مقام افتراض طاعت

از دانشنامه امامت
پرش به ناوبری پرش به جستجو

متن این جستار آزمایشی است، امید می رود در آینده نه چندان دور آماده شود.

اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث مقام معصوم و مرتبط با مدخل افتراض طاعت است. مدخل‌های وابسته به این بحث:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل افتراض طاعت (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

از جمله مقامات امامان معصومعلیهم السلام مقام افتراض طاعت که در زیارت جامعه کبیره با عبارت " وَ قَرَنَ‏ طَاعَتَكُمْ‏ بِطَاعَتِهِ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"[۱] آمده است.

  • خداوند اطاعت از شما را در کنار اطاعت از خویش قرار داده است. آن جا که می‌فرماید: ﴿أَطِيعُواْ اللَّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنكُمْ [۲][۳].
  • ﴿أُولِي الأَمْرِ مِنكُمْ همان ائمۀ اطهارعلیهم السلام هستند که اطاعتشان در کنار اطاعت خداوند متعال و رسول آمده است. خدای متعال چنین مقاماتی را به شما داده است. شما را قسم می‌دهیم به آن خدایی که این مقامات و منازل و این عظمت و قرب را به شما داده؛ " لَمَّا اسْتَوْهَبْتُمْ‏ ذُنُوبِي‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"[۴]. بخشش گناهان ما را از خداوند متعال بخواهید. از خداوند متعال بخواهید که از ما گذشت کند که البته به شفاعت شما نیاز داریم، وگرنه خودمان لیاقت بخشش را نداریم[۵].
  • کلمه " اسْتَوْهَبْ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"؛ یعنی خواهش کردن. "هبه"؛ یعنی بخشش. راغب اصفهانی می‌نویسد:"هبه: ملک خود را بدون عوض در اختیار دیگری قرار دهی" [۶]. خدایا! گناهان ما را ببخش و ما را به برکت و شفاعت اهل بیتعلیهم السلام معذّب نکن. "وَ كُنْتُمْ‏ شُفَعَائِي‏ فَإِنِّي‏ لَكُمْ‏ مُطِيعٌ‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"[۷]. زائر با این جمله می‌گوید: به هر حال من جزء زمرۀ شما و در خط شما هستم[۸].
  • پیش‌تر گفتیم که دو خط بیش‌تر نیست؛ این قدر می‌دانم که این طرفی هستم و آن طرفی نیستم؛ اما این طرفیِ گناه کار و خطاکار و شما کسانی هستید که اگر کسی از شما اطاعت کند، خدا را اطاعت کرده و اگر شما را معصیت کند، خدا را معصیت کرده است و اگر شما را دوست داشته باشد، خدا را دوست می‌دارد. شما دارای این چنین مقاماتی هستید. اگر کسی با شما دشمنی کند با خداوند متعال دشمنی کرده است. البته در این زمینه حدیث‌های معتبری حتی در کتاب‌های اهل تسنن آمه است. در روایتی می‌خوانیم: ابوذر می‌گوید: رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم فرمود:"هر کس از من اطاعت کند در واقع از خدا اطاعت کرده است، هر کس از فرمان من سرپیچی کند، در واقع از فرمان خدا سرپیچی کرده است، هر کس از علی اطاعت کند در واقع از من اطاعت کرده و هر کس از فرمان علی سرپیچی کند در واقع از فرمان من سرپیچی کرده است"[۹]. اگر کسی با امیر مؤمنان علیعلیه السلام دشمنی کند، با پیامبر اکرمصلى الله عليه وآله وسلم دشمنی کرده است و هر کسی که با پیامبر اکرمصلى الله عليه وآله وسلم دشمنی کند با خداوند متعال دشمنی کرده است. حدیث دیگر در این باره در کتاب اهل سنت نیز آمده است که پیامبر اکرمصلى الله عليه وآله وسلم به علی، فاطمه، حسن و حسینعلیهم السلام خطاب کردند و فرمودند:"کسی که با شما دشمنی کند من با او دشمن هستم"[۱۰][۱۱].
  • زائر می‌گوید: حال که شما چنین مقامی را دارید، من نیز می‌خواهم خود را در زمرۀ شما داخل کنم و در این خط هستم. پس بیایید برای من شفاعت و وساطت کنید. البته هر چه در درگاه خدا، رسول و اهل بیتعلیهم السلام استغفار کنیم؛ اعم از این که استغفار ما، مسبوق به گناه باشد یا نباشد، اثر خود را دارد. برای مثال اگر کسی روزی صد مرتبه، دویست مرتبه – کم‌تر بیش‌تر- " أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏" بگوید و مثلاً دویست گناه نیز مرتکب شود، این استغفارها مسبوق به گناه هستند و بعضی از استغفارها مسبوق به گناه نیستند، اما تأثیر گذارند و انسان را به خدا نزدیک می‌کنند. از این رو ائمه اطهارعلیهم السلام بزرگان دین و اولیای صالح الهی استغفار می‌کردند، نه این که گناه می‌کردند؛ چرا که به هر حال، استغفار اثر و نفع دارد و ما را به آن بزرگواران نزدیک می‌کند.[۱۲].

منابع

منبع‌شناسی جامع مقام معصوم


پانویس

Icon4.png با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید ... بسیاری از پانویس‌ها برخوردار از لینک انتقال به اطلاعات جدید هستند:  

  1. و فرمانبرداری شما را به فرمانبرداری خود نزدیک نموده.
  2. از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید؛ سوره نساء، آیه:۵۹.
  3. ر. ک. حسینی میلانی، سید علی، با پیشوایان هدایتگر؛ ج۴، ص:۳۵۴ - ۳۵۶.
  4. شما بخشش گناهانم را از خدا بخواهید.
  5. ر. ک. حسینی میلانی، سید علی، با پیشوایان هدایتگر؛ ج۴، ص:۳۵۴ - ۳۵۶.
  6. " الْهِبَةُ أن‏ تجعل‏ ملكك‏ لغيرك‏ بغير عوض‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"؛ المفردات فی غریب القرآن: ۵۳۳.
  7. و شما شفیعان من گردید، زیرا که من فرمانبردار شما هستیم.
  8. ر. ک. حسینی میلانی، سید علی، با پیشوایان هدایتگر؛ ج۴، ص:۳۵۴ - ۳۵۶.
  9. "مَنْ أَطَاعَنِي فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ‏، وَ مَنْ عَصَانِي فَقَدْ عَصَى اللَّهَ، وَ مَنْ أَطَاعَ عَلِيّاً فَقَدْ أَطَاعَنِي ، وَ مَنْ عَصَى عَلِيّاً فَقَدْ عَصَانِي ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"؛ المستدرک علی الصحیحین: ج۳، ص:۱۲۱ و ۱۲۸، کنزالعمال: ج۱۱، ص:۶۱۴، حدیث ۳۲۹۷۳، تاریخ مدینة دمشق: ج۴۲، ص:۳۰۶.
  10. "أَنَا حَرْبٌ‏ لِمَنْ‏ حَارَبَكُمْ‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"؛ شرح الاخبار: ج۲، ص:۶۰۸، حدیث ۹۰۷، الامالی، شیخ طوسی: ۳۳۶، حدیث ۶۸۰، مناقب آل ابی طالب: ج۳، ص:۱۸، ذخائر العقبی: ۲۵.
  11. ر. ک. حسینی میلانی، سید علی، با پیشوایان هدایتگر؛ ج۴، ص:۳۵۴ - ۳۵۶.
  12. ر. ک. حسینی میلانی، سید علی، با پیشوایان هدایتگر؛ ج۴، ص:۳۵۴ - ۳۵۶.