نمونه‌هایی از علوم بشری ائمهعلیهم السلام؛
  • دانش ستاره شناسی؛
  • دانش زیست شناسی؛
  • دانش زمین شناسی؛
  • دانش پزشکی؛
  • دانش فیزیک؛
  • دانش ریاضیات؛
  • دانش شیمی؛
  • دانش ادبیات عرب؛
  • علم به زبان‌های مختلف؛
  • شواهدی از مهارت ائمهعلیهم السلام در برخی فنون بشری؛
  • شواهد عدم علم ائمهعلیهم السلام به علوم بشری؛
  • جمع‌بندی و نتیجه‌گیری؛
  • علم به غیب؛
  • دسته بندی روایات مربوط به علم غیب؛
  • نفی صریح علم ائمهعلیهم السلام به غیب؛
  • نفی علم ائمهعلیهم السلام به مصادیقی از غیب؛
  • تأیید صریح علم ائمهعلیهم السلام به غیب؛
  • تأیید علم ائمهعلیهم السلام به مصادیقی از غیب؛
  • شیوه‌های جمع بین روایات؛
  • اختصاص علم ذاتی و استقلالی به خداوند؛
  • اختصاص برخی از مصادیق غیب به خداوند؛
  • اختصاص علم تفصیلی به خداوند؛
  • اختصاص علم قطعی غیب به خداوند؛
  • اختصاص علم غیب فعلی به خداوند؛
  • تقیه در بیان علم غیب؛
  • جمع بندی و نتیجه‌گیری.

گفتار دوم: تام یا محدودیت علوم ائمهعلیهم السلام

  • شواهد روایی تام بودن علم امامعلیه السلام؛
  • خزانه داری علوم خداوند؛
  • بهره‌مندی از علم الکتاب؛
  • آگاهی از تمام معارف قرآن؛
  • علم به همه امور گذشته و آینده؛
  • داشتن علوم آسمان‌ها و زمین؛
  • شواهد روایی محدودیت قلمرو علم امام؛
  • علم آموزی ائمهعلیهم السلام؛
  • علم آموزی از حجت پیشین؛
  • بهره‌مندی از میراث مکتوب ویژه ائمهعلیهم السلام؛
  • دریافت از روح القدس؛
  • دریافت از مخلوقی برتر از جبرئیل و میکائیل؛
  • دریافت قلبی و شنیدن؛
  • افزایش پذیری علوم ائمهعلیهم السلام؛
  • تفاضل بین ائمهعلیهم السلام؛
  • شواهدی بر عدم علم ائمهعلیهم السلام؛
  • شیوه‌هایی برای جمع بین روایات؛
  • محدودیت در قلمرو علوم ذاتی و استقلالی؛
  • علم اجمالی تام و علم تفصیلی محدود؛
  • علم شأنی تام و فعلی محدود؛
  • تمامیت در بخشی و محدودیت در بخش دیگر؛
  • محدودیت به خاطر برخی شیوه‌ها؛
  • تقیه آمیز بودن برخی روایات؛
  • نتیجه‌گیری گفتار دوم.

فصل سوم: اصحاب و قلمرو علوم ائمهعلیهم السلام

  • مقدمه.

گفتار اول: دیدگاه اصحاب ائمه درباره قلمرو علوم ایشان

  • قلمرو علوم ائمهعلیهم السلام با توجه به اقسام علوم آنان؛
  • علوم دینی؛
  • علوم و فنون بشری؛
  • علم به غیب؛
  • تام یا محدود بودن علوم ائمهعلیهم السلام؛

گفتار دوم: آشنایی با اصحاب راوی روایات قلمرو علوم ائمهعلیهم السلام

  • مهم‌ترین اصحاب راوی روایات قلمرو علوم ائمهعلیهم السلام؛
  • جمع بندی و نتیجه‌گیری؛
  • نمودار اصحاب راوی روایات قلمرو علم امامعلیه السلام؛
  • جمع‌بندی پایان فصل؛
  • پیوست‌ها؛
  • پیوست: اشاره به برخی دیگر از روایات مورد استدلال برای تام بودن علم امامعلیه السلام؛
  • مشاهده ملکوت آسمان‌ها و زمین؛
  • آگاهی از نیت‌ها و کارهای پنهان افراد؛
  • مشاهده در عمود نور؛
  • سایر موارد؛
  • پیوست: آشنایی با جایگاه رجالی راویان روایات قلمرو علوم ائمهعلیهم السلام؛
  • مهم‌ترین ابواب مربوط به قلمرو علم امامعلیه السلام در بصائرالدرجات؛
  • مهم‌ترین ابواب مرتبط با قلمرو علم امامعلیه السلام در کتاب کافی؛
  • آشنایی با راویان احادیث قلمرو علم امامعلیه السلام؛
  • راویان طبقه اول؛
  • راویان طبقه دوم؛
  • راویان طبقه سوم؛
  • راویان طبقه چهارم؛
  • راویان طبقه پنجم؛
  • راویان طبقه ششم؛
  • راویان طبقه هفتم؛
  • نتیجه‌گیری پایانی بررسی رجالی راویان قلمرو علم امامعلیه السلام؛
  • پیوست: پاسخ به برخی شبهات قلمرو علم امامعلیه السلام؛
  • ضعف کتاب‌های مرتبط با بحث علم امامعلیه السلام؛
  • ضعف سندی روایات علم امامعلیه السلام؛
  • تناقض میان روایات علم امامعلیه السلام؛
  • غلوآمیز بودن اعتقاد به علم ویژه برای ائمهعلیهم السلام؛
  • عدم اعتقاد اصحاب ائمهعلیهم السلام به علم ویژه ائمهعلیهم السلام؛
  • محدود بودن علوم ائمهعلیهم السلام؛
  • مخالفت با آیات و روایات؛
  • قرار گرفتن در معرض کشته شدن؛
  • لغو بودن نزول جبرئیل و فرشتگان با علم تام اهل‌ بیتعلیهم السلام؛
  • بهم خوردن زندگی عادی به خاطر علم به برخی امور؛
  • سؤال‌های و پرسش‌های ائمهعلیهم السلام از دیگران؛
  • محال بودن علم به میلیون‌ها مورد در هر لحظه؛
  • تأثر از حوادث؛
  • سایر موارد؛
  • تام بودن علوم ائمهعلیهم السلام؛
  • ظهور روایات تام بودن در فعلیت؛
  • تلازم بین علم تام و مقام امامت؛
  • تلازم بین علم تام و برتری امام؛
  • تلازم بین علم تام و گواه بودن امام؛
  • تلازم بین علم تام و نفی جهل از آنان؛
  • تنافی علم آموزی ائمه از فرشتگان با برتری آنان؛
  • پاسخ به میلیون‌ها سلام در هر لحظه؛
  • عدم افزایش یقین با برداشته شدن پرده‌ها؛
  • جمع بندی پایانی؛
  • کاستی‌های تحقیق؛
  • پیشنهاد موضوعات نیازمند پژوهش؛
  • منابع و مأخذ.

درباره پدیدآورندگان

حسن یوسفیان
(استاد مشاور)  
محمد تقی سبحانی
(استاد راهنما)  
سید علی هاشمی
(پژوهشگر)  

استخراج مقاله از پایان‌نامه

در این باره، اطلاعاتی در دست نیست.

چاپ پایان‌نامه به صورت کتاب

در این باره، اطلاعاتی در دست نیست.

پانویس

پیوند به بیرون