ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)

از دانشنامه امامت
پرش به: ناوبری، جستجو

این مدخل هنوز ویرایش نهایی نشده است.

ماهیت علم امامعلیه السلام: بررسی تاریخی و کلامی

زبان فارسی
نویسنده سید علی هاشمی
موضوع علم امام
مذهب شیعه
ناشر انتشارات مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی
محل نشر قم، ایران
سال نشر ۱۳۹۶
تعداد جلد ۱
تعداد صفحات ۶۰۸
قطع وزیری
نوع جلد شومیز
رده‌بندی کنگره ‏‏‫‬‮ ‏‫‬‮‭BP۲۲۳/۳۴‏‫‬‮‭/ھ۲م۲ ۱۳۹۶‏‫‫‬‮
رده‌بندی دیویی ‏‫‬‭۲۹۷/۴۵
شماره ملی ۴۶۳۵۹۹۳

ماهیت علم امامعلیه السلام: بررسی تاریخی و کلامی، کتابی است که با زبان فارسی به بررسی ویژگی‌های علوم ائمهعلیهم السلام با رویکرد تاریخی و کلامی می‌پردازد. پدیدآورندهٔ این اثر سید علی هاشمی است و انتشارات مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی انتشار آن را به عهده داشته است.[۱].

دربارهٔ کتاب

در معرفی این کتاب آمده است: «کتاب حاضر پژوهشی در قلمرو مباحث امام‌شناسی است. کتاب در سه بخش و شش فصل تقدیم شده است. بخش اول به مباحث قرآنی می‌پردازد که در فصل اول آن، روش‌های علم آموزی برگزیدگان خداوند و در فصل دوم ویژگی‌های علوم آنان در قرآن کریم بررسی شده است. بخش دوم، بررسی موضوع پژوهش در روایات است. در فصل سوم کتاب (که فصل نخست این بخش است) به بررسی روش‌های علم‌آموزی ائمهعلیهم السلام در روایات پرداخته شده و در فصل چهارم، ماهیت و ویژگی‌های علوم ائمهعلیهم السلام در روایات بررسی گردیده است. در دو فصل بخش پایانی، به بررسی دبدگاه اصحاب ائمهعلیهم السلام و پاسخ به شبهات مطرح شده دربارۀ ماهیت و ویژگی‌های ائمهعلیهم السلام شده است»[۱].

فهرست کتاب

مقدمه

بخش اول: مبانی قرآنی

فصل اول: روش‌های علم‌آموزی برگزیدگان خداوند در قرآن

  • مقدمه؛
  • وحی؛
    • وحی در لغت؛
    • کاربردهای وحی در قرآن؛
    • وحی پیامبرانه؛
    • وحی غیر پیامبرانه؛
  • الهام؛
    • الهام در لغت؛
    • کابردهای الهام در قرآن؛
    • ارتباط با فرشتگان؛
    • امداد ارواح مقدس؛
    • نتیجه‌گیری؛
  • شهود؛
    • شهود ملکوت آسمان‌ها و زمین؛
    • مشاهده اعمال؛
    • چگونگی مشاهده اعمال؛
    • شهود اعمال در تفاسیر صحابه و تابعین؛
    • گواهی بر اعمال؛
  • رؤیای صادقه؛
  • تعقل(خردورزی)؛
    • عقل در لغت؛
    • کاربردهای عقل در قرآن؛
  • استفاده از حواس؛
    • نتیجه‌گیری پایان فصل؛
    • نمونه‌هایی از علوم عقلی برگزیدگان خداوند در قرآن؛
    • حکمت؛
    • عمل تأویل.

فصل دوم: ماهیت و ویژگی‌های علوم برگزیدگان خداوند در قرآن

  • مقدمه؛
  • ماهیت علوم برگزیدگان خداوند در قرآن؛
  • ویژگی‌های علوم برگزیدگان خداوند در قرآن؛
    • تام یا افزایش‌پذیر بودن؛
    • دفعی یا تدریجی بودن؛
    • شأنی یا فعلی بودن؛
    • اجمالی یا تفصیلی بودن؛
    • معصومانه یا خطاپذیر بودن؛
    • حضوری یا حصولی بودن؛
    • ذاتی یا الهی بودن؛
    • اکتسابی یا موهبتی بودن؛
  • نتیجه‌گیری پایان فصل؛
  • نمونه‌هایی از علوم موهبتی در قرآن.

بخش دوم: مستندات روایی

فصل سوم: روش‌های علم آموزی ائمهعلیهم السلام در روایات

  • روش‌های علم‌آموزی ائمهعلیهم السلام در روایات؛
    • آموختن از حجت پیشین؛
    • محتوای علوم فراگرفته شده؛
    • شیوه انتقال دانش از یک حجت به حجت بعد؛
    • نکات تاریخی؛
  • میراث مکتوب ویژه ائمهعلیهم السلام؛
    • روایات وارده از معصومانعلیهم السلام در این موضوع؛
    • محتوای کتاب‌ها؛
    • نکات تاریخی؛
  • امداد علمی ارواح قدس؛
  • ارتباط با فرشتگان و تحدیث؛
    • روایات وارده از معصومانعلیهم السلام در این موضوع؛
    • روش ارتباط با فرشتگان؛
    • محتوای علوم دریافت شده از فرشتگان؛
    • عمومی یا اختصاصی بودن ارتباط با فرشتگان؛
    • نکات تاریخی؛
  • الهام؛
    • روایات وارده از معصومانعلیهم السلام در این موضوع؛
    • ماهیت الهام و تفاوت آن با وحی؛
    • محتوای علوم الهامی؛
    • منبع الهام‌گر؛
    • عمومی یا اختصاصی بودن این شیوه؛
    • نکات تاریخی؛
  • شهود؛
    • شهود باورها؛
    • شهود اعمال؛
    • شهود حوادث جهان؛
    • چگونگی شهود حوادث؛
    • محتوای علوم شهودی؛
    • نکات تاریخی؛
  • خردورزی؛
    • روایات وارده از معصومانعلیهم السلام در این موضوع؛
    • محتوای علوم استنباطی؛
    • نکات تاریخی؛
  • رؤیای صادقه؛
  • استفاده از حواس مادی؛
  • نتیجه‌گیری پایان فصل.

فصل چهارم: ماهیت و ویژگی‌های علوم ائمهعلیهم السلام در روایات

  • مقدمه؛
  • ماهیت علوم اهل بیتعلیهم السلام؛
  • ویژگی‌های علوم اهل بیتعلیهم السلام؛
    • ذاتی یا الهی بودن؛
    • اکتسابی یا موهبتی بودن؛
    • تام یا افزایش‌پذیر بودن؛
    • شأنی یا فعلی بودن؛
    • اجمالی یا تفصیلی بودن؛
    • معصومانه یا خطاپذیر بودن؛
    • برابر یا رتبه‌پذیر بودن؛
    • قطعی یا تغییرپذیر بودن؛
    • حضوری یا حصولی بودن؛
    • الزام‌آور بودن؛
  • نتیجه‌گیری پایان فصل؛
  • مشروط یا غیر مشروط بودن علم امامعلیه السلام؛
  • تحلیل و جمع‌بندی؛
  • نکته تاریخی؛
  • الزام‌آوری یا رخصتمندی بیان علوم؛

بخش سوم: دیدگاه اصحاب و پاسخ به شبهات

فصل پنجم: ماهیت و ویژگی‌های علوم ائمهعلیهم السلام از دیدگاه اصحاب آنان

فصل ششم: بررسی و نقد شبهات

  • مقدمه؛
  • ضعف کتاب‌های مرتبط با بحث علم امامعلیه السلام؛
  • ضعف سندی روایات علم امامعلیه السلام؛
  • تناقض میان روایات علم امامعلیه السلام؛
  • غلوآمیز بودن اعتقاد بع علم فرابشری برای ائمهعلیهم السلام؛
  • اعتقاد نداشتن اصحاب به علم فرابشری ائمهعلیهم السلام؛
  • عدم تفاوت بین وحی نبوی و علوم ائمهعلیهم السلام؛
  • شأنی و ارادی نبودن علوم ائمهعلیهم السلام؛
  • فعلیت تمام علوم ائمهعلیهم السلام؛
  • محدود بودن علوم ائمهعلیهم السلام؛
  • تام بودن علوم ائمهعلیهم السلام؛
  • دفعی بودن علوم ائمهعلیهم السلام؛
  • تساوی علوم ائمهعلیهم السلام؛
  • حضوری بودن تمام علوم ائمهعلیهم السلام؛
  • نفی علوم استنباطی و حسی؛
  • نتیجه‌گیری پایانی؛
  • منابع.

دربارهٔ پدیدآورنده

حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید علی هاشمی (۱۳۵۲، کابل)، تحصیلات حوزوی خود را در محضر اساتیدی همچون حضرات حجج الاسلام و المسلمین: سید محمد نجفی یزدی، اکبر میرسپاه، مسعود پورسید آقایی، علی ربانی گلپایگانی، محمد تقی سبحانی، عبدالحسین خسروپناه و محمد هادی یوسفی غروی پیگیری کرد. او تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع دکتری کلام اسلامی به اتمام رساند. عضویت در هیئت علمی پژوهشی مؤسسه آینده روشن (مرکز تخصصی مهدویت) و عضو کارگروه پژوهشی امام‌شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی از جمله فعالیت‌های وی است.

او علاوه بر تدریس دروس حوزوی به داوری و راهنمایی پایان‌نامه‌ها نیز مشغول است و تاکنون چندین کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. «نشر و کتمان فضایل اهل بیت»، «شهود یکی از روش‌های علم‌آموزی ائمهعلیهم السلام»، «ماهیت و قلمرو علم‌الأسماء»، «علم و عصمت امام از دیدگاه اصحاب امیرالمؤمنینعلیه السلام»، «نام و نسب سفیانی»، «علم امام تام یا محدود؟» و «قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن» برخی از این آثار است.[۲]

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ وبگاه پاتوق کتاب فردا
  2. مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با پدیدآورنده

پیوند به بیرون