ویژگی علم معصوم

از امامت‌پدیا
(تغییرمسیر از ویژگی‌های علم معصوم)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

متن این جستار آزمایشی است، امید می رود در آینده نه چندان دور آماده شود.

اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث علم معصوم است. "ویژگی علم معصوم" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل علم معصوم (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

مقدمه

  • مهم‌ترین ویژگی‌های دانش اهل بیتعلیهم السلام که ویژه آنان است و دیگران، از آن محروم‌اند، عبارت است از:
  1. خزانه‌دار دانش خداوند: امامانعلیه السلام، نگهبان دانش خداوند هستند و آن را به سان گنجی پر بها، پاس می‌دارند. در حدیث قدسی، گزارش شده که خداوند، اهل بیتعلیهم السلام ما را برای پیامبرش چنین توصیف فرموده است: ایشان، پس از تو، خزانه‌دار دانش من هستند.[۱] امام باقرعلیه السلام، در حدیثی فرموده است: به خدا سوگند، ما خزانه داران خدا در آسمان و زمینش هستیم، نه بر زر و سیم، که خزانه داران دانش اوییم.[۲] ماهیت دانش الهی نیز برای ما مجهول است و ائمهعلیهم السلام، در توضیح دانش خداوند، فرموده‌اند: خداوند، دانشی خاص دارد و دانشی عام. دانش خاص او، همان دانشی است که فرشتگان مقرب و پیامبران فرستاده شده او هم بر آن، آگاهی ندارند؛ و دانش عام او، همان دانشی است که فرشتگان مقرب و پیامبران فرستاده شده او بر آن، آگاهی دارند و همانا آن، از پیامبر خداصلى الله عليه وآله وسلم به ما رسیده است.[۳] دانش خاص خداوند، اشاره به علم ذات باری تعالی است که سرچشمه همه دانش‌هاست و کسی از آن، آگاهی ندارد. دانش عام خداوند نیز تنها از طریق خاصان الهی انتقال می‌یابد و از این رو، اهل بیتعلیهم السلام ما هم از طریق پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم به آن، آگاه شده‌اند[۴].
  2. ظرف دانش خداوند: هر کسی نمی‌تواند دانش الهی را تحمل کند؛ بلکه دانش الهی به سبب گستردگی، نیازمند انسان‌های باظرفیتی است که دانش الهی را می‌پذیرند و از هم، فرو نمی‌ریزند. یکی از ویژگی‌های دانش اهل بیت‌هاعلیهم السلام، توانایی پذیرش دانش خداوند است. آنان، برگزیده خداوند و ظرف دانش او هستند. امام سجادعلیه السلام، در توصیف اهل بیتعلیهم السلام فرموده است: ما، درهای خدا هستیم و ما، راه راست اوییم و ما، ظرف دانش او هستیم.[۵] این از عنایات خداوند به اهل بیتعلیه السلام است و چنین ظرفیتی را خداوند، تنها برای ایشان ، فراهم آورده است[۶].
  3. وارثان دانش پیامبران: دانش تمام پیامبران پیشین، به پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم واگذار شد و پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم، آن را به اهل بیتعلیهم السلام خود سپرد. امام باقرعلیه السلام، در روایتی از پیامبر خداصلى الله عليه وآله وسلم نقل کرده که فرمود: نخستین جانشینی که بر زمین بود، هبة الله، پسر آدم بود، و پیامبری رحلت نکرده، مگر آن که جانشینی داشته است و شمار همه پیامبران، یکصد و بیست هزار پیامبر بوده است که پنج تن از ایشان، یعنی : نوح، ابراهیم، موسی، عیسی و محمدصلى الله عليه وآله وسلم، اولو العزم بوده‌اند و علی بن ابی طالبعلیه السلام، هدیه خداوند به محمدصلى الله عليه وآله وسلم است که دانش اوصیا و دانش کسانی را که پیش از او بوده‌اند، به ارث برده است؛ ولی محمدصلى الله عليه وآله وسلم، دانش پیامبران و فرستاده شدگان پیشین را به ارث برده است.[۷] امیر مؤمنانعلیه السلام، مردم را از بی‌راهه و کژراهه، باز می‌داشت و به مردم می‌فرمود: "إن العلم الذی هبط به آدم وجمیع ما فضلت به النبیون إلی خاتم النبیین فی عترة محمد، فأین یتاه بکم؟ بل أین تذهبون؟"[۸] دانشی که آدم و آن را فرود آورد و هر آنچه پیامبران تا خاتم الأنبیاء، بدان برتری داده شده‌اند، در خاندان محمدصلى الله عليه وآله وسلم است. پس به کدام کژراهه می‌روید؟ و به کدام سو روانید؟[۹]
  4. همسانی سخن آنان با حدیث پیامبر: در باور پیروان اهل بیتعلیه السلام، حدیث اهل بیتعلیه السلام، همان حدیث پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم است و در میان گفتار پیشوایان دینی، هیچ گونه تفاوتی دیده نمی‌شود. سخن خاندان رسالت، تفصیل و تبیین احادیث پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم است و میراث ماندگار حدیثی شیعه، ۲۷۳ سال، همراه معصومان ما بوده است، در حالی که میراث حدیثی اهل سنت، تنها به ۲۳ سال عمر پربرکت پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم محدود می‌شود و برای پاسخگویی به مشکلات دینی، به سخن صحابیان و تابعیان غیر معصوم، پناه می‌برند. امام صادقعلیه السلام، در سخن زیبایی، یکسانی سخن ائمهعلیهم السلام با حدیث پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم را چنین ترسیم فرموده است: سخن من، سخن پدرم (امام باقرعلیه السلام) است و سخن پدرم، سخن جدم(امام زین العابدینعلیه السلام)است و سخن جدم، سخن حسینعلیه السلام است و سخن حسینعلیه السلام، سخن حسنعلیه السلام است و سخن حسنعلیه السلام، سخن امیر مؤمنانعلیه السلام است و سخن امیر مؤمنانعلیه السلام، سخن پیامبر خداصلى الله عليه وآله وسلم است و سخن پیامبر خداصلى الله عليه وآله وسلم، کلام خداوندی است.[۱۰] آنچه سخن پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم و خاندان ایشان را همسان کرده، اتصال آن به منبع وحی است و از آن جا که سرچشمه همه احادیث اهل بیتعلیهم السلام، سخن خداوند است، در واقع، هیچ تعارضی در میان احادیث آنان، وجود ندارد[۱۱].
  5. آگاه ترین مردم: اهل بیتعلیه السلام، آگاه ترین مردم هستند؛ زیرا دانش الهی نزد آنان است و گنج‌وران دانش خداوندند و بر همه نادانستنی‌ها، آگاه‌اند. جابر بن عبد الله انصاری، نیکویار پیامبرصلى الله عليه وآله وسلم که عمری طولانی داشت و سلام پیامبر خداصلى الله عليه وآله وسلم را به امام باقرعلیه السلام ابلاغ کرد، نزد امام باقرعلیه السلام می‌رفت و از محضر ایشان، دانش می‌اندوخت. یک بار امامعلیه السلام که در آن زمان، بسیار جوان بود، درباره چیزی از او پرسید. جابر در پاسخ گفت: به خدا سوگند، من بر خلاف نهی پیامبر خداصلى الله عليه وآله وسلم رفتار نمی‌کنم! او به من، چنین فرموده است: شما امامان هدایت‌گر از خاندانش پس از او هستید که در کودکی، خردمندترین مردم و در بزرگی، داناترین مردمید[۱۲][۱۳].

پرسش‌های وابسته


جستارهای وابسته

منبع‌شناسی جامع علم معصوم

منابع


پانویس

Icon4.png با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید ... بسیاری از پانویس‌ها برخوردار از لینک انتقال به اطلاعات جدید هستند:  

  1. "هم ځزانی علی علمی من بعدک"؛ کافی ج ۱، ص۱۹۳، ح۴.
  2. "والله انا لا الله فی سمائه و أرضه ، لا علی ذهب ولا علی فضة إلا علی علمه"؛ کافی ج ۱، ص۱۹۳، ح۲.
  3. التوحید ص۱۳۸ ح۱۴.
  4. محمدی ری‌شهری، محمد، شرح زیارت جامعه کبیره ، ص۷۶ الی ۸۲.
  5. "نحن أبواب الله و نحن الصراط المستقیم و نحن عیبة علمه"؛ معانی الاخبار ص۳۵ ح۵.
  6. محمدی ری‌شهری، محمد، شرح زیارت جامعه کبیره ، ص۷۶ الی ۸۲.
  7. الکافی ، ج ۱، ص ۲۲۴، ح ۲.
  8. ارشاد ج۱ ص۲۳۲.
  9. محمدی ری‌شهری، محمد، شرح زیارت جامعه کبیره ، ص۷۶ الی ۸۲.
  10. "حدیثی حدیث أبی، وحدیث أبی حدیث جدی، وحدیث جدی حدیث الحسین، و حدیث الحسین حدیث الحسن، وحدیث الحسن حدیث أمیر المؤمنین ، وحدیث أمیر المؤمنین حدیث رسول الله، و حدیث رسول الله قول الله"؛ کافی ج۱، ص۵۳، ح۱۴.
  11. محمدی ری‌شهری، محمد، شرح زیارت جامعه کبیره ، ص۷۶ الی ۸۲.
  12. "إنکم الأئمه الهداة من أهل بیته من بعده، أحلم الناس صغار أو أعلم الناس کبارا".
  13. محمدی ری‌شهری، محمد، شرح زیارت جامعه کبیره ، ص۷۶ الی ۸۲.