کلام تطبیقی ج۲ (کتاب)

از دانشنامه امامت
پرش به ناوبری پرش به جستجو

این مدخل هنوز ویرایش نهایی نشده است.

کلام تطبیقی
نبوت، امامت و معاد

زبان فارسی
نویسنده علی ربانی گلپایگانی
موضوع امامت و ولایت
مذهب شیعه
ناشر جامعة المصطفی العالمیة
محل نشر قم، ایران
سال نشر چاپ اول: ۱۳۸۵ چاپ دوم: ۱۳۸۸ چاپ سوم: ۱۳۹۳
تعداد جلد ۱
تعداد صفحات ۴۰۸
قطع وزیری
نوع جلد شومیز
شابک9789647741590
رده‌بندی کنگره ‏ ‫‭BP ۲۰۳/ر۲ ک۸ ۱۳۸۷
رده‌بندی دیویی ۲۹۷.۴
شماره ملی ۱۹۳۰۲۶۰

کلام تطبیقی (نبوت، امامت و معاد)، جلد دوم از کتاب دو جلدی کلام تطبیقی است که با زبان فارسی به بحث تطبیقی میان عقاید و آرای مذاهب کلامی و متکلمان اسلامی پیرامون مباحث نبوت، امامت و معاد می‌پردازد. پدیدآورندهٔ این اثر علی ربانی گلپایگانی است و جامعة المصطفی العالمیة انتشار آن را به عهده داشته است[۱].

طرح جلد دیگری از این کتاب

دربارهٔ کتاب

در معرفی این کتاب آمده است: «در كتاب حاضر به تحلیل و بررسی مباحث نبوت، امامت و معاد پرداخته شده است. مباحث كتاب عبارت‌اند از: نیاز بشر به دین و ضرورت نبوت، معجزه و نبوت، وحی و نبوت، نبوت و عصمت، خاتمیت نبوت و شریعت اسلام، مصونیت قرآن از تحریف، پیشینه و اهمیت عبث امامت، حقیقت امامت، وجوب امامت، فلسفه امامت، امامت و عصمت، عقل و امامت امیر مؤمنانعلیه السلام، قرآن و امامت امیر مؤمنانعلیه السلام، امامت امیر مؤمنانعلیه السلام در حدیث غدیر، قرآن و رهبری راستگویان، آخرین پیشوای معصوم، آثار وجودی و شیوه رهبری امام غایب، كلیاتی درباره معاد، براهین اثبات معاد، معاد جسمانی و روحانی، بررسی اشكالات و شبهات، قیامت و تجسم اعمال، قیامت و شفاعت، بهشت و دوزخ[۲].

در ميان مذاهب و فرقه‌های كلامی اسلامی، مذاهب و فرقه‌های كلامی زنده و موجود، مورد نظر هستند در اين ميان آن‌ها كه به لحاظ نظام كلامی، متكلمان و آثار، از برجستگی ويژه‌ای برخورداند، بيشتر مورد اهتمام بوده‌اند، دراين ميان مذاهب كلامی شيعی، «اماميه» و در ميان مذاهب كلامی اهل سنت، «اشعريه» و «ماتريديه» داری چنين ويژگی مي‌باشند. «معتزله» با اين‌كه در روزگار ما به صورت رسمی وجود ندارد، اما به خاطر اهميت و نقش برجسته‌ای كه در تاريخ كلام اسلامی ايفا كرده‎اند و نيز تاثير روش و انديشه‌‌های كلامی آنان بر برخی از متكلمان برجسته اهل سنت، همواره مورد توجه محققان بوده‌اند؛‌ چنان‌كه اكثر متون كلامی، اعم از شيعی و سنی، عقايد و آراء معتزله را نقل و بررسی كرده‎اند[۳].

فهرست کتاب

  • پيش گفتار؛

بخش اول: نبوت

۱.نياز بشر به دين و ضرورت نبوت:

  • پيشينه و ضرورت بحث؛
  • تعريف دين؛
  • چيستی و حقيقت انسان؛
  • مصلحت‌انديشی و تدبير؛
  • تمايلات روانی انسان:
  • تمايلات فردی؛
  • تمايلات اجتماعی؛
  • تمايلات عالی؛
  • كمال مطلوب و هدايت و حيانی؛
  • دين و جامعه آرمانی؛
  • قاعده لطف و ضرورت شريعت الاهی؛

۲.معجزه و نبوت:

  • جايگاه معجزه؛
  • تعريف معجزه؛
  • ويژگی معجزه؛
  • راه شناخت معجزه:
  • الف) قاعده حسن و قبح عقلی؛
  • ب)عادة الله؛
  • ج)لزوم تناقض؛
  • وجه دلالت معجزه بر نبوت:
  • دلالت معجزه، از قبيل عاديات است؛
  • دلالت معجزه ظنی است؛
  • معجزه، به منزله تصديق قولی پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم است؛
  • احتمالات عقلی و علم وجدانی و بديهی؛
  • دلالت معجزه بر نبوت، برهانی است؛

۳.وحی و نبوت:

  • وحی در لغت و اصطلاح؛
  • وحی در اصطلاح؛
  • وحی در قرآن:
  • معنای لغوی؛
  • هدايت طبيعی؛
  • هدايت غريزی؛
  • الهام خداوندی به غير پيامبران؛
  • امر و اذن الاهی؛
  • وحی خداوند بر فرشتگان؛
  • القائات يطانی؛
  • وحی نبوت؛
  • گونه‌های وحی الاهی به پيامبران:
  • وحی بدون واسطه؛
  • وحی از پس پرده (من وراء حجاب)؛
  • وحی، به واسطه فرشته؛
  • نكته‌ها و بهره‌ها؛
  • فرق رسول و نبی؛
  • وحی و رؤيای صادقه؛
  • وحی و الهام؛
  • وحی و تحديث؛
  • وحی و تجربه دينی؛
  • وحی نفسی يا مكاشفه عرفانی؛

۴.نبوت و عصمت:

۵.خاتميت نبوت و شريعت اسلام:

  • مقدمه؛
  • حقيقت خاتميت؛
  • دلايل خاتميت:
  • دليل اول؛
  • دليل دوم؛
  • دليل سوم؛
  • دليل چهارم؛
  • فلسفه خاتميت؛
  • توحيد اسلامی؛
  • معاد قرآنی؛
  • نظام اخلاقی قرآن؛
  • اصول اجتماعی اسلام؛
  • تفسير خاتميت؛
  • ديدگاهی ديگر؛
  • ارزيابی و نقد؛
  • دين ثابت و نيازهای متغير؛
  • اركان پويايی شريعت خاتم:
  • احكام اوليه و ثانويه؛
  • تشريع اجتهاد در اسلام؛
  • نقش كليدی عقل در اجتهاد؛
  • ملاكات احكام و قاعده اهم و مهم؛
  • مسؤليت‌ها و اختيارات حاكم اسلامی؛

۶. مصونيت قرآن از تحريف:

  • معنی لغوی تحريف؛
  • واژه تحريف در قرآن؛
  • قرآن و احتمال تحريف:
  • تغيير در لهجه و تعبير؛
  • تغيير در كلمات؛
  • تغيير در ترتيب سور و آيات؛
  • تغيير به افزايش؛
  • تغيير به نقصان و كاهش؛
  • دلايل مصونيت قرآن از تحريف:
  • عقل وبی‌‌پايگی فرضيه تحريف؛
  • تقرير ديگری از برهان عقلی؛
  • گواهی قرآن بر صيانت خود؛
  • دلايل روايی بر نفی تحريف؛
  • دلیلی ديگر؛
  • حديث ثقلين و نفی تحريف از قرآن:
  • وجه استدلال؛
  • نقد دلايل قائلان به تحريف قرآن؛
  • جمع‌آوری كامل قرآن، عادتا ممكن نيست؛
  • مخالفت با قرآن علی علیه السلام؛
  • مشابهت با بنی اسرائيل؛
  • بررسی روايات تحريف:
  • الف)‌ نقد سندی؛
  • ب) نقد دلالی؛
  • اهل‌سنت و نظريه نسخ تلاوت.

بخش دوم: امامت و خلافت

  • درآمد؛

۱. پيشينه و اهميت بحث امامت؛ ۲. حقيقت امامت:

  • توضيحات؛

۳. وجوب امامت:

  • دلايل وجوب امامت:
  • آيه اولی الامر؛
  • حديث «من مات و لم يعرف إمام زمانه...»؛
  • سيره مسلمانان؛
  • اجرای حدود و حفظ نظام اسلامی؛
  • وجوب دفع ضررهای عظيم؛
  • قاعده لطف و وجوب امامت؛

۴.فلسفه امامت:

۵.صفات امام:

۶.امامت و عصمت: ۱. برهان تسلسل؛ ۲. حفظ و تبيين شريعت؛ ۳. آيه امامت حضرت ابراهيمعلیه السلام؛ ۴. آيه اولی‌الامر؛

۷.عقل و امامت اميرمؤمنانعلیه السلام؛ ۸.قرآن و امامت اميرمؤمنانعلیه السلام:

  • آيه ولايت؛
  • نقدی ديگر؛
  • آيه تبليغ؛
  • اقوال مفسران؛

۹.امامت اميرمؤمنانعلیه السلام در حديث غدير:

  • متن حديث غدير؛
  • سند حديث غدير؛
  • دلالت حديث غدير؛
  • توجيهی نااستوار؛
  • احتجاج به حديث غدير؛

۱۰.قرآن و رهبری راستگويان:

۱۱.آخرين پيشوای معصوم:

۱۲.آثار وجودی و شيوه رهبری امام غايب:

  • ابعاد امامت؛
  • آثار وجودی امامغايب:
  • پايداری جهان؛
  • هدايت نهانی؛
  • حضور غيرعادی؛
  • ملاقات‌های ويژه؛
  • توسل و دعا؛
  • لطف بودن وجود امام؛
  • رهبری با واسطه.

بخش سوم:‌ معاد يا سرای آخرت

۱.كلياتی درباره معاد:

  • واژه‌شناسی معاد؛
  • جايگاه معاد، در اديان آسمانی؛
  • قرآن و جهان آخرت؛
  • آثار و نتايج ايمان به معاد:
  • آرامش دل و تسكين خاطر؛
  • تقوی و پاكدامنی؛
  • تعهد و احساس مسئوليت؛
  • ايمان به معاد و آينده نگری؛

۲.براهين اثبات معاد: ۱. برهان حكمت و غايت:

  • برهان حكمت، در آيات ديگر؛
  • قيامت و غايت در كلام امام علی علیه السلام؛

۲. برهان عدالت؛ ۳. برهان رحمت؛ ۴. لزوم وفای به عهد؛ ۵. قيامت گزارش غيبی و قطعی الاهی؛ ۳.معاد جسمانی و روحانی:

  • عقل و معاد روحانی؛
  • عقل و معاد جسمانی؛
  • معاد جسمانی و روحانی، از ديدگاه قرآن:
  • الف)‌ قرآن و معاد روحانی؛
  • «رضوان الله» برترين پاداش اخروی؛
  • حسرت جانكاه؛
  • ب) قرآن و معاد جسمانی؛
  • آيا آيات مربوط به معاد جسمانی، قابل تأويل است؟؛

۴.بررسی اشكالات و شبهات: ۱. معاد جسمانی، اعاده معدوم است؛ ۲. فرد ديگر، مثاب و معاقب خواهد بود؛ ۳. شبهه آكل و مأكول؛ ۴. معاد جسمانی، تكرار حيات دنيوی است؛

  • پاسخ به يك اشكال؛

۵.قيامت و تجسم اعمال:

  • مقصود از تجسم اعمال چيست؟
  • تجسم اعمال در آيات قرآن؛
  • تجسم اعمال در روايات؛
  • عقل و تجسم اعمال؛
  • علم و تجسم اعمال؛

۶.قيامت و شفاعت:

  • معنای شفاعت؛
  • شيوه شفاعت؛
  • نتيجه شفاعت؛
  • قرآن و شفاعت؛
  • مبانی كلامی شفاعت:
  • رحمت گسترده خداوند؛
  • قانون عليت در جهان؛
  • دعای پيامبران و مغفرت الاهی؛

۷.بهشت و دوزخ:

  • آفرينش كنونی بهشت و دوزخ؛
  • جايگاه بهشت و دوزخ؛
  • چه كسانی مخلد در عذابند؟
  • كتاب نامه.[۴]

دربارهٔ پدیدآورنده

حجت الاسلام و المسلمین علی ربانی گلپایگانی، (متولد ۱۳۳۴ ش، گلپایگان)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: جواد تبریزی، جعفر سبحانی، حسن حسن‌زاده آملی، حسین نوری همدانی، یحیی انصاری شیرازی و حسین مظاهری پیگیری کرد.[۵] پژوهشگر نشریات کیهان اندیشه، نور علم، کلام اسلامی و پیام حوزه از جمله فعالیت‌های وی می‌باشد.

او علاوه بر تدریس در حوزه‏‌هاى علمیه، تا کنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر در آورده است. «امامت در بینش اسلامی»، «وحی نبوی»، «بازاندیشی نقش پیامبر در پدیده وحی»، «علم پیامبران به حقانیت وحی»، «چگونگی وحی نبوت از دیدگاه قرآن و روایات»، «عصمت امام از نگاه خرد»، «مبانی حجیت روایات اهل بیت علیهم السلام» و «هدایت و ضلالت از دیدگاه امام علی علیه السلام» برخی از این آثار است.[۶]




کتاب‌های و ابسته

پانویس

پیوند به بیرون