https://fa.imamatpedia.com/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%A7%D8%A8%DB%8C 2026-06-20T01:27:05Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.41.0 https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D8%B9%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%B0%D9%84%D9%83_%D9%88_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85&diff=1375861 2026-06-09T07:33:31Z

<p>انزابی: /* حدیث هفتم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> <br /> '''باب 7 ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم‏:<br /> '''<br /> <br /> ==حدیث نخست==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|1- م، تفسير الإمام عليه السلام إِنَّ الْمُؤْمِنَ الْمُوَالِيَ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الْمُتَّخِذَ لِعَلِيٍّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ إِمَامَهُ الَّذِي يَحْتَذِي مِثَالَهُ وَ سَيِّدَهُ الَّذِي يُصَدِّقُ أَقْوَالَهُ وَ يُصَوِّبُ أَفْعَالَهُ وَ يُطِيعُهُ بِطَاعَةِ مَنْ يَنْدُبُهُ مِنْ أَطَايِبِ ذُرِّيَّتِهِ لِأُمُورِ الدِّينِ وَ سِيَاسَتِهِ إِذَا حَضَرَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى مَا لَا يُرَدُّ وَ نَزَلَ بِهِ مِنْ قَضَائِهِ مَا لَا يُصَدُّ وَ حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ أَعْوَانُهُ وَجَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ عَلِيّاً سَيِّدَ الْوَصِيِّينَ وَ عِنْدَ رِجْلَيْهِ مِنْ جَانِبٍ الْحَسَنَ سِبْطَ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ الْحُسَيْنَ سَيِّدَ الشُّهَدَاءِ أَجْمَعِينَ وَ حَوَالَيْهِ بَعْدَهُمْ خِيَارَ خَوَاصِّهِمْ وَ مُحِبِّيهِمْ الَّذِينَ هُمْ سَادَةُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ سَادَاتِهِمْ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ يَنْظُرُ الْعَلِيلُ الْمُؤْمِنُ إِلَيْهِمْ فَيُخَاطِبُهُمْ بِحَيْثُ يَحْجُبُ اللَّهُ صَوْتَهُ عَنْ آذَانِ حَاضِرِيهِ كَمَا يَحْجُبُ رُؤْيَتَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ‏ وَ رُؤْيَةَ خَواصِّنَا عَنْ أَعْيُنِهِمْ لِيَكُونَ إِيمَانُهُمْ بِذَلِكَ أَعْظَمَ ثَوَاباً لِشِدَّةِ الْمِحْنَةِ عَلَيْهِمْ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ رَبِّ الْعِزَّةِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا وَصِيَّ رَسُولِ رَبِّ الرَّحْمَةِ بِأَبِي أَنْتُمَا وَ أُمِّي يَا شِبْلَيْ مُحَمَّدٍ وَ ضِرْغَامَيْهِ يَا وَلَدَيْهِ وَ سِبْطَيْهِ يَا سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الْمُقَرَّبِينَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ مَرْحَباً بِكُمْ مَعَاشِرَ خِيَارِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ وَلَدَيْهِمَا مَا كَانَ أَعْظَمَ شَوْقِي إِلَيْكُمْ وَ مَا أَشَدَّ سُرُورِي الْآنَ بِلِقَائِكُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ قَدْ حَضَرَنِي وَ لَا أَشُكُّ فِي جَلَالَتِي فِي صَدْرِهِ لِمَكَانِكَ وَ مَكَانِ أَخِيكَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص كَذَلِكَ هُوَ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى مَلَكِ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اسْتَوْصِ بِوَصِيَّةِ اللَّهِ فِي الْإِحْسَانِ إِلَى مَوْلَانَا وَ خَادِمِنَا وَ مُحِبِّنَا وَ مُؤْثِرِنَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِي الْجِنَانِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص لِيَنْظُرَ إِلَى الْعُلُوِّ فَيَنْظُرُ إِلَى مَا لَا يُحِيطُ بِهِ الْأَلْبَابُ «1» وَ لَا يَأْتِي عَلَيْهِ الْعَدَدُ وَ الْحِسَابُ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ كَيْفَ لَا أَرْفُقُ بِمَنْ ذَلِكَ ثَوَابُهُ وَ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَعِزَّتُهُ زُوَّارُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْمَوْتَ عَقَبَةً «2» لَا يَصِلُ إِلَى تِلْكَ الْجِنَانِ إِلَّا مَنْ قَطَعَهَا لَمَا تَنَاوَلْتُ رُوحَهُ وَ لَكِنْ لِخَادِمِكَ وَ مُحِبِّكَ هَذَا أُسْوَةٌ «3» بِكَ وَ بِسَائِرِ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ الَّذِينَ أُذِيقُوا الْمَوْتَ لِحُكْمِ اللَّهِ تَعَالَى ثُمَّ يَقُولُ مُحَمَّدٌ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَاكَ أَخَانَا قَدْ سَلَّمْنَاهُ إِلَيْكَ فَاسْتَوْصِ بِهِ خَيْراً ثُمَّ يَرْتَفِعُ هُوَ وَ مَنْ مَعَهُ إِلَى رَوْضِ الْجِنَانِ وَ قَدْ كُشِفَ مِنَ الْغِطَاءِ وَ الْحِجَابِ لِعَيْنِ ذَلِكَ الْمُؤْمِنِ الْعَلِيلِ فَيَرَاهُمُ الْمُؤْمِنُ هُنَاكَ بَعْدَ مَا كَانُوا حَوْلَ فِرَاشِهِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ الْوَحَا الْوَحَا «4» تَنَاوَلْ رُوحِي وَ لَا تُلْبِثْنِي هَاهُنَا فَلَا صَبْرَ لِي عَنْ مُحَمَّدٍ وَ أَعِزَّتِهِ وَ أَلْحِقْنِي بِهِمْ‏.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن)<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رؤیة علی (مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر)<br /> # '''حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین<br /> # '''خطاب مؤمن محتضر به پیامبر و ائمه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / خطاب مؤمن به پیامبر و ائمه<br /> # '''سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق<br /> # '''نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ<br /> # '''تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / (ملک‌الموت) / (آداب ملک‌الموت در قبض روح مؤمن) / تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر<br /> # '''اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر''': مرگ / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر)) / حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر<br /> # '''افزایش ثواب ایمان با شدت محنت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> # '''مرگ به عنوان عقبه رسیدن به بهشت''': مرگ / حکمت مرگ / مرگ عقبه رسیدن به بهشت<br /> # '''اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان''': مرگ / اقسام مرگ / به لحاظ تعلق به موجودات / مرگ انسان / مرگ انبیا / اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان<br /> # '''جایگاه والای مؤمن موالی در نزد خدا''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # احوالات قبض روح مومن<br /> # حضور ملک الموت با جمعی دیگر از فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # حضور پیامبر اکرم بر بالای سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امام حسن در کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضورامام حسین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی مومن محتضر با پیامبر و اهل بیت <br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # عدم مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین مومن محتضر<br /> # عدم شنیدن صدای گفتگوی محتضر با پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین او<br /> # خوش آمد گویی مومن به پیامبر و اهل بیت بر بالین خود در هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سفارش پیامبر به ملک الموت بر مدارا با مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در باغ‌های بهشت توسط مومن در حال احتضار<br /> # اشتیاق مومن جهت ملحق شدن به پیامبر و اهل بیت<br /> # تقدم پیامبر بر امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> #امامت / اعتقاد به جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/ حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اصحاب اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #امامت /تاثر اعتقاد به امامت هنگام مرگ/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه مومن معتقد با اهل بیت علیهم السلام/ اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امیر مومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> # سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> ===بخش دوم===<br /> {{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ يَتَنَاوَلُ مَلَكُ الْمَوْتِ رُوحَهُ فَيَسُلُّهَا كَمَا يَسُلُّ الشَّعْرَةَ مِنَ الدَّقِيقِ وَ إِنْ كُنْتُمْ تَرَوْنَ أَنَّهُ فِي شِدَّةٍ فَلَيْسَ هُوَ فِي شِدَّةٍ بَلْ هُوَ فِي رَخَاءٍ وَ لَذَّةٍ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ وَجَدَ جَمَاعَتَنَا هُنَاكَ وَ إِذَا جَاءَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ خِيَارُ صَحَابَتِهِمْ بِحَضْرَةِ صَاحِبِنَا فَلْنَتَّضِعْ لَهُمَا «1» فَيَأْتِيَانِ فَيُسَلِّمَانِ عَلَى مُحَمَّدٍ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى عَلِيٍّ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى الْحَسَنَيْنِ سَلَاماً يَجْمَعَانِهِمَا فِيهِ ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى سَائِرِ مَنْ مَعَنَا مِنْ أَصْحَابِنَا ثُمَّ يَقُولُونَ قَدْ عَلِمْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ زِيَارَتَكَ فِي خَاصَّتِكَ لِخَادِمِكَ وَ مَوْلَاكَ وَ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ يُرِيدُ إِظْهَارَ فَضْلِهِ لِمَنْ بِهَذِهِ الْحَضْرَةِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ مَنْ يَسْمَعُنَا مِنْ مَلَائِكَتِهِ بَعْدَهُمْ لَمَا سَأَلْنَاهُ وَ لَكِنْ أَمْرُ اللَّهِ لَا بُدَّ مِنْ امْتِثَالِهِ ثُمَّ يَسْأَلَانِهِ فَيَقُولَانِ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ وَ مَنْ إِمَامُكَ وَ مَا قِبْلَتُكَ وَ مَنْ شِيعَتُكَ وَ مَنْ إِخْوَانُكَ فَيَقُولُ اللَّهُ رَبِّي وَ مُحَمَّدٌ نَبِيِّي وَ عَلِيٌّ وَصِيُّ مُحَمَّدٍ إِمَامِي وَ الْكَعْبَةُ قِبْلَتِي وَ الْمُؤْمِنُونَ الْمُوَالُونَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ آلِهِمَا وَ أَوْلِيَاؤُهُمَا الْمُعَادُونَ لِأَعْدَائِهِمَا إِخْوَانِي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ أَخَاهُ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ وَ أَنَّ مَنْ نَصَبَهُمْ لِلْإِمَامَةِ مِنْ أَطَايِبِ عِتْرَتِهِ وَ خِيَارِ ذُرِّيَّتِهِ خُلَفَاءُ الْأُمَّةِ وَ وُلَاةُ الْحَقِّ وَ الْقَوَّامُونَ بِالصِّدْقِ فَيَقُولَانِ عَلَى هَذَا حَيِيتَ وَ عَلَى هَذَا مِتَّ وَ عَلَى هَذَا تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَ تَكُونُ مَعَ مَنْ تَتَوَلَّاهُ فِي دَارِ كَرَامَةِ اللَّهِ وَ مُسْتَقَرِّ رَحْمَتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد<br /> # '''پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی<br /> # '''حضور پیامبر و اهل بیت در قبر مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و أهل بيته عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در قبر مؤمن)<br /> # '''تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال <br /> # '''سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''سلام مشترک نکیر و منکر به حسنین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر<br /> # '''پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ مؤمن به سؤال قبر)) / پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین<br /> # '''بشارت نکیر و منکر به بعث با ائمه''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ارکان سؤال قبر / سائلون / نکیر و منکر / ((بشارت منکر و نکیر)) / بشارت منکر و نکیر به بعث با ائمه<br /> # '''تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم / ((تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی))<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / ((آشکار کردن فضل مؤمن)) / حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر<br /> # '''اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / مسئول عنه (موارد سوال) / دین / اصول دین / امام / سؤال از ولایت اهل بیت به صورت کلی و ولایت امیرالمؤمنین به طور ویژه / اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر<br /> # '''رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / ((آثار پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی<br /> # '''احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ''': برزخ / العلاقات فی عالم القبر / ((علاقات الملائکه مع المعصومین)) / ((آداب فرشتگان با معصومان در عالم برزخ)) / احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ<br /> # '''جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم/ ((تنعم ویژه شیعیان)) / جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح مومن<br /> # آسانی قبض روح برای مومن<br /> # حضور اهل بیت در قبر مومن (برزخ)<br /> # مشاهده اهل بیت توسط مومن در قبر (عالم برزخ)<br /> # تواضع نکیر و منکر در برابر پیامبر و اهل بیت هنگام حضور در قبر مومن<br /> # اطاعت مطلق نکیر و منکر از اوامر الهی<br /> # سوال و جواب نکیر و منکر در قبر با مومن<br /> # اقرار مومن به توحید، نبوت پیامبر و امامت اهل بیت در قبر<br /> # اعتراف نکیر و منکر به عاقبت بخیری مومن در دنیا و آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح<br /> #معاد/ موت/ فرشتگان نکیر و منکر/ کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح<br /> #کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> ===بخش سوم===<br /> {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ إِنْ كَانَ لِأَوْلِيَائِنَا مُعَادِياً وَ لِأَعْدَائِنَا مُوَالِياً وَ لِأَضْدَادِنَا بِأَلْقَابِنَا مُلَقِّباً فَإِذَا جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِنَزْعِ رُوحِهِ مَثَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِذَلِكَ الْفَاجِرِ سَادَتَهُ الَّذِينَ اتَّخَذَهُمُ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْوَاعِ الْعَذَابِ مَا يَكَادُ نَظَرُهُ إِلَيْهِمْ يُهْلِكُهُ وَ لَا يَزَالُ يَصِلُ إِلَيْهِ مِنْ حَرِّ عَذَابِهِمْ مَا لَا طَاقَةَ لَهُ بِهِ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا أَيُّهَا الْفَاجِرُ الْكَافِرُ تَرَكْتَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ إِلَى أَعْدَائِهِ فَالْيَوْمَ لَا يُغْنُونَ عَنْكَ شَيْئاً وَ لَا تَجِدُ إِلَى مَنَاصٍ «2» سَبِيلًا فَيَرِدُ عَلَيْهِ مِنَ الْعَذَابِ مَا لَوْ قُسِمَ أَدْنَاهُ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا لَأَهْلَكَهُمْ ثُمَّ إِذَا دُلِّيَ فِي‏ قَبْرِهِ رَأَى بَاباً مِنَ الْجَنَّةِ مَفْتُوحاً إِلَى قَبْرِهِ يَرَى مِنْهُ خَيْرَاتِهَا فَيَقُولُ لَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ انْظُرْ إِلَى مَا حُرِمْتَ مِنْ تِلْكَ الْخَيْرَاتِ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ بَابٌ مِنَ النَّارِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْهُ مِنْ عَذَابِهَا فَيَقُولُ رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ يَا رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|الضرغام بالكسر الأسد.}}<br /> <br /> (2)المناص: الملجأ و المفر.<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 176<br /> <br /> ====واسطی====<br /> <br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر<br /> # '''رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر<br /> # '''توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((مکالمه ملک الموت با کافر)) / توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی<br /> # '''بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ<br /> # '''شدت عذاب کافران هنگام احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / شدت عذاب کافران هنگام احتضار<br /> # '''نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه کافر در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت<br /> # '''ورود عذاب دوزخ به قبر کافر''': برزخ / احوال برزخ / پاداش و کیفر برزخی (لذت و الم) / کیفر برزخی / عذاب قبر / أصناف عذاب عالم القبر / فتح باب إلی النار / ورود عذاب دوزخ به قبر کافر<br /> # '''درخواست کافر برای تأخیر قیامت''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / ((دعاء الکافر)) / درخواست کافر برای تأخیر قیامت <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / / ((حکمت تمثل پیشوایان باطل)) / رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان<br /> # '''تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ''': برزخ / احوال برزخ / ((مقایسه بین احوال مؤمن و کافر)) / تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ<br /> # '''اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا''': مرگ / ((عبرت های مرگ)) / اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا<br /> # '''ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / طلب أرواح الکفار عدم وقوع القیامة / ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تولی و تبری<br /> # نقش تولی و تبری در لحظه مرگ<br /> # عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # عذاب دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت و دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر هنگام احتضار<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشت و عذاب‌های جهنم توسط کافر در عالم قبر<br /> # شدت عذاب کافر در عالم قبر<br /> # عذاب برزخی کافر<br /> # عذاب دوستان و دشمنان اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح کسانی که لقب دشمنان اهل بیت ع را دارند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبر/احوال کافر در قبر/نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #قبض روح کسانی که لقب دشمنان <br /> #عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> {{متن حدیث|2- م، تفسير الإمام عليه السلام قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ «1» الَّذِينَ يُقَدِّرُونَ أَنَّهُمْ يَلْقَوْنَ رَبَّهُمْ اللِّقَاءَ الَّذِي هُوَ أَعْظَمُ كَرَامَاتِهِ وَ إِنَّمَا قَالَ يَظُنُّونَ لِأَنَّهُمْ لَا يَرَوْنَ بِمَا ذَا يُخْتَمُ لَهُمْ وَ الْعَاقِبَةُ مَسْتُورَةٌ عَنْهُمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ إِلَى كَرَامَاتِهِ وَ نَعِيمِ جِنَانِهِ لِإِيمَانِهِمْ وَ خُشُوعِهِمْ لَا يَعْلَمُونَ ذَلِكَ يَقِيناً لِأَنَّهُمْ لَا يَأْمَنُونَ أَنْ يُغَيَّرُوا وَ يُبَدَّلُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا يَزَالُ الْمُؤْمِنُ خَائِفاً مِنْ سُوءِ الْعَاقِبَةِ وَ لَا يَتَيَقَّنُ الْوُصُولَ إِلَى رِضْوَانِ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ وَقْتُ نَزْعِ رُوحِهِ وَ ظُهُورِ مَلَكِ الْمَوْتِ لَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِ وَ هُوَ فِي شِدَّةِ عِلَّةٍ وَ عَظِيمِ ضِيقِ صَدْرِهِ بِمَا يُخَلِّفُ مِنْ أَمْوَالِهِ وَ لِمَا هُوَ عَلَيْهِ مِنِ اضْطِرَابِ أَحْوَالِهِ فِي مُعَامِلِيهِ وَ عِيَالِهِ وَ قَدْ بَقِيَتْ فِي نَفْسِهِ مَرَارَتُهَا وَ حَسَرَاتُهَا وَ اقْتَطَعَ دُونَ أَمَانِيِّهِ فَلَمْ يَنَلْهَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ مَا لَكَ تَجَرَّعُ غُصَصَكَ قَالَ لِاضْطِرَابِ أَحْوَالِي وَ اقْتِطَاعِكَ لِي دُونَ آمَالِي فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ هَلْ يَحْزَنُ عَاقِلٌ مِنْ فَقْدِ دِرْهَمٍ زَائِفٍ وَ اعْتِيَاضِ أَلْفِ أَلْفِ ضِعْفِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَانْظُرْ فَوْقَكَ فَيَنْظُرُ فَيَرَى دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ وَ قُصُورَهَا الَّتِي يَقْصُرُ دُونَهَا الْأَمَانِيُّ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ تِلْكَ مَنَازِلُكَ وَ نِعَمُكَ وَ أَمْوَالُكَ وَ أَهْلُكَ وَ عِيَالُكَ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِكَ هَاهُنَا وَ ذُرِّيَّتِكَ صَالِحاً فَهُمْ هُنَاكَ مَعَكَ أَ فَتَرْضَى بِهِ بَدَلًا مِمَّا هُنَاكَ فَيَقُولُ بَلَى وَ اللَّهِ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرْ فَيَنْظُرُ فَيَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمَا فِي أَعْلَى عِلِّيِّينَ فَيَقُولُ أَوَ تَرَاهُمْ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكَ وَ أَئِمَّتُكَ هُمْ هُنَاكَ جُلَّاسُكَ وَ آنَاسُكَ «2» أَ فَمَا تَرْضَى‏ بِهِمْ بَدَلًا مِمَّنْ تُفَارِقُ هَاهُنَا فَيَقُولُ بَلَى وَ رَبِّي فَذَلِكَ مَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا فَمَا أَمَامَكُمْ مِنَ الْأَهْوَالِ كُفِيتُمُوهَا وَ لَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا تُخَلِّفُونَهُ مِنَ الذَّرَارِيِّ وَ الْعِيَالِ فَهَذَا الَّذِي شَاهَدْتُمُوهُ فِي الْجِنَانِ بَدَلًا مِنْهُمْ وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ هَذِهِ مَنَازِلُكُمْ وَ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكُمْ آنَاسُكُمْ وَ جُلَّاسُكُمْ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 177<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت''': مرگ / ((معرفت مرگ)) / ((یقین به عاقبت)) / ((ظن به لقاء الله)) / ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت<br /> # '''ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / حالات المحتضر عند قبض الروح / ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ<br /> # '''نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعة هنگام احتضار / نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر<br /> # '''تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین<br /> # '''بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ<br /> # '''رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان<br /> # '''جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ''': مرگ / خوف از مرگ / ((حکمت خوف از مرگ)) / ((عدم یقین به عاقبت)) / حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ <br /> # '''رابطه استقامت با تنزل ملائکه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / ((تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / ((شرایط تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / رابطه استقامت با تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # '''حکمت نمایش بهشت برای زدودن حسرت دنیا''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه مؤمن در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / نمایش بهشت به مؤمن در قبر برای زدودن حسرت دنیا<br /> # '''تفاوت ارزش دنیا و آخرت در نگاه مؤمن''': ((این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی))<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دیدار با خدا، بزرگترین کرامت انسان<br /> # مخفی بودن عاقبت کار یا سرنوشت انسان بر او<br /> # عدم یقین داشتن مومن به رسیدن به رضوان الهی تا لحظه مرگ<br /> # هراس همیشگی مومن از سوء عاقبت<br /> # کیفیت حال مومن هنگام حضور ملک الموت بر بالین او<br /> # اظهار ناراحتی مومن از جدایی اموال و عیال خود در لحظه مرگ<br /> # گفتگوی مومن با ملک الموت در لحظه مرگ<br /> # مشاهده منازل و درجات بهشتی توسط مومن در لحظه مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و اهل بیت توسط مومن در اعلی علیین در لحظه مرگ<br /> # یادآوری بی‌ارزش بودن مال دنیا توسط ملک الموت به مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # منازل و درجات اهل بیت در عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ گمان به لقاء الله توسط مومن/ معنای گمان به لقاء الله<br /> #اخلاق/ سیر و سلوک توحیدی / لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #معاد/عاقبت امر بندگان/ مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/ قبر/ فشار قبر/ تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #معاد/موت/نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ تعلق خاطربنده به اموال و خانواده هنگام مرگ/ راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #معاد/موت/ نگرانی مومن از شدائد پس از مرگ/ بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معنای گمان به لقاء الله<br /> #لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> {{متن حدیث|3- ين، كِتَابُ حُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ وَ النَّوَادِرُ الْقَاسِمُ عَنْ كُلَيْبٍ الْأَسَدِيِّ «1» قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ بَلَغَنَا عَنْكَ حَدِيثٌ قَالَ وَ مَا هُوَ قُلْتُ قَوْلُكَ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا كَانَ فِي هَذِهِ وَ أَوْمَأْتَ بِيَدِكَ إِلَى حَلْقِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ أَهْلُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ أَمَّا مَا كَانَ يَتَخَوَّفُ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ وَلَّى عَنْهُ وَ أَمَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ «2».}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(1) كليب وزان (زبير) هو كليب بن معاوية بن جبلة الصيداوى الأسدى، أبو محمد، و قيل أبو الحسين، روى عن أبي جعفر و أبي عبد اللّه عليهما السلام، له كتاب. أورد ترجمته النجاشيّ في ص 223 من رجاله، و في سائر كتب التراجم يوجد ترجمته و بيان حاله فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(2) تأتى صورة اخرى للحديث تحت رقم 14.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ <br /> # '''زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر)<br /> # '''تحقق وعده الهی در آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تحقق وعده الهی در آستانه مرگ<br /> # '''اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر شادمانی مؤمن محتضر تا لحظه مرگ''': ( .. ؟ .. )<br /> # '''رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((آثار ولایت محمد و آل محمد هنگام احتضار)) / رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده<br /> # '''حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حکمت حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر))<br /> # '''اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی''': مرگ / متعلقات مرگ / ((حسن الخاتمة)) / ((شرائط حسن الخاتمة)) / ((استقامت تا لحظه مرگ)) / اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رنج و سختی دائمی دنیا برای مومن تا لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> {{متن حدیث|4- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الْأَمْرِ حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَجُلًا مِنْ آلِ عُثْمَانَ كَانَ سَبَّابَةً لِعَلِيٍّ ع فَحَدَّثَتْنِي مَوْلَاةٌ لَهُ كَانَتْ تَأْتِينَا قَالَتْ لَمَّا احْتُضِرَ قَالَ مَا لِي وَ لَهُمْ قُلْتُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ مَا لَهُ قَالَ هَذَا فَقَالَ لِمَا أُرِيَ مِنَ الْعَذَابِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً}} هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَا وَ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ ثَبَاتُ الشَّيْ‏ءِ فِي الْقَلْبِ وَ إِنْ صَلَّى وَ صَامَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((اوج کراهت از ولایت)) / اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((مشاهده عذاب در احتضار)) / مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار<br /> # '''شرط ایمان به تحکیم قلبی ولایت''': <br /> # '''بی‌اثری عبادات بدون ولایت قلبی''': <br /> # '''سرنوشت سبّاب علی(ع) هنگام احتضار''': <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / ((کشف حقیقت هنگام احتضار)) / حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ<br /> # '''رابطه تسلیم قلبی با نجات اخروی''': <br /> # '''حکمت نمایش عذاب برای منکران ولایت''': <br /> # '''اهمیت ثبات عقیدتی بر صرف اعمال ظاهری''':<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ...}}<br /> # مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ ناصبی<br /> # عاقبت ناصبی<br /> # عذاب سب کننده امیرالمومنین<br /> # لحظه رسیدن روح به گلوگاه (جان دادن)، اوج کراهت دشمن اهل بیت<br /> # مشاهده عذاب توسط ناصبی در لحظه مرگ<br /> # عذاب برزخی ناصبی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # بی‌ارزش بودن عبادات ناصبی بدون ایمان به ولایت<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/قبض روح مخالفان ولایت<br /> #معاد/موت/ قبض روح/قبض روح شخص ناصب امام علی علیه السلام<br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/ لزوم جای گرفتن امر ولایت در قلب <br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/شرط ایمان به ولایت در آیه مشاجره<br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/شرط ایمان، جای گیری ولایت در قلب است نه نماز و روزه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح مخالفان ولایت<br /> #قبض روح شخص ناصب امام علی علیه السلام<br /> #لزوم جای گرفتن امر ولایت در قلب <br /> #شرط ایمان به ولایت در آیه مشاجره<br /> #شرط ایمان، جای گیری ولایت در قلب است نه نماز و روزه<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> {{متن حدیث|5- شي، تفسير العياشي عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا أَحَدُكُمْ حِينَ يَبْلُغُ نَفْسُهُ هَاهُنَا يَنْزِلُ عَلَيْهِ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أُعْطِيتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى مَنْزِلِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَسْكَنِكَ‏ فِي الْجَنَّةِ وَ انْظُرْ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ع رُفَقَاؤُكَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 178<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت ملک‌الموت به تحقق امید مؤمن<br /> # بشارت ملک‌الموت به زوال ترس مؤمن<br /> # گشایش باب بهشت برای محتضر مؤمن<br /> # نمایش منزل بهشتی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # معرفی پیامبر و ائمه به عنوان رفیقان اخروی<br /> # تفسیر بشارت دنیوی به مشاهدات احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه نمایش پاداش پیش از مرگ کامل<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام احتضار<br /> # حکمت معرفی رفقای اخروی در بالین<br /> # اهمیت دیدار ائمه برای تسکین محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}<br /> # قبض روح مومن<br /> # گفتگوی ملک الموت با مومن در لحظه مرگ<br /> # بشارت ملک الموت به مومن در لحظه جان دادن<br /> # بشارت ملک الموت به امنیت مومن در لحظه مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت در لحظه مرگ در قبر مومن<br /> # مومن و مشاهده جایگاه خود در بهشت در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین{{ع}}، همراهان مومن در دنیا و آخرت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # قبر، منزل مومن<br /> # بهشت، مسکن مومن<br /> # پیامبراکرم، امام علی و حسنین، رفقای مومن در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ نزول فرشته مرگ هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به اعطای امور مورد انتظار مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به ایمن بودن از شدائد مرگ برای مومن<br /> #گشوده شدن و رویت جایگاه مومن در بهشت هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ ملاقات مومن با رسول خدا ص و امام علی ع و امام حسن ع و امام حسین ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ سبب نعمت و بشارت ها هنگام قبض روح مومن<br /> <br /> <br /> # '''نمایه های فوق مربوط به باب «ایمان و کفر/ مومن/ قبض روح مومن» هم می باشد.'''<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # نزول فرشته مرگ هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #بشارت به مومن هنگام مرگ <br /> #بشارت به اعطای امور مورد انتظار مومن هنگام مرگ<br /> #بشارت به ایمن بودن از شدائد مرگ برای مومن<br /> #گشوده شدن و رویت جایگاه مومن در بهشت هنگام قبض روح<br /> #ملاقات مومن با رسول خدا ص و امام علی ع و امام حسن ع و امام حسین ع هنگام قبض روح<br /> #سبب نعمت و بشارت ها هنگام قبض روح مومن<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> {{متن حدیث|6- شي، تفسير العياشي عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع مَا يُصْنَعُ بِأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَكَانَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَكَانَهُ مِنَّا إِلَّا أَنْ يَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا ثُمَّ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ أَ لَا أُبَشِّرُكَ يَا أَبَا حَمْزَةَ فَقُلْتُ بَلَى جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع مَعَهُ يَقْعُدُ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ مَا تَعْرِفُنِي أَنَا رَسُولُ اللَّهِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَمَا أَمَامَكَ خَيْرٌ لَكَ مِمَّا خَلَّفْتَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ أَمِنْتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ هَجَمْتَ عَلَيْهِ «1» أَيَّتُهَا الرُّوحُ اخْرُجِي إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَ رِضْوَانِهِ وَ يَقُولُ لَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِثْلَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَ لَا أُخْبِرُكَ بِذَلِكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ قَوْلِ اللَّهِ: (الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ ..) الْآيَةَ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) أي انتهيت إليه بغتة على غفلة منك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو نشانه مشاهده منزلت<br /> # حضور پیامبر و علی در بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر به زوال ترس مؤمن<br /> # بشارت پیامبر به تحقق امید مؤمن<br /> # دعوت پیامبر به سوی روح الله<br /> # تأیید علی بر سخنان پیامبر در بالین<br /> # تفسیر بشارت به آیه تقوا و ایمان<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مشاهده منزلت تا احتضار<br /> # حکمت حضور مشترک پیامبر و علی<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام مرگ<br /> # اهمیت اطمینان بخشی به محتضر مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # بشارت‌های امام باقر به رخدادهای لحظه مرگ برای مومن<br /> # حضور پیامبر و امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت رسول خدا از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # بشارت امیرالمومنین به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت امیرالمومنین از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # تفسیر قرآن توسط امام<br /> # علم امام به قرآن<br /> # علم امام به غیب (احوالات مرگ)<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ شناخت حقایق در آستانه مرگ <br /> #معاد/ موت/حال احتضار/شناخت جایگاه حقیقی اهل بیت ع در آستانه مرگ<br /> #معرفت/شناخت حقایق/.../ شناخت حقایق در آستانه مرگ <br /> #معرفت/شناخت حقایق/.../شناخت جایگاه حقیقی اهل بیت ع در آستانه مرگ<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ حاضر شدن رسول خدا ص و امام علی ع بر سر بالین محتضر<br /> #امامت/ رابطه معصومان ع با مومنان/ حاضر شدن رسول خدا ص و امام علی ع بر سر بالین محتضر<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ملاقات و معرفی رسول خدا ص به محتضر بر سر بالین مرگ<br /> #معاد/موت/حال احتضار/بشارت رسول خدا ص به محتضر جهت قطع علاقه از دنیا<br /> #معاد/موت/حال احتضار/بشارت امام باقر ع با آیه شریفه برای محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شناخت حقایق در آستانه مرگ <br /> #شناخت جایگاه حقیقی اهل بیت ع در آستانه مرگ<br /> #حاضر شدن رسول خدا ص و امام علی ع بر سر بالین محتضر<br /> #ملاقات و معرفی رسول خدا ص به محتضر بر سر بالین مرگ<br /> #بشارت رسول خدا ص به محتضر جهت قطع علاقه از دنیا<br /> #بشارت امام باقر ع با آیه شریفه برای محتضر<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|7- جا، المجالس للمفيد عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَهْدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: دَخَلَ الْحَارِثُ الْهَمْدَانِيُّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ ع فِي نَفَرٍ مِنَ الشِّيعَةِ وَ كُنْتُ فِيهِمْ فَجَعَلَ الْحَارِثُ يَتَّئِدُ فِي مِشْيَتِهِ وَ يَخْبِطُ الْأَرْضَ بِمِحْجَنِهِ وَ كَانَ مَرِيضاً فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ كَانَتْ لَهُ مِنْهُ مَنْزِلَةٌ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ يَا حَارِثُ فَقَالَ نَالَ الدَّهْرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنِّي وَ زَادَنِي أَوْباً غَلِيلًا اخْتِصَامُ أَصْحَابِكَ بِبَابِكَ قَالَ وَ فِيمَ خُصُومَتُهُمْ قَالَ فِيكَ وَ فِي الثَّلَاثَةِ مِنْ قَبْلِكَ «2» فَمِنْ مُفْرِطٍ مِنْهُمْ غَالٍ وَ مُقْتَصِدٍ تَالٍ وَ مِنْ مُتَرَدِّدٍ مُرْتَابٍ لَا يَدْرِي أَ يُقْدِمُ أَمْ يُحْجِمُ فَقَالَ حَسْبُكَ يَا أَخَا هَمْدَانَ أَلَا إِنَّ خَيْرَ شِيعَتِي النَّمَطُ «3» الْأَوْسَطُ إِلَيْهِمْ يَرْجِعُ الْغَالِي وَ بِهِمْ يَلْحَقُ التَّالِي <br /> فَقَالَ لَهُ الْحَارِثُ لَوْ كَشَفْتَ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي الرَّيْنَ عَنْ قُلُوبِنَا وَ جَعَلْتَنَا فِي ذَلِكَ عَلَى بَصِيرَةٍ مِنْ أَمْرِنَا قَالَ قَدْكَ‏ فَإِنَّكَ امْرُؤٌ مَلْبُوسٌ عَلَيْكَ إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُعْرَفُ بِالرِّجَالِ بَلْ بِآيَةِ الْحَقِّ فَاعْرِفِ الْحَقَّ تَعْرِفْ أَهْلَهُ يَا حَارِثُ إِنَّ الْحَقَّ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ وَ الصَّادِعَ «4» بِهِ مُجَاهِدٌ وَ بِالْحَقِّ أُخْبِرُكَ فَأَرْعِنِي سَمْعَكَ ثُمَّ خَبِّرْ بِهِ مَنْ كَانَتْ لَهُ حَصَانَةٌ مِنْ أَصْحَابِكَ أَلَا إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ وَ صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ قَدْ صَدَّقْتُهُ وَ آدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَ الْجَسَدِ ثُمَّ إِنِّي صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ فِي أُمَّتِكُمْ حَقّاً فَنَحْنُ الْأَوَّلُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَ نَحْنُ خَاصَّتُهُ يَا حَارِثُ وَ خَالِصَتُهُ وَ أَنَا صَفْوُهُ وَ وَصِيُّهُ وَ وَلِيُّهُ وَ صَاحِبُ نَجْوَاهُ وَ سِرِّهِ أُوتِيتُ فَهْمَ الْكِتَابِ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ وَ عِلْمَ الْقُرُونِ وَ الْأَسْبَابِ وَ اسْتُودِعْتُ أَلْفَ مِفْتَاحٍ يَفْتَحُ كُلُّ مِفْتَاحٍ أَلْفَ بَابٍ يُفْضِي كُلُّ بَابٍ إِلَى أَلْفِ عَهْدٍ «5» وَ أُيِّدْتُ وَ اتُّخِذْتُ وَ أُمْدِدْتُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ نَفْلًا وَ إِنَّ ذَلِكَ لَيَجْرِي لِي وَ لِمَنْ تَحَفَّظَ «6» مِنْ ذُرِّيَّتِي مَا جَرَى اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ حَتَّى يَرِثَ اللَّهُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْهَا وَ أُبَشِّرُكَ يَا حَارِثُ لَتَعْرِفُنِي عِنْدَ الْمَمَاتِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ وَ عِنْدَ الْمُقَاسَمَةِ قَالَ الْحَارِثُ وَ مَا الْمُقَاسَمَةُ قَالَ مُقَاسَمَةُ النَّارِ أُقَاسِمُهَا قِسْمَةً صَحِيحَةً أَقُولُ هَذَا وَلِيِّي فَاتْرُكِيهِ وَ هَذَا عَدُوِّي فَخُذِيهِ ثُمَّ أَخَذَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع بِيَدِ الْحَارِثِ - فَقَالَ يَا حَارِثُ أَخَذْتُ بِيَدِكَ كَمَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِيَدِي فَقَالَ لِي وَ قَدْ شَكَوْتُ إِلَيْهِ حَسَدَ قُرَيْشٍ وَ الْمُنَافِقِينَ لِي إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَخَذْتُ بِحَبْلِ اللَّهِ وَ بِحُجْزَتِهِ يَعْنِي عِصْمَتَهُ مِنْ ذِي الْعَرْشِ تَعَالَى وَ أَخَذْتَ أَنْتَ يَا عَلِيُّ بِحُجْزَتِي وَ أَخَذَ ذُرِّيَّتُكَ بِحُجْزَتِكَ وَ أَخَذَ شِيعَتُكُمْ بِحُجَزِكُمْ فَمَا ذَا يَصْنَعُ اللَّهُ بِنَبِيِّهِ وَ مَا يَصْنَعُ نَبِيُّهُ بِوَصِيِّهِ خُذْهَا إِلَيْكَ يَا حَارِثُ قَصِيرَةٌ مِنْ طَوِيلَةٍ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَكَ مَا اكْتَسَبْتَ يَقُولُهَا ثَلَاثاً فَقَامَ الْحَارِثُ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَ يَقُولُ مَا أُبَالِي بَعْدَهَا مَتَى لَقِيتُ الْمَوْتَ أَوْ لَقِيَنِي.}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(2)في كشف الغمّة ص 123 هكذا: قال: فى شأنك و البلية من قبلك. و في ذيل ص 3 من الأمالي للمفيد جعله بدلا عما في المتن.}}<br /> <br /> {{عربی|(3)النمط: جماعة من الناس أمرهم واحد.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) صدع بالحق. تكلم به جهارا.}}<br /> <br /> {{عربی|(5) في نسخة: الف الف.}}<br /> <br /> {{عربی|(6) في نسخة: استحفظ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 180<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن محمد بن علي بن مهدي و غيره عن محمد بن علي بن عمرو مثله}} «2» <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|يتّئد أي يتثبّت و يتأنّى من التؤدة و في ما يتأوّد أي يتعوج و خبطه ضربه شديدا و المحجن كمنبر العصا المعوجة و أوب كفرح غضب و في ما أوارا و غليلا و الأوار بالضم حرارة الشمس و حرارة العطش و الغليل الحقد و الضغن و حرارة الحب و الحزن و أحجم عنه كفّ أو نكص هيبة و قد إذا كانت اسمية تكون على وجهين اسم فعل مرادفة ليكفي نحو قولهم قدني درهم و اسم مرادف لحسب ذكره الفيروزآبادي و قال أرعني سمعك و راعني استمع لمقالي قوله ع نفلا أي زائدا على ما أعطيت من الفضائل و الكرائم قوله ع قبلا أي مقابلة و عيانا و قوله ع تخاله أي تظنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اختلاف شیعیان درباره منزلت امیرالمؤمنین(ع)<br /> # توصیه امام علی(ع) به اعتدال در اعتقاد<br /> # شناخت حق به جای شناخت دین از طریق افراد<br /> # اعلام مقام صدیقیت اول امام علی(ع)<br /> # سپرده شدن هزار مفتاح دانش به امام علی(ع)<br /> # جریان شب قدر برای امام و فرزندانش<br /> # مقاسمه آتش توسط امام علی(ع) در قیامت<br /> # تمسک پیامبر(ص) به خدا و امام به پیامبر<br /> # همراهی انسان با کسی که دوستش دارد<br /> # آرامش حارث همدانی پس از شنیدن سخنان امام<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت اعتدال در اعتقادات مذهبی<br /> # معیار شناخت دین از طریق حق<br /> # فلسفه وراثت علم و ولایت در اهل‌بیت<br /> # رابطه محبت با سرنوشت اخروی انسان<br /> # نقش امام در نجات شیعیان در قیامت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی امیرالمومنین با حارث همدانی پیرامون جایگاه خود و مومنان پس از مرگ<br /> # دیدگاه سه گروه از شیعیان نسبت به مقام و منزلت امیرالمومنین<br /> # ناراحتی حارث از افراط، تفریط و تشکیک شیعیان نسبت به امیرالمومنین<br /> # بهترین شیعیان امیرالمومنین از منظر آن حضرت<br /> # میانه روها بهترین شیعیان امیرالمومنین<br /> # لازمه شناخت اهل حق، شناخت خود حق<br /> # تصدیق پیامبر توسط امیرالمومنین، قبل از خلقت آدم{{ع}}<br /> # امیرالمومنین، نخستین دوست پیامبر در امت اسلام<br /> # اهل بیت، خاص‌ترین و برگزیده‌ترین بندگان خدا<br /> # امیرالمومنین، وصی پیامبر<br /> # امیرالمومنین، صاحب سر و مناجات پیامبر<br /> # علم امیرالمومنین به قرآن<br /> # علم امیرالمومنین به قرون و اسباب<br /> # گستره علم امام<br /> # تایید امامان با شب قدر<br /> # مژده امیرالمومنین به شناخت آن حضرت توسط حارث در هنگام مرگ و پس از آن<br /> # امیرالمومنین تقسیم کننده اهل آتش <br /> # عدالت امیرالمومنین در تقسیم اهل آتش<br /> # همنشینی انسان پس از مرگ با کسی که او را دوست دارد<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین مقسم بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/ رابطه امیرمومنان علی ع با حارث همدانی<br /> #امامت/ رابطه اهل بیت ع با اصحاب/ رابطه امیرمومنان علی ع با حارث همدانی<br /> #امامت / اصحاب/ بی تابی وشکایت حارث همدانی از اختلاف اصحاب در مورد امامت و خلافت<br /> #امامت/ اعتدال در اختیار و اظهار امر امامت و خلافت<br /> #امامت/ مشتبه شدن امر امامت حتی برای اصحاب خاص<br /> #حق و باطل/ شناخت حق/ لزوم و اولویت شناخت حق برای شناخت افراد<br /> #حق و باطل/ شناخت حق و باطل/محوریت شناخت حق برای شناخت افراد<br /> #حق و باطل/ شناخت حق و باطل/ دین خدا با افراد شناخته نمی شود<br /> #امامت / شناخت امام/ ..../ خصائص امام/امام علی ع بنده خداست<br /> #امامت / شناخت امام/ ..../ خصائص امام/ امام علی ع برادر رسول خدا ص<br /> #امامت / امامت خاصه/ امام علی ع/ اوصاف امام علی ع / معنای صدّیق اکبر بودن امام علی ع <br /> #امامت/ امامت خاصه/ امام علی ع/ ایمان امام علی ع/ موطن تصدیق رسول خدا ص توسط امام علی ع<br /> #امامت / امامت خاصه/ امام علی ع/ اوصاف امام علی ع /برگزیده بودن (صفوه) امام علی ع <br /> #امامت / امامت خاصه/ امام علی ع/ اوصاف امام علی ع /وصی بودن امام علی ع برای رسول خدا ص<br /> #امامت / امامت خاصه/ امام علی ع/ اوصاف امام علی ع /ولی بودن امام علی ع برای رسول خدا ص<br /> #امامت / امامت خاصه/ امام علی ع/ اوصاف امام علی ع /صاحب نجوا بودن امام علی ع برای رسول خدا ص<br /> #امامت / امامت خاصه/ امام علی ع/ اوصاف امام علی ع /صاحب سرّ بودن امام علی ع برای رسول خدا ص<br /> #امامت / امامت خاصه/ امام علی ع/ اوصاف امام علی ع /عطای فهم قرآن به امام علی ع<br /> #امامت / امامت خاصه/ امام علی ع/ اوصاف امام علی ع /عطای فصل خطاب به امام علی ع<br /> #امامت / امامت خاصه/ امام علی ع/ اوصاف امام علی ع /عطای علم قرآن به امام علی ع<br /> #امامت / امامت خاصه/ امام علی ع/ اوصاف امام علی ع /سپرده شدن کلید خزائن علمی الهی به امام علی ع<br /> #ولایت الهی / ..../ رابطه علم و دستیابی به خزائن حقایق با پیمان ها و مسئولیت های الهی<br /> #امامت / امامت خاصه/ امام علی ع/ اوصاف امام علی ع /تایید و امداد ولایت الهی امام علی ع در شب قدر<br /> #امامت / امامت خاصه/ امام علی ع/ اوصاف امام علی ع /استمرار عطایای خاص الهی به امام علی ع و امنای از اهل بیت ع تا آخر الزمان<br /> #حق و باطل/ موطن شناخت حق و باطل/ بشارت امام علی ع به حارث برای شناخت دوست و دشمن در مواضع مختلف <br /> #امامت/شناخت امام/ موطن شناخت حقیقت امام/ شناخت امام علی ع هنگام مرگ<br /> #امامت/شناخت امام/ موطن شناخت حقیقت امام/ شناخت امام علی ع نزد صراط<br /> #امامت/شناخت امام/ موطن شناخت حقیقت امام/ شناخت امام علی ع نزد حوض<br /> #امامت/شناخت امام/ موطن شناخت حقیقت امام/ شناخت امام علی ع هنگام مقاسمه<br /> #چیستی مقاسمه<br /> #امامت/ مقام امام علی ع در قیامت/ دستور امام علی ع به آتش جهنم برای رها کردن دوستان و گرفتن دشمنانش <br /> #امامت/ امامت خاصه/ امام علی ع / شکایت امام علی ع از حسادت قریش و منافقان به رسول خدا ص<br /> #امامت --معاد/ احوال مردم در قیامت/ چنگ زدن رسول خدا ص به نور و ریسمان امام علی ع در قیامت<br /> #امامت --معاد/ احوال مردم در قیامت/ چنگ زدن امام علی ع به نور و ریسمان رسول خدا ص در قیامت<br /> #امامت --معاد/ احوال مردم در قیامت/ چنگ زدن اولاد امام علی ع به نور و ریسمان ایشان در قیامت<br /> #امامت --معاد/ احوال مردم در قیامت/ چنگ زدن شیعیان به نور وریسمان اهل بیت ع در قیامت<br /> #امامت/ شیعه/ --- معاد/ موت/ عدم هراس از مرگ با توجه به عنایات خداوند به شیعیان و متمسکین به اهل بیت ع<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رابطه امیرمومنان علی ع با حارث همدانی<br /> #رابطه امیرمومنان علی ع با حارث همدانی<br /> #بی تابی وشکایت حارث همدانی از اختلاف اصحاب در مورد امامت و خلافت<br /> #اعتدال در اختیار و اظهار امر امامت و خلافت<br /> #مشتبه شدن امر امامت حتی برای اصحاب خاص<br /> #لزوم شناخت حق برای شناخت افراد<br /> #محوریت حق برای شناخت افراد<br /> #دین خدا با افراد شناخته نمی شود<br /> #امام علی ع بنده خداست<br /> #امام علی ع برادر رسول خدا ص<br /> #معنای صدّیق اکبر بودن امام علی ع <br /> #موطن تصدیق رسول خدا ص توسط امام علی ع<br /> #برگزیده بودن (صفوه) امام علی ع <br /> #وصی بودن امام علی ع برای رسول خدا ص<br /> #ولی بودن امام علی ع برای رسول خدا ص<br /> #صاحب نجوا بودن امام علی ع برای رسول خدا ص<br /> #صاحب سرّ بودن امام علی ع برای رسول خدا ص<br /> #عطای فهم قرآن به امام علی ع<br /> #عطای فصل خطاب به امام علی ع<br /> #عطای علم قرآن به امام علی ع<br /> #سپرده شدن کلید خزائن علمی الهی به امام علی ع<br /> #رابطه علم و دستیابی به خزائن حقایق با پیمان ها و مسئولیت های الهی<br /> #تایید و امداد ولایت الهی امام علی ع در شب قدر<br /> #استمرار عطایای خاص الهی به امام علی ع و امنای از اهل بیت ع تا آخر الزمان<br /> #رابطه علم به حقایق با عهد و پیمان و مسئولیت های الهی<br /> #بشارت امام علی ع به حارث برای شناخت دوست و دشمن در مواضع مختلف <br /> #شناخت امام علی ع هنگام مرگ<br /> #شناخت امام علی ع نزد صراط<br /> #شناخت امام علی ع نزد حوض<br /> #شناخت امام علی ع هنگام مقاسمه<br /> #چیستی مقاسمه<br /> #دستور امام علی ع به آتش جهنم برای رها کردن دوستان و گرفتن دشمنانش <br /> #شکایت امام علی ع از حسادت قریش و منافقان به رسول خدا ص<br /> #چنگ زدن رسول خدا ص به نور و ریسمان امام علی ع در قیامت<br /> #چنگ زدن امام علی ع به نور و ریسمان رسول خدا ص در قیامت<br /> # چنگ زدن اولاد امام علی ع به نور و ریسمان ایشان در قیامت<br /> #چنگ زدن شیعیان به نور وریسمان اهل بیت ع در قیامت<br /> #عدم هراس از مرگ با توجه به عنایات خداوند به شیعیان و متمسکین به اهل بیت ع<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|8- فس، تفسير القمي أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا يَمُوتُ مُوَالٍ لَنَا مُبْغِضٌ لِأَعْدَائِنَا إِلَّا وَ يَحْضُرُهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَيَرَوْنَهُ وَ يُبَشِّرُونَهُ وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ مُوَالٍ لَنَا يَرَاهُمْ بِحَيْثُ يَسُوؤُهُ وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ قَوْلُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع لِحَارِثٍ الْهَمْدَانِيِ‏: يَا حَارِ هَمْدَانَ مَنْ يَمُتْ يَرَنِي *** مِنْ مُؤْمِنٍ أَوْ مُنَافِقٍ قُبُلًا.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 181<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) هنگام مرگ موالیان<br /> # بشارت پیامبر(ص) و ائمه(ع) به موالیان هنگام مرگ<br /> # رؤیت دشمنان اهل‌بیت(ع) از ائمه به شکل ناخوشایند<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط مؤمن و منافق هنگام مرگ<br /> # شرط بغض دشمنان برای حضور ائمه(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با تجربه مرگ<br /> # تفاوت تجربه مرگ مؤمن و منافق<br /> # اهمیت بغض دشمنان در کنار محبت اهل‌بیت(ع)<br /> # نقش ائمه(ع) در آرامش روانی هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت تولی و تبری<br /> # نقش و اثر تولی و تبری در هنگام مرگ<br /> # اهمیت بغض دشمنان اهل بیت<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # حضور پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ به مومن محتضر<br /> # کیفیت مرگ مومن<br /> # مشاهده اهل بیت توسط محتضر، مومن یا منافق<br /> # مشاهده اهل بیت با چهره ناراحت توسط منافق در حال احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و منافق در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|9- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْمَرَاغِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ السَّبِيعِيِّ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ حُبِّي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ يَا حَارِثُ أَ تُحِبُّنِي قُلْتُ نَعَمْ وَ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَمَا لَوْ بَلَغَتْ نَفْسُكَ الْحُلْقُومَ رَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا أَذُودُ «1» الرِّجَالَ عَنِ الْحَوْضِ ذَوْدَ غَرِيبَةِ الْإِبِلِ لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا مَارٌّ عَلَى الصِّرَاطِ بِلِوَاءِ الْحَمْدِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ ص لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ: «2».}}<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي المفيد عن المرزباني عن عبد الله بن الحسن عن محمد بن رشيد قال آخر شعر قاله السيد بن محمد رحمه الله قبل وفاته بساعة و ذلك أنه أغمي عليه و اسود لونه ثم أفاق و قد ابيض وجهه و هو يقول‏: «أحب الذي من مات من أهل وده *** تلقاه بالبشرى لدى الموت يضحك‏». «و من مات يهوي غيره من عدوه *** فليس له إلا إلى النار مسلك‏». «أبا حسن تفديك نفسي و أسرتي *** و مالي و ما أصبحت في الأرض أملك‏». «أبا حسن إني بفضلك عارف *** و إني بحبل من هواك لممسك‏»}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار حارث همدانی با امیرالمؤمنین(ع)<br /> # اظهار محبت حارث به امیرالمؤمنین(ع)<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط محبان هنگام مرگ<br /> # راندن مردم از حوض توسط امیرالمؤمنین(ع)<br /> # حمل لوای حمد توسط امیرالمؤمنین(ع) در صراط<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با رؤیت امام هنگام مرگ<br /> # نقش امیرالمؤمنین(ع) در حوض کوثر<br /> # مقام امیرالمؤمنین(ع) در پیشاپیش پیامبر(ص)<br /> # پاداش محبت اهل‌بیت(ع) در آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # عشق حارث همدانی به امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین، حامل لوای حمد<br /> # امیرالمومنین و حوض کوثر<br /> # مشاهده امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # منازل امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|10- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ أَخِيهِ عَلِيٍّ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَابُورَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ فِي الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ذَلِكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص يَرَى مَا يَسُرُّهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَمَا تَرَى الرَّجُلَ إِذَا يَرَى مَا يَسُرُّهُ فَتَدْمَعُ عَيْنُهُ وَ يَضْحَكُ:}}.<br /> <br /> {{متن حدیث|كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن علي بن الحكم عن معاوية بن وهب مثله: «2»- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر فضالة مثله- مع، معاني الأخبار ابن الوليد عن الصفار عن ابن معروف عن علي بن مهزيار عن فضالة مثله}} «3».<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اشک ریختن چشم مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر(ص) توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # دیدن امور مسرت‌بخش توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # خندیدن مؤمن هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه اشک با شادی درونی هنگام مرگ<br /> # حکمت نمایش بشارت‌ها به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفسیر واکنش‌های ظاهری مؤمن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر(ص) در تجربه مرگ مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # گریان شدن چشم مومن در لحظه مرگ<br /> # گریه مومن محتضر از شوق مشاهده پیامبراکرم<br /> # حضور پیامبر بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر <br /> # ولایت تکوینی پیامبر<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> {{متن حدیث|11- فس، تفسير القمي {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً}} قَالَ إِذَا حَضَرَ الْمُؤْمِنَ الْوَفَاةُ نَادَى مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي}} راضِيَةً بِوَلَاءِ عَلِيٍ‏ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَلَا يَكُونُ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا اللُّحُوقُ بِالنِّدَاءِ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 183<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ندای الهی به نفس مطمئنه هنگام مرگ<br /> # رضایت از ولایت علی(ع) در ندای الهی<br /> # رضایت از ثواب در ندای الهی<br /> # دعوت به ورود در زمره بندگان الهی<br /> # دعوت به ورود در بهشت هنگام مرگ<br /> # انحصار همت مؤمن در پیوستن به ندای الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با اطمینان قلبی هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت الهی برای زدودن دلواپسی<br /> # اهمیت ولایت در تحقق رضایت متقابل<br /> # تأثیر ندای الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احتضار مومن<br /> # ندای الهی به مومن هنگام احتضار<br /> # خطاب «نفس مطمئنة» به مومن هنگام احتضار از سوی خدا<br /> # رضایت نفس مومن هنگام بازگشت به خدا به ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین در هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در دخول به بهشت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة}}<br /> # پیوستن به عبادالله در بهشت، تمام همت مومن محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> {{متن حدیث|12- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تمسک به دستورات الهی برای غبطه هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده آنچه مؤمن دوست دارد هنگام مرگ<br /> # بشارت الهی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # روشنی چشم مؤمن با بشارت الهی<br /> # محبت به لقای الهی پس از بشارت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تقوا با غبطه هنگام مرگ<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) برای آرامش مؤمن<br /> # تأثیر بشارت الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> # اهمیت استقامت برای دیدار پیامبر(ص) هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تمسک به اوامر الهی<br /> # وجوب اطاعت اطاعت از اوامر الهی<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت الهی به مومن محتضر<br /> # روشنی چشم مومن هنگام اختضار<br /> # عشق مومن محتضر به پیوستن به پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|13- ير، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ يَحْيَى الْخَثْعَمِيِّ عَنْ بُرَيْدِ «1» بْنِ مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع (اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ)، فَقَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَمُوتُ وَ لَا كَافِرٍ فَيُوضَعُ فِي قَبْرِهِ حَتَّى يُعْرَضَ عَمَلُهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَى عَلِيٍّ ع فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَى آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَى الْعِبَادِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) بريد - وزان زبير - بن معاوية العجليّ، أبو القاسم، عربى، روى عن أبي عبد اللّه و أبى جعفر عليهما السلام، مات في حياة أبي عبد اللّه عليه السلام و قيل: فى سنة 150، و الرجل وجه من وجوه أصحابنا، و فقيه من أكابر فقهائنا، له محل عند الأئمّة عليهم السلام، قال الكشّيّ: إنّه ممن اتفقت العصابة على تصديقه، و ممن انقادوا له بالفقه، و روى أخبارا كثيرة في فضله و توثيقه عن الأئمّة، يوجد ترجمته في ص 155 من رجال الكشّيّ، و في ص 81 من النجاشيّ، و فصل الفاضل المامقاني ترجمته في ج 1 ص 164 فليراجع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عرضه اعمال مؤمن و کافر بر پیامبر(ص)<br /> # عرضه اعمال بر امام علی(ع) پس از مرگ<br /> # عرضه اعمال بر همه ائمه(ع) به ترتیب<br /> # زمان عرضه اعمال پیش از دفن میت<br /> # شمول عرضه اعمال بر مؤمن و کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با نظارت بر اعمال بندگان<br /> # فلسفه عرضه اعمال بر معصومین(ع)<br /> # اهمیت آگاهی از حضور ائمه(ع) در برزخ<br /> # تفسیر آیه عرضه اعمال بر مؤمنین<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه{{متن قرآن|اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}<br /> # عرضه اعمال در قبر<br /> # عرضه اعمال مومن و کافر هنگام مرگ بر پیامبر و امام علی<br /> # اهمیت پذیرش نبوت پیامبر و ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> {{متن حدیث|14- سن، المحاسن أَبِي عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِاللَّهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع مَا بَيْنَ مَنْ وَصَفَ هَذَا الْأَمْرَ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيُقَالُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ قَدِمْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَتَخَوَّفُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ إِنَّ أَمَامَكَ لَإِمَامَ صِدْقٍ اقْدَمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ ع}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مؤمن پس از مرگ<br /> # زوال ترس‌های مؤمن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) در برزخ<br /> # معرفی امام علی(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با آرامش در مرگ<br /> # اهمیت امید به لقای معصومین(ع)<br /> # فلسفه بشارت الهی به مؤمنان<br /> # تأثیر اعتقاد بر تجربه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بشارت به مومن هنگام مرگ<br /> # رسیدن مومن به آرزوهای خود در هنگام مرگ<br /> # بشارت به امنیت مومن در هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|15- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ «3» عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَلِيدِ النَّخَعِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي ع أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ‏ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ - وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ - وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}} فَنَحْنُ وَ اللَّهِ ذُرِّيَّةُ رَسُولِ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|(3) عقبة بضم العين و سكون القاف.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 184<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # مشاهده مؤمن از حقایق شادی‌بخش هنگام مرگ<br /> # شهادت امام صادق(ع) بر سخن امام باقر(ع)<br /> # اهل‌بیت به عنوان ذریه پیامبر در آیه ۳۸ سوره رعد<br /> # غبطه و روشنی چشم مؤمن در لحظه احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا لحظه مرگ<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین جان‌کندن<br /> # اهمیت انتساب اهل‌بیت(ع) به پیامبر(ص)<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رسیدن مومن به خوشبختی با رسیدن جان او به گلوگاه<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}}<br /> # اهل بیت، ذریه رسول خدا<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|16- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ شَجَرَةَ «1» أَخِي بَشِيرٍ النَّبَّالِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يُعَايِنَ مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) هو شجرة بن ميمون بن أبي أراكة النبال الوابشى، مولاهم الكوفيّ، ثقة و من وجوه الاصحاب و أجلائهم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # نزدیکی مؤمن به مشاهده آنچه چشم او را روشن می‌کند<br /> # قرب لحظه مرگ با دیدن حقایق شادی‌بخش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا هنگام جان‌کندن<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین احتضار<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده قریب‌الوقوع حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|17- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْزَنُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ «2».}}<br /> <br /> {{عربی|(2) رواه الكليني كما يأتي تحت رقم 55.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت امنیت از غم دنیا هنگام جان‌کندن<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور حضرت فاطمه(س) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آغاز بشارت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تسلی مؤمن با یادآوری پایان رنج دنیوی<br /> # رابطه ایمان با حضور معصومان(ع) هنگام مرگ<br /> # اهمیت بشارت به اهل‌بیت(ع) برای تسکین جان‌کندن<br /> # حکمت اعلام امنیت از غم در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # در امان بودن مومن از غم و اندوه دنیا هنگام رسیدن جانش به گلوگاه<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور فاطمه زهرا بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|18- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ الطَّائِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهَةً لِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ وَ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ فَيَنْقَطِعُ عَنْهُ أَهْوَالُ الدُّنْيَا وَ مَا كَانَ يُحَاذِرُ مِنْهَا وَ يُقَالُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا فَاطِمَةَ فَلَا تَذْكُرْهَا.}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله و في آخره و يقال له أمامك رسول الله ص و علي و الأئمة.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اوج نفرت دشمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # اوج شادی مؤمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # قطع اهوال دنیا از مؤمن در احتضار<br /> # قطع ترس‌های دنیوی از مؤمن در احتضار<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) برای مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تضاد واکنش مؤمن و کافر به ولایت<br /> # فلسفه تشدید احساسات متضاد در لحظه مرگ<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت قطع اهوال دنیا برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دشمنی کافر با ولایت<br /> # بغض کافر از ولایت<br /> # شدیدترین حالت نفرت دشمن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، شدیدترین حالت دشمنی کافر با ولایت<br /> # مرگ کافر<br /> # مرگ دشمن ولایت<br /> # مرگ مومن<br /> # مرگ مومن ولایتمدار<br /> # بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت<br /> # نفش ولایت در بروز حالات دشمنی و شادمانی در انسان در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت در لحظه مرگ<br /> # انقطاع هراس دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # انقطاع خوف از مشکلات دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و تهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نوزدهم==<br /> {{متن حدیث|19- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِمَّا أُرَدِّدُ هَذَا الْكَلَامَ عَلَيْكُمْ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ‏ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ يَأْتِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع فَيَقُولَانِ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَأَمَامَكَ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 185<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تکرار امام صادق(ع) تعلیم لحظه مرگ<br /> # رسیدن جان به گلو آستانه غبطه مؤمن<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن محتضر<br /> # حضور امام علی(ع) نزد مؤمن محتضر<br /> # بشارت امنیت از ترس‌ها هنگام احتضار<br /> # بشارت تحقق آرزوها برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت تکرار تعالیم مرگ برای مؤمنان<br /> # فلسفه تأخیر غبطه تا لحظه جان‌کندن<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت بشارت دوگانه در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حیا و شرم امام از تکرار یادآوری مرگ اصحاب به آنها<br /> # مرگ، فاصله میان مومن و رسیدن به خوشبختی و شادمانی<br /> # امان مومن از خوف دنیا در لحظه مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر و امیرمومنان به عدم خوف و امنیت مومن محتضر <br /> # جایگاه پیامبر و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرمومنان<br /> <br /> ==حدیث بیستم==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|20- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَا وَ الْمُعَلَّى بْنُ خُنَيْسٍ فَقَالَ يَا عُقْبَةُ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا هَذَا الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْوَرِيدِ قَالَ ثُمَّ اتَّكَأَ وَ غَمَزَ إِلَيَّ الْمُعَلَّى أَنْ سَلْهُ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ فَأَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى فَرَدَّدَ عَلَيْهِ بضعة عشر [بِضْعَ عَشْرَةَ] مَرَّةً أَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى «1» فَقَالَ فِي كُلِّهَا يَرَى لَا يَزِيدُ عَلَيْهَا ثُمَّ جَلَسَ فِي آخِرِهَا فَقَالَ يَا عُقْبَةُ قُلْتُ لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ فَقَالَ أَبَيْتَ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّمَا دِينِي مَعَ دَمِي فَإِذَا ذَهَبَ دَمِي كَانَ ذَلِكَ وَ كَيْفَ بِكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ كُلَّ سَاعَةٍ وَ بَكَيْتُ فَرَقَّ لِي فَقَالَ يَرَاهُمَا وَ اللَّهِ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَنْ هُمَا فَقَالَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع يَا عُقْبَةُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ أَبَداً حَتَّى تَرَاهُمَا.}}<br /> <br /> (1) في الكافي: فقلت له بضع عشر مرة: أى شي‏ء يرى؟.<br /> (2) في المصدر: فيقدم عليه. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # انحصار قبولی عمل در ولایت اهل‌بیت(ع)<br /> # نزدیکی لحظه مرگ به مشاهدۀ حقایق<br /> # اصرار راوی برای دانستن مشاهدات احتضار<br /> # مشاهدۀ پیامبر(ص) و امام علی(ع) هنگام مرگ<br /> # حتمیت دیدار مؤمن با پیامبر(ص) و علی(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معرفت برای آرامش در مرگ<br /> # رابطۀ ایمان با بشارت‌های برزخی<br /> # تردید امام در افشای حقایق غیبی<br /> # رحمت امام به شاگرد مشتاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در پذیرش اعمال<br /> # مشاهدات محتضر هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر مومن یا کافر<br /> # مهربانی امام با اصحاب خود<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> ===بخش دوم:===<br /> {{متن حدیث|قُلْتُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمَا الْمُؤْمِنُ أَيَرْجِعُ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ لَا بَلْ يَمْضِي أَمَامَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَقُولَانِ شَيْئاً جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ نَعَمْ يَدْخُلَانِ جَمِيعاً عَلَى الْمُؤْمِنِ فَيَجْلِسُ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ رَأْسِهِ وَ عَلِيٌّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَيُكِبُّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي خَيْرٌ لَكَ مِمَّا تَتْرُكُ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَنْهَضُ رَسُولُ اللَّهِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ «2» عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا حَتَّى يُكِبَّ عَلَيْهِ فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الَّذِي كُنْتَ تُحِبُّنِي أَمَا لَأَنْفَعُكَ «3» ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَا إِنَّ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. قُلْتُ: أَيْنَ هَذَا جُعِلْتُ فِدَاكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ؟ قَالَ: فِي سُورَةِ يُونُسَ قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 186<br /> <br /> {{عربی|(3) في المصدر: لانفعنك. م.}}<br /> {{عربی|شي، تفسير العياشي عن عقبة بن خالد مثله}} <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|إنما ديني مع دمي المراد بالدم الحياة أي لا أترك طلب الدين ما دمت حيا فإذا ذهب دمي أي مت كان ذلك أي ترك الطلب أو المعنى أنه إنما يمكنني تحصيل الدين ما دمت حيا فقوله فإذا ذهب دمي استفهام إنكاري أي بعد الموت كيف يمكنني طلب الدين و في شي، تفسير العياشي فإذا ذهب ديني كان ذلك فالمعنى أن ديني مقرون بحياتي فمع عدم الدين فكأني لست بحي فقوله كان ذلك أي كان الموت و في الكافي «1» إنما ديني مع دينك فإذا ذهب ديني كان ذلك أي إن ديني إنما يستقيم إذا كان موافقا لدينك فإذا ذهب ديني لعدم علمي بما تعتقده كان ذلك أي الخسران و الهلاك و العذاب الأبدي أشار إليه مبهما لتفخيمه و أما استشهاده ع بالآية فالظاهر أنه فسر البشرى في الحياة الدنيا بما يكون عند الموت و يحتمل أن يكون ع فسر البشرى في الآخرة بذلك لأن تلك الحالة من مقدمات النشأة الآخرة فالبشرى في الحياة الدنيا بالمنامات الحسنة كما ورد في أخبار أخر أو بما بشر الله في كتبه و على لسان أنبيائه و الأول أظهر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم بازگشت مؤمن پس از مشاهده<br /> # ورود پیامبر(ص) و علی(ع) بر بالین مؤمن<br /> # نشستن پیامبر(ص) بر سر مؤمن محتضر<br /> # نشستن علی(ع) بر پای مؤمن محتضر<br /> # بشارت پیامبر(ص) به برتری آخرت<br /> # بشارت علی(ع) به سود ولایت<br /> # استشهاد به آیه بشارت در سوره یونس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تجسم حضور معنوی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت محبت علی(ع) برای نجات<br /> # رابطه ایمان و تقوا با بشارت برزخی<br /> # تفسیر عرفانی آیه بشارت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عاقبت بخیری مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور پیامبراکرم نزد سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرمومنان کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضور همزمان پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر<br /> # بشارت امیرمومنان به مومن محتضر<br /> # تصریح قرآن به بشارت‌ به مومن هنگام احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ...}}<br /> <br /> ==حدیث بیست و یکم==<br /> {{متن حدیث|21- سن، المحاسن مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ الْخَطَّابِ الْكُوفِيِّ وَ مُصْعَبٍ الْكُوفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِسَدِيرٍ «2» وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ وَ عَجَّلَ رُوحَهُ إِلَى الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى سُرُوراً «3» أَوْ تَبَيَّنَ لَهُ النَّدَامَةُ وَ الْحَسْرَةُ إِلَّا أَنْ يُعَايِنَ مَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ وَ أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ «4» رُوحِهِ فَيُنَادِي رُوحَهُ فَتَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَمَا يُحِسُّ بِخُرُوجِهَا وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ لِمَنْ كَانَ وَرِعاً مُوَاسِياً لِإِخْوَانِهِ وَصُولًا لَهُمْ «1» وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ وَرِعٍ وَ لَا وَصُولٍ «2» لِإِخْوَانِهِ قِيلَ لَهُ مَا مَنَعَكَ مِنَ الْوَرَعِ وَ الْمُوَاسَاةِ لِإِخْوَانِكَ أَنْتَ مِمَّنِ انْتَحَلَ الْمَحَبَّةَ بِلِسَانِهِ وَ لَمْ يُصَدِّقْ ذَلِكَ بِفِعْلٍ وَ إِذَا لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع لَقِيَاهُمَا مُعْرِضَيْنِ مُقَطِّبَيْنِ فِي وَجْهِهِ غَيْرَ شَافِعَيْنِ لَهُ قَالَ سَدِيرٌ مَنْ جَدَعَ اللَّهُ أَنْفَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَهُوَ ذَاكَ «3».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 187<br /> <br /> (2) في المصدر: و لا وصولا. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: فهو ذلك. م.<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|جدع الأنف أي قطعه كناية عن المذلة أي من أذله الله يكون كذلك و يحتمل أن يكون من استفهاما أي من يكون كذلك فقوله جدع الله أنفه جملة دعائية فأجاب ع بأنه هو الذي ذكرت لك سابقا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فاصله کوتاه مرگ تا مشاهده سرنوشت<br /> # حضور دو فرشته نگهبان هنگام مرگ<br /> # فرا آمدن ملک‌الموت برای قبض روح<br /> # خروج آسان روح مؤمن از بدن<br /> # استشهاد به آیه نفس مطمئنه<br /> # شرط ورع و مواسات برای آرامش مرگ<br /> # بازخواست از مدعی محبت بی‌عمل<br /> # اعراض پیامبر(ص) و امام علی(ع) از مؤمن بی‌عمل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ورع با آرامش احتضار<br /> # اهمیت مواسات برادران در پذیرش ایمان<br /> # تفاوت ادعای زبانی و تصدیق عملی<br /> # پیامد اعراض معصومین در برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ملک الموت مامور قبض روح<br /> # قبض روح توسط ملک الموت در حضور دیگر فرشتگان<br /> # کیفیت قبض روح<br /> # کیفیت خروج روح توسط ملک الموت<br /> # عدم احساس خروج روح از بدن توسط مومن<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة ...}}<br /> # اختصاص مقام رضای مومن از خدا و بالعکس به مومنانی با سه خصلت<br /> # توبیخ غیر اهل ورع در هنگام احتضار<br /> # توبیخ غیر یاری کنندگان مومنان در هنگام احتضار<br /> # عدم کفایت اظهار محبت به مومن بدون عمل<br /> # لزوم تصدیق محبت لسانی با عمل<br /> # مواجهه غیر اهل ورع با پیامبراکرم و امیرمومنان در آخرت<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از غیر اهل ورع<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از محب بی عمل<br /> # جایگاه پیامبر اسلام و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث بیست و دوم==<br /> {{متن حدیث|22- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْتَعِينُوا عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَإِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِمَا هُوَ عَلَيْهِ لَوْ قَدْ صَارَ فِي حَدِّ الْآخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِ الدُّنْيَا عَنْهُ فَإِذَا كَانَ فِي ذَلِكَ الْحَدِّ عَرَفَ أَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعِيمَ وَ الْكَرَامَةَ مِنَ اللَّهِ وَ الْبُشْرَى بِالْجَنَّةِ وَ أَمِنَ مِمَّنْ كَانَ يَخَافُ وَ أَيْقَنَ أَنَّ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ مَنْ خَالَفَ دِينَهُ عَلَى بَاطِلٍ هَالِكٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''توصیه به تقوا و ورع''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و تهذیب نفس''')<br /> # '''استعانت به ورع برای استقامت دینی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و سلوک دینی''')<br /> # '''استعانت به اجتهاد در طاعت الهی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و عبادات''')<br /> # '''بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (شادی مؤمن محتضر در آستانه آخرت) / بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت<br /> # '''قطع تعلق دنیا هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / قطع تعلق دنیا هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده نعیم و کرامت الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / مشاهده نعیم و کرامت الهی<br /> # '''بشارت بهشت در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت بهشت در لحظه احتضار<br /> # '''امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / امنیت از ترس‌های گذشته<br /> # '''یقین به حقانیت دین خود''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به حقانیت دین خود<br /> # '''یقین به هلاکت مخالفان دین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به هلاکت مخالفان دین<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ورع با استقامت بر ولایت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و ولایت''')<br /> # '''اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ''': مرگ / الاستعداد للموت / الحث علی الاستعداد للموت / اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ<br /> # '''تبدیل ترس به امنیت در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس به امنیت در احتضار<br /> # '''کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت<br /> # '''حکمت شادی مؤمن در لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادی مؤمن در لحظه مرگ / فلسفه شادی مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تقوا<br /> # لزوم استعانت از خدا در تلاش در راه اطاعت از او<br /> # لزوم استعانت از خدا در ورع<br /> # بیشترین حال خوشبختی هنگام مرگ و انقطاع از دنیا<br /> # یقین به حقانیت اسلام در لحظه مرگ<br /> # یقین به بطلان مخالفان با اسلام در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در آستانه مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و سوم==<br /> {{متن حدیث|23- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى «4» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَمَا إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ ثُمَّ قَالَ لَا بَلْ إِلَى هَاهُنَا وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ فَيَأْتِيهِ الْبَشِيرُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 188<br /> <br /> {{عربی|(4) قتيبة مصغرا، و أعشى بفتح الهمزة، و سكون العين، و فتح الشين، بعدها الف مقصورة، قال النجاشيّ في ص 223 من رجاله: قتيبة بن محمّد الاعشى المؤدّب، أبو محمّد المقرى، مولى الازد، ثقة، عين، روى عن أبي عبد اللّه عليه السلام، له كتاب يرويه عدة من أصحابنا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ (نقش محبت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار)<br /> # '''نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار<br /> # '''رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / (سختی و حساسیت لحظات احتضار) / رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس<br /> # '''ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر<br /> # '''بشارت امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت امنیت از ترس‌های گذشته<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ (ولایت و امنیت روانی)<br /> # '''حکمت تاخیر بشارت تا آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (تأخیر بشارت به محتضر مؤمن) / حکمت تأخیر بشارت تا آستانه مرگ<br /> # '''تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در آخرت<br /> # اثر حب اهل بیت در لحظه جان دادن<br /> # بیشترین زمان نیاز انسان به محبت اهل بیت<br /> # بشارت به محب اهل بیت به عدم خوف و امان در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث بیست و چهارم==<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن بِالْإِسْنَادِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ بَشِيرٍ الْكُنَاسِيِّ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ حَدَّثَ أَصْحَابُكُمْ أَنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو برای آغاز شادی<br /> # کوتاهی فاصله مؤمن تا لحظه غبطه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تسلی مؤمنان با نزدیکی پاداش<br /> # تأکید بر قطعیت شادی پس از مرگ<br /> # اهمیت صبر تا آستانه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و پنجم==<br /> {{متن حدیث|25- صح، صحيفة الرضا عليه السلام عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مَنْ أَحَبَّنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يُحِبُّ وَ مَنْ أَبْغَضَنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وعده امام علی(ع) به حضور در بستر مرگ دوستداران<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت دلپذیر برای محبان<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت ناخوشایند برای دشمنان<br /> # تضاد کیفیت حضور امام علی(ع) بر اساس محبت یا بغض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با کیفیت تجربه مرگ<br /> # تجسم حضور معنوی امام علی(ع) هنگام احتضار<br /> # اهمیت ولایت برای آرامش در لحظات واپسین زندگی<br /> # تضاد واکنش محب و مبغض به حضور امام علی(ع)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و کافر در حال احتضار<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط مومن<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط کافر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث بیست و ششم==<br /> {{متن حدیث|26- شي، تفسير العياشي مُحَمَّدٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَ مَبْشُورَةٌ كَذَا نُزِلَ بِهَا عَلَى مُحَمَّدٍ ص أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا يَسْتَبْشِرُونَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى قُرَّةِ عَيْنٍ وَ أَمَّا الْفُجَّارُ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى خِزْيِ اللَّهِ إِيَّاهُمْ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نقل امام باقر از نزول آیه ۱۸۵ آل عمران با افزوده بر پیامبر<br /> # عمومیت بشارت برای همه امت اسلام هنگام مرگ<br /> # بشارت به شادی چشم برای مؤمنان محتضر<br /> # بشارت به رسوایی الهی برای فجار محتضر<br /> # تضاد محتوای بشارت بر اساس ایمان یا فجور<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت دریافت بشارت برای همه انسان‌ها<br /> # تفاوت کیفیت بشارت بر اساس عمل<br /> # رابطه ایمان با محتوای بشارت هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت دوگانه در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فانی شدن همه نفوس<br /> # عمومیت بشارت به همه امت در لحظه مرگ<br /> # بشارت‌های لحظه احتضار<br /> # بشارت به مومنان به چشم روشنی در هنگام احتضار<br /> # بشارت به فجار به رسوایی در هنگام احتضار<br /> <br /> ==حدیث بیست و هفدهم==<br /> {{متن حدیث|27- شي، تفسير العياشي عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ : {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ: هُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت پیامبر(ص) در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کشف حقایق در لحظه مرگ<br /> # مشاهده حقایق در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در لحظه مرگ<br /> # ایمان همه اهل کتاب به مسیح در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، شاهد بر اعمال مسیحیان در قیامت<br /> # شهادت پیامبر بر سایر امت‌ها<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # تفسیر شهید در آیه {{متن قرآن|...وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} به پیامبر اسلام<br /> <br /> ==حدیث بیست و هشتم==<br /> {{متن حدیث|28- شي، تفسير العياشي عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ فِي عِيسَى ع {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} فَقَالَ: إِيمَانُ أَهْلِ الْكِتَابِ إِنَّمَا هُوَ لِمُحَمَّدٍ (ص).}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت حضرت عیسی(ع) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت انبیا در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # کشف حقایق بر اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر اعمال اهل کتاب در آخرت<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر امت‌های دیگر<br /> # جایگاه پیامبر اسلام در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> <br /> ==حدیث بیست و نهم==<br /> {{متن حدیث|29 شي، تفسير العياشي عَنِ الْمَشْرِقِيِّ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}} يَعْنِي بِذَلِكَ مُحَمَّداً ص أَنَّهُ لَا يَمُوتُ يَهُودِيٌّ وَ لَا نَصْرَانِيٌّ أَبَداً حَتَّى يَعْرِفَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَنَّهُ قَدْ كَانَ بِهِ كَافِراً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی یهود به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # ایمان حتمی نصارا به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # معرفت اهل کتاب به کفر گذشته خود هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # پشیمانی اهل کتاب از انکار در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # روشن شدن حقایق بر اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # شناخت پیامبر اسلام توسط اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # حقانیت پیامبر اسلام<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام قبل از مرگ<br /> # علم اهل کتاب به کفر خود به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی ام==<br /> {{متن حدیث|30- شي، تفسير العياشي عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ مِنْ جَمِيعِ الْأَدْيَانِ يَمُوتُ إِلَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ حَقّاً مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام باقر(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # مشاهده حتمی پیامبر(ص) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # مشاهده حتمی امام علی(ع) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # عمومیت مشاهده برای پیشینیان و پسینیان<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # رابطه مشاهده معصومین با لحظه احتضار<br /> # اهمیت ولایت در تجربه مرگ همه انسان‌ها<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) و امام علی(ع) در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # حقانیت پیامبراسلام<br /> # حقانیت امیرمومنان<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # افضلیت پیامبراسلام<br /> # افضلیت امیرمومنان<br /> # برتری دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # روشن شدن حقانیت پیامبر اسلام و امیرمومنان بر پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # شاهد بودن پیامبراسلام بر اعمال همه امت‌ها در قیامت<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین عموم محتضرین<br /> # علم امام<br /> # علم امام به تفسیر قرآن<br /> # علم امام به غیب<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و یکم==<br /> {{متن حدیث|31- شي، تفسير العياشي عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَيَأْتِي الرَّجُلَ مِنْ أَوْلِيَائِنَا عِنْدَ مَوْتِهِ يَأْتِيهِ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ لِيَصُدَّهُ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ‏ فَيَأْبَى اللَّهُ لَهُ ذَلِكَ وَ كَذَلِكَ قَالَ اللَّهُ: {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 189<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فرا آمدن شیطان نزد دوستداران اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ<br /> # وسوسه شیطان از راست و چپ بستر مرگ<br /> # هدف شیطان منحرف کردن مؤمن از ولایت<br /> # امتناع الهی از موفقیت شیطان در احتضار<br /> # استشهاد به آیه ۲۷ سوره ابراهیم<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حفاظت الهی از مؤمنان در لحظات احتضار<br /> # رابطه ولایت با استقامت در برابر وسوسه<br /> # اهمیت ثبات بر ایمان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تثبیت الهی در آستانه برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیطان هنگام احتضار اولیای الهی<br /> # کیفیت حضور شیطان نزد محتضر مومن<br /> # تلاش شیطان بر انحراف مومن در هنگام احتضار<br /> # نقش ایمان به خدا در برابر وسوسه‌های شیطان<br /> # عدم موفقیت شیطان در انحراف مومن در لحظه مرگ<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}<br /> <br /> ==حدیث سی و دوم==<br /> {{متن حدیث|32- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «1» قَالَ: كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ ع جُلُوساً فَقَامَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ وَ خَرَجَ فَأَخَذَ بِعِضَادَتَيِ الْبَابِ «2» فَسَلَّمَ فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ وَ إِنَّكُمْ لَعَلَى دِينِ اللَّهِ وَ دِينِ مَلَائِكَتِهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ قَالَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَعِينُوا عَلَى ذَلِكَ بِوَرَعٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام به شیعیان<br /> # اظهار علاقه امام به شیعیان<br /> # ریح شیعه<br /> # روح شیعه<br /> # استشمام ریح شیعه توسط امام<br /> # علاقه امام به ریح شیعیان<br /> # علاقه امام به روح شیعیان<br /> # حب امام به ارواح شیعیان<br /> # باز شدن چشم برزخی با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به حنجره<br /> # اهمیت تقوا<br /> # اهمیت ورع<br /> # نقش تقوا و ورع در عاقبت بخیری<br /> <br /> ==حدیث سی و سوم==<br /> {{متن حدیث|33- م، تفسير الإمام عليه السلام {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ}} قَالَ الْإِمَامُ ع: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِاللَّهِ فِي رَدِّهِمْ نُبُوَّةَ مُحَمَّدٍ ص وَ وَلَايَةَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ آلِهِمَا ع وَ ماتُوا عَلَى كُفْرِهِمْ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ يُوجِبُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُمُ الْبُعْدَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ السَّحْقَ مِنَ الثَّوَابِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ الْمَلَائِكَةِ يَلْعَنُونَهُمْ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ كُلٌّ يَلْعَنُهُمْ لِأَنَّ كُلًّا مِنَ الْمَأْمُورِينَ الْمُنْتَهِينَ يَلْعَنُونَ الْكَافِرِينَ وَ الْكَافِرُونَ أَيْضاً يَقُولُونَ لَعَنَ اللَّهُ الْكَافِرِينَ فَهُمْ فِي لَعْنِ أَنْفُسِهِمْ أَيْضاً خالِدِينَ فِيها فِي اللَّعْنَةِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ يَوْماً وَ لَا سَاعَةً وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ لَا يُؤَخَّرُونَ سَاعَةً إِلَّا يَحِلُ‏ بِهِمُ الْعَذَابُ}} <br /> <br /> {{عربی|(1) هو حفص بن سليمان الأسدى الكوفيّ الغاضرى- بمعجمتين- و هو حفص بن أبي داود القارى، صاحب عاصم، و يقال له: حفيص، أورده هكذا ابن حجر في ص 118 من التقريب و قال بعد ذلك: متروك الحديث مع إمامته في القراءة، من الثامنة، مات سنة ثمانين و له تسعون انتهى. و في هامش التقريب: و هو ثبت في القراءة عند ابن معين و أحمد، و متروك في الحديث عند البخارى و غيره، وثقه ثقة وكيع، قال الذهبي: هو في نفسه صادق غير أنّه لم يتقين الحديث، قال حنبل بن إسحاق، عن أحمد قال: ما به بأس، و روى أبو عليّ الصواف، عن عبد اللّه، عن أبيه قال: هو صالح اه. أقول: أورده الشيخ بالعنوان في أصحاب الصادق عليه السلام و قال: أسند عنه و أورده أيضا في باب الكنى من أصحاب الباقر عليه السلام.}}<br /> <br /> === بخش اول حدیث ===<br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ...}}<br /> # عاقبت کفر به خدا<br /> # لعنت خدا بر کافران<br /> # لعنت خدا بر منکرین ولایت امام علی<br /> # لعنت خدا بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امام علی<br /> # محرومیت از پاداش، عاقبت منکر ولایت<br /> # دوری از رحمت الهی عاقبت منکر ولایت<br /> # عواقب انکار نبوت پیامبر در آخرت<br /> # عواقب انکار ولایت امام علی در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # لعنت فرشتگان بر کافران به خدا در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر اسلام <br /> # مقام و جایگاه امام علی<br /> # لعنت عموم مردم بر کافران در آخرت<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران نبوت پیامبر<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران ولایت امام علی<br /> # لعنت کافران بر کافران در آخرت<br /> # خلود ابدی کفار در آتش<br /> # لعنت ابدی به کفار<br /> # عدم تخفیف در عذاب اخروی کفار<br /> # عدم مهلت در نزول عذاب به کفار<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ هَؤُلَاءِ الْكَاتِمِينَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ الْجَاحِدِينَ لِحِلْيَةِ عَلِيٍّ وَلِيِّ اللَّهِ إِذَا أَتَاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ أَرْوَاحَهُمْ أَتَاهُمْ بِأَفْظَعِ الْمَنَاظِرِ وَ أَقْبَحِ الْوُجُوهِ فَيُحِيطُ بِهِمْ عِنْدَ نَزْعِ أَرْوَاحِهِمْ مَرَدَةُ شَيَاطِينِهِمْ الَّذِينَ كَانُوا يَعْرِفُونَهُمْ ثُمَّ يَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ أَبْشِرِي أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ الْكَافِرَةُ بِرَبِّهَا بِجَحْدِ نُبُوَّةِ نَبِيِّهَا ص وَ إِمَامَةِ عَلِيٍّ وَصِيِّهِ ع بِلَعْنَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ غَضَبٍ ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَ طَرْفَكَ وَ انْظُرْ فَيَرَى دُونَ الْعَرْشِ مُحَمَّداً ص عَلَى سَرِيرٍ بَيْنَ يَدَيْ عَرْشِ الرَّحْمَنِ وَ يَرَى عَلِيّاً ع عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ سَائِرَ الْأَئِمَّةِ ع عَلَى مَرَاتِبِهِمُ الشَّرِيفَةِ بِحَضْرَتِهِ ثُمَّ يَرَى الْجِنَانَ قَدْ فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ يَرَى الْقُصُورَ وَ الدَّرَجَاتِ وَ الْمَنَازِلَ الَّتِي تَقْصُرُ عَنْهَا أَمَانِيُّ الْمُتَمَنِّينَ فَيَقُولُ لَهُ لَوْ كُنْتَ لِأَوْلِيَائِكَ مُوَالِياً كَانَتْ رُوحُكَ يُعْرَجُ بِهَا إِلَى حَضْرَتِهِمْ وَ كَانَ يَكُونُ مَأْوَاكَ فِي تِلْكَ الْجِنَانِ وَ كَانَتْ تَكُونُ مَنَازِلُكَ «1» [فِيهَا] و أولياؤك وَ [أُولَئِكَ‏] مُجَاوِرُوكَ وَ مُقَارِبُوكَ فَانْظُرْ فَيُرْفَعُ حُجُبُ الْهَاوِيَةِ «2» فَيَرَاهَا بِمَا فِيهَا مِنْ بَلَايَاهَا وَ دَوَاهِيهَا وَ عَقَارِبِهَا وَ حَيَّاتِهَا وَ أَفَاعِيهَا وَ صُرُوفِ عَذَابِهَا وَ نَكَالِهَا فَيُقَالُ لَهُ فَتِلْكَ إِذاً مَنَازِلُكَ ثُمَّ تَمَثَّلُ لَهُ شَيَاطِينُهُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَانُوا يُغْوُونَهُ وَ يَقْبَلُ مِنْهُمْ مُقَرَّنِينَ هُنَاكَ فِي الْأَصْفَادِ «3» وَ الْأَغْلَالِ فَيَكُونُ مَوْتُهُ بِأَشَدِّ حَسْرَةٍ وَ أَعْظَمِ أَسَفٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 190<br /> <br /> (2) عضادتا الباب: خشبتاه من جانبيه.<br /> <br /> (1) الموجود في التفسير المطبوع هكذا: و كانت تكون منازلك فيها، و إذ كنت على مخالفتهم فقد حرمت حضرتهم و منعت مجاورتهم، و تلك منازلك، و اولئك مجاوروك و مقاربوك فانظر إلخ. و هو الصحيح. فليراجع ص 238 من تفسير الإمام المطبوع سنة 1315 و ص 223 من المطبوع في هامش تفسير عليّ بن إبراهيم.<br /> <br /> (2) من أسماء جهنم، معرفة ممنوعة من الصرف، و تدخلها أل للمح الصفة فيقال: الهاوية.<br /> <br /> (3) قرنه أي جمعه و شدده يقال: قرنت الأسارى في الحبال. و الاصفاد: ما يوثق به الاسير من قد أو قيد أو غل.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح کفار<br /> # مواجهه کفار با چهره‌های زشت شیاطین در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر کفار در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران نبوت پیامبر اسلام<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران ولایت امام علی<br /> # مشاهده مقام و درجات پیامبر و اهل بیت توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده بهشت و منازل آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده جهنم و عذاب‌های آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # کنار رفتن حجاب‌های جهنم و مشاهده ان توسط کافر محتضر<br /> # نشان دادن جایگاه کافر در دوزخ به او در لحظه مرگ<br /> # تجسم شیاطین برای کافر در لحظه مرگ<br /> # محصور شدن کافر در عذاب‌های برزخی پس از مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # همراه شدن مرگ کافر با غم و اندوه و ناله عمیق<br /> <br /> ==حدیث سی و چهارم==<br /> {{متن حدیث|34- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيَأْتِيَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ فَاتَكَ فَأَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الْآخِرَةِ فَقَدْ أَشْرَفْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَامَكَ سَلَفُ «4» صِدْقٍ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ إِبْرَاهِيمُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 191<br /> <br /> (4) السلف: كل من تقدمك بالموت من آبائك و ذوى قرابتك و لذا سمى الصدر الأول بالسلف الصالح، و منه الحديث: ابشر بالسلف الصالح مرافقة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و على و فاطمة عليهما السلام؛ قاله الطريحى في المجمع.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشتی در لحظه جان دادن<br /> # فانی شدن آرزوهای دنیوی در لحظه مرگ<br /> # رسیدن به امیدهای اخروی در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم، امام علی و حضرت ابراهیم در پیش روی محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> <br /> ==حدیث سی و پنجم==<br /> {{متن حدیث|35- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ عَادَيْتُمْ فِينَا الْآبَاءَ وَ الْأَبْنَاءَ وَ الْأَزْوَاجَ وَ ثَوَابُكُمْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا إِذَا بَلَغَتِ النَّفْسُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش حب اهل بیت<br /> # لحظه جان دادن، بیشترین لحظه نیاز به حب اهل بیت<br /> # حب اهل بیت<br /> # اهمیت حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و ششم==<br /> {{متن حدیث|36- قب، المناقب لابن شهرآشوب زُرَيْقٌ «1» عَنِ الصَّادِقِ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}} قَالَ هُوَ أَنْ يُبَشِّرَاهُ بِالْجَنَّةِ عِنْدَ الْمَوْتِ يَعْنِي مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً ع.}}<br /> <br /> (1) اختلف في ضبطه فالنجاشيّ على تقديم المهملة، مصغر «رزق» و الشيخ بتقديم المعجمة، مصغر «زرق».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}}<br /> # علم امام به قرآن<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # بشارت به مومن در زندگی دنیا<br /> # بشارت پیامبر و امام علی به مومن محتضر به بهشت<br /> # حضور پیامبر و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث سی و هفتم==<br /> {{متن حدیث|37 الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ عَنِ الْبَاقِرَيْنِ ع قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا «2».}}<br /> <br /> (2) للحديث ذيل يأتي في خبر 43.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم خروج روح از جسم قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سی و هشتم==<br /> {{متن حدیث|38 الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ بِالْإِسْنَادِ عَنْ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ عَنْ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ ع وَ رَوَى الشَّعْبِيُّ وَ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْهُ ع وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مشاهده امام علی توسط عموم محتضران<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت امام علی<br /> <br /> ==حدیث سی و نهم==<br /> {{متن حدیث|39 سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنِ الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ع ذَاكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَيَرَى مَا يَسُرُّ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت اشک چشم محتضر<br /> # مشاهده پیامبر اسلام توسط محتضر<br /> # اشک خوشحالی محتضر هنگام مشاهده رسول الله<br /> # حضور پیامبر اسلام بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث چهلم==<br /> {{متن حدیث|40- لي، الأمالي للصدوق حَمْدَوَيْهِ وَ إِبْرَاهِيمُ مَعاً عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ فُضَيْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «3» عَنِ الشَّعْبِيِّ «4» عَنِ الْحَارِثِ‏ الْأَعْوَرِ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ يَا أَعْوَرُ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ جَاءَ بِي وَ اللَّهِ حُبُّكَ قَالَ أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ لِشُكْرِهَا أَمَا إِنَّهُ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يَكْرَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ لِيَ الشَّعْبِيُّ بَعْدُ أَمَا إِنَّ حُبَّهُ لَا يَنْفَعُكَ وَ بُغْضَهُ لَا يَضُرُّكَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 192<br /> <br /> {{عربی|(3) تقدم ترجمته في الباب تحت رقم 32 فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) بفتح الشين و سكون العين المهملة نسبة الى شعب او شعبان، قال ابن منظور في مادة «شعب» من لسان العرب: شعبان: بطن من همدان، تشعب من اليمن، اليهم ينسب عامر الشعبى على طرح الزائد. و قيل: شعب جبل باليمن و هو ذو شعبين، فمن كان منهم بالكوفة يقال لهم: الشعبيون منهم عامر بن شراحيل الشعبى، و عداده في الهمدان؛ و من كان منهم بالشام يقال لهم: الشعبانيون؛ و من كان منهم باليمن يقال لهم: آل ذى شعبين؛ و من كان منهم بمصر و المغرب يقال لهم: الاشعوب.<br /> انتهى. و قال السويدى في صفحة 18 من السبائك: الشعبيون: بطن من ولد عمرو بن حسان ابن عمرو الحميري قال الجوهريّ: كان عمرو بن حسان قد نزل هو و ولده جبلا باليمن ذا شعبتين فنسبوا إليه، ثمّ تفرقوا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام علی<br /> # آثار حب امیرالمومنین <br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان و مبغضان آن حضرت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و یکم==<br /> {{متن حدیث|41- كش، رجال الكشي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَيُّوبَ عَنِ الْعَمْرَكِيِّ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ حَضَرَ أَحَدَ ابْنَيْ سَابُورَ وَ كَانَ لَهُمَا وَرَعٌ وَ إِخْبَاتٌ فَمَرِضَ أَحَدُهُمَا وَ لَا أَحْسَبُهُ إِلَّا زَكَرِيَّا بْنَ سَابُورَ قَالَ فَحَضَرْتُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ قَالَ فَبَسَطَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَلَمَّا قُمْتُ مِنْ عِنْدِهِ ظَنَنْتُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ أَخْبَرَهُ بِخَبَرِ الرَّجُلِ فَأَتْبَعَنِي بِرَسُولٍ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي خَبَرَ الرَّجُلِ الَّذِي حَضَرْتَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ أَيَّ شَيْ‏ءٍ سَمِعْتَهُ يَقُولُ قُلْتُ بَسَطَ يَدَهُ فَقَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> : كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن ابن فضال مثله «1».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ورع فرزندان سابور<br /> # علم امام به غیب<br /> # حکمت سفید شدن کف دست مومن هنگام مرگ<br /> # سفید شدن کف دست زکریا بن سابور هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهل و دوم==<br /> {{متن حدیث|42- كشف، كشف الغمة حَدَّثَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى السَّيِّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحِمْيَرِيِّ عَائِداً فِي عِلَّتِهِ الَّتِي مَاتَ فِيهَا فَوَجَدْتُهُ يُسَاقُ بِهِ وَ وَجَدْتُ عِنْدَهُ جَمَاعَةً مِنْ جِيرَانِهِ وَ كَانُوا عُثْمَانِيَّةً وَ كَانَ السَّيِّدُ جَمِيلَ الْوَجْهِ رَحْبَ الْجَبْهَةِ عَرِيضَ مَا بَيْنَ السَّالِفَيْنِ فَبَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ مِثْلُ النُّقْطَةِ مِنَ الْمِدَادِ ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تَزِيدُ وَ تَنْمِي حَتَّى طَبَّقَتْ وَجْهَهُ بِسَوَادِهَا فَاغْتَمَّ لِذَلِكَ مَنْ حَضَرَهُ مِنَ الشِّيعَةِ وَ ظَهَرَ مِنَ النَّاصِبَةِ سُرُورٌ وَ شَمَاتَةٌ فَلَمْ يَلْبَثْ بِذَلِكَ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى بَدَتْ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ وَجْهِهِ لُمْعَةٌ بَيْضَاءُ فَلَمْ تَزَلْ تَزِيدُ أَيْضاً وَ تَنْمِي حَتَّى أَسْفَرَ وَجْهُهُ وَ أَشْرَقَ وَ افْتَرَّ السَّيِّدُ «1» ضَاحِكاً مُسْتَبْشِراً فَقَالَ شعر: كَذَبَ الزَّاعِمُونَ أَنَّ عَلِيّاً***لَنْ يُنَجِّيَ مُحِبَّهُ مِنْ هَنَاتٍ «2» قَدْ وَ رَبِّي دَخَلْتُ جَنَّةَ عَدْنٍ‏. وَ عَفَا لِيَ الْإِلَهُ عَنْ سَيِّئَاتِي *** فَأَبْشِرُوا الْيَوْمَ أَوْلِيَاءَ عَلِيٍ‏. وَ تَوَالَوُا الْوَصِيَّ حَتَّى الْمَمَاتِ *** ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ تَوَلَّوْا بَنِيهِ‏ وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ بِالصِّفَاتِ‏ ثُمَّ أَتْبَعَ قَوْلَهُ هَذَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً حَقّاً أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ أَغْمَضَ عَيْنَهُ لِنَفْسِهِ فَكَأَنَّمَا كَانَتْ رُوحُهُ زُبَالَةً طَفِئَتْ أَوْ حَصَاةً سَقَطَتْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ قَالَ لِي أَبِي الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ وَ كَانَ أُذَيْنَةُ حَاضِراً فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ مَا مَنْ شَهِدَ كَمَنْ لَمْ يَشْهَدْ أَخْبَرَنِي وَ إِلَّا صَمَّتَا- الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ عَنْ جَعْفَرٍ ع أَنَّهُمَا قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى الْخَمْسَةَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا أَوْ تَسْخَنُ عَيْنُهَا فَانْتَشَرَ هَذَا الْحَدِيثُ فِي النَّاسِ فَشَهِدَ جِنَازَتَهُ وَ اللَّهِ الْمُوَافِقُ وَ الْمُفَارِقُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن يحيى بن علي بن عبد الجبار عن عمه محمد بن عبد الجبار عن علي عن أبيه الحسين بن عون مثله- قب، المناقب لابن شهرآشوب لَمَّا احْتُضِرَ السَّيِّدُ الْحِمْيَرِيُّ بَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ و ساق الحديث مثله و زاد بعد قوله واحدا بعد واحد بالصفات ثُمَّ قَالَ‏: أُحِبُّ الَّذِي مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِ وُدِّهِ *** تَلَقَّاهُ بِالْبُشْرَى لَدَى الْمَوْتِ يَضْحَكُ‏. وَ مَنْ كَانَ يَهْوَى غَيْرَهُ مِنْ عَدُوِّهِ*** فَلَيْسَ لَهُ إِلَّا إِلَى النَّارِ مَسْلَكٌ‏. الْقَصِيدَة}}<br /> <br /> {{عربی|فى البلاد فنزلت فرقة منهم بالكوفة فقيل لهم: الشعبيون على الأصل، و إليهم ينسب عامر الشعبى و إن كان عداده في همدان اه. و قال في شعبان بن عمرو بن زهير بن ابير بن الهميسع بن حمير: فبنو شعبان بطن من حمير و إليهم ينسب الشعبى إه. و الرجل عامر بن شراحيل، أبو عمرو من فقهاء العامّة وثقه ابن حجر في ص 247 من تقريبه، و قال: ثقة، مشهور، فقيه، فاضل، من الثالثة؛ قال مكحول فما رأيت أفقه منه؛ مات بعد المائة و له نحو من ثمانين انتهى. أقول: فصل ابن خلّكان ترجمته و مدحه و قال:<br /> و كانت ولادته سنة لست سنين خلت من خلافة عثمان، و قيل: سنة عشرين للهجرة و قيل: إحدى و ثلاثين.<br /> و روى عنه أنّه قال: ولدت سنة جلولاء و هي سنة تسع عشرة. و توفى بالكوفة سنة 104 و قيل: 103 و قيل: 107 و قيل: 106 و قيل 105، و كانت أمه من سبى جلولاء.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 193<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اوصاف ظاهری سید محمد حمیری<br /> # عیادت حسین بن عون از سید محمد حمیری<br /> # سختی مرگ<br /> # اثرات گناه در رنگ چهره مومن هنگام احتضار<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آمرزش گناهان به واسطه حب امیرالمومنین<br /> # نورانی شدن و درخشش چهره در اثر حب امام علی<br /> # اثرات حب امام علی در رنگ چهره هنگام احتضار<br /> # نجات مومن گناهکار به واسطه حب امام علی هنگام احتضار<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده و ورود در بهشت در هنگام احتضار<br /> # آسانی مرگ مومن محب علی<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پنج تن<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و سوم==<br /> {{متن حدیث|43- بشا، بشارة المصطفى مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ شَهْرَيَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْسِيِّ «1» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ الْأَحْمَسِيِّ «2» عَنْ عُبَيْدِ بْنِ كَثِيرٍ الْهِلَالِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ يَحْيَى بْنُ مُسَاوِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ ع قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تُفَارِقُ رُوحٌ جَسَدَ صَاحِبِهَا حَتَّى تَأْكُلَ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ أَوْ مِنْ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ وَ حِينَ تَرَى مَلَكَ الْمَوْتِ تَرَانِي وَ تَرَى عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً ع فَإِنْ كَانَ يُحِبُّنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِهِ إِنَّهُ كَانَ يُحِبُّنِي وَ يُحِبُّ أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنْ كَانَ يُبْغِضُنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ شَدِّدْ عَلَيْهِ إِنَّهُ كَانَ يُبْغِضُنِي وَ يُبْغِضُ أَهْلَ بَيْتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 195<br /> <br /> (1) الموجود في بشارة المصطفى المطبوع: «النرسى».<br /> <br /> (2) الموجود في بشارة المصطفى هكذا: «الاحمسى من أصل خطّ أبى سعيد بيده قال: أخبرنا أبو سعيد بن كثير الهلالى التمار».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهشت برزخی<br /> # جهنم برزخی<br /> # ثمار جنت<br /> # اعطای ثواب قبل از خروج روح از بدن<br /> # اعطای پاداش در حال احتضار<br /> # میوه‌های بهشتی<br /> # شجره زقوم<br /> # خوردن از میوه شجره زقوم قبل از خروج روح از بدن<br /> # عذاب زقوم قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # تناول از میوه‌های بهشتی قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # زمان شروع پاداش و عذاب برزخی محتضر<br /> # مشاهده پیامبر همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # مشاهده امیرالمومنین، فاطمه زهرا و حسنین همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # امر پیامبر به ارفاق ملک الموت در قبض روح محتضر محب اهل بیت<br /> # شفاعت پیامبر در هنگام قبض روح<br /> # رأفت پیامبر نسبت به محبان اهل بیت در هنگام قبض روح<br /> # امر پیامبر به سختگیری ملک الموت در قبض روح محتضر مبغض اهل بیت<br /> # اهمیت حب پیامبر و اهل بیت<br /> # نقش و اثر حب پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ<br /> # اثر حب اهل بیت در آسانی مرگ<br /> # اثر حب پیامبر و اهل بیت در سختی مرگ<br /> # اثر حب و بغض اهل بیت در رفتار ملک الموت با محتضر<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث چهل و چهارم==<br /> {{متن حدیث|44- فر، تفسير فرات بن إبراهيم عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ مُعَنْعَناً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا عَلِيُّ إِنَّ فِيكَ مَثَلًا مِنْ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ يَفْتَرِي عَلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَقُولَ فِيهِ الْحَقَّ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ إِنَّكَ عَلَى مَثَلِهِ لَا يَمُوتُ عَدُوُّكَ حَتَّى يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونَ عَلَيْهِ غَيْظاً وَ حُزْناً حَتَّى يُقِرَّ بِالْحَقِّ مِنْ أَمْرِكَ وَ يَقُولَ فِيكَ الْحَقَّ وَ يُقِرَّ بِوَلَايَتِكَ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ أَمَّا وَلِيُّكَ فَإِنَّهُ يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونُ لَهُ شَفِيعاً وَ مُبَشِّراً وَ قُرَّةَ عَيْنٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت امیرالمومنین<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در عالم قبر<br /> # اثر پذیرش ولایت امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # دشمنی با امیرالمومنین<br /> # اثر دشمنی با امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # اقرار دشمن امیرالمومنین به حقانیت آن حضرت هنگام احتضار<br /> # عدم منفعت اقرار به حقانیت امیرالمومنین برای دشمن او در حالت احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # شفاعت اهل بیت<br /> # شفاعت امیرالمومنین برای شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # بشارت امیرالمومنین به شیعه خود در هنگام احتضار<br /> # چشم روشنی امیرالمومنین به شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # شباهت امیرالمومنین به عیسی مسیح <br /> # ایمان آوردن تمامی افترا زنندگان به عیسی به آن حضرت قبل از مرگ (در حال احتضار)<br /> # اقرار تمام افترا زنندگان به عیسی به حقانیت آن حضرت در حال احتضار<br /> # عدم منفعت ایمان به عیسی و اقرار به حقانیت او برای افترا زنندگان به آن حضرت، در حال احتضار <br /> # خشم و حزن امیرالمومنین بر دشمن خود هنگام احتضار<br /> # اخبار پیامبر به غیب<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> # گستره علم پیامبر<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و پنجم==<br /> {{متن حدیث|45 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ قَالَ شَدِيداً أَلِيماً قَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يَبْدَؤُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ مِنْهُ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذِهِ مَلَائِكَةُ رَبِّي بِالتَّحِيَّاتِ وَ التُّحَفِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْكَ وَ هُمْ قِيَامٌ بَيْنَ يَدَيْكَ فَأْذَنْ لَهُمْ فِي الْجُلُوسِ فَقَالَ الرِّضَا ع اجْلِسُوا مَلَائِكَةَ رَبِّي ثُمَّ قَالَ لِلْمَرِيضِ سَلْهُمْ أُمِرُوا بِالْقِيَامِ بِحَضْرَتِي فَقَالَ الْمَرِيضُ سَأَلْتُهُمْ فَذَكَرُوا أَنَّهُ لَوْ حَضَرَكَ كُلُّ مَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ مِنْ مَلَائِكَتِهِ لَقَامُوا لَكَ وَ لَمْ يَجْلِسُوا حَتَّى تَأْذَنَ لَهُمْ هَكَذَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ غَمَّضَ الرَّجُلُ عَيْنَيْهِ وَ قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذَا شَخْصُكَ مَاثِلٌ لِي مَعَ أَشْخَاصِ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ بَعْدَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ ع وَ قَضَى الرَّجُلُ «1».}}<br /> <br /> (1) تقدم صدر الحديث مسندا عن كتاب المعاني في باب سكرات الموت تحت رقم 11.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام رضا از بیمار<br /> # رأفت امام رضا به اصحاب خود<br /> # توجه امام به اصحاب خود<br /> # دو گروه از مردم در مواجهه با مرگ<br /> # تقسیم موت به مستریح و مستراح<br /> # اقسام مرگ به لحاظ سختی و راحتی انسان پس از آن<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت در آسانی مرگ<br /> # اثر ایمان به خدا و ولایت پذیری در رسیدن به آرامش با مرگ<br /> # کیفیت حضور فرشتگان مرگ نزد محتضر<br /> # تواضع و سلام فرشتگان مرگ در محضر امام و بر بالین محتضر<br /> # مشاهده فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # اذن امام به فرشتگان مرگ جهت جلوس بر بالین محتضر<br /> # عدم جلوس فرشتگان مرگ نزد محتضر بدون اذن امام<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # اثرات تجدید ایمان به خدا و بیعت با امام در راحتی مرگ، قبل از مرگ<br /> # جایگاه و مقام امام رضا (ع) نزد خدای متعال<br /> # مقام و منزلت امام رضا نزد فرشتگان<br /> # افضلیت امام بر فرشتگان<br /> # قدرت تکلم محتضر با فرشتگان مرگ<br /> # شنیدن صدای فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # هدایت و راهنمایی مومن محتضر توسط امام جهت تسهیل در مرگ<br /> <br /> ==حدیث چهل و ششم==<br /> {{متن حدیث|46- وَ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ يَوْمٍ نِصْفَ النَّهَارِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ حُبُّكَ وَ اللَّهِ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً لَتَرَانِي فِي ثَلَاثِ مَوَاطِنَ حَيْثُ تَبْلُغُ نَفْسُكَ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # صداقت در حب امیرالمومنین<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان صادق آن حضرت در سه موضع در دنیا و آخرت<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در صراط<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در کنار حوض<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و هفتم==<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ يَحْضُرُهُ الْمَوْتُ إِلَّا وَكَّلَ بِهِ إِبْلِيسُ مِنْ شَيَاطِينِهِ مَنْ يَأْمُرُهُ «2» بِالْكُفْرِ وَ يُشَكِّكُهُ فِي دِينِهِ حَتَّى تَخْرُجَ نَفْسُهُ فَمَنْ كَانَ مُؤْمِناً لَمْ يَقْدِرْ عَلَيْهِ فَإِذَا حَضَرْتُمْ مَوْتَاكُمْ فَلَقِّنُوهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى يَمُوتَ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 196<br /> <br /> (2) في المصدر: من شيطانه أن يأمره إلخ. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیاطین ابلیس نزد محتضر<br /> # دستور شیاطین ابلیس به کافر شدن هر کسی که مرگش فرارسیده<br /> # تشکیک کردن شیاطین ابلیس در دین محتضر<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر کافر کردن محتضر مومن<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر تشکیک در دین محتضر مومن<br /> # دستور العمل امام به وابستگان محتضر جهت مقابله با شیاطین ابلیس<br /> # امر به تلقین شهادتین به محتضر جهت بقای او بر ایمان<br /> <br /> ==حدیث چهل و هشتم==<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: حَضَرَ رَجُلًا الْمَوْتُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُلَاناً قَدْ حَضَرَهُ الْمَوْتُ فَنَهَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَعَهُ نَاسٌ «3» مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى أَتَاهُ وَ هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ كُفَّ عَنِ الرَّجُلِ حَتَّى أَسْأَلَهُ‏ فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً فَقَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ السَّوَادُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ فَقَالَهُ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ خَفِّفْ عَنْهُ سَاعَةً حَتَّى أَسْأَلَهُ «1» فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً قَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ الْبَيَاضُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص غَفَرَ اللَّهُ لِصَاحِبِكُمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حَضَرْتُمْ مَيِّتاً فَقُولُوا لَهُ هَذَا الْكَلَامَ لِيَقُولَهُ}}<br /> <br /> (3) في المصدر: اناس م.<br /> <br /> (1) في المصدر: خفف عنه حتّى أسأله. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اطاعت ملک الموت از پیامبر<br /> # مشاهده فرشته مرگ در دنیا توسط پیامبر<br /> # گفتگوی پیامبر با فرشته مرگ در دنیا<br /> # اثر دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ}} در بخشش گناهان در حال احتضار<br /> # راهنمایی پیامبر به محتضر جهت بخشش گناهان او<br /> # دعای بخشیده شدن گناهان محتضر<br /> # سفارش به یاد دادن دعای آمرزش گناهان به محتضر<br /> # دعای مخصوص محتضر جهت راحت شدن مرگ او<br /> <br /> ==حدیث چهل و نهم==<br /> {{متن حدیث|49- كا، الكافي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَدِيرٍ الصَّيْرَفِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ يُكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ إِذَا أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ جَزِعَ عِنْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا وَلِيَّ اللَّهِ لَا تَجْزَعْ فَوَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ عَلَيْكَ مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ قَالَ وَ يُمَثَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمْ ع فَيُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ رُفَقَاؤُكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ فَيُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَيَقُولُ: {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} إِلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً}} بِالْوَلَايَةِ {{متن قرآن|مَرْضِيَّةً}} بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} يَعْنِي مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَمَا مِنْ شَيْ‏ءٍ «2» أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنِ اسْتِلَالِ رُوحِهِ وَ اللُّحُوقِ بِالْمُنَادِي.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 197<br /> <br /> (2) في المصدر: فما شي‏ء. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # عدم اکراه مومن از قبض روح خود<br /> # جزع و بی‌تابی مومن هنگام قبض روح<br /> # خطاب ملک الموت به مومن با عنوان یا ولی الله<br /> # فرشته مرگ مهربان‌تر و دلسوزتر نسبت به محتضر مومن از مادر مهربان<br /> # تمثل 5 تن نزد محتضر مومن به عنوان رفقای او<br /> # حضور 5 تن بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده 5 تن توسط محتضر مومن<br /> # معرفی 5 تن به مومن محتضر به عنوان رفقای او توسط ملک الموت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ...}}<br /> # رسیدن ندای الهی {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} به روح محتضر<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به بازگشت رضایتمندانه به سوی خدا<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به داخل شدن او در جمع محمد و اهل بیت او<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به دخول در بهشت<br /> # لبیک به دعوت منادی محبوب‌ترین چیز برای مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث پنجاهم==<br /> {{متن حدیث|50- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حِيلَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْكَلَامِ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ مَنْ شَاءَ اللَّهُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَنْ يَمِينِهِ وَ الْآخَرُ عَنْ يَسَارِهِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَهُوَ ذَا أَمَامَكَ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ مِنْهُ فَقَدْ أَمِنْتَ‏ مِنْهُ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ «1» فَيَقُولُ هَذَا مَنْزِلُكَ فِي الْجَنَّةِ فَإِنْ شِئْتَ رَدَدْنَاكَ إِلَى الدُّنْيَا وَ لَكَ فِيهَا ذَهَبٌ وَ فِضَّةٌ فَيَقُولُ لَا حَاجَةَ فِي الدُّنْيَا فَعِنْدَ ذَلِكَ يَبْيَضُّ لَوْنُهُ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ تَتَقَلَّصُ شَفَتَاهُ «2» وَ تَنْتَشِرُ مَنْخِرَاهُ وَ تَدْمَعُ عَيْنُهُ الْيُسْرَى فَأَيَّ هَذِهِ الْعَلَامَاتِ رَأَيْتَ فَاكْتَفِ بِهَا فَإِذَا خَرَجَتِ النَّفْسُ مِنَ الْجَسَدِ فَيُعْرَضُ عَلَيْهَا كَمَا يُعْرَضُ «3» عَلَيْهِ وَ هِيَ فِي الْجَسَدِ فَيَخْتَارُ الْآخِرَةَ فَيُغَسِّلُهُ فِيمَنْ يُغَسِّلُهُ وَ يُقَلِّبُهُ فِيمَنْ يُقَلِّبُهُ فَإِذَا أُدْرِجَ فِي أَكْفَانِهِ وَ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ خَرَجَتْ رُوحُهُ تَمْشِي بَيْنَ أَيْدِي الْقَوْمِ قُدُماً وَ تَلَقَّاهُ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَ يُبَشِّرُونَهُ بِمَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ مِنَ النَّعِيمِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ رُدَّ إِلَيْهِ الرُّوحُ إِلَى وَرِكَيْهِ ثُمَّ يُسْأَلُ عَمَّا يَعْلَمُ فَإِذَا جَاءَ بِمَا يَعْلَمُ فُتِحَ لَهُ ذَلِكَ الْبَابُ الَّذِي أَرَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ نُورِهَا وَ بَرْدِهَا وَ طِيبِ رِيحِهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأَيْنَ ضَغْطَةُ الْقَبْرِ فَقَالَ هَيْهَاتَ مَا عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ وَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْضَ لَتَفْتَخِرُ عَلَى هَذِهِ فَتَقُولُ وَطِئَ عَلَى ظَهْرِي مُؤْمِنٌ وَ لَمْ يَطَأْ عَلَى ظَهْرِكِ مُؤْمِنٌ وَ تَقُولُ لَهُ الْأَرْضُ لَقَدْ كُنْتُ «4» أُحِبُّكَ وَ أَنْتَ تَمْشِي عَلَى ظَهْرِي فَأَمَّا إِذَا وُلِّيتُكَ فَسَتَعْلَمُ مَا أَصْنَعُ بِكَ فَيُفْتَحُ لَهُ مَدَّ بَصَرِهِ «5».}}<br /> <br /> {{عربی|بيان يشكل الجمع بين هذا الخبر و خبر فاطمة بنت أسد و سعد بن معاذ إلا أن يقال كان ذلك العموم في صدر الإسلام ثم نسخه الله و رفعه عن كمل المؤمنين أو يخص المؤمن في هذا الخبر بالمعصومين «6» و يمكن أن يقال في خبر فاطمة أن النبي ص إنما فعل ذلك لما وعدها لمزيد اطمئنانها و الله يعلم.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 198<br /> <br /> (1) في المصدر: من الجنة. م.<br /> <br /> (2) أي انضمتا و انزوتا الى علو. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: كما عرض. م.<br /> <br /> (4) في المصدر: و اللّه لقد كنت. م.<br /> <br /> (5) في المصدر: فيفسح له مد بصره. و هو الأصحّ. م.<br /> <br /> (6) يبعده مورد الخبر؛ و يمكن أن يخصص المؤمنين بمن لم يأتوا ما يوجب الضغطة.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت در سمت راست و چپ محتضر<br /> # بشارت پیامبر به در امان بودن محتضر<br /> # بشارت پیامبر به رسیدن محتضر به آرزوهایش<br /> # مشاهده پیامبر توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر توسط محتضر<br /> # ولایت تکوینی پیامبر در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # بهشت منزلگاه مومن <br /> # گشوده شدن درب بهشت در قبر مومن<br /> # اعطای پاداش اعمال به مومن از لحظه مرگ<br /> # مخیر نمودن مومن محتضر در بازگشت به دنیا با داشتن طلا و نقره و رفتن به بهشت<br /> # اظهار بی‌نیازی مومن محتضر به دنیا و بازگشت به آن<br /> # نشانه‌های قبض روح مومن <br /> # نشانه‌های مرگ مومن<br /> # انتخاب آخرت به جای دنیا توسط روح مومن<br /> # خروج روح از بدن پس از کفن شدن جسم و قرار گرفتن در تابوت<br /> # استقبال ارواح مومنان از روح مومن هنگام تشییع و دفن<br /> # سلام ارواح مومنان به روح مومن و بشارت به نعمت‌های بهشتی<br /> # بازگشت روح به بدن پس از قرار گرفتن جسم در قبر<br /> # حتمی بودن سوال از میت در قبر<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت و استشمام رایحه خوش و نسیم خنک برای مومن در قبر پس از پاسخ به سوالات<br /> # افتخار زمین به قرار گرفتن مومن در دل او<br /> # عدم وجود فشار قبر برای مومن<br /> # خطاب زمین به مومن در عالم قبر به دوست داشتن او در حال حیات<br /> # سخن گفتن زمین با میت در عالم قبر<br /> # گشایش قبر مومن به وسعت آنچه آن را می‌بیند<br /> # جایگاه مومن در عالم برزخ<br /> # اهمیت ایمان و آثار آن در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و یکم==<br /> === بخش اول حدیث ===<br /> {{متن حدیث|51- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ مِنْكُمْ وَ اللَّهِ يُقْبَلُ وَ لَكُمْ وَ اللَّهِ يُغْفَرُ إِنَّهُ‏ لَيْسَ بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى السُّرُورَ وَ قُرَّةَ الْعَيْنِ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ وَ احْتُضِرَ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ ارْفُقْ بِهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ فَيُوَفِّقُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ وَ مَا ذَاكَ فَيَقُولُ وَلَايَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَيَقُولُ صَدَقْتَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ عَنْهُ «1» وَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَرْجُوهُ فَقَدْ أَدْرَكْتَهُ أَبْشِرْ بِالسَّلَفِ الصَّالِحِ مُرَافَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ ع ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا رَفِيقاً ثُمَّ يُنْزَلُ بِكَفَنِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ حَنُوطِهِ مِنَ الْجَنَّةِ بِمِسْكٍ أَذْفَرَ فَيُكَفَّنُ بِذَلِكَ الْكَفَنِ وَ يُحَنَّطُ بِذَلِكَ الْحَنُوطِ ثُمَّ يُكْسَى حُلَّةً صَفْرَاءَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فَتَحَ اللَّهُ لَهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ رَوْحِهَا وَ رَيْحَانِهَا ثُمَّ يُفْسَحُ لَهُ عَنْ أَمَامِهِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ نَمْ نَوْمَةَ الْعَرُوسِ عَلَى فِرَاشِهَا أَبْشِرْ بِرَوْحٍ وَ رَيْحَانٍ وَ جَنَّةِ نَعِيمٍ وَ رَبٍّ غَيْرِ غَضْبَانَ ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ وَ يَضْمَحِلُّ الْمُحِلُّونَ وَ قَلِيلٌ مَا يَكُونُونَ هَلَكَتِ الْمَحَاضِيرُ وَ نَجَا الْمُقَرَّبُونَ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع أَنْتَ أَخِي وَ مِيعَادُ مَا بَيْنِي وَ بَيْنَكَ وَادِي السَّلَامِ}} <br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر محمد بن سنان مثله بيان المحلون الذين لا يرون حرمة الأئمة ع و لا يتابعونهم قال الفيروزآبادي رجل محل منتهك للحرام أو لا يرى للشهر الحرام حرمة و يقال رجل محضير أي كثير العدو و المحاضير جمعه أي الذين يستعجلون في طلب الفرج بقيام القائم ع و المقربون بفتح الراء أي أهل التسليم و الانقياد فإنهم المقربون عند الله أو بكسر الراء أي الذين يقولون الفرج قريب و لا يستبطئونه.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 199<br /> <br /> (1) في المصدر: منه. م.<br /> <br /> (1) في نسخة: فأبغضه و اعنف عليه.<br /> <br /> (2) في نسخة: رقبتك.<br /> <br /> (3) في المصدر: فتح له من أبواب النار. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # امکان بخشش و آمرزش گنه کاران قبل از مرگ<br /> # حضور پیامبر بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر دوست داشتن و مدارا با محتضر محب اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # توفیق الهی به مومن محتضر جهت پاسخ مثبت به سوالات ملک الموت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط مومن محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت توسط محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آسانی مرگ با تصدیق ولایت مداری محتضر توسط ملک الموت<br /> # بشارت ملک الموت به در امان بودن محتضر ولایت مدار<br /> # مدارای ملک الموت با محتضر ولایت مدار<br /> # نزول کفن و حنوط بهشتی پس از جان دادن برای مومن محب اهل بیت<br /> # پاداش‌های برزخی مومن محب اهل بیت<br /> # پوشاندن جامه زرد بهشتی بر تن مومن پس از مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت به مومن محب اهل بیت پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # بشارت به آرامش و خوشبختی و بهره‌مندی از نعمات بهشتی به مومن محب اهل بیت در قبر<br /> # کیفیت گشایش قبر بر مومن محب اهل بیت<br /> # دیدار مومن محب اهل بیت با اهل بیت در جنان رضوی در عالم برزخ<br /> # همنشینی مومن محب اهل بیت با اهل بیت در عالم برزخ<br /> # رجعت<br /> # رجعت مومن محب اهل بیت<br /> # رجعت مومنان و محبان اهل بیت از بزرخ به دنیا پس از ظهور حضرت حجت<br /> # یاری مومنان محب اهل بیت به حضرت حجت پس از بازگشت از برزخ به دنیا<br /> # علی، برادر رسول خدا<br /> # اخوت پیامبر با امیرالمومنین<br /> # وادی السلام، وعده‌گاه پیامبر و امیرالمومنین<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ وَ إِذَا احْتُضِرَ الْكَافِرُ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَبْغِضْهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ‏ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ «1» وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ وَ أَعْنِفْ عَلَيْهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رِهَانِكَ «2» أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ مِنَ النَّارِ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ أَبْشِرْ يَا عَدُوَّ اللَّهِ بِسَخَطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَذَابِهِ وَ النَّارِ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ نَزَلَ بِكَ ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا عَنِيفاً ثُمَّ يُوَكِّلُ بِرُوحِهِ ثَلَاثَمِائَةِ شَيْطَانٍ كُلُّهُمْ يَبْزُقُ فِي وَجْهِهِ وَ يَتَأَذَّى بِرُوحِهِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فُتِحَ لَهُ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ «3» فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ قَيْحِهَا وَ لَهَبِهَا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبر نزد کافر محتضر <br /> # حضور امیرالمومنین نزد کافر محتضر<br /> # حضور جبرئیل نزد کافر محتضر<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر محتضر<br /> # بغض اهل بیت<br /> # آثار بغض و دشمنی با اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر بغض و سختگیری با محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # پاسخ منفی کافر محتضر به سوالات ملک الموت پیرامون ولایت اهل بیت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط کافر محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت کافر محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # سختی مرگ با انکار ولایت<br /> # بشارت ملک الموت به کافر محتضر از خوف و خشم و عذاب الهی<br /> # سختگیری ملک الموت با کافر محتضر<br /> # گماشته شدن 300 شیطان بر روح کافر محتضر و عذاب روح او<br /> # گشوده شدن دری از درهای آتش بر کافر پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # عذاب‌های برزخی کافر <br /> # سرنوشت کافر در عالم برزخ<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و دوم==<br /> {{متن حدیث|52- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْقَصِيرِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ مِيثَمٍ عَنْ عَبَايَةَ الْأَسَدِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيّاً ع يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا يُبْغِضُنِي عَبْدٌ أَبَداً يَمُوتُ عَلَى بُغْضِي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يَكْرَهُ وَ لَا يُحِبُّنِي عَبْدٌ أَبَداً فَيَمُوتُ عَلَى حُبِّي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يُحِبُّ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَعَمْ وَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْيَمِينِ}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # # حب و بغض امیرالمومنین<br /> # اثر حب و بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # حضور امیرالمومنین نزد محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره غضبناک توسط مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره‌ای دوست داشتنی توسط محب آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # کیفیت مشاهده چهره امیرالمومنین توسط محب و مبغض حضرت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و سوم==<br /> {{متن حدیث|53- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: كَانَ خَطَّابٌ الْجُهَنِيُّ خَلِيطاً لَنَا وَ كَانَ شَدِيدَ النَّصْبِ لِآلِ مُحَمَّدٍ ص‏ وَ كَانَ يَصْحَبُ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ أَعُودُهُ لِلْخُلْطَةِ وَ التَّقِيَّةِ فَإِذَا هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ فِي حَدِّ الْمَوْتِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا لِي وَ لَكَ يَا عَلِيُّ فَأَخْبَرْتُ بِذَلِكَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ «1».}}<br /> <br /> (1) ذكرت هذه الجملة في المصدر مرتين. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # همنشینی و معاشرت خطاب جهنی با ابن ابی یعفور<br /> # کیفیت احتضار خطاب جهنی<br /> # عداوت شدید خطاب جهنی با اهل بیت پیامبر<br /> # ناصبی بودن خطاب جهنی<br /> # اثر بغض و عداوت با اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # دشمنی نجده حروری با اهل بیت<br /> # مصاحبت خطاب جهنی با نجده حروری<br /> # مصاحبت با دشمنان اهل بیت<br /> # عیادت از دشمنان اهل بیت از روی تقیه<br /> # حضور امیرالمومنین نزد نواصب در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط خطاب جهنی در لحظه احتضار<br /> # کشف حقیقت بر دشمنان امیرالمومنین در لحظه احتضار<br /> # کشف حقانیت امیرالمومنین بر نواصب در لحظه احتضار<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و چهارم==<br /> {{متن حدیث|54- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ع أَمَامَكَ «2».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 201<br /> <br /> (2) تقدم الحديث عن المحاسن تحت رقم 17.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فراغت مومن از نگرانی‌های هم و غم دنیابا رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به امنیت برای مومن با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به مومن محتضر به مشاهده پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه <br /> # حضور و استقبال پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه از مومن محتضر<br /> # جایگاه و مقام مومن در برزخ<br /> # آسانی مرگ مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت ایشان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و پنجم==<br /> {{متن حدیث|55- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ...}} قَالَ إِنَّ نَفْسَ الْمُحْتَضَرِ إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ كَانَ مُؤْمِناً رَأَى مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلَهَا بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}}<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهدات ماورایی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # مشاهده منزل در بهشت توسط محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # زمان مشاهده منزلگاه خود در بهشت در حال احتضار<br /> # درخواست مومن محتضر پس از مشاهده منزل خود در بهشت جهت باطگشت به دنیا و خبر دادن به خانواده خود<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از فرارسیدن مرگ<br /> # رد درخواست محتضر جهت بازگشت به دنیا حتی برای اهل ایمان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و ششم==<br /> {{متن حدیث|56- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر حَمَّادُ بْنُ عِيسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِيّاً بِحَضْرَتِهِ}}.<br /> <br /> {{عربی|أقول: قد مر كثير من أخبار هذا الباب في الأبواب السابقة و سيأتي كثير منها في باب البرزخ و غيرها.<br /> وَ قَالَ الْبُرْسِيُّ فِي مَشَارِقِ الْأَنْوَارِ، رَوَى الْمُفِيدُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع يَا عَلِيُّ إِنَّ مُحِبِّيكَ يَفْرَحُونَ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ عِنْدَ خُرُوجِ أَنْفُسِهِمْ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَشْهَدُهُمْ وَ عِنْدَ الْمُسَاءَلَةِ فِي الْقُبُورِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تُلَقِّنُهُمْ وَ عِنْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَعْرِفُهُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|تذييل اعلم أن حضور النبي ص و الأئمة صلوات الله عليهم عند الموت مما قد ورد به الأخبار المستفيضة و قد اشتهر بين الشيعة غاية الاشتهار و إنكار مثل‏ ذلك لمحض استبعاد الأوهام ليس من طريقة الأخيار و أما نحو حضورهم و كيفيته فلا يلزم الفحص عنه بل يكفي فيه و في أمثاله الإيمان به مجملا على ما صدر عنهم ع و ما يقال من أن هذا خلاف الحس و العقل أما الأول فلأنا نحضر الموتى إلى قبض روحهم و لا نرى عندهم أحدا و أما الثاني فلأنه يمكن أن يتفق في آن واحد قبض أرواح آلاف من الناس في مشارق الأرض و مغاربها و لا يمكن حضور الجسم في زمان واحد في أمكنة متعددة فيمكن الجواب عن الأول بوجوه.}}<br /> #{{عربی|'''الأول''' أن الله تعالى قادر على أن يحجبهم عن أبصارنا لضرب من المصلحة كما ورد في أخبار الخاصة و العامة في تفسير قوله تعالى جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً إن الله تعالى أخفى شخص النبي ص عن أعدائه مع أن أولياءه كانوا يرونه و إنكار أمثال ذلك يفضي إلى إنكار أكثر معجزات الأنبياء و الأوصياء ع و قد مر فيما نقلنا من تفسير العسكري ع التصريح بهذا الوجه.}}<br /> #{{عربی|'''الثاني''' أنه يمكن أن يكون حضورهم بجسد مثالي لطيف لا يراه غير المحتضر كحضور ملك الموت و أعوانه و سيأتي الأخبار في سائر الموتى أن أرواحهم في البرزخ تتعلق بأجساد مثالية و أما الحيّ من الأئمة ع فلا يبعد تصرف روحه لقوّته في جسد مثالي أيضا.}}<br /> #{{عربی|'''الثالث''' أنه يمكن أن يخلق الله تعالى لكل منهم مثالا بصورته و هذه الأمثلة يكلمون الموتى و يبشرونهم من قبلهم عليهم السلام كما ورد في بعض الأخبار بلفظ التمثيل.}}<br /> #{{عربی|'''الرابع''' أنه يمكن أن يرتسم صورهم في الحس المشترك بحيث يشاهدهم المحتضر و يتكلم معهم كما في المبرسم.}}<br /> #{{عربی|'''الخامس''' ما ذكره السيد المرتضى رضي الله عنه و هو أن المعنى أنه يعلم في تلك الحال ثمرة ولايتهم و انحرافه عنهم لأن المحبّ لهم يرى في تلك الحال ما يدله على أنه من أهل الجنة و كذا المبغض لهم يرى ما يدله على أنه من أهل النار فيكون حضورهم و تكلمهم استعارة تمثيلية و لا يخفى أن الوجهين الأخيرين بعيدان عن‏ سياق الأخبار بل مثل هذه التأويلات ردّ للأخبار و طعن في الآثار و أما الجواب عن الوجه الثاني فبأنه إنما يتمّ الشبهة إذا ثبت وقوع هذا الاتفاق و محض الإمكان لا يكفي في ذلك مع أنه إذا قلنا بأن حضورهم في الأجساد المثالية يمكن أن يكون لهم أجساد مثالية كثيرة لما جعل الله لهم من القدرة الكاملة التي بها امتازوا عن سائر البشر و في الوجوه الثلاثة الأخيرة على تقدير صحتها اندفاع هذا الإيراد ظاهر و الأحوط و الأولى في أمثال تلك المتشابهات الإيمان بها و عدم التعرض لخصوصياتها و تفاصيلها و إحالة علمها إلى العالم ع كما مر في الأخبار التي أوردناها في باب التسليم وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 202<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # نخستین مشاهدات مومن پس از مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و امیرالمومنین توسط مومن پس از مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرالمومنین در کنار مومن پس از مرگ<br /> # اهمیت ایمان در لحظه مرگ<br /> # اثر ایمان پس از مرگ<br /> # نقش و جایگاه پیامبراکرم و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D8%B9%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%B0%D9%84%D9%83_%D9%88_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85&diff=1375818 2026-06-09T06:16:23Z

<p>انزابی: /* حدیث هفتم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> <br /> '''باب 7 ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم‏:<br /> '''<br /> <br /> ==حدیث نخست==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|1- م، تفسير الإمام عليه السلام إِنَّ الْمُؤْمِنَ الْمُوَالِيَ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الْمُتَّخِذَ لِعَلِيٍّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ إِمَامَهُ الَّذِي يَحْتَذِي مِثَالَهُ وَ سَيِّدَهُ الَّذِي يُصَدِّقُ أَقْوَالَهُ وَ يُصَوِّبُ أَفْعَالَهُ وَ يُطِيعُهُ بِطَاعَةِ مَنْ يَنْدُبُهُ مِنْ أَطَايِبِ ذُرِّيَّتِهِ لِأُمُورِ الدِّينِ وَ سِيَاسَتِهِ إِذَا حَضَرَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى مَا لَا يُرَدُّ وَ نَزَلَ بِهِ مِنْ قَضَائِهِ مَا لَا يُصَدُّ وَ حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ أَعْوَانُهُ وَجَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ عَلِيّاً سَيِّدَ الْوَصِيِّينَ وَ عِنْدَ رِجْلَيْهِ مِنْ جَانِبٍ الْحَسَنَ سِبْطَ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ الْحُسَيْنَ سَيِّدَ الشُّهَدَاءِ أَجْمَعِينَ وَ حَوَالَيْهِ بَعْدَهُمْ خِيَارَ خَوَاصِّهِمْ وَ مُحِبِّيهِمْ الَّذِينَ هُمْ سَادَةُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ سَادَاتِهِمْ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ يَنْظُرُ الْعَلِيلُ الْمُؤْمِنُ إِلَيْهِمْ فَيُخَاطِبُهُمْ بِحَيْثُ يَحْجُبُ اللَّهُ صَوْتَهُ عَنْ آذَانِ حَاضِرِيهِ كَمَا يَحْجُبُ رُؤْيَتَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ‏ وَ رُؤْيَةَ خَواصِّنَا عَنْ أَعْيُنِهِمْ لِيَكُونَ إِيمَانُهُمْ بِذَلِكَ أَعْظَمَ ثَوَاباً لِشِدَّةِ الْمِحْنَةِ عَلَيْهِمْ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ رَبِّ الْعِزَّةِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا وَصِيَّ رَسُولِ رَبِّ الرَّحْمَةِ بِأَبِي أَنْتُمَا وَ أُمِّي يَا شِبْلَيْ مُحَمَّدٍ وَ ضِرْغَامَيْهِ يَا وَلَدَيْهِ وَ سِبْطَيْهِ يَا سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الْمُقَرَّبِينَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ مَرْحَباً بِكُمْ مَعَاشِرَ خِيَارِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ وَلَدَيْهِمَا مَا كَانَ أَعْظَمَ شَوْقِي إِلَيْكُمْ وَ مَا أَشَدَّ سُرُورِي الْآنَ بِلِقَائِكُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ قَدْ حَضَرَنِي وَ لَا أَشُكُّ فِي جَلَالَتِي فِي صَدْرِهِ لِمَكَانِكَ وَ مَكَانِ أَخِيكَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص كَذَلِكَ هُوَ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى مَلَكِ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اسْتَوْصِ بِوَصِيَّةِ اللَّهِ فِي الْإِحْسَانِ إِلَى مَوْلَانَا وَ خَادِمِنَا وَ مُحِبِّنَا وَ مُؤْثِرِنَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِي الْجِنَانِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص لِيَنْظُرَ إِلَى الْعُلُوِّ فَيَنْظُرُ إِلَى مَا لَا يُحِيطُ بِهِ الْأَلْبَابُ «1» وَ لَا يَأْتِي عَلَيْهِ الْعَدَدُ وَ الْحِسَابُ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ كَيْفَ لَا أَرْفُقُ بِمَنْ ذَلِكَ ثَوَابُهُ وَ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَعِزَّتُهُ زُوَّارُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْمَوْتَ عَقَبَةً «2» لَا يَصِلُ إِلَى تِلْكَ الْجِنَانِ إِلَّا مَنْ قَطَعَهَا لَمَا تَنَاوَلْتُ رُوحَهُ وَ لَكِنْ لِخَادِمِكَ وَ مُحِبِّكَ هَذَا أُسْوَةٌ «3» بِكَ وَ بِسَائِرِ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ الَّذِينَ أُذِيقُوا الْمَوْتَ لِحُكْمِ اللَّهِ تَعَالَى ثُمَّ يَقُولُ مُحَمَّدٌ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَاكَ أَخَانَا قَدْ سَلَّمْنَاهُ إِلَيْكَ فَاسْتَوْصِ بِهِ خَيْراً ثُمَّ يَرْتَفِعُ هُوَ وَ مَنْ مَعَهُ إِلَى رَوْضِ الْجِنَانِ وَ قَدْ كُشِفَ مِنَ الْغِطَاءِ وَ الْحِجَابِ لِعَيْنِ ذَلِكَ الْمُؤْمِنِ الْعَلِيلِ فَيَرَاهُمُ الْمُؤْمِنُ هُنَاكَ بَعْدَ مَا كَانُوا حَوْلَ فِرَاشِهِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ الْوَحَا الْوَحَا «4» تَنَاوَلْ رُوحِي وَ لَا تُلْبِثْنِي هَاهُنَا فَلَا صَبْرَ لِي عَنْ مُحَمَّدٍ وَ أَعِزَّتِهِ وَ أَلْحِقْنِي بِهِمْ‏.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن)<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رؤیة علی (مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر)<br /> # '''حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین<br /> # '''خطاب مؤمن محتضر به پیامبر و ائمه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / خطاب مؤمن به پیامبر و ائمه<br /> # '''سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق<br /> # '''نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ<br /> # '''تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / (ملک‌الموت) / (آداب ملک‌الموت در قبض روح مؤمن) / تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر<br /> # '''اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر''': مرگ / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر)) / حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر<br /> # '''افزایش ثواب ایمان با شدت محنت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> # '''مرگ به عنوان عقبه رسیدن به بهشت''': مرگ / حکمت مرگ / مرگ عقبه رسیدن به بهشت<br /> # '''اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان''': مرگ / اقسام مرگ / به لحاظ تعلق به موجودات / مرگ انسان / مرگ انبیا / اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان<br /> # '''جایگاه والای مؤمن موالی در نزد خدا''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # احوالات قبض روح مومن<br /> # حضور ملک الموت با جمعی دیگر از فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # حضور پیامبر اکرم بر بالای سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امام حسن در کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضورامام حسین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی مومن محتضر با پیامبر و اهل بیت <br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # عدم مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین مومن محتضر<br /> # عدم شنیدن صدای گفتگوی محتضر با پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین او<br /> # خوش آمد گویی مومن به پیامبر و اهل بیت بر بالین خود در هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سفارش پیامبر به ملک الموت بر مدارا با مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در باغ‌های بهشت توسط مومن در حال احتضار<br /> # اشتیاق مومن جهت ملحق شدن به پیامبر و اهل بیت<br /> # تقدم پیامبر بر امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> #امامت / اعتقاد به جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/ حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اصحاب اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #امامت /تاثر اعتقاد به امامت هنگام مرگ/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه مومن معتقد با اهل بیت علیهم السلام/ اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امیر مومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> # سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> ===بخش دوم===<br /> {{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ يَتَنَاوَلُ مَلَكُ الْمَوْتِ رُوحَهُ فَيَسُلُّهَا كَمَا يَسُلُّ الشَّعْرَةَ مِنَ الدَّقِيقِ وَ إِنْ كُنْتُمْ تَرَوْنَ أَنَّهُ فِي شِدَّةٍ فَلَيْسَ هُوَ فِي شِدَّةٍ بَلْ هُوَ فِي رَخَاءٍ وَ لَذَّةٍ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ وَجَدَ جَمَاعَتَنَا هُنَاكَ وَ إِذَا جَاءَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ خِيَارُ صَحَابَتِهِمْ بِحَضْرَةِ صَاحِبِنَا فَلْنَتَّضِعْ لَهُمَا «1» فَيَأْتِيَانِ فَيُسَلِّمَانِ عَلَى مُحَمَّدٍ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى عَلِيٍّ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى الْحَسَنَيْنِ سَلَاماً يَجْمَعَانِهِمَا فِيهِ ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى سَائِرِ مَنْ مَعَنَا مِنْ أَصْحَابِنَا ثُمَّ يَقُولُونَ قَدْ عَلِمْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ زِيَارَتَكَ فِي خَاصَّتِكَ لِخَادِمِكَ وَ مَوْلَاكَ وَ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ يُرِيدُ إِظْهَارَ فَضْلِهِ لِمَنْ بِهَذِهِ الْحَضْرَةِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ مَنْ يَسْمَعُنَا مِنْ مَلَائِكَتِهِ بَعْدَهُمْ لَمَا سَأَلْنَاهُ وَ لَكِنْ أَمْرُ اللَّهِ لَا بُدَّ مِنْ امْتِثَالِهِ ثُمَّ يَسْأَلَانِهِ فَيَقُولَانِ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ وَ مَنْ إِمَامُكَ وَ مَا قِبْلَتُكَ وَ مَنْ شِيعَتُكَ وَ مَنْ إِخْوَانُكَ فَيَقُولُ اللَّهُ رَبِّي وَ مُحَمَّدٌ نَبِيِّي وَ عَلِيٌّ وَصِيُّ مُحَمَّدٍ إِمَامِي وَ الْكَعْبَةُ قِبْلَتِي وَ الْمُؤْمِنُونَ الْمُوَالُونَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ آلِهِمَا وَ أَوْلِيَاؤُهُمَا الْمُعَادُونَ لِأَعْدَائِهِمَا إِخْوَانِي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ أَخَاهُ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ وَ أَنَّ مَنْ نَصَبَهُمْ لِلْإِمَامَةِ مِنْ أَطَايِبِ عِتْرَتِهِ وَ خِيَارِ ذُرِّيَّتِهِ خُلَفَاءُ الْأُمَّةِ وَ وُلَاةُ الْحَقِّ وَ الْقَوَّامُونَ بِالصِّدْقِ فَيَقُولَانِ عَلَى هَذَا حَيِيتَ وَ عَلَى هَذَا مِتَّ وَ عَلَى هَذَا تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَ تَكُونُ مَعَ مَنْ تَتَوَلَّاهُ فِي دَارِ كَرَامَةِ اللَّهِ وَ مُسْتَقَرِّ رَحْمَتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد<br /> # '''پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی<br /> # '''حضور پیامبر و اهل بیت در قبر مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و أهل بيته عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در قبر مؤمن)<br /> # '''تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال <br /> # '''سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''سلام مشترک نکیر و منکر به حسنین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر<br /> # '''پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ مؤمن به سؤال قبر)) / پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین<br /> # '''بشارت نکیر و منکر به بعث با ائمه''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ارکان سؤال قبر / سائلون / نکیر و منکر / ((بشارت منکر و نکیر)) / بشارت منکر و نکیر به بعث با ائمه<br /> # '''تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم / ((تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی))<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / ((آشکار کردن فضل مؤمن)) / حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر<br /> # '''اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / مسئول عنه (موارد سوال) / دین / اصول دین / امام / سؤال از ولایت اهل بیت به صورت کلی و ولایت امیرالمؤمنین به طور ویژه / اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر<br /> # '''رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / ((آثار پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی<br /> # '''احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ''': برزخ / العلاقات فی عالم القبر / ((علاقات الملائکه مع المعصومین)) / ((آداب فرشتگان با معصومان در عالم برزخ)) / احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ<br /> # '''جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم/ ((تنعم ویژه شیعیان)) / جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح مومن<br /> # آسانی قبض روح برای مومن<br /> # حضور اهل بیت در قبر مومن (برزخ)<br /> # مشاهده اهل بیت توسط مومن در قبر (عالم برزخ)<br /> # تواضع نکیر و منکر در برابر پیامبر و اهل بیت هنگام حضور در قبر مومن<br /> # اطاعت مطلق نکیر و منکر از اوامر الهی<br /> # سوال و جواب نکیر و منکر در قبر با مومن<br /> # اقرار مومن به توحید، نبوت پیامبر و امامت اهل بیت در قبر<br /> # اعتراف نکیر و منکر به عاقبت بخیری مومن در دنیا و آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح<br /> #معاد/ موت/ فرشتگان نکیر و منکر/ کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح<br /> #کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> ===بخش سوم===<br /> {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ إِنْ كَانَ لِأَوْلِيَائِنَا مُعَادِياً وَ لِأَعْدَائِنَا مُوَالِياً وَ لِأَضْدَادِنَا بِأَلْقَابِنَا مُلَقِّباً فَإِذَا جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِنَزْعِ رُوحِهِ مَثَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِذَلِكَ الْفَاجِرِ سَادَتَهُ الَّذِينَ اتَّخَذَهُمُ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْوَاعِ الْعَذَابِ مَا يَكَادُ نَظَرُهُ إِلَيْهِمْ يُهْلِكُهُ وَ لَا يَزَالُ يَصِلُ إِلَيْهِ مِنْ حَرِّ عَذَابِهِمْ مَا لَا طَاقَةَ لَهُ بِهِ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا أَيُّهَا الْفَاجِرُ الْكَافِرُ تَرَكْتَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ إِلَى أَعْدَائِهِ فَالْيَوْمَ لَا يُغْنُونَ عَنْكَ شَيْئاً وَ لَا تَجِدُ إِلَى مَنَاصٍ «2» سَبِيلًا فَيَرِدُ عَلَيْهِ مِنَ الْعَذَابِ مَا لَوْ قُسِمَ أَدْنَاهُ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا لَأَهْلَكَهُمْ ثُمَّ إِذَا دُلِّيَ فِي‏ قَبْرِهِ رَأَى بَاباً مِنَ الْجَنَّةِ مَفْتُوحاً إِلَى قَبْرِهِ يَرَى مِنْهُ خَيْرَاتِهَا فَيَقُولُ لَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ انْظُرْ إِلَى مَا حُرِمْتَ مِنْ تِلْكَ الْخَيْرَاتِ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ بَابٌ مِنَ النَّارِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْهُ مِنْ عَذَابِهَا فَيَقُولُ رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ يَا رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|الضرغام بالكسر الأسد.}}<br /> <br /> (2)المناص: الملجأ و المفر.<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 176<br /> <br /> ====واسطی====<br /> <br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر<br /> # '''رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر<br /> # '''توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((مکالمه ملک الموت با کافر)) / توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی<br /> # '''بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ<br /> # '''شدت عذاب کافران هنگام احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / شدت عذاب کافران هنگام احتضار<br /> # '''نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه کافر در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت<br /> # '''ورود عذاب دوزخ به قبر کافر''': برزخ / احوال برزخ / پاداش و کیفر برزخی (لذت و الم) / کیفر برزخی / عذاب قبر / أصناف عذاب عالم القبر / فتح باب إلی النار / ورود عذاب دوزخ به قبر کافر<br /> # '''درخواست کافر برای تأخیر قیامت''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / ((دعاء الکافر)) / درخواست کافر برای تأخیر قیامت <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / / ((حکمت تمثل پیشوایان باطل)) / رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان<br /> # '''تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ''': برزخ / احوال برزخ / ((مقایسه بین احوال مؤمن و کافر)) / تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ<br /> # '''اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا''': مرگ / ((عبرت های مرگ)) / اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا<br /> # '''ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / طلب أرواح الکفار عدم وقوع القیامة / ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تولی و تبری<br /> # نقش تولی و تبری در لحظه مرگ<br /> # عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # عذاب دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت و دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر هنگام احتضار<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشت و عذاب‌های جهنم توسط کافر در عالم قبر<br /> # شدت عذاب کافر در عالم قبر<br /> # عذاب برزخی کافر<br /> # عذاب دوستان و دشمنان اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح کسانی که لقب دشمنان اهل بیت ع را دارند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبر/احوال کافر در قبر/نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #قبض روح کسانی که لقب دشمنان <br /> #عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> {{متن حدیث|2- م، تفسير الإمام عليه السلام قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ «1» الَّذِينَ يُقَدِّرُونَ أَنَّهُمْ يَلْقَوْنَ رَبَّهُمْ اللِّقَاءَ الَّذِي هُوَ أَعْظَمُ كَرَامَاتِهِ وَ إِنَّمَا قَالَ يَظُنُّونَ لِأَنَّهُمْ لَا يَرَوْنَ بِمَا ذَا يُخْتَمُ لَهُمْ وَ الْعَاقِبَةُ مَسْتُورَةٌ عَنْهُمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ إِلَى كَرَامَاتِهِ وَ نَعِيمِ جِنَانِهِ لِإِيمَانِهِمْ وَ خُشُوعِهِمْ لَا يَعْلَمُونَ ذَلِكَ يَقِيناً لِأَنَّهُمْ لَا يَأْمَنُونَ أَنْ يُغَيَّرُوا وَ يُبَدَّلُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا يَزَالُ الْمُؤْمِنُ خَائِفاً مِنْ سُوءِ الْعَاقِبَةِ وَ لَا يَتَيَقَّنُ الْوُصُولَ إِلَى رِضْوَانِ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ وَقْتُ نَزْعِ رُوحِهِ وَ ظُهُورِ مَلَكِ الْمَوْتِ لَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِ وَ هُوَ فِي شِدَّةِ عِلَّةٍ وَ عَظِيمِ ضِيقِ صَدْرِهِ بِمَا يُخَلِّفُ مِنْ أَمْوَالِهِ وَ لِمَا هُوَ عَلَيْهِ مِنِ اضْطِرَابِ أَحْوَالِهِ فِي مُعَامِلِيهِ وَ عِيَالِهِ وَ قَدْ بَقِيَتْ فِي نَفْسِهِ مَرَارَتُهَا وَ حَسَرَاتُهَا وَ اقْتَطَعَ دُونَ أَمَانِيِّهِ فَلَمْ يَنَلْهَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ مَا لَكَ تَجَرَّعُ غُصَصَكَ قَالَ لِاضْطِرَابِ أَحْوَالِي وَ اقْتِطَاعِكَ لِي دُونَ آمَالِي فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ هَلْ يَحْزَنُ عَاقِلٌ مِنْ فَقْدِ دِرْهَمٍ زَائِفٍ وَ اعْتِيَاضِ أَلْفِ أَلْفِ ضِعْفِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَانْظُرْ فَوْقَكَ فَيَنْظُرُ فَيَرَى دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ وَ قُصُورَهَا الَّتِي يَقْصُرُ دُونَهَا الْأَمَانِيُّ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ تِلْكَ مَنَازِلُكَ وَ نِعَمُكَ وَ أَمْوَالُكَ وَ أَهْلُكَ وَ عِيَالُكَ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِكَ هَاهُنَا وَ ذُرِّيَّتِكَ صَالِحاً فَهُمْ هُنَاكَ مَعَكَ أَ فَتَرْضَى بِهِ بَدَلًا مِمَّا هُنَاكَ فَيَقُولُ بَلَى وَ اللَّهِ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرْ فَيَنْظُرُ فَيَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمَا فِي أَعْلَى عِلِّيِّينَ فَيَقُولُ أَوَ تَرَاهُمْ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكَ وَ أَئِمَّتُكَ هُمْ هُنَاكَ جُلَّاسُكَ وَ آنَاسُكَ «2» أَ فَمَا تَرْضَى‏ بِهِمْ بَدَلًا مِمَّنْ تُفَارِقُ هَاهُنَا فَيَقُولُ بَلَى وَ رَبِّي فَذَلِكَ مَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا فَمَا أَمَامَكُمْ مِنَ الْأَهْوَالِ كُفِيتُمُوهَا وَ لَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا تُخَلِّفُونَهُ مِنَ الذَّرَارِيِّ وَ الْعِيَالِ فَهَذَا الَّذِي شَاهَدْتُمُوهُ فِي الْجِنَانِ بَدَلًا مِنْهُمْ وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ هَذِهِ مَنَازِلُكُمْ وَ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكُمْ آنَاسُكُمْ وَ جُلَّاسُكُمْ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 177<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت''': مرگ / ((معرفت مرگ)) / ((یقین به عاقبت)) / ((ظن به لقاء الله)) / ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت<br /> # '''ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / حالات المحتضر عند قبض الروح / ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ<br /> # '''نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعة هنگام احتضار / نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر<br /> # '''تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین<br /> # '''بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ<br /> # '''رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان<br /> # '''جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ''': مرگ / خوف از مرگ / ((حکمت خوف از مرگ)) / ((عدم یقین به عاقبت)) / حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ <br /> # '''رابطه استقامت با تنزل ملائکه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / ((تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / ((شرایط تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / رابطه استقامت با تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # '''حکمت نمایش بهشت برای زدودن حسرت دنیا''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه مؤمن در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / نمایش بهشت به مؤمن در قبر برای زدودن حسرت دنیا<br /> # '''تفاوت ارزش دنیا و آخرت در نگاه مؤمن''': ((این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی))<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دیدار با خدا، بزرگترین کرامت انسان<br /> # مخفی بودن عاقبت کار یا سرنوشت انسان بر او<br /> # عدم یقین داشتن مومن به رسیدن به رضوان الهی تا لحظه مرگ<br /> # هراس همیشگی مومن از سوء عاقبت<br /> # کیفیت حال مومن هنگام حضور ملک الموت بر بالین او<br /> # اظهار ناراحتی مومن از جدایی اموال و عیال خود در لحظه مرگ<br /> # گفتگوی مومن با ملک الموت در لحظه مرگ<br /> # مشاهده منازل و درجات بهشتی توسط مومن در لحظه مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و اهل بیت توسط مومن در اعلی علیین در لحظه مرگ<br /> # یادآوری بی‌ارزش بودن مال دنیا توسط ملک الموت به مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # منازل و درجات اهل بیت در عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ گمان به لقاء الله توسط مومن/ معنای گمان به لقاء الله<br /> #اخلاق/ سیر و سلوک توحیدی / لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #معاد/عاقبت امر بندگان/ مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/ قبر/ فشار قبر/ تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #معاد/موت/نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ تعلق خاطربنده به اموال و خانواده هنگام مرگ/ راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #معاد/موت/ نگرانی مومن از شدائد پس از مرگ/ بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معنای گمان به لقاء الله<br /> #لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> {{متن حدیث|3- ين، كِتَابُ حُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ وَ النَّوَادِرُ الْقَاسِمُ عَنْ كُلَيْبٍ الْأَسَدِيِّ «1» قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ بَلَغَنَا عَنْكَ حَدِيثٌ قَالَ وَ مَا هُوَ قُلْتُ قَوْلُكَ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا كَانَ فِي هَذِهِ وَ أَوْمَأْتَ بِيَدِكَ إِلَى حَلْقِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ أَهْلُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ أَمَّا مَا كَانَ يَتَخَوَّفُ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ وَلَّى عَنْهُ وَ أَمَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ «2».}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(1) كليب وزان (زبير) هو كليب بن معاوية بن جبلة الصيداوى الأسدى، أبو محمد، و قيل أبو الحسين، روى عن أبي جعفر و أبي عبد اللّه عليهما السلام، له كتاب. أورد ترجمته النجاشيّ في ص 223 من رجاله، و في سائر كتب التراجم يوجد ترجمته و بيان حاله فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(2) تأتى صورة اخرى للحديث تحت رقم 14.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ <br /> # '''زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر)<br /> # '''تحقق وعده الهی در آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تحقق وعده الهی در آستانه مرگ<br /> # '''اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر شادمانی مؤمن محتضر تا لحظه مرگ''': ( .. ؟ .. )<br /> # '''رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((آثار ولایت محمد و آل محمد هنگام احتضار)) / رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده<br /> # '''حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حکمت حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر))<br /> # '''اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی''': مرگ / متعلقات مرگ / ((حسن الخاتمة)) / ((شرائط حسن الخاتمة)) / ((استقامت تا لحظه مرگ)) / اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رنج و سختی دائمی دنیا برای مومن تا لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> {{متن حدیث|4- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الْأَمْرِ حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَجُلًا مِنْ آلِ عُثْمَانَ كَانَ سَبَّابَةً لِعَلِيٍّ ع فَحَدَّثَتْنِي مَوْلَاةٌ لَهُ كَانَتْ تَأْتِينَا قَالَتْ لَمَّا احْتُضِرَ قَالَ مَا لِي وَ لَهُمْ قُلْتُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ مَا لَهُ قَالَ هَذَا فَقَالَ لِمَا أُرِيَ مِنَ الْعَذَابِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً}} هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَا وَ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ ثَبَاتُ الشَّيْ‏ءِ فِي الْقَلْبِ وَ إِنْ صَلَّى وَ صَامَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((اوج کراهت از ولایت)) / اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((مشاهده عذاب در احتضار)) / مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار<br /> # '''شرط ایمان به تحکیم قلبی ولایت''': <br /> # '''بی‌اثری عبادات بدون ولایت قلبی''': <br /> # '''سرنوشت سبّاب علی(ع) هنگام احتضار''': <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / ((کشف حقیقت هنگام احتضار)) / حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ<br /> # '''رابطه تسلیم قلبی با نجات اخروی''': <br /> # '''حکمت نمایش عذاب برای منکران ولایت''': <br /> # '''اهمیت ثبات عقیدتی بر صرف اعمال ظاهری''':<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ...}}<br /> # مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ ناصبی<br /> # عاقبت ناصبی<br /> # عذاب سب کننده امیرالمومنین<br /> # لحظه رسیدن روح به گلوگاه (جان دادن)، اوج کراهت دشمن اهل بیت<br /> # مشاهده عذاب توسط ناصبی در لحظه مرگ<br /> # عذاب برزخی ناصبی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # بی‌ارزش بودن عبادات ناصبی بدون ایمان به ولایت<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/قبض روح مخالفان ولایت<br /> #معاد/موت/ قبض روح/قبض روح شخص ناصب امام علی علیه السلام<br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/ لزوم جای گرفتن امر ولایت در قلب <br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/شرط ایمان به ولایت در آیه مشاجره<br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/شرط ایمان، جای گیری ولایت در قلب است نه نماز و روزه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح مخالفان ولایت<br /> #قبض روح شخص ناصب امام علی علیه السلام<br /> #لزوم جای گرفتن امر ولایت در قلب <br /> #شرط ایمان به ولایت در آیه مشاجره<br /> #شرط ایمان، جای گیری ولایت در قلب است نه نماز و روزه<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> {{متن حدیث|5- شي، تفسير العياشي عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا أَحَدُكُمْ حِينَ يَبْلُغُ نَفْسُهُ هَاهُنَا يَنْزِلُ عَلَيْهِ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أُعْطِيتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى مَنْزِلِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَسْكَنِكَ‏ فِي الْجَنَّةِ وَ انْظُرْ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ع رُفَقَاؤُكَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 178<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت ملک‌الموت به تحقق امید مؤمن<br /> # بشارت ملک‌الموت به زوال ترس مؤمن<br /> # گشایش باب بهشت برای محتضر مؤمن<br /> # نمایش منزل بهشتی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # معرفی پیامبر و ائمه به عنوان رفیقان اخروی<br /> # تفسیر بشارت دنیوی به مشاهدات احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه نمایش پاداش پیش از مرگ کامل<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام احتضار<br /> # حکمت معرفی رفقای اخروی در بالین<br /> # اهمیت دیدار ائمه برای تسکین محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}<br /> # قبض روح مومن<br /> # گفتگوی ملک الموت با مومن در لحظه مرگ<br /> # بشارت ملک الموت به مومن در لحظه جان دادن<br /> # بشارت ملک الموت به امنیت مومن در لحظه مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت در لحظه مرگ در قبر مومن<br /> # مومن و مشاهده جایگاه خود در بهشت در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین{{ع}}، همراهان مومن در دنیا و آخرت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # قبر، منزل مومن<br /> # بهشت، مسکن مومن<br /> # پیامبراکرم، امام علی و حسنین، رفقای مومن در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ نزول فرشته مرگ هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به اعطای امور مورد انتظار مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به ایمن بودن از شدائد مرگ برای مومن<br /> #گشوده شدن و رویت جایگاه مومن در بهشت هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ ملاقات مومن با رسول خدا ص و امام علی ع و امام حسن ع و امام حسین ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ سبب نعمت و بشارت ها هنگام قبض روح مومن<br /> <br /> <br /> # '''نمایه های فوق مربوط به باب «ایمان و کفر/ مومن/ قبض روح مومن» هم می باشد.'''<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # نزول فرشته مرگ هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #بشارت به مومن هنگام مرگ <br /> #بشارت به اعطای امور مورد انتظار مومن هنگام مرگ<br /> #بشارت به ایمن بودن از شدائد مرگ برای مومن<br /> #گشوده شدن و رویت جایگاه مومن در بهشت هنگام قبض روح<br /> #ملاقات مومن با رسول خدا ص و امام علی ع و امام حسن ع و امام حسین ع هنگام قبض روح<br /> #سبب نعمت و بشارت ها هنگام قبض روح مومن<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> {{متن حدیث|6- شي، تفسير العياشي عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع مَا يُصْنَعُ بِأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَكَانَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَكَانَهُ مِنَّا إِلَّا أَنْ يَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا ثُمَّ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ أَ لَا أُبَشِّرُكَ يَا أَبَا حَمْزَةَ فَقُلْتُ بَلَى جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع مَعَهُ يَقْعُدُ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ مَا تَعْرِفُنِي أَنَا رَسُولُ اللَّهِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَمَا أَمَامَكَ خَيْرٌ لَكَ مِمَّا خَلَّفْتَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ أَمِنْتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ هَجَمْتَ عَلَيْهِ «1» أَيَّتُهَا الرُّوحُ اخْرُجِي إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَ رِضْوَانِهِ وَ يَقُولُ لَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِثْلَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَ لَا أُخْبِرُكَ بِذَلِكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ قَوْلِ اللَّهِ: (الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ ..) الْآيَةَ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) أي انتهيت إليه بغتة على غفلة منك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو نشانه مشاهده منزلت<br /> # حضور پیامبر و علی در بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر به زوال ترس مؤمن<br /> # بشارت پیامبر به تحقق امید مؤمن<br /> # دعوت پیامبر به سوی روح الله<br /> # تأیید علی بر سخنان پیامبر در بالین<br /> # تفسیر بشارت به آیه تقوا و ایمان<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مشاهده منزلت تا احتضار<br /> # حکمت حضور مشترک پیامبر و علی<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام مرگ<br /> # اهمیت اطمینان بخشی به محتضر مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # بشارت‌های امام باقر به رخدادهای لحظه مرگ برای مومن<br /> # حضور پیامبر و امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت رسول خدا از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # بشارت امیرالمومنین به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت امیرالمومنین از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # تفسیر قرآن توسط امام<br /> # علم امام به قرآن<br /> # علم امام به غیب (احوالات مرگ)<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ شناخت حقایق در آستانه مرگ <br /> #معاد/ موت/حال احتضار/شناخت جایگاه حقیقی اهل بیت ع در آستانه مرگ<br /> #معرفت/شناخت حقایق/.../ شناخت حقایق در آستانه مرگ <br /> #معرفت/شناخت حقایق/.../شناخت جایگاه حقیقی اهل بیت ع در آستانه مرگ<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ حاضر شدن رسول خدا ص و امام علی ع بر سر بالین محتضر<br /> #امامت/ رابطه معصومان ع با مومنان/ حاضر شدن رسول خدا ص و امام علی ع بر سر بالین محتضر<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ملاقات و معرفی رسول خدا ص به محتضر بر سر بالین مرگ<br /> #معاد/موت/حال احتضار/بشارت رسول خدا ص به محتضر جهت قطع علاقه از دنیا<br /> #معاد/موت/حال احتضار/بشارت امام باقر ع با آیه شریفه برای محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شناخت حقایق در آستانه مرگ <br /> #شناخت جایگاه حقیقی اهل بیت ع در آستانه مرگ<br /> #حاضر شدن رسول خدا ص و امام علی ع بر سر بالین محتضر<br /> #ملاقات و معرفی رسول خدا ص به محتضر بر سر بالین مرگ<br /> #بشارت رسول خدا ص به محتضر جهت قطع علاقه از دنیا<br /> #بشارت امام باقر ع با آیه شریفه برای محتضر<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|7- جا، المجالس للمفيد عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَهْدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: دَخَلَ الْحَارِثُ الْهَمْدَانِيُّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ ع فِي نَفَرٍ مِنَ الشِّيعَةِ وَ كُنْتُ فِيهِمْ فَجَعَلَ الْحَارِثُ يَتَّئِدُ فِي مِشْيَتِهِ وَ يَخْبِطُ الْأَرْضَ بِمِحْجَنِهِ وَ كَانَ مَرِيضاً فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ كَانَتْ لَهُ مِنْهُ مَنْزِلَةٌ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ يَا حَارِثُ فَقَالَ نَالَ الدَّهْرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنِّي وَ زَادَنِي أَوْباً غَلِيلًا اخْتِصَامُ أَصْحَابِكَ بِبَابِكَ قَالَ وَ فِيمَ خُصُومَتُهُمْ قَالَ فِيكَ وَ فِي الثَّلَاثَةِ مِنْ قَبْلِكَ «2» فَمِنْ مُفْرِطٍ مِنْهُمْ غَالٍ وَ مُقْتَصِدٍ تَالٍ وَ مِنْ مُتَرَدِّدٍ مُرْتَابٍ لَا يَدْرِي أَ يُقْدِمُ أَمْ يُحْجِمُ فَقَالَ حَسْبُكَ يَا أَخَا هَمْدَانَ أَلَا إِنَّ خَيْرَ شِيعَتِي النَّمَطُ «3» الْأَوْسَطُ إِلَيْهِمْ يَرْجِعُ الْغَالِي وَ بِهِمْ يَلْحَقُ التَّالِي <br /> فَقَالَ لَهُ الْحَارِثُ لَوْ كَشَفْتَ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي الرَّيْنَ عَنْ قُلُوبِنَا وَ جَعَلْتَنَا فِي ذَلِكَ عَلَى بَصِيرَةٍ مِنْ أَمْرِنَا قَالَ قَدْكَ‏ فَإِنَّكَ امْرُؤٌ مَلْبُوسٌ عَلَيْكَ إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُعْرَفُ بِالرِّجَالِ بَلْ بِآيَةِ الْحَقِّ فَاعْرِفِ الْحَقَّ تَعْرِفْ أَهْلَهُ يَا حَارِثُ إِنَّ الْحَقَّ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ وَ الصَّادِعَ «4» بِهِ مُجَاهِدٌ وَ بِالْحَقِّ أُخْبِرُكَ فَأَرْعِنِي سَمْعَكَ ثُمَّ خَبِّرْ بِهِ مَنْ كَانَتْ لَهُ حَصَانَةٌ مِنْ أَصْحَابِكَ أَلَا إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ وَ صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ قَدْ صَدَّقْتُهُ وَ آدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَ الْجَسَدِ ثُمَّ إِنِّي صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ فِي أُمَّتِكُمْ حَقّاً فَنَحْنُ الْأَوَّلُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَ نَحْنُ خَاصَّتُهُ يَا حَارِثُ وَ خَالِصَتُهُ وَ أَنَا صَفْوُهُ وَ وَصِيُّهُ وَ وَلِيُّهُ وَ صَاحِبُ نَجْوَاهُ وَ سِرِّهِ أُوتِيتُ فَهْمَ الْكِتَابِ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ وَ عِلْمَ الْقُرُونِ وَ الْأَسْبَابِ وَ اسْتُودِعْتُ أَلْفَ مِفْتَاحٍ يَفْتَحُ كُلُّ مِفْتَاحٍ أَلْفَ بَابٍ يُفْضِي كُلُّ بَابٍ إِلَى أَلْفِ عَهْدٍ «5» وَ أُيِّدْتُ وَ اتُّخِذْتُ وَ أُمْدِدْتُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ نَفْلًا وَ إِنَّ ذَلِكَ لَيَجْرِي لِي وَ لِمَنْ تَحَفَّظَ «6» مِنْ ذُرِّيَّتِي مَا جَرَى اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ حَتَّى يَرِثَ اللَّهُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْهَا وَ أُبَشِّرُكَ يَا حَارِثُ لَتَعْرِفُنِي عِنْدَ الْمَمَاتِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ وَ عِنْدَ الْمُقَاسَمَةِ قَالَ الْحَارِثُ وَ مَا الْمُقَاسَمَةُ قَالَ مُقَاسَمَةُ النَّارِ أُقَاسِمُهَا قِسْمَةً صَحِيحَةً أَقُولُ هَذَا وَلِيِّي فَاتْرُكِيهِ وَ هَذَا عَدُوِّي فَخُذِيهِ ثُمَّ أَخَذَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع بِيَدِ الْحَارِثِ - فَقَالَ يَا حَارِثُ أَخَذْتُ بِيَدِكَ كَمَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِيَدِي فَقَالَ لِي وَ قَدْ شَكَوْتُ إِلَيْهِ حَسَدَ قُرَيْشٍ وَ الْمُنَافِقِينَ لِي إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَخَذْتُ بِحَبْلِ اللَّهِ وَ بِحُجْزَتِهِ يَعْنِي عِصْمَتَهُ مِنْ ذِي الْعَرْشِ تَعَالَى وَ أَخَذْتَ أَنْتَ يَا عَلِيُّ بِحُجْزَتِي وَ أَخَذَ ذُرِّيَّتُكَ بِحُجْزَتِكَ وَ أَخَذَ شِيعَتُكُمْ بِحُجَزِكُمْ فَمَا ذَا يَصْنَعُ اللَّهُ بِنَبِيِّهِ وَ مَا يَصْنَعُ نَبِيُّهُ بِوَصِيِّهِ خُذْهَا إِلَيْكَ يَا حَارِثُ قَصِيرَةٌ مِنْ طَوِيلَةٍ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَكَ مَا اكْتَسَبْتَ يَقُولُهَا ثَلَاثاً فَقَامَ الْحَارِثُ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَ يَقُولُ مَا أُبَالِي بَعْدَهَا مَتَى لَقِيتُ الْمَوْتَ أَوْ لَقِيَنِي.}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(2)في كشف الغمّة ص 123 هكذا: قال: فى شأنك و البلية من قبلك. و في ذيل ص 3 من الأمالي للمفيد جعله بدلا عما في المتن.}}<br /> <br /> {{عربی|(3)النمط: جماعة من الناس أمرهم واحد.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) صدع بالحق. تكلم به جهارا.}}<br /> <br /> {{عربی|(5) في نسخة: الف الف.}}<br /> <br /> {{عربی|(6) في نسخة: استحفظ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 180<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن محمد بن علي بن مهدي و غيره عن محمد بن علي بن عمرو مثله}} «2» <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|يتّئد أي يتثبّت و يتأنّى من التؤدة و في ما يتأوّد أي يتعوج و خبطه ضربه شديدا و المحجن كمنبر العصا المعوجة و أوب كفرح غضب و في ما أوارا و غليلا و الأوار بالضم حرارة الشمس و حرارة العطش و الغليل الحقد و الضغن و حرارة الحب و الحزن و أحجم عنه كفّ أو نكص هيبة و قد إذا كانت اسمية تكون على وجهين اسم فعل مرادفة ليكفي نحو قولهم قدني درهم و اسم مرادف لحسب ذكره الفيروزآبادي و قال أرعني سمعك و راعني استمع لمقالي قوله ع نفلا أي زائدا على ما أعطيت من الفضائل و الكرائم قوله ع قبلا أي مقابلة و عيانا و قوله ع تخاله أي تظنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اختلاف شیعیان درباره منزلت امیرالمؤمنین(ع)<br /> # توصیه امام علی(ع) به اعتدال در اعتقاد<br /> # شناخت حق به جای شناخت دین از طریق افراد<br /> # اعلام مقام صدیقیت اول امام علی(ع)<br /> # سپرده شدن هزار مفتاح دانش به امام علی(ع)<br /> # جریان شب قدر برای امام و فرزندانش<br /> # مقاسمه آتش توسط امام علی(ع) در قیامت<br /> # تمسک پیامبر(ص) به خدا و امام به پیامبر<br /> # همراهی انسان با کسی که دوستش دارد<br /> # آرامش حارث همدانی پس از شنیدن سخنان امام<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت اعتدال در اعتقادات مذهبی<br /> # معیار شناخت دین از طریق حق<br /> # فلسفه وراثت علم و ولایت در اهل‌بیت<br /> # رابطه محبت با سرنوشت اخروی انسان<br /> # نقش امام در نجات شیعیان در قیامت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی امیرالمومنین با حارث همدانی پیرامون جایگاه خود و مومنان پس از مرگ<br /> # دیدگاه سه گروه از شیعیان نسبت به مقام و منزلت امیرالمومنین<br /> # ناراحتی حارث از افراط، تفریط و تشکیک شیعیان نسبت به امیرالمومنین<br /> # بهترین شیعیان امیرالمومنین از منظر آن حضرت<br /> # میانه روها بهترین شیعیان امیرالمومنین<br /> # لازمه شناخت اهل حق، شناخت خود حق<br /> # تصدیق پیامبر توسط امیرالمومنین، قبل از خلقت آدم{{ع}}<br /> # امیرالمومنین، نخستین دوست پیامبر در امت اسلام<br /> # اهل بیت، خاص‌ترین و برگزیده‌ترین بندگان خدا<br /> # امیرالمومنین، وصی پیامبر<br /> # امیرالمومنین، صاحب سر و مناجات پیامبر<br /> # علم امیرالمومنین به قرآن<br /> # علم امیرالمومنین به قرون و اسباب<br /> # گستره علم امام<br /> # تایید امامان با شب قدر<br /> # مژده امیرالمومنین به شناخت آن حضرت توسط حارث در هنگام مرگ و پس از آن<br /> # امیرالمومنین تقسیم کننده اهل آتش <br /> # عدالت امیرالمومنین در تقسیم اهل آتش<br /> # همنشینی انسان پس از مرگ با کسی که او را دوست دارد<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین مقسم بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> و انشدك [أبشّرك] يا حارث لتعرفنّي و وليّي و عدوّي في مواطن شتّى: لتعرفنّي عند الممات و عند الصّراط و عند الحوض و عند المقاسمة.<br /> قال الحارث: و ما المقاسمة يا مولاى‌؟<br /> قال عليه السّلام: مقاسمة النّار، أقاسمها قسمة صحاحا [صحيحة]، أقول هذا وليّي [فاتركيه] و هذا عدوّي [فخذيه].<br /> <br /> اى حارث! تو را بشارت مى‌دهم كه در هنگام مرگ و عبور از پل صراط و كنار حوض كوثر و در وقت مقاسمه مرا بازخواهى شناخت.<br /> حارث عرض كرد: مقاسمه ديگر چيست‌؟<br /> حضرت فرمود: قسمت نمودن آتش دوزخ است كه آن را بطور صحيح (عادلانه) تقسيم مى‌كنم، مى‌گويم: آتش! اين مرد دوست و پيرو من است او را واگذار، و آن يكى دشمن من است، او را بگير.<br /> <br /> ثمّ أخذ أمير المؤمنين عليه السّلام بيد الحارث فقال: يا حارث أخذت بيدك كما أخذ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بيدي، فقال لي و [قد] اشتكيت حسدة قريش و المنافقين، إنّه إذا كان يوم القيامة أخذت بحبل اللّه او بحجزته - يعني عصمت من ذي العرش تعالى، و أخذت أنت يا عليّ بحجزتي و أخذت ذرّيّتك بحجزتك، و أخذ شيعتكم بحجزكم، فماذا يصنع اللّه عزّ و جلّ بنبيّه‌؟ و ماذا يصنع نبيّه بوصيّه‌؟<br /> اصبغ مى‌گويد: سپس امير المؤمنين عليه السّلام دست حارث را گرفت و فرمود:<br /> اى حارث! روزى من از آزار و حسد قريش و منافقين نسبت به خود به رسول خدا شكوه كردم، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم دستم را در دست خود گرفت چنانچه من دست تو را گرفته‌ام، و فرمود: چون روز قيامت شود من به حجزه يعنى ريسمان خداوند صاحب عرش معتصم و متوسل مى‌گردم، و تو اى على! به حجزه و نور من متوسل خواهى شد، و اولاد تو به نور تو چنگ مى‌زنند، و شيعيان شما به نور شما متوسل مى‌گردند، اكنون بگو ببينم در آن حال فكر مى‌كنى كه خدا با پيامبرش چه خواهد كرد؟ و پيامبرش با وصىّ خود چه مى‌كند؟<br /> خذها إليك يا حارث قصيره من طويله، أنت مع من أحببت و لك ما اكتسبت، يقولها ثلاثا.<br /> فقال الحارث و قام يجرّ رداءه جذلا: لا أبالي و ربّي بعدها متى لقيت الموت أو لقيني.<br /> اى حارث! اين هديه الهى را از من بپذير كه اندكى است از بسيار (و نمونه‌اى است از خروار)، و بدان كه تو با كسى محشور مى‌شوى كه دوستش دارى، و چيزى براى تو مى‌ماند كه <br /> آن را بدست آورده‌اى و اين مطلب را سه بار تكرار فرمودند.<br /> در اين هنگام حارث از جا برخاست و درحالى‌كه عباى خود را بروى زمين مى‌كشيد گفت: از اين پس ديگر باك ندارم كه مرگ بسوى من آيد يا من به سوى مرگ بروم.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> #امامت/ رابطه امیرمومنان علی ع با حارث همدانی<br /> #امامت/ رابطه اهل بیت ع با اصحاب/ رابطه امیرمومنان علی ع با حارث همدانی<br /> #امامت / اصحاب/ بی تابی وشکایت حارث همدانی از اختلاف اصحاب در مورد امامت و خلافت<br /> #امامت/ اعتدال در اختیار و اظهار امر امامت و خلافت<br /> #امامت/ مشتبه شدن امر امامت حتی برای اصحاب خاص<br /> #لزوم شناخت حق برای شناخت افراد<br /> #محوریت حق برای شناخت افراد<br /> #دین خدا با افراد شناخته نمی شود<br /> #امام علی ع بنده خداست<br /> #امام علی ع برادر رسول خدا ص<br /> #معنای صدّیق اکبر بودن امام علی ع <br /> #موطن ها تصدیق رسول خدا ص توسط امام علی ع<br /> #برگزیده بودن (صفوه) امام علی ع <br /> #وصی بودن امام علی ع برای رسول خدا ص<br /> #ولی بودن امام علی ع برای رسول خدا ص<br /> #صاحب نجوا بودن امام علی ع برای رسول خدا ص<br /> #صاحب سرّ بودن امام علی ع برای رسول خدا ص<br /> <br /> أوتيت فهم الكتاب و فصل الخطاب و علم القرآن و استودعت ألف مفتاح يفتح كلّ مفتاح ألف باب، يفضي كلّ باب إلى ألف ألف عهد، و أيّدت بليلة القدر نفلا، و إنّ ذلك ليجري لي و المتحفّظين من ذرّيّتي ما جرى اللّيل و النّهار حتّى يرث اللّه الأرض و من عليها.<br /> #عطای فهم قرآن به امام علی ع<br /> #عطای فصل خطاب به امام علی ع<br /> #عطای علم قرآن به امام علی ع<br /> <br /> <br /> و براى تاييد و برگزيدن و امداد ولايت من، شب قدر را به من تفضل فرموده‌اند، و اين مقام تا آن زمان كه شب و روز در گردش است، براى من و آن عدّه از فرزندانم كه حافظ و امين اسرار الهى هستند باقى است، تا اينكه خدا وارث زمين و موجودات روى آن گردد .<br /> #سپرده شدن کلید خزائن علمی الهی به امام علی ع<br /> #رابطه علم و دستیابی به خزائن حقایق با پیمان ها و مسئولیت های الهی<br /> #تایید و امداد ولایت الهی امام علی ع در شب قدر<br /> #استمرار عطایای خاص الهی به امام علی ع و امنای از اهل بیت ع تا آخر الزمان<br /> #<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|8- فس، تفسير القمي أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا يَمُوتُ مُوَالٍ لَنَا مُبْغِضٌ لِأَعْدَائِنَا إِلَّا وَ يَحْضُرُهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَيَرَوْنَهُ وَ يُبَشِّرُونَهُ وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ مُوَالٍ لَنَا يَرَاهُمْ بِحَيْثُ يَسُوؤُهُ وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ قَوْلُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع لِحَارِثٍ الْهَمْدَانِيِ‏: يَا حَارِ هَمْدَانَ مَنْ يَمُتْ يَرَنِي *** مِنْ مُؤْمِنٍ أَوْ مُنَافِقٍ قُبُلًا.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 181<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) هنگام مرگ موالیان<br /> # بشارت پیامبر(ص) و ائمه(ع) به موالیان هنگام مرگ<br /> # رؤیت دشمنان اهل‌بیت(ع) از ائمه به شکل ناخوشایند<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط مؤمن و منافق هنگام مرگ<br /> # شرط بغض دشمنان برای حضور ائمه(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با تجربه مرگ<br /> # تفاوت تجربه مرگ مؤمن و منافق<br /> # اهمیت بغض دشمنان در کنار محبت اهل‌بیت(ع)<br /> # نقش ائمه(ع) در آرامش روانی هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت تولی و تبری<br /> # نقش و اثر تولی و تبری در هنگام مرگ<br /> # اهمیت بغض دشمنان اهل بیت<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # حضور پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ به مومن محتضر<br /> # کیفیت مرگ مومن<br /> # مشاهده اهل بیت توسط محتضر، مومن یا منافق<br /> # مشاهده اهل بیت با چهره ناراحت توسط منافق در حال احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و منافق در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|9- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْمَرَاغِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ السَّبِيعِيِّ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ حُبِّي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ يَا حَارِثُ أَ تُحِبُّنِي قُلْتُ نَعَمْ وَ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَمَا لَوْ بَلَغَتْ نَفْسُكَ الْحُلْقُومَ رَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا أَذُودُ «1» الرِّجَالَ عَنِ الْحَوْضِ ذَوْدَ غَرِيبَةِ الْإِبِلِ لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا مَارٌّ عَلَى الصِّرَاطِ بِلِوَاءِ الْحَمْدِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ ص لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ: «2».}}<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي المفيد عن المرزباني عن عبد الله بن الحسن عن محمد بن رشيد قال آخر شعر قاله السيد بن محمد رحمه الله قبل وفاته بساعة و ذلك أنه أغمي عليه و اسود لونه ثم أفاق و قد ابيض وجهه و هو يقول‏: «أحب الذي من مات من أهل وده *** تلقاه بالبشرى لدى الموت يضحك‏». «و من مات يهوي غيره من عدوه *** فليس له إلا إلى النار مسلك‏». «أبا حسن تفديك نفسي و أسرتي *** و مالي و ما أصبحت في الأرض أملك‏». «أبا حسن إني بفضلك عارف *** و إني بحبل من هواك لممسك‏»}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار حارث همدانی با امیرالمؤمنین(ع)<br /> # اظهار محبت حارث به امیرالمؤمنین(ع)<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط محبان هنگام مرگ<br /> # راندن مردم از حوض توسط امیرالمؤمنین(ع)<br /> # حمل لوای حمد توسط امیرالمؤمنین(ع) در صراط<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با رؤیت امام هنگام مرگ<br /> # نقش امیرالمؤمنین(ع) در حوض کوثر<br /> # مقام امیرالمؤمنین(ع) در پیشاپیش پیامبر(ص)<br /> # پاداش محبت اهل‌بیت(ع) در آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # عشق حارث همدانی به امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین، حامل لوای حمد<br /> # امیرالمومنین و حوض کوثر<br /> # مشاهده امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # منازل امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|10- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ أَخِيهِ عَلِيٍّ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَابُورَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ فِي الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ذَلِكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص يَرَى مَا يَسُرُّهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَمَا تَرَى الرَّجُلَ إِذَا يَرَى مَا يَسُرُّهُ فَتَدْمَعُ عَيْنُهُ وَ يَضْحَكُ:}}.<br /> <br /> {{متن حدیث|كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن علي بن الحكم عن معاوية بن وهب مثله: «2»- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر فضالة مثله- مع، معاني الأخبار ابن الوليد عن الصفار عن ابن معروف عن علي بن مهزيار عن فضالة مثله}} «3».<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اشک ریختن چشم مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر(ص) توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # دیدن امور مسرت‌بخش توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # خندیدن مؤمن هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه اشک با شادی درونی هنگام مرگ<br /> # حکمت نمایش بشارت‌ها به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفسیر واکنش‌های ظاهری مؤمن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر(ص) در تجربه مرگ مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # گریان شدن چشم مومن در لحظه مرگ<br /> # گریه مومن محتضر از شوق مشاهده پیامبراکرم<br /> # حضور پیامبر بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر <br /> # ولایت تکوینی پیامبر<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> {{متن حدیث|11- فس، تفسير القمي {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً}} قَالَ إِذَا حَضَرَ الْمُؤْمِنَ الْوَفَاةُ نَادَى مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي}} راضِيَةً بِوَلَاءِ عَلِيٍ‏ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَلَا يَكُونُ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا اللُّحُوقُ بِالنِّدَاءِ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 183<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ندای الهی به نفس مطمئنه هنگام مرگ<br /> # رضایت از ولایت علی(ع) در ندای الهی<br /> # رضایت از ثواب در ندای الهی<br /> # دعوت به ورود در زمره بندگان الهی<br /> # دعوت به ورود در بهشت هنگام مرگ<br /> # انحصار همت مؤمن در پیوستن به ندای الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با اطمینان قلبی هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت الهی برای زدودن دلواپسی<br /> # اهمیت ولایت در تحقق رضایت متقابل<br /> # تأثیر ندای الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احتضار مومن<br /> # ندای الهی به مومن هنگام احتضار<br /> # خطاب «نفس مطمئنة» به مومن هنگام احتضار از سوی خدا<br /> # رضایت نفس مومن هنگام بازگشت به خدا به ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین در هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در دخول به بهشت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة}}<br /> # پیوستن به عبادالله در بهشت، تمام همت مومن محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> {{متن حدیث|12- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تمسک به دستورات الهی برای غبطه هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده آنچه مؤمن دوست دارد هنگام مرگ<br /> # بشارت الهی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # روشنی چشم مؤمن با بشارت الهی<br /> # محبت به لقای الهی پس از بشارت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تقوا با غبطه هنگام مرگ<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) برای آرامش مؤمن<br /> # تأثیر بشارت الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> # اهمیت استقامت برای دیدار پیامبر(ص) هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تمسک به اوامر الهی<br /> # وجوب اطاعت اطاعت از اوامر الهی<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت الهی به مومن محتضر<br /> # روشنی چشم مومن هنگام اختضار<br /> # عشق مومن محتضر به پیوستن به پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|13- ير، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ يَحْيَى الْخَثْعَمِيِّ عَنْ بُرَيْدِ «1» بْنِ مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع (اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ)، فَقَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَمُوتُ وَ لَا كَافِرٍ فَيُوضَعُ فِي قَبْرِهِ حَتَّى يُعْرَضَ عَمَلُهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَى عَلِيٍّ ع فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَى آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَى الْعِبَادِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) بريد - وزان زبير - بن معاوية العجليّ، أبو القاسم، عربى، روى عن أبي عبد اللّه و أبى جعفر عليهما السلام، مات في حياة أبي عبد اللّه عليه السلام و قيل: فى سنة 150، و الرجل وجه من وجوه أصحابنا، و فقيه من أكابر فقهائنا، له محل عند الأئمّة عليهم السلام، قال الكشّيّ: إنّه ممن اتفقت العصابة على تصديقه، و ممن انقادوا له بالفقه، و روى أخبارا كثيرة في فضله و توثيقه عن الأئمّة، يوجد ترجمته في ص 155 من رجال الكشّيّ، و في ص 81 من النجاشيّ، و فصل الفاضل المامقاني ترجمته في ج 1 ص 164 فليراجع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عرضه اعمال مؤمن و کافر بر پیامبر(ص)<br /> # عرضه اعمال بر امام علی(ع) پس از مرگ<br /> # عرضه اعمال بر همه ائمه(ع) به ترتیب<br /> # زمان عرضه اعمال پیش از دفن میت<br /> # شمول عرضه اعمال بر مؤمن و کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با نظارت بر اعمال بندگان<br /> # فلسفه عرضه اعمال بر معصومین(ع)<br /> # اهمیت آگاهی از حضور ائمه(ع) در برزخ<br /> # تفسیر آیه عرضه اعمال بر مؤمنین<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه{{متن قرآن|اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}<br /> # عرضه اعمال در قبر<br /> # عرضه اعمال مومن و کافر هنگام مرگ بر پیامبر و امام علی<br /> # اهمیت پذیرش نبوت پیامبر و ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> {{متن حدیث|14- سن، المحاسن أَبِي عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِاللَّهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع مَا بَيْنَ مَنْ وَصَفَ هَذَا الْأَمْرَ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيُقَالُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ قَدِمْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَتَخَوَّفُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ إِنَّ أَمَامَكَ لَإِمَامَ صِدْقٍ اقْدَمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ ع}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مؤمن پس از مرگ<br /> # زوال ترس‌های مؤمن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) در برزخ<br /> # معرفی امام علی(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با آرامش در مرگ<br /> # اهمیت امید به لقای معصومین(ع)<br /> # فلسفه بشارت الهی به مؤمنان<br /> # تأثیر اعتقاد بر تجربه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بشارت به مومن هنگام مرگ<br /> # رسیدن مومن به آرزوهای خود در هنگام مرگ<br /> # بشارت به امنیت مومن در هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|15- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ «3» عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَلِيدِ النَّخَعِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي ع أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ‏ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ - وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ - وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}} فَنَحْنُ وَ اللَّهِ ذُرِّيَّةُ رَسُولِ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|(3) عقبة بضم العين و سكون القاف.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 184<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # مشاهده مؤمن از حقایق شادی‌بخش هنگام مرگ<br /> # شهادت امام صادق(ع) بر سخن امام باقر(ع)<br /> # اهل‌بیت به عنوان ذریه پیامبر در آیه ۳۸ سوره رعد<br /> # غبطه و روشنی چشم مؤمن در لحظه احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا لحظه مرگ<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین جان‌کندن<br /> # اهمیت انتساب اهل‌بیت(ع) به پیامبر(ص)<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رسیدن مومن به خوشبختی با رسیدن جان او به گلوگاه<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}}<br /> # اهل بیت، ذریه رسول خدا<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|16- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ شَجَرَةَ «1» أَخِي بَشِيرٍ النَّبَّالِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يُعَايِنَ مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) هو شجرة بن ميمون بن أبي أراكة النبال الوابشى، مولاهم الكوفيّ، ثقة و من وجوه الاصحاب و أجلائهم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # نزدیکی مؤمن به مشاهده آنچه چشم او را روشن می‌کند<br /> # قرب لحظه مرگ با دیدن حقایق شادی‌بخش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا هنگام جان‌کندن<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین احتضار<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده قریب‌الوقوع حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|17- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْزَنُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ «2».}}<br /> <br /> {{عربی|(2) رواه الكليني كما يأتي تحت رقم 55.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت امنیت از غم دنیا هنگام جان‌کندن<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور حضرت فاطمه(س) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آغاز بشارت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تسلی مؤمن با یادآوری پایان رنج دنیوی<br /> # رابطه ایمان با حضور معصومان(ع) هنگام مرگ<br /> # اهمیت بشارت به اهل‌بیت(ع) برای تسکین جان‌کندن<br /> # حکمت اعلام امنیت از غم در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # در امان بودن مومن از غم و اندوه دنیا هنگام رسیدن جانش به گلوگاه<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور فاطمه زهرا بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|18- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ الطَّائِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهَةً لِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ وَ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ فَيَنْقَطِعُ عَنْهُ أَهْوَالُ الدُّنْيَا وَ مَا كَانَ يُحَاذِرُ مِنْهَا وَ يُقَالُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا فَاطِمَةَ فَلَا تَذْكُرْهَا.}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله و في آخره و يقال له أمامك رسول الله ص و علي و الأئمة.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اوج نفرت دشمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # اوج شادی مؤمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # قطع اهوال دنیا از مؤمن در احتضار<br /> # قطع ترس‌های دنیوی از مؤمن در احتضار<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) برای مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تضاد واکنش مؤمن و کافر به ولایت<br /> # فلسفه تشدید احساسات متضاد در لحظه مرگ<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت قطع اهوال دنیا برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دشمنی کافر با ولایت<br /> # بغض کافر از ولایت<br /> # شدیدترین حالت نفرت دشمن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، شدیدترین حالت دشمنی کافر با ولایت<br /> # مرگ کافر<br /> # مرگ دشمن ولایت<br /> # مرگ مومن<br /> # مرگ مومن ولایتمدار<br /> # بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت<br /> # نفش ولایت در بروز حالات دشمنی و شادمانی در انسان در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت در لحظه مرگ<br /> # انقطاع هراس دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # انقطاع خوف از مشکلات دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و تهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نوزدهم==<br /> {{متن حدیث|19- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِمَّا أُرَدِّدُ هَذَا الْكَلَامَ عَلَيْكُمْ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ‏ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ يَأْتِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع فَيَقُولَانِ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَأَمَامَكَ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 185<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تکرار امام صادق(ع) تعلیم لحظه مرگ<br /> # رسیدن جان به گلو آستانه غبطه مؤمن<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن محتضر<br /> # حضور امام علی(ع) نزد مؤمن محتضر<br /> # بشارت امنیت از ترس‌ها هنگام احتضار<br /> # بشارت تحقق آرزوها برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت تکرار تعالیم مرگ برای مؤمنان<br /> # فلسفه تأخیر غبطه تا لحظه جان‌کندن<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت بشارت دوگانه در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حیا و شرم امام از تکرار یادآوری مرگ اصحاب به آنها<br /> # مرگ، فاصله میان مومن و رسیدن به خوشبختی و شادمانی<br /> # امان مومن از خوف دنیا در لحظه مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر و امیرمومنان به عدم خوف و امنیت مومن محتضر <br /> # جایگاه پیامبر و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرمومنان<br /> <br /> ==حدیث بیستم==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|20- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَا وَ الْمُعَلَّى بْنُ خُنَيْسٍ فَقَالَ يَا عُقْبَةُ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا هَذَا الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْوَرِيدِ قَالَ ثُمَّ اتَّكَأَ وَ غَمَزَ إِلَيَّ الْمُعَلَّى أَنْ سَلْهُ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ فَأَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى فَرَدَّدَ عَلَيْهِ بضعة عشر [بِضْعَ عَشْرَةَ] مَرَّةً أَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى «1» فَقَالَ فِي كُلِّهَا يَرَى لَا يَزِيدُ عَلَيْهَا ثُمَّ جَلَسَ فِي آخِرِهَا فَقَالَ يَا عُقْبَةُ قُلْتُ لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ فَقَالَ أَبَيْتَ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّمَا دِينِي مَعَ دَمِي فَإِذَا ذَهَبَ دَمِي كَانَ ذَلِكَ وَ كَيْفَ بِكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ كُلَّ سَاعَةٍ وَ بَكَيْتُ فَرَقَّ لِي فَقَالَ يَرَاهُمَا وَ اللَّهِ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَنْ هُمَا فَقَالَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع يَا عُقْبَةُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ أَبَداً حَتَّى تَرَاهُمَا.}}<br /> <br /> (1) في الكافي: فقلت له بضع عشر مرة: أى شي‏ء يرى؟.<br /> (2) في المصدر: فيقدم عليه. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # انحصار قبولی عمل در ولایت اهل‌بیت(ع)<br /> # نزدیکی لحظه مرگ به مشاهدۀ حقایق<br /> # اصرار راوی برای دانستن مشاهدات احتضار<br /> # مشاهدۀ پیامبر(ص) و امام علی(ع) هنگام مرگ<br /> # حتمیت دیدار مؤمن با پیامبر(ص) و علی(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معرفت برای آرامش در مرگ<br /> # رابطۀ ایمان با بشارت‌های برزخی<br /> # تردید امام در افشای حقایق غیبی<br /> # رحمت امام به شاگرد مشتاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در پذیرش اعمال<br /> # مشاهدات محتضر هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر مومن یا کافر<br /> # مهربانی امام با اصحاب خود<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> ===بخش دوم:===<br /> {{متن حدیث|قُلْتُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمَا الْمُؤْمِنُ أَيَرْجِعُ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ لَا بَلْ يَمْضِي أَمَامَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَقُولَانِ شَيْئاً جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ نَعَمْ يَدْخُلَانِ جَمِيعاً عَلَى الْمُؤْمِنِ فَيَجْلِسُ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ رَأْسِهِ وَ عَلِيٌّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَيُكِبُّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي خَيْرٌ لَكَ مِمَّا تَتْرُكُ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَنْهَضُ رَسُولُ اللَّهِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ «2» عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا حَتَّى يُكِبَّ عَلَيْهِ فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الَّذِي كُنْتَ تُحِبُّنِي أَمَا لَأَنْفَعُكَ «3» ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَا إِنَّ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. قُلْتُ: أَيْنَ هَذَا جُعِلْتُ فِدَاكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ؟ قَالَ: فِي سُورَةِ يُونُسَ قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 186<br /> <br /> {{عربی|(3) في المصدر: لانفعنك. م.}}<br /> {{عربی|شي، تفسير العياشي عن عقبة بن خالد مثله}} <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|إنما ديني مع دمي المراد بالدم الحياة أي لا أترك طلب الدين ما دمت حيا فإذا ذهب دمي أي مت كان ذلك أي ترك الطلب أو المعنى أنه إنما يمكنني تحصيل الدين ما دمت حيا فقوله فإذا ذهب دمي استفهام إنكاري أي بعد الموت كيف يمكنني طلب الدين و في شي، تفسير العياشي فإذا ذهب ديني كان ذلك فالمعنى أن ديني مقرون بحياتي فمع عدم الدين فكأني لست بحي فقوله كان ذلك أي كان الموت و في الكافي «1» إنما ديني مع دينك فإذا ذهب ديني كان ذلك أي إن ديني إنما يستقيم إذا كان موافقا لدينك فإذا ذهب ديني لعدم علمي بما تعتقده كان ذلك أي الخسران و الهلاك و العذاب الأبدي أشار إليه مبهما لتفخيمه و أما استشهاده ع بالآية فالظاهر أنه فسر البشرى في الحياة الدنيا بما يكون عند الموت و يحتمل أن يكون ع فسر البشرى في الآخرة بذلك لأن تلك الحالة من مقدمات النشأة الآخرة فالبشرى في الحياة الدنيا بالمنامات الحسنة كما ورد في أخبار أخر أو بما بشر الله في كتبه و على لسان أنبيائه و الأول أظهر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم بازگشت مؤمن پس از مشاهده<br /> # ورود پیامبر(ص) و علی(ع) بر بالین مؤمن<br /> # نشستن پیامبر(ص) بر سر مؤمن محتضر<br /> # نشستن علی(ع) بر پای مؤمن محتضر<br /> # بشارت پیامبر(ص) به برتری آخرت<br /> # بشارت علی(ع) به سود ولایت<br /> # استشهاد به آیه بشارت در سوره یونس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تجسم حضور معنوی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت محبت علی(ع) برای نجات<br /> # رابطه ایمان و تقوا با بشارت برزخی<br /> # تفسیر عرفانی آیه بشارت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عاقبت بخیری مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور پیامبراکرم نزد سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرمومنان کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضور همزمان پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر<br /> # بشارت امیرمومنان به مومن محتضر<br /> # تصریح قرآن به بشارت‌ به مومن هنگام احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ...}}<br /> <br /> ==حدیث بیست و یکم==<br /> {{متن حدیث|21- سن، المحاسن مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ الْخَطَّابِ الْكُوفِيِّ وَ مُصْعَبٍ الْكُوفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِسَدِيرٍ «2» وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ وَ عَجَّلَ رُوحَهُ إِلَى الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى سُرُوراً «3» أَوْ تَبَيَّنَ لَهُ النَّدَامَةُ وَ الْحَسْرَةُ إِلَّا أَنْ يُعَايِنَ مَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ وَ أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ «4» رُوحِهِ فَيُنَادِي رُوحَهُ فَتَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَمَا يُحِسُّ بِخُرُوجِهَا وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ لِمَنْ كَانَ وَرِعاً مُوَاسِياً لِإِخْوَانِهِ وَصُولًا لَهُمْ «1» وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ وَرِعٍ وَ لَا وَصُولٍ «2» لِإِخْوَانِهِ قِيلَ لَهُ مَا مَنَعَكَ مِنَ الْوَرَعِ وَ الْمُوَاسَاةِ لِإِخْوَانِكَ أَنْتَ مِمَّنِ انْتَحَلَ الْمَحَبَّةَ بِلِسَانِهِ وَ لَمْ يُصَدِّقْ ذَلِكَ بِفِعْلٍ وَ إِذَا لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع لَقِيَاهُمَا مُعْرِضَيْنِ مُقَطِّبَيْنِ فِي وَجْهِهِ غَيْرَ شَافِعَيْنِ لَهُ قَالَ سَدِيرٌ مَنْ جَدَعَ اللَّهُ أَنْفَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَهُوَ ذَاكَ «3».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 187<br /> <br /> (2) في المصدر: و لا وصولا. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: فهو ذلك. م.<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|جدع الأنف أي قطعه كناية عن المذلة أي من أذله الله يكون كذلك و يحتمل أن يكون من استفهاما أي من يكون كذلك فقوله جدع الله أنفه جملة دعائية فأجاب ع بأنه هو الذي ذكرت لك سابقا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فاصله کوتاه مرگ تا مشاهده سرنوشت<br /> # حضور دو فرشته نگهبان هنگام مرگ<br /> # فرا آمدن ملک‌الموت برای قبض روح<br /> # خروج آسان روح مؤمن از بدن<br /> # استشهاد به آیه نفس مطمئنه<br /> # شرط ورع و مواسات برای آرامش مرگ<br /> # بازخواست از مدعی محبت بی‌عمل<br /> # اعراض پیامبر(ص) و امام علی(ع) از مؤمن بی‌عمل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ورع با آرامش احتضار<br /> # اهمیت مواسات برادران در پذیرش ایمان<br /> # تفاوت ادعای زبانی و تصدیق عملی<br /> # پیامد اعراض معصومین در برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ملک الموت مامور قبض روح<br /> # قبض روح توسط ملک الموت در حضور دیگر فرشتگان<br /> # کیفیت قبض روح<br /> # کیفیت خروج روح توسط ملک الموت<br /> # عدم احساس خروج روح از بدن توسط مومن<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة ...}}<br /> # اختصاص مقام رضای مومن از خدا و بالعکس به مومنانی با سه خصلت<br /> # توبیخ غیر اهل ورع در هنگام احتضار<br /> # توبیخ غیر یاری کنندگان مومنان در هنگام احتضار<br /> # عدم کفایت اظهار محبت به مومن بدون عمل<br /> # لزوم تصدیق محبت لسانی با عمل<br /> # مواجهه غیر اهل ورع با پیامبراکرم و امیرمومنان در آخرت<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از غیر اهل ورع<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از محب بی عمل<br /> # جایگاه پیامبر اسلام و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث بیست و دوم==<br /> {{متن حدیث|22- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْتَعِينُوا عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَإِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِمَا هُوَ عَلَيْهِ لَوْ قَدْ صَارَ فِي حَدِّ الْآخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِ الدُّنْيَا عَنْهُ فَإِذَا كَانَ فِي ذَلِكَ الْحَدِّ عَرَفَ أَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعِيمَ وَ الْكَرَامَةَ مِنَ اللَّهِ وَ الْبُشْرَى بِالْجَنَّةِ وَ أَمِنَ مِمَّنْ كَانَ يَخَافُ وَ أَيْقَنَ أَنَّ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ مَنْ خَالَفَ دِينَهُ عَلَى بَاطِلٍ هَالِكٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''توصیه به تقوا و ورع''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و تهذیب نفس''')<br /> # '''استعانت به ورع برای استقامت دینی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و سلوک دینی''')<br /> # '''استعانت به اجتهاد در طاعت الهی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و عبادات''')<br /> # '''بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (شادی مؤمن محتضر در آستانه آخرت) / بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت<br /> # '''قطع تعلق دنیا هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / قطع تعلق دنیا هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده نعیم و کرامت الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / مشاهده نعیم و کرامت الهی<br /> # '''بشارت بهشت در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت بهشت در لحظه احتضار<br /> # '''امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / امنیت از ترس‌های گذشته<br /> # '''یقین به حقانیت دین خود''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به حقانیت دین خود<br /> # '''یقین به هلاکت مخالفان دین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به هلاکت مخالفان دین<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ورع با استقامت بر ولایت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و ولایت''')<br /> # '''اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ''': مرگ / الاستعداد للموت / الحث علی الاستعداد للموت / اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ<br /> # '''تبدیل ترس به امنیت در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس به امنیت در احتضار<br /> # '''کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت<br /> # '''حکمت شادی مؤمن در لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادی مؤمن در لحظه مرگ / فلسفه شادی مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تقوا<br /> # لزوم استعانت از خدا در تلاش در راه اطاعت از او<br /> # لزوم استعانت از خدا در ورع<br /> # بیشترین حال خوشبختی هنگام مرگ و انقطاع از دنیا<br /> # یقین به حقانیت اسلام در لحظه مرگ<br /> # یقین به بطلان مخالفان با اسلام در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در آستانه مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و سوم==<br /> {{متن حدیث|23- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى «4» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَمَا إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ ثُمَّ قَالَ لَا بَلْ إِلَى هَاهُنَا وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ فَيَأْتِيهِ الْبَشِيرُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 188<br /> <br /> {{عربی|(4) قتيبة مصغرا، و أعشى بفتح الهمزة، و سكون العين، و فتح الشين، بعدها الف مقصورة، قال النجاشيّ في ص 223 من رجاله: قتيبة بن محمّد الاعشى المؤدّب، أبو محمّد المقرى، مولى الازد، ثقة، عين، روى عن أبي عبد اللّه عليه السلام، له كتاب يرويه عدة من أصحابنا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ (نقش محبت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار)<br /> # '''نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار<br /> # '''رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / (سختی و حساسیت لحظات احتضار) / رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس<br /> # '''ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر<br /> # '''بشارت امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت امنیت از ترس‌های گذشته<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ (ولایت و امنیت روانی)<br /> # '''حکمت تاخیر بشارت تا آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (تأخیر بشارت به محتضر مؤمن) / حکمت تأخیر بشارت تا آستانه مرگ<br /> # '''تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در آخرت<br /> # اثر حب اهل بیت در لحظه جان دادن<br /> # بیشترین زمان نیاز انسان به محبت اهل بیت<br /> # بشارت به محب اهل بیت به عدم خوف و امان در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث بیست و چهارم==<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن بِالْإِسْنَادِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ بَشِيرٍ الْكُنَاسِيِّ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ حَدَّثَ أَصْحَابُكُمْ أَنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو برای آغاز شادی<br /> # کوتاهی فاصله مؤمن تا لحظه غبطه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تسلی مؤمنان با نزدیکی پاداش<br /> # تأکید بر قطعیت شادی پس از مرگ<br /> # اهمیت صبر تا آستانه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و پنجم==<br /> {{متن حدیث|25- صح، صحيفة الرضا عليه السلام عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مَنْ أَحَبَّنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يُحِبُّ وَ مَنْ أَبْغَضَنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وعده امام علی(ع) به حضور در بستر مرگ دوستداران<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت دلپذیر برای محبان<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت ناخوشایند برای دشمنان<br /> # تضاد کیفیت حضور امام علی(ع) بر اساس محبت یا بغض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با کیفیت تجربه مرگ<br /> # تجسم حضور معنوی امام علی(ع) هنگام احتضار<br /> # اهمیت ولایت برای آرامش در لحظات واپسین زندگی<br /> # تضاد واکنش محب و مبغض به حضور امام علی(ع)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و کافر در حال احتضار<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط مومن<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط کافر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث بیست و ششم==<br /> {{متن حدیث|26- شي، تفسير العياشي مُحَمَّدٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَ مَبْشُورَةٌ كَذَا نُزِلَ بِهَا عَلَى مُحَمَّدٍ ص أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا يَسْتَبْشِرُونَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى قُرَّةِ عَيْنٍ وَ أَمَّا الْفُجَّارُ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى خِزْيِ اللَّهِ إِيَّاهُمْ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نقل امام باقر از نزول آیه ۱۸۵ آل عمران با افزوده بر پیامبر<br /> # عمومیت بشارت برای همه امت اسلام هنگام مرگ<br /> # بشارت به شادی چشم برای مؤمنان محتضر<br /> # بشارت به رسوایی الهی برای فجار محتضر<br /> # تضاد محتوای بشارت بر اساس ایمان یا فجور<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت دریافت بشارت برای همه انسان‌ها<br /> # تفاوت کیفیت بشارت بر اساس عمل<br /> # رابطه ایمان با محتوای بشارت هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت دوگانه در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فانی شدن همه نفوس<br /> # عمومیت بشارت به همه امت در لحظه مرگ<br /> # بشارت‌های لحظه احتضار<br /> # بشارت به مومنان به چشم روشنی در هنگام احتضار<br /> # بشارت به فجار به رسوایی در هنگام احتضار<br /> <br /> ==حدیث بیست و هفدهم==<br /> {{متن حدیث|27- شي، تفسير العياشي عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ : {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ: هُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت پیامبر(ص) در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کشف حقایق در لحظه مرگ<br /> # مشاهده حقایق در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در لحظه مرگ<br /> # ایمان همه اهل کتاب به مسیح در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، شاهد بر اعمال مسیحیان در قیامت<br /> # شهادت پیامبر بر سایر امت‌ها<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # تفسیر شهید در آیه {{متن قرآن|...وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} به پیامبر اسلام<br /> <br /> ==حدیث بیست و هشتم==<br /> {{متن حدیث|28- شي، تفسير العياشي عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ فِي عِيسَى ع {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} فَقَالَ: إِيمَانُ أَهْلِ الْكِتَابِ إِنَّمَا هُوَ لِمُحَمَّدٍ (ص).}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت حضرت عیسی(ع) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت انبیا در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # کشف حقایق بر اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر اعمال اهل کتاب در آخرت<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر امت‌های دیگر<br /> # جایگاه پیامبر اسلام در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> <br /> ==حدیث بیست و نهم==<br /> {{متن حدیث|29 شي، تفسير العياشي عَنِ الْمَشْرِقِيِّ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}} يَعْنِي بِذَلِكَ مُحَمَّداً ص أَنَّهُ لَا يَمُوتُ يَهُودِيٌّ وَ لَا نَصْرَانِيٌّ أَبَداً حَتَّى يَعْرِفَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَنَّهُ قَدْ كَانَ بِهِ كَافِراً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی یهود به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # ایمان حتمی نصارا به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # معرفت اهل کتاب به کفر گذشته خود هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # پشیمانی اهل کتاب از انکار در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # روشن شدن حقایق بر اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # شناخت پیامبر اسلام توسط اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # حقانیت پیامبر اسلام<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام قبل از مرگ<br /> # علم اهل کتاب به کفر خود به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی ام==<br /> {{متن حدیث|30- شي، تفسير العياشي عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ مِنْ جَمِيعِ الْأَدْيَانِ يَمُوتُ إِلَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ حَقّاً مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام باقر(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # مشاهده حتمی پیامبر(ص) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # مشاهده حتمی امام علی(ع) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # عمومیت مشاهده برای پیشینیان و پسینیان<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # رابطه مشاهده معصومین با لحظه احتضار<br /> # اهمیت ولایت در تجربه مرگ همه انسان‌ها<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) و امام علی(ع) در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # حقانیت پیامبراسلام<br /> # حقانیت امیرمومنان<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # افضلیت پیامبراسلام<br /> # افضلیت امیرمومنان<br /> # برتری دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # روشن شدن حقانیت پیامبر اسلام و امیرمومنان بر پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # شاهد بودن پیامبراسلام بر اعمال همه امت‌ها در قیامت<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین عموم محتضرین<br /> # علم امام<br /> # علم امام به تفسیر قرآن<br /> # علم امام به غیب<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و یکم==<br /> {{متن حدیث|31- شي، تفسير العياشي عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَيَأْتِي الرَّجُلَ مِنْ أَوْلِيَائِنَا عِنْدَ مَوْتِهِ يَأْتِيهِ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ لِيَصُدَّهُ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ‏ فَيَأْبَى اللَّهُ لَهُ ذَلِكَ وَ كَذَلِكَ قَالَ اللَّهُ: {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 189<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فرا آمدن شیطان نزد دوستداران اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ<br /> # وسوسه شیطان از راست و چپ بستر مرگ<br /> # هدف شیطان منحرف کردن مؤمن از ولایت<br /> # امتناع الهی از موفقیت شیطان در احتضار<br /> # استشهاد به آیه ۲۷ سوره ابراهیم<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حفاظت الهی از مؤمنان در لحظات احتضار<br /> # رابطه ولایت با استقامت در برابر وسوسه<br /> # اهمیت ثبات بر ایمان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تثبیت الهی در آستانه برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیطان هنگام احتضار اولیای الهی<br /> # کیفیت حضور شیطان نزد محتضر مومن<br /> # تلاش شیطان بر انحراف مومن در هنگام احتضار<br /> # نقش ایمان به خدا در برابر وسوسه‌های شیطان<br /> # عدم موفقیت شیطان در انحراف مومن در لحظه مرگ<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}<br /> <br /> ==حدیث سی و دوم==<br /> {{متن حدیث|32- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «1» قَالَ: كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ ع جُلُوساً فَقَامَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ وَ خَرَجَ فَأَخَذَ بِعِضَادَتَيِ الْبَابِ «2» فَسَلَّمَ فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ وَ إِنَّكُمْ لَعَلَى دِينِ اللَّهِ وَ دِينِ مَلَائِكَتِهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ قَالَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَعِينُوا عَلَى ذَلِكَ بِوَرَعٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام به شیعیان<br /> # اظهار علاقه امام به شیعیان<br /> # ریح شیعه<br /> # روح شیعه<br /> # استشمام ریح شیعه توسط امام<br /> # علاقه امام به ریح شیعیان<br /> # علاقه امام به روح شیعیان<br /> # حب امام به ارواح شیعیان<br /> # باز شدن چشم برزخی با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به حنجره<br /> # اهمیت تقوا<br /> # اهمیت ورع<br /> # نقش تقوا و ورع در عاقبت بخیری<br /> <br /> ==حدیث سی و سوم==<br /> {{متن حدیث|33- م، تفسير الإمام عليه السلام {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ}} قَالَ الْإِمَامُ ع: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِاللَّهِ فِي رَدِّهِمْ نُبُوَّةَ مُحَمَّدٍ ص وَ وَلَايَةَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ آلِهِمَا ع وَ ماتُوا عَلَى كُفْرِهِمْ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ يُوجِبُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُمُ الْبُعْدَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ السَّحْقَ مِنَ الثَّوَابِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ الْمَلَائِكَةِ يَلْعَنُونَهُمْ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ كُلٌّ يَلْعَنُهُمْ لِأَنَّ كُلًّا مِنَ الْمَأْمُورِينَ الْمُنْتَهِينَ يَلْعَنُونَ الْكَافِرِينَ وَ الْكَافِرُونَ أَيْضاً يَقُولُونَ لَعَنَ اللَّهُ الْكَافِرِينَ فَهُمْ فِي لَعْنِ أَنْفُسِهِمْ أَيْضاً خالِدِينَ فِيها فِي اللَّعْنَةِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ يَوْماً وَ لَا سَاعَةً وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ لَا يُؤَخَّرُونَ سَاعَةً إِلَّا يَحِلُ‏ بِهِمُ الْعَذَابُ}} <br /> <br /> {{عربی|(1) هو حفص بن سليمان الأسدى الكوفيّ الغاضرى- بمعجمتين- و هو حفص بن أبي داود القارى، صاحب عاصم، و يقال له: حفيص، أورده هكذا ابن حجر في ص 118 من التقريب و قال بعد ذلك: متروك الحديث مع إمامته في القراءة، من الثامنة، مات سنة ثمانين و له تسعون انتهى. و في هامش التقريب: و هو ثبت في القراءة عند ابن معين و أحمد، و متروك في الحديث عند البخارى و غيره، وثقه ثقة وكيع، قال الذهبي: هو في نفسه صادق غير أنّه لم يتقين الحديث، قال حنبل بن إسحاق، عن أحمد قال: ما به بأس، و روى أبو عليّ الصواف، عن عبد اللّه، عن أبيه قال: هو صالح اه. أقول: أورده الشيخ بالعنوان في أصحاب الصادق عليه السلام و قال: أسند عنه و أورده أيضا في باب الكنى من أصحاب الباقر عليه السلام.}}<br /> <br /> === بخش اول حدیث ===<br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ...}}<br /> # عاقبت کفر به خدا<br /> # لعنت خدا بر کافران<br /> # لعنت خدا بر منکرین ولایت امام علی<br /> # لعنت خدا بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امام علی<br /> # محرومیت از پاداش، عاقبت منکر ولایت<br /> # دوری از رحمت الهی عاقبت منکر ولایت<br /> # عواقب انکار نبوت پیامبر در آخرت<br /> # عواقب انکار ولایت امام علی در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # لعنت فرشتگان بر کافران به خدا در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر اسلام <br /> # مقام و جایگاه امام علی<br /> # لعنت عموم مردم بر کافران در آخرت<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران نبوت پیامبر<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران ولایت امام علی<br /> # لعنت کافران بر کافران در آخرت<br /> # خلود ابدی کفار در آتش<br /> # لعنت ابدی به کفار<br /> # عدم تخفیف در عذاب اخروی کفار<br /> # عدم مهلت در نزول عذاب به کفار<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ هَؤُلَاءِ الْكَاتِمِينَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ الْجَاحِدِينَ لِحِلْيَةِ عَلِيٍّ وَلِيِّ اللَّهِ إِذَا أَتَاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ أَرْوَاحَهُمْ أَتَاهُمْ بِأَفْظَعِ الْمَنَاظِرِ وَ أَقْبَحِ الْوُجُوهِ فَيُحِيطُ بِهِمْ عِنْدَ نَزْعِ أَرْوَاحِهِمْ مَرَدَةُ شَيَاطِينِهِمْ الَّذِينَ كَانُوا يَعْرِفُونَهُمْ ثُمَّ يَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ أَبْشِرِي أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ الْكَافِرَةُ بِرَبِّهَا بِجَحْدِ نُبُوَّةِ نَبِيِّهَا ص وَ إِمَامَةِ عَلِيٍّ وَصِيِّهِ ع بِلَعْنَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ غَضَبٍ ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَ طَرْفَكَ وَ انْظُرْ فَيَرَى دُونَ الْعَرْشِ مُحَمَّداً ص عَلَى سَرِيرٍ بَيْنَ يَدَيْ عَرْشِ الرَّحْمَنِ وَ يَرَى عَلِيّاً ع عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ سَائِرَ الْأَئِمَّةِ ع عَلَى مَرَاتِبِهِمُ الشَّرِيفَةِ بِحَضْرَتِهِ ثُمَّ يَرَى الْجِنَانَ قَدْ فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ يَرَى الْقُصُورَ وَ الدَّرَجَاتِ وَ الْمَنَازِلَ الَّتِي تَقْصُرُ عَنْهَا أَمَانِيُّ الْمُتَمَنِّينَ فَيَقُولُ لَهُ لَوْ كُنْتَ لِأَوْلِيَائِكَ مُوَالِياً كَانَتْ رُوحُكَ يُعْرَجُ بِهَا إِلَى حَضْرَتِهِمْ وَ كَانَ يَكُونُ مَأْوَاكَ فِي تِلْكَ الْجِنَانِ وَ كَانَتْ تَكُونُ مَنَازِلُكَ «1» [فِيهَا] و أولياؤك وَ [أُولَئِكَ‏] مُجَاوِرُوكَ وَ مُقَارِبُوكَ فَانْظُرْ فَيُرْفَعُ حُجُبُ الْهَاوِيَةِ «2» فَيَرَاهَا بِمَا فِيهَا مِنْ بَلَايَاهَا وَ دَوَاهِيهَا وَ عَقَارِبِهَا وَ حَيَّاتِهَا وَ أَفَاعِيهَا وَ صُرُوفِ عَذَابِهَا وَ نَكَالِهَا فَيُقَالُ لَهُ فَتِلْكَ إِذاً مَنَازِلُكَ ثُمَّ تَمَثَّلُ لَهُ شَيَاطِينُهُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَانُوا يُغْوُونَهُ وَ يَقْبَلُ مِنْهُمْ مُقَرَّنِينَ هُنَاكَ فِي الْأَصْفَادِ «3» وَ الْأَغْلَالِ فَيَكُونُ مَوْتُهُ بِأَشَدِّ حَسْرَةٍ وَ أَعْظَمِ أَسَفٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 190<br /> <br /> (2) عضادتا الباب: خشبتاه من جانبيه.<br /> <br /> (1) الموجود في التفسير المطبوع هكذا: و كانت تكون منازلك فيها، و إذ كنت على مخالفتهم فقد حرمت حضرتهم و منعت مجاورتهم، و تلك منازلك، و اولئك مجاوروك و مقاربوك فانظر إلخ. و هو الصحيح. فليراجع ص 238 من تفسير الإمام المطبوع سنة 1315 و ص 223 من المطبوع في هامش تفسير عليّ بن إبراهيم.<br /> <br /> (2) من أسماء جهنم، معرفة ممنوعة من الصرف، و تدخلها أل للمح الصفة فيقال: الهاوية.<br /> <br /> (3) قرنه أي جمعه و شدده يقال: قرنت الأسارى في الحبال. و الاصفاد: ما يوثق به الاسير من قد أو قيد أو غل.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح کفار<br /> # مواجهه کفار با چهره‌های زشت شیاطین در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر کفار در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران نبوت پیامبر اسلام<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران ولایت امام علی<br /> # مشاهده مقام و درجات پیامبر و اهل بیت توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده بهشت و منازل آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده جهنم و عذاب‌های آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # کنار رفتن حجاب‌های جهنم و مشاهده ان توسط کافر محتضر<br /> # نشان دادن جایگاه کافر در دوزخ به او در لحظه مرگ<br /> # تجسم شیاطین برای کافر در لحظه مرگ<br /> # محصور شدن کافر در عذاب‌های برزخی پس از مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # همراه شدن مرگ کافر با غم و اندوه و ناله عمیق<br /> <br /> ==حدیث سی و چهارم==<br /> {{متن حدیث|34- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيَأْتِيَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ فَاتَكَ فَأَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الْآخِرَةِ فَقَدْ أَشْرَفْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَامَكَ سَلَفُ «4» صِدْقٍ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ إِبْرَاهِيمُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 191<br /> <br /> (4) السلف: كل من تقدمك بالموت من آبائك و ذوى قرابتك و لذا سمى الصدر الأول بالسلف الصالح، و منه الحديث: ابشر بالسلف الصالح مرافقة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و على و فاطمة عليهما السلام؛ قاله الطريحى في المجمع.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشتی در لحظه جان دادن<br /> # فانی شدن آرزوهای دنیوی در لحظه مرگ<br /> # رسیدن به امیدهای اخروی در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم، امام علی و حضرت ابراهیم در پیش روی محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> <br /> ==حدیث سی و پنجم==<br /> {{متن حدیث|35- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ عَادَيْتُمْ فِينَا الْآبَاءَ وَ الْأَبْنَاءَ وَ الْأَزْوَاجَ وَ ثَوَابُكُمْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا إِذَا بَلَغَتِ النَّفْسُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش حب اهل بیت<br /> # لحظه جان دادن، بیشترین لحظه نیاز به حب اهل بیت<br /> # حب اهل بیت<br /> # اهمیت حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و ششم==<br /> {{متن حدیث|36- قب، المناقب لابن شهرآشوب زُرَيْقٌ «1» عَنِ الصَّادِقِ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}} قَالَ هُوَ أَنْ يُبَشِّرَاهُ بِالْجَنَّةِ عِنْدَ الْمَوْتِ يَعْنِي مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً ع.}}<br /> <br /> (1) اختلف في ضبطه فالنجاشيّ على تقديم المهملة، مصغر «رزق» و الشيخ بتقديم المعجمة، مصغر «زرق».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}}<br /> # علم امام به قرآن<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # بشارت به مومن در زندگی دنیا<br /> # بشارت پیامبر و امام علی به مومن محتضر به بهشت<br /> # حضور پیامبر و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث سی و هفتم==<br /> {{متن حدیث|37 الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ عَنِ الْبَاقِرَيْنِ ع قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا «2».}}<br /> <br /> (2) للحديث ذيل يأتي في خبر 43.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم خروج روح از جسم قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سی و هشتم==<br /> {{متن حدیث|38 الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ بِالْإِسْنَادِ عَنْ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ عَنْ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ ع وَ رَوَى الشَّعْبِيُّ وَ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْهُ ع وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مشاهده امام علی توسط عموم محتضران<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت امام علی<br /> <br /> ==حدیث سی و نهم==<br /> {{متن حدیث|39 سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنِ الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ع ذَاكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَيَرَى مَا يَسُرُّ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت اشک چشم محتضر<br /> # مشاهده پیامبر اسلام توسط محتضر<br /> # اشک خوشحالی محتضر هنگام مشاهده رسول الله<br /> # حضور پیامبر اسلام بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث چهلم==<br /> {{متن حدیث|40- لي، الأمالي للصدوق حَمْدَوَيْهِ وَ إِبْرَاهِيمُ مَعاً عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ فُضَيْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «3» عَنِ الشَّعْبِيِّ «4» عَنِ الْحَارِثِ‏ الْأَعْوَرِ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ يَا أَعْوَرُ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ جَاءَ بِي وَ اللَّهِ حُبُّكَ قَالَ أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ لِشُكْرِهَا أَمَا إِنَّهُ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يَكْرَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ لِيَ الشَّعْبِيُّ بَعْدُ أَمَا إِنَّ حُبَّهُ لَا يَنْفَعُكَ وَ بُغْضَهُ لَا يَضُرُّكَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 192<br /> <br /> {{عربی|(3) تقدم ترجمته في الباب تحت رقم 32 فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) بفتح الشين و سكون العين المهملة نسبة الى شعب او شعبان، قال ابن منظور في مادة «شعب» من لسان العرب: شعبان: بطن من همدان، تشعب من اليمن، اليهم ينسب عامر الشعبى على طرح الزائد. و قيل: شعب جبل باليمن و هو ذو شعبين، فمن كان منهم بالكوفة يقال لهم: الشعبيون منهم عامر بن شراحيل الشعبى، و عداده في الهمدان؛ و من كان منهم بالشام يقال لهم: الشعبانيون؛ و من كان منهم باليمن يقال لهم: آل ذى شعبين؛ و من كان منهم بمصر و المغرب يقال لهم: الاشعوب.<br /> انتهى. و قال السويدى في صفحة 18 من السبائك: الشعبيون: بطن من ولد عمرو بن حسان ابن عمرو الحميري قال الجوهريّ: كان عمرو بن حسان قد نزل هو و ولده جبلا باليمن ذا شعبتين فنسبوا إليه، ثمّ تفرقوا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام علی<br /> # آثار حب امیرالمومنین <br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان و مبغضان آن حضرت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و یکم==<br /> {{متن حدیث|41- كش، رجال الكشي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَيُّوبَ عَنِ الْعَمْرَكِيِّ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ حَضَرَ أَحَدَ ابْنَيْ سَابُورَ وَ كَانَ لَهُمَا وَرَعٌ وَ إِخْبَاتٌ فَمَرِضَ أَحَدُهُمَا وَ لَا أَحْسَبُهُ إِلَّا زَكَرِيَّا بْنَ سَابُورَ قَالَ فَحَضَرْتُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ قَالَ فَبَسَطَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَلَمَّا قُمْتُ مِنْ عِنْدِهِ ظَنَنْتُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ أَخْبَرَهُ بِخَبَرِ الرَّجُلِ فَأَتْبَعَنِي بِرَسُولٍ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي خَبَرَ الرَّجُلِ الَّذِي حَضَرْتَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ أَيَّ شَيْ‏ءٍ سَمِعْتَهُ يَقُولُ قُلْتُ بَسَطَ يَدَهُ فَقَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> : كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن ابن فضال مثله «1».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ورع فرزندان سابور<br /> # علم امام به غیب<br /> # حکمت سفید شدن کف دست مومن هنگام مرگ<br /> # سفید شدن کف دست زکریا بن سابور هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهل و دوم==<br /> {{متن حدیث|42- كشف، كشف الغمة حَدَّثَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى السَّيِّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحِمْيَرِيِّ عَائِداً فِي عِلَّتِهِ الَّتِي مَاتَ فِيهَا فَوَجَدْتُهُ يُسَاقُ بِهِ وَ وَجَدْتُ عِنْدَهُ جَمَاعَةً مِنْ جِيرَانِهِ وَ كَانُوا عُثْمَانِيَّةً وَ كَانَ السَّيِّدُ جَمِيلَ الْوَجْهِ رَحْبَ الْجَبْهَةِ عَرِيضَ مَا بَيْنَ السَّالِفَيْنِ فَبَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ مِثْلُ النُّقْطَةِ مِنَ الْمِدَادِ ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تَزِيدُ وَ تَنْمِي حَتَّى طَبَّقَتْ وَجْهَهُ بِسَوَادِهَا فَاغْتَمَّ لِذَلِكَ مَنْ حَضَرَهُ مِنَ الشِّيعَةِ وَ ظَهَرَ مِنَ النَّاصِبَةِ سُرُورٌ وَ شَمَاتَةٌ فَلَمْ يَلْبَثْ بِذَلِكَ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى بَدَتْ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ وَجْهِهِ لُمْعَةٌ بَيْضَاءُ فَلَمْ تَزَلْ تَزِيدُ أَيْضاً وَ تَنْمِي حَتَّى أَسْفَرَ وَجْهُهُ وَ أَشْرَقَ وَ افْتَرَّ السَّيِّدُ «1» ضَاحِكاً مُسْتَبْشِراً فَقَالَ شعر: كَذَبَ الزَّاعِمُونَ أَنَّ عَلِيّاً***لَنْ يُنَجِّيَ مُحِبَّهُ مِنْ هَنَاتٍ «2» قَدْ وَ رَبِّي دَخَلْتُ جَنَّةَ عَدْنٍ‏. وَ عَفَا لِيَ الْإِلَهُ عَنْ سَيِّئَاتِي *** فَأَبْشِرُوا الْيَوْمَ أَوْلِيَاءَ عَلِيٍ‏. وَ تَوَالَوُا الْوَصِيَّ حَتَّى الْمَمَاتِ *** ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ تَوَلَّوْا بَنِيهِ‏ وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ بِالصِّفَاتِ‏ ثُمَّ أَتْبَعَ قَوْلَهُ هَذَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً حَقّاً أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ أَغْمَضَ عَيْنَهُ لِنَفْسِهِ فَكَأَنَّمَا كَانَتْ رُوحُهُ زُبَالَةً طَفِئَتْ أَوْ حَصَاةً سَقَطَتْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ قَالَ لِي أَبِي الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ وَ كَانَ أُذَيْنَةُ حَاضِراً فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ مَا مَنْ شَهِدَ كَمَنْ لَمْ يَشْهَدْ أَخْبَرَنِي وَ إِلَّا صَمَّتَا- الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ عَنْ جَعْفَرٍ ع أَنَّهُمَا قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى الْخَمْسَةَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا أَوْ تَسْخَنُ عَيْنُهَا فَانْتَشَرَ هَذَا الْحَدِيثُ فِي النَّاسِ فَشَهِدَ جِنَازَتَهُ وَ اللَّهِ الْمُوَافِقُ وَ الْمُفَارِقُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن يحيى بن علي بن عبد الجبار عن عمه محمد بن عبد الجبار عن علي عن أبيه الحسين بن عون مثله- قب، المناقب لابن شهرآشوب لَمَّا احْتُضِرَ السَّيِّدُ الْحِمْيَرِيُّ بَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ و ساق الحديث مثله و زاد بعد قوله واحدا بعد واحد بالصفات ثُمَّ قَالَ‏: أُحِبُّ الَّذِي مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِ وُدِّهِ *** تَلَقَّاهُ بِالْبُشْرَى لَدَى الْمَوْتِ يَضْحَكُ‏. وَ مَنْ كَانَ يَهْوَى غَيْرَهُ مِنْ عَدُوِّهِ*** فَلَيْسَ لَهُ إِلَّا إِلَى النَّارِ مَسْلَكٌ‏. الْقَصِيدَة}}<br /> <br /> {{عربی|فى البلاد فنزلت فرقة منهم بالكوفة فقيل لهم: الشعبيون على الأصل، و إليهم ينسب عامر الشعبى و إن كان عداده في همدان اه. و قال في شعبان بن عمرو بن زهير بن ابير بن الهميسع بن حمير: فبنو شعبان بطن من حمير و إليهم ينسب الشعبى إه. و الرجل عامر بن شراحيل، أبو عمرو من فقهاء العامّة وثقه ابن حجر في ص 247 من تقريبه، و قال: ثقة، مشهور، فقيه، فاضل، من الثالثة؛ قال مكحول فما رأيت أفقه منه؛ مات بعد المائة و له نحو من ثمانين انتهى. أقول: فصل ابن خلّكان ترجمته و مدحه و قال:<br /> و كانت ولادته سنة لست سنين خلت من خلافة عثمان، و قيل: سنة عشرين للهجرة و قيل: إحدى و ثلاثين.<br /> و روى عنه أنّه قال: ولدت سنة جلولاء و هي سنة تسع عشرة. و توفى بالكوفة سنة 104 و قيل: 103 و قيل: 107 و قيل: 106 و قيل 105، و كانت أمه من سبى جلولاء.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 193<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اوصاف ظاهری سید محمد حمیری<br /> # عیادت حسین بن عون از سید محمد حمیری<br /> # سختی مرگ<br /> # اثرات گناه در رنگ چهره مومن هنگام احتضار<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آمرزش گناهان به واسطه حب امیرالمومنین<br /> # نورانی شدن و درخشش چهره در اثر حب امام علی<br /> # اثرات حب امام علی در رنگ چهره هنگام احتضار<br /> # نجات مومن گناهکار به واسطه حب امام علی هنگام احتضار<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده و ورود در بهشت در هنگام احتضار<br /> # آسانی مرگ مومن محب علی<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پنج تن<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و سوم==<br /> {{متن حدیث|43- بشا، بشارة المصطفى مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ شَهْرَيَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْسِيِّ «1» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ الْأَحْمَسِيِّ «2» عَنْ عُبَيْدِ بْنِ كَثِيرٍ الْهِلَالِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ يَحْيَى بْنُ مُسَاوِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ ع قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تُفَارِقُ رُوحٌ جَسَدَ صَاحِبِهَا حَتَّى تَأْكُلَ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ أَوْ مِنْ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ وَ حِينَ تَرَى مَلَكَ الْمَوْتِ تَرَانِي وَ تَرَى عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً ع فَإِنْ كَانَ يُحِبُّنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِهِ إِنَّهُ كَانَ يُحِبُّنِي وَ يُحِبُّ أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنْ كَانَ يُبْغِضُنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ شَدِّدْ عَلَيْهِ إِنَّهُ كَانَ يُبْغِضُنِي وَ يُبْغِضُ أَهْلَ بَيْتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 195<br /> <br /> (1) الموجود في بشارة المصطفى المطبوع: «النرسى».<br /> <br /> (2) الموجود في بشارة المصطفى هكذا: «الاحمسى من أصل خطّ أبى سعيد بيده قال: أخبرنا أبو سعيد بن كثير الهلالى التمار».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهشت برزخی<br /> # جهنم برزخی<br /> # ثمار جنت<br /> # اعطای ثواب قبل از خروج روح از بدن<br /> # اعطای پاداش در حال احتضار<br /> # میوه‌های بهشتی<br /> # شجره زقوم<br /> # خوردن از میوه شجره زقوم قبل از خروج روح از بدن<br /> # عذاب زقوم قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # تناول از میوه‌های بهشتی قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # زمان شروع پاداش و عذاب برزخی محتضر<br /> # مشاهده پیامبر همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # مشاهده امیرالمومنین، فاطمه زهرا و حسنین همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # امر پیامبر به ارفاق ملک الموت در قبض روح محتضر محب اهل بیت<br /> # شفاعت پیامبر در هنگام قبض روح<br /> # رأفت پیامبر نسبت به محبان اهل بیت در هنگام قبض روح<br /> # امر پیامبر به سختگیری ملک الموت در قبض روح محتضر مبغض اهل بیت<br /> # اهمیت حب پیامبر و اهل بیت<br /> # نقش و اثر حب پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ<br /> # اثر حب اهل بیت در آسانی مرگ<br /> # اثر حب پیامبر و اهل بیت در سختی مرگ<br /> # اثر حب و بغض اهل بیت در رفتار ملک الموت با محتضر<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث چهل و چهارم==<br /> {{متن حدیث|44- فر، تفسير فرات بن إبراهيم عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ مُعَنْعَناً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا عَلِيُّ إِنَّ فِيكَ مَثَلًا مِنْ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ يَفْتَرِي عَلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَقُولَ فِيهِ الْحَقَّ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ إِنَّكَ عَلَى مَثَلِهِ لَا يَمُوتُ عَدُوُّكَ حَتَّى يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونَ عَلَيْهِ غَيْظاً وَ حُزْناً حَتَّى يُقِرَّ بِالْحَقِّ مِنْ أَمْرِكَ وَ يَقُولَ فِيكَ الْحَقَّ وَ يُقِرَّ بِوَلَايَتِكَ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ أَمَّا وَلِيُّكَ فَإِنَّهُ يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونُ لَهُ شَفِيعاً وَ مُبَشِّراً وَ قُرَّةَ عَيْنٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت امیرالمومنین<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در عالم قبر<br /> # اثر پذیرش ولایت امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # دشمنی با امیرالمومنین<br /> # اثر دشمنی با امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # اقرار دشمن امیرالمومنین به حقانیت آن حضرت هنگام احتضار<br /> # عدم منفعت اقرار به حقانیت امیرالمومنین برای دشمن او در حالت احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # شفاعت اهل بیت<br /> # شفاعت امیرالمومنین برای شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # بشارت امیرالمومنین به شیعه خود در هنگام احتضار<br /> # چشم روشنی امیرالمومنین به شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # شباهت امیرالمومنین به عیسی مسیح <br /> # ایمان آوردن تمامی افترا زنندگان به عیسی به آن حضرت قبل از مرگ (در حال احتضار)<br /> # اقرار تمام افترا زنندگان به عیسی به حقانیت آن حضرت در حال احتضار<br /> # عدم منفعت ایمان به عیسی و اقرار به حقانیت او برای افترا زنندگان به آن حضرت، در حال احتضار <br /> # خشم و حزن امیرالمومنین بر دشمن خود هنگام احتضار<br /> # اخبار پیامبر به غیب<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> # گستره علم پیامبر<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و پنجم==<br /> {{متن حدیث|45 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ قَالَ شَدِيداً أَلِيماً قَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يَبْدَؤُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ مِنْهُ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذِهِ مَلَائِكَةُ رَبِّي بِالتَّحِيَّاتِ وَ التُّحَفِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْكَ وَ هُمْ قِيَامٌ بَيْنَ يَدَيْكَ فَأْذَنْ لَهُمْ فِي الْجُلُوسِ فَقَالَ الرِّضَا ع اجْلِسُوا مَلَائِكَةَ رَبِّي ثُمَّ قَالَ لِلْمَرِيضِ سَلْهُمْ أُمِرُوا بِالْقِيَامِ بِحَضْرَتِي فَقَالَ الْمَرِيضُ سَأَلْتُهُمْ فَذَكَرُوا أَنَّهُ لَوْ حَضَرَكَ كُلُّ مَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ مِنْ مَلَائِكَتِهِ لَقَامُوا لَكَ وَ لَمْ يَجْلِسُوا حَتَّى تَأْذَنَ لَهُمْ هَكَذَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ غَمَّضَ الرَّجُلُ عَيْنَيْهِ وَ قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذَا شَخْصُكَ مَاثِلٌ لِي مَعَ أَشْخَاصِ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ بَعْدَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ ع وَ قَضَى الرَّجُلُ «1».}}<br /> <br /> (1) تقدم صدر الحديث مسندا عن كتاب المعاني في باب سكرات الموت تحت رقم 11.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام رضا از بیمار<br /> # رأفت امام رضا به اصحاب خود<br /> # توجه امام به اصحاب خود<br /> # دو گروه از مردم در مواجهه با مرگ<br /> # تقسیم موت به مستریح و مستراح<br /> # اقسام مرگ به لحاظ سختی و راحتی انسان پس از آن<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت در آسانی مرگ<br /> # اثر ایمان به خدا و ولایت پذیری در رسیدن به آرامش با مرگ<br /> # کیفیت حضور فرشتگان مرگ نزد محتضر<br /> # تواضع و سلام فرشتگان مرگ در محضر امام و بر بالین محتضر<br /> # مشاهده فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # اذن امام به فرشتگان مرگ جهت جلوس بر بالین محتضر<br /> # عدم جلوس فرشتگان مرگ نزد محتضر بدون اذن امام<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # اثرات تجدید ایمان به خدا و بیعت با امام در راحتی مرگ، قبل از مرگ<br /> # جایگاه و مقام امام رضا (ع) نزد خدای متعال<br /> # مقام و منزلت امام رضا نزد فرشتگان<br /> # افضلیت امام بر فرشتگان<br /> # قدرت تکلم محتضر با فرشتگان مرگ<br /> # شنیدن صدای فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # هدایت و راهنمایی مومن محتضر توسط امام جهت تسهیل در مرگ<br /> <br /> ==حدیث چهل و ششم==<br /> {{متن حدیث|46- وَ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ يَوْمٍ نِصْفَ النَّهَارِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ حُبُّكَ وَ اللَّهِ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً لَتَرَانِي فِي ثَلَاثِ مَوَاطِنَ حَيْثُ تَبْلُغُ نَفْسُكَ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # صداقت در حب امیرالمومنین<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان صادق آن حضرت در سه موضع در دنیا و آخرت<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در صراط<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در کنار حوض<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و هفتم==<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ يَحْضُرُهُ الْمَوْتُ إِلَّا وَكَّلَ بِهِ إِبْلِيسُ مِنْ شَيَاطِينِهِ مَنْ يَأْمُرُهُ «2» بِالْكُفْرِ وَ يُشَكِّكُهُ فِي دِينِهِ حَتَّى تَخْرُجَ نَفْسُهُ فَمَنْ كَانَ مُؤْمِناً لَمْ يَقْدِرْ عَلَيْهِ فَإِذَا حَضَرْتُمْ مَوْتَاكُمْ فَلَقِّنُوهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى يَمُوتَ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 196<br /> <br /> (2) في المصدر: من شيطانه أن يأمره إلخ. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیاطین ابلیس نزد محتضر<br /> # دستور شیاطین ابلیس به کافر شدن هر کسی که مرگش فرارسیده<br /> # تشکیک کردن شیاطین ابلیس در دین محتضر<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر کافر کردن محتضر مومن<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر تشکیک در دین محتضر مومن<br /> # دستور العمل امام به وابستگان محتضر جهت مقابله با شیاطین ابلیس<br /> # امر به تلقین شهادتین به محتضر جهت بقای او بر ایمان<br /> <br /> ==حدیث چهل و هشتم==<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: حَضَرَ رَجُلًا الْمَوْتُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُلَاناً قَدْ حَضَرَهُ الْمَوْتُ فَنَهَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَعَهُ نَاسٌ «3» مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى أَتَاهُ وَ هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ كُفَّ عَنِ الرَّجُلِ حَتَّى أَسْأَلَهُ‏ فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً فَقَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ السَّوَادُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ فَقَالَهُ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ خَفِّفْ عَنْهُ سَاعَةً حَتَّى أَسْأَلَهُ «1» فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً قَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ الْبَيَاضُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص غَفَرَ اللَّهُ لِصَاحِبِكُمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حَضَرْتُمْ مَيِّتاً فَقُولُوا لَهُ هَذَا الْكَلَامَ لِيَقُولَهُ}}<br /> <br /> (3) في المصدر: اناس م.<br /> <br /> (1) في المصدر: خفف عنه حتّى أسأله. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اطاعت ملک الموت از پیامبر<br /> # مشاهده فرشته مرگ در دنیا توسط پیامبر<br /> # گفتگوی پیامبر با فرشته مرگ در دنیا<br /> # اثر دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ}} در بخشش گناهان در حال احتضار<br /> # راهنمایی پیامبر به محتضر جهت بخشش گناهان او<br /> # دعای بخشیده شدن گناهان محتضر<br /> # سفارش به یاد دادن دعای آمرزش گناهان به محتضر<br /> # دعای مخصوص محتضر جهت راحت شدن مرگ او<br /> <br /> ==حدیث چهل و نهم==<br /> {{متن حدیث|49- كا، الكافي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَدِيرٍ الصَّيْرَفِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ يُكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ إِذَا أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ جَزِعَ عِنْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا وَلِيَّ اللَّهِ لَا تَجْزَعْ فَوَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ عَلَيْكَ مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ قَالَ وَ يُمَثَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمْ ع فَيُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ رُفَقَاؤُكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ فَيُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَيَقُولُ: {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} إِلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً}} بِالْوَلَايَةِ {{متن قرآن|مَرْضِيَّةً}} بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} يَعْنِي مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَمَا مِنْ شَيْ‏ءٍ «2» أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنِ اسْتِلَالِ رُوحِهِ وَ اللُّحُوقِ بِالْمُنَادِي.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 197<br /> <br /> (2) في المصدر: فما شي‏ء. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # عدم اکراه مومن از قبض روح خود<br /> # جزع و بی‌تابی مومن هنگام قبض روح<br /> # خطاب ملک الموت به مومن با عنوان یا ولی الله<br /> # فرشته مرگ مهربان‌تر و دلسوزتر نسبت به محتضر مومن از مادر مهربان<br /> # تمثل 5 تن نزد محتضر مومن به عنوان رفقای او<br /> # حضور 5 تن بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده 5 تن توسط محتضر مومن<br /> # معرفی 5 تن به مومن محتضر به عنوان رفقای او توسط ملک الموت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ...}}<br /> # رسیدن ندای الهی {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} به روح محتضر<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به بازگشت رضایتمندانه به سوی خدا<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به داخل شدن او در جمع محمد و اهل بیت او<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به دخول در بهشت<br /> # لبیک به دعوت منادی محبوب‌ترین چیز برای مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث پنجاهم==<br /> {{متن حدیث|50- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حِيلَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْكَلَامِ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ مَنْ شَاءَ اللَّهُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَنْ يَمِينِهِ وَ الْآخَرُ عَنْ يَسَارِهِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَهُوَ ذَا أَمَامَكَ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ مِنْهُ فَقَدْ أَمِنْتَ‏ مِنْهُ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ «1» فَيَقُولُ هَذَا مَنْزِلُكَ فِي الْجَنَّةِ فَإِنْ شِئْتَ رَدَدْنَاكَ إِلَى الدُّنْيَا وَ لَكَ فِيهَا ذَهَبٌ وَ فِضَّةٌ فَيَقُولُ لَا حَاجَةَ فِي الدُّنْيَا فَعِنْدَ ذَلِكَ يَبْيَضُّ لَوْنُهُ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ تَتَقَلَّصُ شَفَتَاهُ «2» وَ تَنْتَشِرُ مَنْخِرَاهُ وَ تَدْمَعُ عَيْنُهُ الْيُسْرَى فَأَيَّ هَذِهِ الْعَلَامَاتِ رَأَيْتَ فَاكْتَفِ بِهَا فَإِذَا خَرَجَتِ النَّفْسُ مِنَ الْجَسَدِ فَيُعْرَضُ عَلَيْهَا كَمَا يُعْرَضُ «3» عَلَيْهِ وَ هِيَ فِي الْجَسَدِ فَيَخْتَارُ الْآخِرَةَ فَيُغَسِّلُهُ فِيمَنْ يُغَسِّلُهُ وَ يُقَلِّبُهُ فِيمَنْ يُقَلِّبُهُ فَإِذَا أُدْرِجَ فِي أَكْفَانِهِ وَ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ خَرَجَتْ رُوحُهُ تَمْشِي بَيْنَ أَيْدِي الْقَوْمِ قُدُماً وَ تَلَقَّاهُ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَ يُبَشِّرُونَهُ بِمَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ مِنَ النَّعِيمِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ رُدَّ إِلَيْهِ الرُّوحُ إِلَى وَرِكَيْهِ ثُمَّ يُسْأَلُ عَمَّا يَعْلَمُ فَإِذَا جَاءَ بِمَا يَعْلَمُ فُتِحَ لَهُ ذَلِكَ الْبَابُ الَّذِي أَرَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ نُورِهَا وَ بَرْدِهَا وَ طِيبِ رِيحِهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأَيْنَ ضَغْطَةُ الْقَبْرِ فَقَالَ هَيْهَاتَ مَا عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ وَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْضَ لَتَفْتَخِرُ عَلَى هَذِهِ فَتَقُولُ وَطِئَ عَلَى ظَهْرِي مُؤْمِنٌ وَ لَمْ يَطَأْ عَلَى ظَهْرِكِ مُؤْمِنٌ وَ تَقُولُ لَهُ الْأَرْضُ لَقَدْ كُنْتُ «4» أُحِبُّكَ وَ أَنْتَ تَمْشِي عَلَى ظَهْرِي فَأَمَّا إِذَا وُلِّيتُكَ فَسَتَعْلَمُ مَا أَصْنَعُ بِكَ فَيُفْتَحُ لَهُ مَدَّ بَصَرِهِ «5».}}<br /> <br /> {{عربی|بيان يشكل الجمع بين هذا الخبر و خبر فاطمة بنت أسد و سعد بن معاذ إلا أن يقال كان ذلك العموم في صدر الإسلام ثم نسخه الله و رفعه عن كمل المؤمنين أو يخص المؤمن في هذا الخبر بالمعصومين «6» و يمكن أن يقال في خبر فاطمة أن النبي ص إنما فعل ذلك لما وعدها لمزيد اطمئنانها و الله يعلم.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 198<br /> <br /> (1) في المصدر: من الجنة. م.<br /> <br /> (2) أي انضمتا و انزوتا الى علو. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: كما عرض. م.<br /> <br /> (4) في المصدر: و اللّه لقد كنت. م.<br /> <br /> (5) في المصدر: فيفسح له مد بصره. و هو الأصحّ. م.<br /> <br /> (6) يبعده مورد الخبر؛ و يمكن أن يخصص المؤمنين بمن لم يأتوا ما يوجب الضغطة.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت در سمت راست و چپ محتضر<br /> # بشارت پیامبر به در امان بودن محتضر<br /> # بشارت پیامبر به رسیدن محتضر به آرزوهایش<br /> # مشاهده پیامبر توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر توسط محتضر<br /> # ولایت تکوینی پیامبر در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # بهشت منزلگاه مومن <br /> # گشوده شدن درب بهشت در قبر مومن<br /> # اعطای پاداش اعمال به مومن از لحظه مرگ<br /> # مخیر نمودن مومن محتضر در بازگشت به دنیا با داشتن طلا و نقره و رفتن به بهشت<br /> # اظهار بی‌نیازی مومن محتضر به دنیا و بازگشت به آن<br /> # نشانه‌های قبض روح مومن <br /> # نشانه‌های مرگ مومن<br /> # انتخاب آخرت به جای دنیا توسط روح مومن<br /> # خروج روح از بدن پس از کفن شدن جسم و قرار گرفتن در تابوت<br /> # استقبال ارواح مومنان از روح مومن هنگام تشییع و دفن<br /> # سلام ارواح مومنان به روح مومن و بشارت به نعمت‌های بهشتی<br /> # بازگشت روح به بدن پس از قرار گرفتن جسم در قبر<br /> # حتمی بودن سوال از میت در قبر<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت و استشمام رایحه خوش و نسیم خنک برای مومن در قبر پس از پاسخ به سوالات<br /> # افتخار زمین به قرار گرفتن مومن در دل او<br /> # عدم وجود فشار قبر برای مومن<br /> # خطاب زمین به مومن در عالم قبر به دوست داشتن او در حال حیات<br /> # سخن گفتن زمین با میت در عالم قبر<br /> # گشایش قبر مومن به وسعت آنچه آن را می‌بیند<br /> # جایگاه مومن در عالم برزخ<br /> # اهمیت ایمان و آثار آن در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و یکم==<br /> === بخش اول حدیث ===<br /> {{متن حدیث|51- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ مِنْكُمْ وَ اللَّهِ يُقْبَلُ وَ لَكُمْ وَ اللَّهِ يُغْفَرُ إِنَّهُ‏ لَيْسَ بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى السُّرُورَ وَ قُرَّةَ الْعَيْنِ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ وَ احْتُضِرَ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ ارْفُقْ بِهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ فَيُوَفِّقُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ وَ مَا ذَاكَ فَيَقُولُ وَلَايَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَيَقُولُ صَدَقْتَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ عَنْهُ «1» وَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَرْجُوهُ فَقَدْ أَدْرَكْتَهُ أَبْشِرْ بِالسَّلَفِ الصَّالِحِ مُرَافَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ ع ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا رَفِيقاً ثُمَّ يُنْزَلُ بِكَفَنِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ حَنُوطِهِ مِنَ الْجَنَّةِ بِمِسْكٍ أَذْفَرَ فَيُكَفَّنُ بِذَلِكَ الْكَفَنِ وَ يُحَنَّطُ بِذَلِكَ الْحَنُوطِ ثُمَّ يُكْسَى حُلَّةً صَفْرَاءَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فَتَحَ اللَّهُ لَهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ رَوْحِهَا وَ رَيْحَانِهَا ثُمَّ يُفْسَحُ لَهُ عَنْ أَمَامِهِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ نَمْ نَوْمَةَ الْعَرُوسِ عَلَى فِرَاشِهَا أَبْشِرْ بِرَوْحٍ وَ رَيْحَانٍ وَ جَنَّةِ نَعِيمٍ وَ رَبٍّ غَيْرِ غَضْبَانَ ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ وَ يَضْمَحِلُّ الْمُحِلُّونَ وَ قَلِيلٌ مَا يَكُونُونَ هَلَكَتِ الْمَحَاضِيرُ وَ نَجَا الْمُقَرَّبُونَ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع أَنْتَ أَخِي وَ مِيعَادُ مَا بَيْنِي وَ بَيْنَكَ وَادِي السَّلَامِ}} <br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر محمد بن سنان مثله بيان المحلون الذين لا يرون حرمة الأئمة ع و لا يتابعونهم قال الفيروزآبادي رجل محل منتهك للحرام أو لا يرى للشهر الحرام حرمة و يقال رجل محضير أي كثير العدو و المحاضير جمعه أي الذين يستعجلون في طلب الفرج بقيام القائم ع و المقربون بفتح الراء أي أهل التسليم و الانقياد فإنهم المقربون عند الله أو بكسر الراء أي الذين يقولون الفرج قريب و لا يستبطئونه.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 199<br /> <br /> (1) في المصدر: منه. م.<br /> <br /> (1) في نسخة: فأبغضه و اعنف عليه.<br /> <br /> (2) في نسخة: رقبتك.<br /> <br /> (3) في المصدر: فتح له من أبواب النار. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # امکان بخشش و آمرزش گنه کاران قبل از مرگ<br /> # حضور پیامبر بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر دوست داشتن و مدارا با محتضر محب اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # توفیق الهی به مومن محتضر جهت پاسخ مثبت به سوالات ملک الموت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط مومن محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت توسط محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آسانی مرگ با تصدیق ولایت مداری محتضر توسط ملک الموت<br /> # بشارت ملک الموت به در امان بودن محتضر ولایت مدار<br /> # مدارای ملک الموت با محتضر ولایت مدار<br /> # نزول کفن و حنوط بهشتی پس از جان دادن برای مومن محب اهل بیت<br /> # پاداش‌های برزخی مومن محب اهل بیت<br /> # پوشاندن جامه زرد بهشتی بر تن مومن پس از مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت به مومن محب اهل بیت پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # بشارت به آرامش و خوشبختی و بهره‌مندی از نعمات بهشتی به مومن محب اهل بیت در قبر<br /> # کیفیت گشایش قبر بر مومن محب اهل بیت<br /> # دیدار مومن محب اهل بیت با اهل بیت در جنان رضوی در عالم برزخ<br /> # همنشینی مومن محب اهل بیت با اهل بیت در عالم برزخ<br /> # رجعت<br /> # رجعت مومن محب اهل بیت<br /> # رجعت مومنان و محبان اهل بیت از بزرخ به دنیا پس از ظهور حضرت حجت<br /> # یاری مومنان محب اهل بیت به حضرت حجت پس از بازگشت از برزخ به دنیا<br /> # علی، برادر رسول خدا<br /> # اخوت پیامبر با امیرالمومنین<br /> # وادی السلام، وعده‌گاه پیامبر و امیرالمومنین<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ وَ إِذَا احْتُضِرَ الْكَافِرُ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَبْغِضْهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ‏ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ «1» وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ وَ أَعْنِفْ عَلَيْهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رِهَانِكَ «2» أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ مِنَ النَّارِ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ أَبْشِرْ يَا عَدُوَّ اللَّهِ بِسَخَطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَذَابِهِ وَ النَّارِ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ نَزَلَ بِكَ ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا عَنِيفاً ثُمَّ يُوَكِّلُ بِرُوحِهِ ثَلَاثَمِائَةِ شَيْطَانٍ كُلُّهُمْ يَبْزُقُ فِي وَجْهِهِ وَ يَتَأَذَّى بِرُوحِهِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فُتِحَ لَهُ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ «3» فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ قَيْحِهَا وَ لَهَبِهَا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبر نزد کافر محتضر <br /> # حضور امیرالمومنین نزد کافر محتضر<br /> # حضور جبرئیل نزد کافر محتضر<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر محتضر<br /> # بغض اهل بیت<br /> # آثار بغض و دشمنی با اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر بغض و سختگیری با محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # پاسخ منفی کافر محتضر به سوالات ملک الموت پیرامون ولایت اهل بیت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط کافر محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت کافر محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # سختی مرگ با انکار ولایت<br /> # بشارت ملک الموت به کافر محتضر از خوف و خشم و عذاب الهی<br /> # سختگیری ملک الموت با کافر محتضر<br /> # گماشته شدن 300 شیطان بر روح کافر محتضر و عذاب روح او<br /> # گشوده شدن دری از درهای آتش بر کافر پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # عذاب‌های برزخی کافر <br /> # سرنوشت کافر در عالم برزخ<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و دوم==<br /> {{متن حدیث|52- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْقَصِيرِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ مِيثَمٍ عَنْ عَبَايَةَ الْأَسَدِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيّاً ع يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا يُبْغِضُنِي عَبْدٌ أَبَداً يَمُوتُ عَلَى بُغْضِي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يَكْرَهُ وَ لَا يُحِبُّنِي عَبْدٌ أَبَداً فَيَمُوتُ عَلَى حُبِّي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يُحِبُّ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَعَمْ وَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْيَمِينِ}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # # حب و بغض امیرالمومنین<br /> # اثر حب و بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # حضور امیرالمومنین نزد محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره غضبناک توسط مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره‌ای دوست داشتنی توسط محب آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # کیفیت مشاهده چهره امیرالمومنین توسط محب و مبغض حضرت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و سوم==<br /> {{متن حدیث|53- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: كَانَ خَطَّابٌ الْجُهَنِيُّ خَلِيطاً لَنَا وَ كَانَ شَدِيدَ النَّصْبِ لِآلِ مُحَمَّدٍ ص‏ وَ كَانَ يَصْحَبُ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ أَعُودُهُ لِلْخُلْطَةِ وَ التَّقِيَّةِ فَإِذَا هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ فِي حَدِّ الْمَوْتِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا لِي وَ لَكَ يَا عَلِيُّ فَأَخْبَرْتُ بِذَلِكَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ «1».}}<br /> <br /> (1) ذكرت هذه الجملة في المصدر مرتين. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # همنشینی و معاشرت خطاب جهنی با ابن ابی یعفور<br /> # کیفیت احتضار خطاب جهنی<br /> # عداوت شدید خطاب جهنی با اهل بیت پیامبر<br /> # ناصبی بودن خطاب جهنی<br /> # اثر بغض و عداوت با اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # دشمنی نجده حروری با اهل بیت<br /> # مصاحبت خطاب جهنی با نجده حروری<br /> # مصاحبت با دشمنان اهل بیت<br /> # عیادت از دشمنان اهل بیت از روی تقیه<br /> # حضور امیرالمومنین نزد نواصب در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط خطاب جهنی در لحظه احتضار<br /> # کشف حقیقت بر دشمنان امیرالمومنین در لحظه احتضار<br /> # کشف حقانیت امیرالمومنین بر نواصب در لحظه احتضار<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و چهارم==<br /> {{متن حدیث|54- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ع أَمَامَكَ «2».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 201<br /> <br /> (2) تقدم الحديث عن المحاسن تحت رقم 17.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فراغت مومن از نگرانی‌های هم و غم دنیابا رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به امنیت برای مومن با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به مومن محتضر به مشاهده پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه <br /> # حضور و استقبال پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه از مومن محتضر<br /> # جایگاه و مقام مومن در برزخ<br /> # آسانی مرگ مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت ایشان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و پنجم==<br /> {{متن حدیث|55- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ...}} قَالَ إِنَّ نَفْسَ الْمُحْتَضَرِ إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ كَانَ مُؤْمِناً رَأَى مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلَهَا بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}}<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهدات ماورایی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # مشاهده منزل در بهشت توسط محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # زمان مشاهده منزلگاه خود در بهشت در حال احتضار<br /> # درخواست مومن محتضر پس از مشاهده منزل خود در بهشت جهت باطگشت به دنیا و خبر دادن به خانواده خود<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از فرارسیدن مرگ<br /> # رد درخواست محتضر جهت بازگشت به دنیا حتی برای اهل ایمان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و ششم==<br /> {{متن حدیث|56- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر حَمَّادُ بْنُ عِيسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِيّاً بِحَضْرَتِهِ}}.<br /> <br /> {{عربی|أقول: قد مر كثير من أخبار هذا الباب في الأبواب السابقة و سيأتي كثير منها في باب البرزخ و غيرها.<br /> وَ قَالَ الْبُرْسِيُّ فِي مَشَارِقِ الْأَنْوَارِ، رَوَى الْمُفِيدُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع يَا عَلِيُّ إِنَّ مُحِبِّيكَ يَفْرَحُونَ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ عِنْدَ خُرُوجِ أَنْفُسِهِمْ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَشْهَدُهُمْ وَ عِنْدَ الْمُسَاءَلَةِ فِي الْقُبُورِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تُلَقِّنُهُمْ وَ عِنْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَعْرِفُهُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|تذييل اعلم أن حضور النبي ص و الأئمة صلوات الله عليهم عند الموت مما قد ورد به الأخبار المستفيضة و قد اشتهر بين الشيعة غاية الاشتهار و إنكار مثل‏ ذلك لمحض استبعاد الأوهام ليس من طريقة الأخيار و أما نحو حضورهم و كيفيته فلا يلزم الفحص عنه بل يكفي فيه و في أمثاله الإيمان به مجملا على ما صدر عنهم ع و ما يقال من أن هذا خلاف الحس و العقل أما الأول فلأنا نحضر الموتى إلى قبض روحهم و لا نرى عندهم أحدا و أما الثاني فلأنه يمكن أن يتفق في آن واحد قبض أرواح آلاف من الناس في مشارق الأرض و مغاربها و لا يمكن حضور الجسم في زمان واحد في أمكنة متعددة فيمكن الجواب عن الأول بوجوه.}}<br /> #{{عربی|'''الأول''' أن الله تعالى قادر على أن يحجبهم عن أبصارنا لضرب من المصلحة كما ورد في أخبار الخاصة و العامة في تفسير قوله تعالى جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً إن الله تعالى أخفى شخص النبي ص عن أعدائه مع أن أولياءه كانوا يرونه و إنكار أمثال ذلك يفضي إلى إنكار أكثر معجزات الأنبياء و الأوصياء ع و قد مر فيما نقلنا من تفسير العسكري ع التصريح بهذا الوجه.}}<br /> #{{عربی|'''الثاني''' أنه يمكن أن يكون حضورهم بجسد مثالي لطيف لا يراه غير المحتضر كحضور ملك الموت و أعوانه و سيأتي الأخبار في سائر الموتى أن أرواحهم في البرزخ تتعلق بأجساد مثالية و أما الحيّ من الأئمة ع فلا يبعد تصرف روحه لقوّته في جسد مثالي أيضا.}}<br /> #{{عربی|'''الثالث''' أنه يمكن أن يخلق الله تعالى لكل منهم مثالا بصورته و هذه الأمثلة يكلمون الموتى و يبشرونهم من قبلهم عليهم السلام كما ورد في بعض الأخبار بلفظ التمثيل.}}<br /> #{{عربی|'''الرابع''' أنه يمكن أن يرتسم صورهم في الحس المشترك بحيث يشاهدهم المحتضر و يتكلم معهم كما في المبرسم.}}<br /> #{{عربی|'''الخامس''' ما ذكره السيد المرتضى رضي الله عنه و هو أن المعنى أنه يعلم في تلك الحال ثمرة ولايتهم و انحرافه عنهم لأن المحبّ لهم يرى في تلك الحال ما يدله على أنه من أهل الجنة و كذا المبغض لهم يرى ما يدله على أنه من أهل النار فيكون حضورهم و تكلمهم استعارة تمثيلية و لا يخفى أن الوجهين الأخيرين بعيدان عن‏ سياق الأخبار بل مثل هذه التأويلات ردّ للأخبار و طعن في الآثار و أما الجواب عن الوجه الثاني فبأنه إنما يتمّ الشبهة إذا ثبت وقوع هذا الاتفاق و محض الإمكان لا يكفي في ذلك مع أنه إذا قلنا بأن حضورهم في الأجساد المثالية يمكن أن يكون لهم أجساد مثالية كثيرة لما جعل الله لهم من القدرة الكاملة التي بها امتازوا عن سائر البشر و في الوجوه الثلاثة الأخيرة على تقدير صحتها اندفاع هذا الإيراد ظاهر و الأحوط و الأولى في أمثال تلك المتشابهات الإيمان بها و عدم التعرض لخصوصياتها و تفاصيلها و إحالة علمها إلى العالم ع كما مر في الأخبار التي أوردناها في باب التسليم وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 202<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # نخستین مشاهدات مومن پس از مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و امیرالمومنین توسط مومن پس از مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرالمومنین در کنار مومن پس از مرگ<br /> # اهمیت ایمان در لحظه مرگ<br /> # اثر ایمان پس از مرگ<br /> # نقش و جایگاه پیامبراکرم و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D8%B9%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%B0%D9%84%D9%83_%D9%88_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85&diff=1375805 2026-06-09T05:35:23Z

<p>انزابی: /* حدیث ششم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> <br /> '''باب 7 ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم‏:<br /> '''<br /> <br /> ==حدیث نخست==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|1- م، تفسير الإمام عليه السلام إِنَّ الْمُؤْمِنَ الْمُوَالِيَ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الْمُتَّخِذَ لِعَلِيٍّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ إِمَامَهُ الَّذِي يَحْتَذِي مِثَالَهُ وَ سَيِّدَهُ الَّذِي يُصَدِّقُ أَقْوَالَهُ وَ يُصَوِّبُ أَفْعَالَهُ وَ يُطِيعُهُ بِطَاعَةِ مَنْ يَنْدُبُهُ مِنْ أَطَايِبِ ذُرِّيَّتِهِ لِأُمُورِ الدِّينِ وَ سِيَاسَتِهِ إِذَا حَضَرَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى مَا لَا يُرَدُّ وَ نَزَلَ بِهِ مِنْ قَضَائِهِ مَا لَا يُصَدُّ وَ حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ أَعْوَانُهُ وَجَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ عَلِيّاً سَيِّدَ الْوَصِيِّينَ وَ عِنْدَ رِجْلَيْهِ مِنْ جَانِبٍ الْحَسَنَ سِبْطَ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ الْحُسَيْنَ سَيِّدَ الشُّهَدَاءِ أَجْمَعِينَ وَ حَوَالَيْهِ بَعْدَهُمْ خِيَارَ خَوَاصِّهِمْ وَ مُحِبِّيهِمْ الَّذِينَ هُمْ سَادَةُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ سَادَاتِهِمْ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ يَنْظُرُ الْعَلِيلُ الْمُؤْمِنُ إِلَيْهِمْ فَيُخَاطِبُهُمْ بِحَيْثُ يَحْجُبُ اللَّهُ صَوْتَهُ عَنْ آذَانِ حَاضِرِيهِ كَمَا يَحْجُبُ رُؤْيَتَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ‏ وَ رُؤْيَةَ خَواصِّنَا عَنْ أَعْيُنِهِمْ لِيَكُونَ إِيمَانُهُمْ بِذَلِكَ أَعْظَمَ ثَوَاباً لِشِدَّةِ الْمِحْنَةِ عَلَيْهِمْ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ رَبِّ الْعِزَّةِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا وَصِيَّ رَسُولِ رَبِّ الرَّحْمَةِ بِأَبِي أَنْتُمَا وَ أُمِّي يَا شِبْلَيْ مُحَمَّدٍ وَ ضِرْغَامَيْهِ يَا وَلَدَيْهِ وَ سِبْطَيْهِ يَا سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الْمُقَرَّبِينَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ مَرْحَباً بِكُمْ مَعَاشِرَ خِيَارِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ وَلَدَيْهِمَا مَا كَانَ أَعْظَمَ شَوْقِي إِلَيْكُمْ وَ مَا أَشَدَّ سُرُورِي الْآنَ بِلِقَائِكُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ قَدْ حَضَرَنِي وَ لَا أَشُكُّ فِي جَلَالَتِي فِي صَدْرِهِ لِمَكَانِكَ وَ مَكَانِ أَخِيكَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص كَذَلِكَ هُوَ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى مَلَكِ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اسْتَوْصِ بِوَصِيَّةِ اللَّهِ فِي الْإِحْسَانِ إِلَى مَوْلَانَا وَ خَادِمِنَا وَ مُحِبِّنَا وَ مُؤْثِرِنَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِي الْجِنَانِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص لِيَنْظُرَ إِلَى الْعُلُوِّ فَيَنْظُرُ إِلَى مَا لَا يُحِيطُ بِهِ الْأَلْبَابُ «1» وَ لَا يَأْتِي عَلَيْهِ الْعَدَدُ وَ الْحِسَابُ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ كَيْفَ لَا أَرْفُقُ بِمَنْ ذَلِكَ ثَوَابُهُ وَ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَعِزَّتُهُ زُوَّارُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْمَوْتَ عَقَبَةً «2» لَا يَصِلُ إِلَى تِلْكَ الْجِنَانِ إِلَّا مَنْ قَطَعَهَا لَمَا تَنَاوَلْتُ رُوحَهُ وَ لَكِنْ لِخَادِمِكَ وَ مُحِبِّكَ هَذَا أُسْوَةٌ «3» بِكَ وَ بِسَائِرِ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ الَّذِينَ أُذِيقُوا الْمَوْتَ لِحُكْمِ اللَّهِ تَعَالَى ثُمَّ يَقُولُ مُحَمَّدٌ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَاكَ أَخَانَا قَدْ سَلَّمْنَاهُ إِلَيْكَ فَاسْتَوْصِ بِهِ خَيْراً ثُمَّ يَرْتَفِعُ هُوَ وَ مَنْ مَعَهُ إِلَى رَوْضِ الْجِنَانِ وَ قَدْ كُشِفَ مِنَ الْغِطَاءِ وَ الْحِجَابِ لِعَيْنِ ذَلِكَ الْمُؤْمِنِ الْعَلِيلِ فَيَرَاهُمُ الْمُؤْمِنُ هُنَاكَ بَعْدَ مَا كَانُوا حَوْلَ فِرَاشِهِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ الْوَحَا الْوَحَا «4» تَنَاوَلْ رُوحِي وَ لَا تُلْبِثْنِي هَاهُنَا فَلَا صَبْرَ لِي عَنْ مُحَمَّدٍ وَ أَعِزَّتِهِ وَ أَلْحِقْنِي بِهِمْ‏.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن)<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رؤیة علی (مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر)<br /> # '''حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین<br /> # '''خطاب مؤمن محتضر به پیامبر و ائمه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / خطاب مؤمن به پیامبر و ائمه<br /> # '''سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق<br /> # '''نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ<br /> # '''تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / (ملک‌الموت) / (آداب ملک‌الموت در قبض روح مؤمن) / تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر<br /> # '''اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر''': مرگ / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر)) / حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر<br /> # '''افزایش ثواب ایمان با شدت محنت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> # '''مرگ به عنوان عقبه رسیدن به بهشت''': مرگ / حکمت مرگ / مرگ عقبه رسیدن به بهشت<br /> # '''اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان''': مرگ / اقسام مرگ / به لحاظ تعلق به موجودات / مرگ انسان / مرگ انبیا / اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان<br /> # '''جایگاه والای مؤمن موالی در نزد خدا''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # احوالات قبض روح مومن<br /> # حضور ملک الموت با جمعی دیگر از فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # حضور پیامبر اکرم بر بالای سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امام حسن در کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضورامام حسین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی مومن محتضر با پیامبر و اهل بیت <br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # عدم مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین مومن محتضر<br /> # عدم شنیدن صدای گفتگوی محتضر با پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین او<br /> # خوش آمد گویی مومن به پیامبر و اهل بیت بر بالین خود در هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سفارش پیامبر به ملک الموت بر مدارا با مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در باغ‌های بهشت توسط مومن در حال احتضار<br /> # اشتیاق مومن جهت ملحق شدن به پیامبر و اهل بیت<br /> # تقدم پیامبر بر امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> #امامت / اعتقاد به جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/ حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اصحاب اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #امامت /تاثر اعتقاد به امامت هنگام مرگ/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه مومن معتقد با اهل بیت علیهم السلام/ اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امیر مومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> # سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> ===بخش دوم===<br /> {{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ يَتَنَاوَلُ مَلَكُ الْمَوْتِ رُوحَهُ فَيَسُلُّهَا كَمَا يَسُلُّ الشَّعْرَةَ مِنَ الدَّقِيقِ وَ إِنْ كُنْتُمْ تَرَوْنَ أَنَّهُ فِي شِدَّةٍ فَلَيْسَ هُوَ فِي شِدَّةٍ بَلْ هُوَ فِي رَخَاءٍ وَ لَذَّةٍ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ وَجَدَ جَمَاعَتَنَا هُنَاكَ وَ إِذَا جَاءَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ خِيَارُ صَحَابَتِهِمْ بِحَضْرَةِ صَاحِبِنَا فَلْنَتَّضِعْ لَهُمَا «1» فَيَأْتِيَانِ فَيُسَلِّمَانِ عَلَى مُحَمَّدٍ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى عَلِيٍّ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى الْحَسَنَيْنِ سَلَاماً يَجْمَعَانِهِمَا فِيهِ ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى سَائِرِ مَنْ مَعَنَا مِنْ أَصْحَابِنَا ثُمَّ يَقُولُونَ قَدْ عَلِمْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ زِيَارَتَكَ فِي خَاصَّتِكَ لِخَادِمِكَ وَ مَوْلَاكَ وَ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ يُرِيدُ إِظْهَارَ فَضْلِهِ لِمَنْ بِهَذِهِ الْحَضْرَةِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ مَنْ يَسْمَعُنَا مِنْ مَلَائِكَتِهِ بَعْدَهُمْ لَمَا سَأَلْنَاهُ وَ لَكِنْ أَمْرُ اللَّهِ لَا بُدَّ مِنْ امْتِثَالِهِ ثُمَّ يَسْأَلَانِهِ فَيَقُولَانِ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ وَ مَنْ إِمَامُكَ وَ مَا قِبْلَتُكَ وَ مَنْ شِيعَتُكَ وَ مَنْ إِخْوَانُكَ فَيَقُولُ اللَّهُ رَبِّي وَ مُحَمَّدٌ نَبِيِّي وَ عَلِيٌّ وَصِيُّ مُحَمَّدٍ إِمَامِي وَ الْكَعْبَةُ قِبْلَتِي وَ الْمُؤْمِنُونَ الْمُوَالُونَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ آلِهِمَا وَ أَوْلِيَاؤُهُمَا الْمُعَادُونَ لِأَعْدَائِهِمَا إِخْوَانِي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ أَخَاهُ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ وَ أَنَّ مَنْ نَصَبَهُمْ لِلْإِمَامَةِ مِنْ أَطَايِبِ عِتْرَتِهِ وَ خِيَارِ ذُرِّيَّتِهِ خُلَفَاءُ الْأُمَّةِ وَ وُلَاةُ الْحَقِّ وَ الْقَوَّامُونَ بِالصِّدْقِ فَيَقُولَانِ عَلَى هَذَا حَيِيتَ وَ عَلَى هَذَا مِتَّ وَ عَلَى هَذَا تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَ تَكُونُ مَعَ مَنْ تَتَوَلَّاهُ فِي دَارِ كَرَامَةِ اللَّهِ وَ مُسْتَقَرِّ رَحْمَتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد<br /> # '''پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی<br /> # '''حضور پیامبر و اهل بیت در قبر مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و أهل بيته عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در قبر مؤمن)<br /> # '''تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال <br /> # '''سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''سلام مشترک نکیر و منکر به حسنین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر<br /> # '''پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ مؤمن به سؤال قبر)) / پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین<br /> # '''بشارت نکیر و منکر به بعث با ائمه''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ارکان سؤال قبر / سائلون / نکیر و منکر / ((بشارت منکر و نکیر)) / بشارت منکر و نکیر به بعث با ائمه<br /> # '''تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم / ((تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی))<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / ((آشکار کردن فضل مؤمن)) / حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر<br /> # '''اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / مسئول عنه (موارد سوال) / دین / اصول دین / امام / سؤال از ولایت اهل بیت به صورت کلی و ولایت امیرالمؤمنین به طور ویژه / اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر<br /> # '''رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / ((آثار پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی<br /> # '''احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ''': برزخ / العلاقات فی عالم القبر / ((علاقات الملائکه مع المعصومین)) / ((آداب فرشتگان با معصومان در عالم برزخ)) / احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ<br /> # '''جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم/ ((تنعم ویژه شیعیان)) / جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح مومن<br /> # آسانی قبض روح برای مومن<br /> # حضور اهل بیت در قبر مومن (برزخ)<br /> # مشاهده اهل بیت توسط مومن در قبر (عالم برزخ)<br /> # تواضع نکیر و منکر در برابر پیامبر و اهل بیت هنگام حضور در قبر مومن<br /> # اطاعت مطلق نکیر و منکر از اوامر الهی<br /> # سوال و جواب نکیر و منکر در قبر با مومن<br /> # اقرار مومن به توحید، نبوت پیامبر و امامت اهل بیت در قبر<br /> # اعتراف نکیر و منکر به عاقبت بخیری مومن در دنیا و آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح<br /> #معاد/ موت/ فرشتگان نکیر و منکر/ کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح<br /> #کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> ===بخش سوم===<br /> {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ إِنْ كَانَ لِأَوْلِيَائِنَا مُعَادِياً وَ لِأَعْدَائِنَا مُوَالِياً وَ لِأَضْدَادِنَا بِأَلْقَابِنَا مُلَقِّباً فَإِذَا جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِنَزْعِ رُوحِهِ مَثَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِذَلِكَ الْفَاجِرِ سَادَتَهُ الَّذِينَ اتَّخَذَهُمُ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْوَاعِ الْعَذَابِ مَا يَكَادُ نَظَرُهُ إِلَيْهِمْ يُهْلِكُهُ وَ لَا يَزَالُ يَصِلُ إِلَيْهِ مِنْ حَرِّ عَذَابِهِمْ مَا لَا طَاقَةَ لَهُ بِهِ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا أَيُّهَا الْفَاجِرُ الْكَافِرُ تَرَكْتَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ إِلَى أَعْدَائِهِ فَالْيَوْمَ لَا يُغْنُونَ عَنْكَ شَيْئاً وَ لَا تَجِدُ إِلَى مَنَاصٍ «2» سَبِيلًا فَيَرِدُ عَلَيْهِ مِنَ الْعَذَابِ مَا لَوْ قُسِمَ أَدْنَاهُ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا لَأَهْلَكَهُمْ ثُمَّ إِذَا دُلِّيَ فِي‏ قَبْرِهِ رَأَى بَاباً مِنَ الْجَنَّةِ مَفْتُوحاً إِلَى قَبْرِهِ يَرَى مِنْهُ خَيْرَاتِهَا فَيَقُولُ لَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ انْظُرْ إِلَى مَا حُرِمْتَ مِنْ تِلْكَ الْخَيْرَاتِ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ بَابٌ مِنَ النَّارِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْهُ مِنْ عَذَابِهَا فَيَقُولُ رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ يَا رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|الضرغام بالكسر الأسد.}}<br /> <br /> (2)المناص: الملجأ و المفر.<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 176<br /> <br /> ====واسطی====<br /> <br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر<br /> # '''رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر<br /> # '''توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((مکالمه ملک الموت با کافر)) / توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی<br /> # '''بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ<br /> # '''شدت عذاب کافران هنگام احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / شدت عذاب کافران هنگام احتضار<br /> # '''نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه کافر در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت<br /> # '''ورود عذاب دوزخ به قبر کافر''': برزخ / احوال برزخ / پاداش و کیفر برزخی (لذت و الم) / کیفر برزخی / عذاب قبر / أصناف عذاب عالم القبر / فتح باب إلی النار / ورود عذاب دوزخ به قبر کافر<br /> # '''درخواست کافر برای تأخیر قیامت''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / ((دعاء الکافر)) / درخواست کافر برای تأخیر قیامت <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / / ((حکمت تمثل پیشوایان باطل)) / رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان<br /> # '''تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ''': برزخ / احوال برزخ / ((مقایسه بین احوال مؤمن و کافر)) / تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ<br /> # '''اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا''': مرگ / ((عبرت های مرگ)) / اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا<br /> # '''ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / طلب أرواح الکفار عدم وقوع القیامة / ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تولی و تبری<br /> # نقش تولی و تبری در لحظه مرگ<br /> # عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # عذاب دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت و دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر هنگام احتضار<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشت و عذاب‌های جهنم توسط کافر در عالم قبر<br /> # شدت عذاب کافر در عالم قبر<br /> # عذاب برزخی کافر<br /> # عذاب دوستان و دشمنان اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح کسانی که لقب دشمنان اهل بیت ع را دارند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبر/احوال کافر در قبر/نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #قبض روح کسانی که لقب دشمنان <br /> #عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> {{متن حدیث|2- م، تفسير الإمام عليه السلام قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ «1» الَّذِينَ يُقَدِّرُونَ أَنَّهُمْ يَلْقَوْنَ رَبَّهُمْ اللِّقَاءَ الَّذِي هُوَ أَعْظَمُ كَرَامَاتِهِ وَ إِنَّمَا قَالَ يَظُنُّونَ لِأَنَّهُمْ لَا يَرَوْنَ بِمَا ذَا يُخْتَمُ لَهُمْ وَ الْعَاقِبَةُ مَسْتُورَةٌ عَنْهُمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ إِلَى كَرَامَاتِهِ وَ نَعِيمِ جِنَانِهِ لِإِيمَانِهِمْ وَ خُشُوعِهِمْ لَا يَعْلَمُونَ ذَلِكَ يَقِيناً لِأَنَّهُمْ لَا يَأْمَنُونَ أَنْ يُغَيَّرُوا وَ يُبَدَّلُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا يَزَالُ الْمُؤْمِنُ خَائِفاً مِنْ سُوءِ الْعَاقِبَةِ وَ لَا يَتَيَقَّنُ الْوُصُولَ إِلَى رِضْوَانِ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ وَقْتُ نَزْعِ رُوحِهِ وَ ظُهُورِ مَلَكِ الْمَوْتِ لَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِ وَ هُوَ فِي شِدَّةِ عِلَّةٍ وَ عَظِيمِ ضِيقِ صَدْرِهِ بِمَا يُخَلِّفُ مِنْ أَمْوَالِهِ وَ لِمَا هُوَ عَلَيْهِ مِنِ اضْطِرَابِ أَحْوَالِهِ فِي مُعَامِلِيهِ وَ عِيَالِهِ وَ قَدْ بَقِيَتْ فِي نَفْسِهِ مَرَارَتُهَا وَ حَسَرَاتُهَا وَ اقْتَطَعَ دُونَ أَمَانِيِّهِ فَلَمْ يَنَلْهَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ مَا لَكَ تَجَرَّعُ غُصَصَكَ قَالَ لِاضْطِرَابِ أَحْوَالِي وَ اقْتِطَاعِكَ لِي دُونَ آمَالِي فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ هَلْ يَحْزَنُ عَاقِلٌ مِنْ فَقْدِ دِرْهَمٍ زَائِفٍ وَ اعْتِيَاضِ أَلْفِ أَلْفِ ضِعْفِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَانْظُرْ فَوْقَكَ فَيَنْظُرُ فَيَرَى دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ وَ قُصُورَهَا الَّتِي يَقْصُرُ دُونَهَا الْأَمَانِيُّ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ تِلْكَ مَنَازِلُكَ وَ نِعَمُكَ وَ أَمْوَالُكَ وَ أَهْلُكَ وَ عِيَالُكَ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِكَ هَاهُنَا وَ ذُرِّيَّتِكَ صَالِحاً فَهُمْ هُنَاكَ مَعَكَ أَ فَتَرْضَى بِهِ بَدَلًا مِمَّا هُنَاكَ فَيَقُولُ بَلَى وَ اللَّهِ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرْ فَيَنْظُرُ فَيَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمَا فِي أَعْلَى عِلِّيِّينَ فَيَقُولُ أَوَ تَرَاهُمْ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكَ وَ أَئِمَّتُكَ هُمْ هُنَاكَ جُلَّاسُكَ وَ آنَاسُكَ «2» أَ فَمَا تَرْضَى‏ بِهِمْ بَدَلًا مِمَّنْ تُفَارِقُ هَاهُنَا فَيَقُولُ بَلَى وَ رَبِّي فَذَلِكَ مَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا فَمَا أَمَامَكُمْ مِنَ الْأَهْوَالِ كُفِيتُمُوهَا وَ لَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا تُخَلِّفُونَهُ مِنَ الذَّرَارِيِّ وَ الْعِيَالِ فَهَذَا الَّذِي شَاهَدْتُمُوهُ فِي الْجِنَانِ بَدَلًا مِنْهُمْ وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ هَذِهِ مَنَازِلُكُمْ وَ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكُمْ آنَاسُكُمْ وَ جُلَّاسُكُمْ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 177<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت''': مرگ / ((معرفت مرگ)) / ((یقین به عاقبت)) / ((ظن به لقاء الله)) / ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت<br /> # '''ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / حالات المحتضر عند قبض الروح / ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ<br /> # '''نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعة هنگام احتضار / نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر<br /> # '''تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین<br /> # '''بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ<br /> # '''رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان<br /> # '''جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ''': مرگ / خوف از مرگ / ((حکمت خوف از مرگ)) / ((عدم یقین به عاقبت)) / حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ <br /> # '''رابطه استقامت با تنزل ملائکه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / ((تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / ((شرایط تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / رابطه استقامت با تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # '''حکمت نمایش بهشت برای زدودن حسرت دنیا''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه مؤمن در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / نمایش بهشت به مؤمن در قبر برای زدودن حسرت دنیا<br /> # '''تفاوت ارزش دنیا و آخرت در نگاه مؤمن''': ((این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی))<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دیدار با خدا، بزرگترین کرامت انسان<br /> # مخفی بودن عاقبت کار یا سرنوشت انسان بر او<br /> # عدم یقین داشتن مومن به رسیدن به رضوان الهی تا لحظه مرگ<br /> # هراس همیشگی مومن از سوء عاقبت<br /> # کیفیت حال مومن هنگام حضور ملک الموت بر بالین او<br /> # اظهار ناراحتی مومن از جدایی اموال و عیال خود در لحظه مرگ<br /> # گفتگوی مومن با ملک الموت در لحظه مرگ<br /> # مشاهده منازل و درجات بهشتی توسط مومن در لحظه مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و اهل بیت توسط مومن در اعلی علیین در لحظه مرگ<br /> # یادآوری بی‌ارزش بودن مال دنیا توسط ملک الموت به مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # منازل و درجات اهل بیت در عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ گمان به لقاء الله توسط مومن/ معنای گمان به لقاء الله<br /> #اخلاق/ سیر و سلوک توحیدی / لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #معاد/عاقبت امر بندگان/ مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/ قبر/ فشار قبر/ تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #معاد/موت/نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ تعلق خاطربنده به اموال و خانواده هنگام مرگ/ راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #معاد/موت/ نگرانی مومن از شدائد پس از مرگ/ بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معنای گمان به لقاء الله<br /> #لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> {{متن حدیث|3- ين، كِتَابُ حُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ وَ النَّوَادِرُ الْقَاسِمُ عَنْ كُلَيْبٍ الْأَسَدِيِّ «1» قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ بَلَغَنَا عَنْكَ حَدِيثٌ قَالَ وَ مَا هُوَ قُلْتُ قَوْلُكَ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا كَانَ فِي هَذِهِ وَ أَوْمَأْتَ بِيَدِكَ إِلَى حَلْقِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ أَهْلُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ أَمَّا مَا كَانَ يَتَخَوَّفُ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ وَلَّى عَنْهُ وَ أَمَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ «2».}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(1) كليب وزان (زبير) هو كليب بن معاوية بن جبلة الصيداوى الأسدى، أبو محمد، و قيل أبو الحسين، روى عن أبي جعفر و أبي عبد اللّه عليهما السلام، له كتاب. أورد ترجمته النجاشيّ في ص 223 من رجاله، و في سائر كتب التراجم يوجد ترجمته و بيان حاله فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(2) تأتى صورة اخرى للحديث تحت رقم 14.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ <br /> # '''زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر)<br /> # '''تحقق وعده الهی در آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تحقق وعده الهی در آستانه مرگ<br /> # '''اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر شادمانی مؤمن محتضر تا لحظه مرگ''': ( .. ؟ .. )<br /> # '''رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((آثار ولایت محمد و آل محمد هنگام احتضار)) / رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده<br /> # '''حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حکمت حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر))<br /> # '''اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی''': مرگ / متعلقات مرگ / ((حسن الخاتمة)) / ((شرائط حسن الخاتمة)) / ((استقامت تا لحظه مرگ)) / اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رنج و سختی دائمی دنیا برای مومن تا لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> {{متن حدیث|4- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الْأَمْرِ حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَجُلًا مِنْ آلِ عُثْمَانَ كَانَ سَبَّابَةً لِعَلِيٍّ ع فَحَدَّثَتْنِي مَوْلَاةٌ لَهُ كَانَتْ تَأْتِينَا قَالَتْ لَمَّا احْتُضِرَ قَالَ مَا لِي وَ لَهُمْ قُلْتُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ مَا لَهُ قَالَ هَذَا فَقَالَ لِمَا أُرِيَ مِنَ الْعَذَابِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً}} هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَا وَ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ ثَبَاتُ الشَّيْ‏ءِ فِي الْقَلْبِ وَ إِنْ صَلَّى وَ صَامَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((اوج کراهت از ولایت)) / اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((مشاهده عذاب در احتضار)) / مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار<br /> # '''شرط ایمان به تحکیم قلبی ولایت''': <br /> # '''بی‌اثری عبادات بدون ولایت قلبی''': <br /> # '''سرنوشت سبّاب علی(ع) هنگام احتضار''': <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / ((کشف حقیقت هنگام احتضار)) / حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ<br /> # '''رابطه تسلیم قلبی با نجات اخروی''': <br /> # '''حکمت نمایش عذاب برای منکران ولایت''': <br /> # '''اهمیت ثبات عقیدتی بر صرف اعمال ظاهری''':<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ...}}<br /> # مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ ناصبی<br /> # عاقبت ناصبی<br /> # عذاب سب کننده امیرالمومنین<br /> # لحظه رسیدن روح به گلوگاه (جان دادن)، اوج کراهت دشمن اهل بیت<br /> # مشاهده عذاب توسط ناصبی در لحظه مرگ<br /> # عذاب برزخی ناصبی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # بی‌ارزش بودن عبادات ناصبی بدون ایمان به ولایت<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/قبض روح مخالفان ولایت<br /> #معاد/موت/ قبض روح/قبض روح شخص ناصب امام علی علیه السلام<br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/ لزوم جای گرفتن امر ولایت در قلب <br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/شرط ایمان به ولایت در آیه مشاجره<br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/شرط ایمان، جای گیری ولایت در قلب است نه نماز و روزه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح مخالفان ولایت<br /> #قبض روح شخص ناصب امام علی علیه السلام<br /> #لزوم جای گرفتن امر ولایت در قلب <br /> #شرط ایمان به ولایت در آیه مشاجره<br /> #شرط ایمان، جای گیری ولایت در قلب است نه نماز و روزه<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> {{متن حدیث|5- شي، تفسير العياشي عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا أَحَدُكُمْ حِينَ يَبْلُغُ نَفْسُهُ هَاهُنَا يَنْزِلُ عَلَيْهِ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أُعْطِيتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى مَنْزِلِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَسْكَنِكَ‏ فِي الْجَنَّةِ وَ انْظُرْ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ع رُفَقَاؤُكَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 178<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت ملک‌الموت به تحقق امید مؤمن<br /> # بشارت ملک‌الموت به زوال ترس مؤمن<br /> # گشایش باب بهشت برای محتضر مؤمن<br /> # نمایش منزل بهشتی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # معرفی پیامبر و ائمه به عنوان رفیقان اخروی<br /> # تفسیر بشارت دنیوی به مشاهدات احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه نمایش پاداش پیش از مرگ کامل<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام احتضار<br /> # حکمت معرفی رفقای اخروی در بالین<br /> # اهمیت دیدار ائمه برای تسکین محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}<br /> # قبض روح مومن<br /> # گفتگوی ملک الموت با مومن در لحظه مرگ<br /> # بشارت ملک الموت به مومن در لحظه جان دادن<br /> # بشارت ملک الموت به امنیت مومن در لحظه مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت در لحظه مرگ در قبر مومن<br /> # مومن و مشاهده جایگاه خود در بهشت در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین{{ع}}، همراهان مومن در دنیا و آخرت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # قبر، منزل مومن<br /> # بهشت، مسکن مومن<br /> # پیامبراکرم، امام علی و حسنین، رفقای مومن در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ نزول فرشته مرگ هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به اعطای امور مورد انتظار مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به ایمن بودن از شدائد مرگ برای مومن<br /> #گشوده شدن و رویت جایگاه مومن در بهشت هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ ملاقات مومن با رسول خدا ص و امام علی ع و امام حسن ع و امام حسین ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ سبب نعمت و بشارت ها هنگام قبض روح مومن<br /> <br /> <br /> # '''نمایه های فوق مربوط به باب «ایمان و کفر/ مومن/ قبض روح مومن» هم می باشد.'''<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # نزول فرشته مرگ هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #بشارت به مومن هنگام مرگ <br /> #بشارت به اعطای امور مورد انتظار مومن هنگام مرگ<br /> #بشارت به ایمن بودن از شدائد مرگ برای مومن<br /> #گشوده شدن و رویت جایگاه مومن در بهشت هنگام قبض روح<br /> #ملاقات مومن با رسول خدا ص و امام علی ع و امام حسن ع و امام حسین ع هنگام قبض روح<br /> #سبب نعمت و بشارت ها هنگام قبض روح مومن<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> {{متن حدیث|6- شي، تفسير العياشي عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع مَا يُصْنَعُ بِأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَكَانَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَكَانَهُ مِنَّا إِلَّا أَنْ يَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا ثُمَّ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ أَ لَا أُبَشِّرُكَ يَا أَبَا حَمْزَةَ فَقُلْتُ بَلَى جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع مَعَهُ يَقْعُدُ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ مَا تَعْرِفُنِي أَنَا رَسُولُ اللَّهِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَمَا أَمَامَكَ خَيْرٌ لَكَ مِمَّا خَلَّفْتَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ أَمِنْتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ هَجَمْتَ عَلَيْهِ «1» أَيَّتُهَا الرُّوحُ اخْرُجِي إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَ رِضْوَانِهِ وَ يَقُولُ لَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِثْلَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَ لَا أُخْبِرُكَ بِذَلِكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ قَوْلِ اللَّهِ: (الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ ..) الْآيَةَ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) أي انتهيت إليه بغتة على غفلة منك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو نشانه مشاهده منزلت<br /> # حضور پیامبر و علی در بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر به زوال ترس مؤمن<br /> # بشارت پیامبر به تحقق امید مؤمن<br /> # دعوت پیامبر به سوی روح الله<br /> # تأیید علی بر سخنان پیامبر در بالین<br /> # تفسیر بشارت به آیه تقوا و ایمان<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مشاهده منزلت تا احتضار<br /> # حکمت حضور مشترک پیامبر و علی<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام مرگ<br /> # اهمیت اطمینان بخشی به محتضر مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # بشارت‌های امام باقر به رخدادهای لحظه مرگ برای مومن<br /> # حضور پیامبر و امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت رسول خدا از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # بشارت امیرالمومنین به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت امیرالمومنین از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # تفسیر قرآن توسط امام<br /> # علم امام به قرآن<br /> # علم امام به غیب (احوالات مرگ)<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ شناخت حقایق در آستانه مرگ <br /> #معاد/ موت/حال احتضار/شناخت جایگاه حقیقی اهل بیت ع در آستانه مرگ<br /> #معرفت/شناخت حقایق/.../ شناخت حقایق در آستانه مرگ <br /> #معرفت/شناخت حقایق/.../شناخت جایگاه حقیقی اهل بیت ع در آستانه مرگ<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ حاضر شدن رسول خدا ص و امام علی ع بر سر بالین محتضر<br /> #امامت/ رابطه معصومان ع با مومنان/ حاضر شدن رسول خدا ص و امام علی ع بر سر بالین محتضر<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ملاقات و معرفی رسول خدا ص به محتضر بر سر بالین مرگ<br /> #معاد/موت/حال احتضار/بشارت رسول خدا ص به محتضر جهت قطع علاقه از دنیا<br /> #معاد/موت/حال احتضار/بشارت امام باقر ع با آیه شریفه برای محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شناخت حقایق در آستانه مرگ <br /> #شناخت جایگاه حقیقی اهل بیت ع در آستانه مرگ<br /> #حاضر شدن رسول خدا ص و امام علی ع بر سر بالین محتضر<br /> #ملاقات و معرفی رسول خدا ص به محتضر بر سر بالین مرگ<br /> #بشارت رسول خدا ص به محتضر جهت قطع علاقه از دنیا<br /> #بشارت امام باقر ع با آیه شریفه برای محتضر<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|7- جا، المجالس للمفيد عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَهْدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: دَخَلَ الْحَارِثُ الْهَمْدَانِيُّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ ع فِي نَفَرٍ مِنَ الشِّيعَةِ وَ كُنْتُ فِيهِمْ فَجَعَلَ الْحَارِثُ يَتَّئِدُ فِي مِشْيَتِهِ وَ يَخْبِطُ الْأَرْضَ بِمِحْجَنِهِ وَ كَانَ مَرِيضاً فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ كَانَتْ لَهُ مِنْهُ مَنْزِلَةٌ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ يَا حَارِثُ فَقَالَ نَالَ الدَّهْرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنِّي وَ زَادَنِي أَوْباً غَلِيلًا اخْتِصَامُ أَصْحَابِكَ بِبَابِكَ قَالَ وَ فِيمَ خُصُومَتُهُمْ قَالَ فِيكَ وَ فِي الثَّلَاثَةِ مِنْ قَبْلِكَ «2» فَمِنْ مُفْرِطٍ مِنْهُمْ غَالٍ وَ مُقْتَصِدٍ تَالٍ وَ مِنْ مُتَرَدِّدٍ مُرْتَابٍ لَا يَدْرِي أَ يُقْدِمُ أَمْ يُحْجِمُ فَقَالَ حَسْبُكَ يَا أَخَا هَمْدَانَ أَلَا إِنَّ خَيْرَ شِيعَتِي النَّمَطُ «3» الْأَوْسَطُ إِلَيْهِمْ يَرْجِعُ الْغَالِي وَ بِهِمْ يَلْحَقُ التَّالِي فَقَالَ لَهُ الْحَارِثُ لَوْ كَشَفْتَ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي الرَّيْنَ عَنْ قُلُوبِنَا وَ جَعَلْتَنَا فِي ذَلِكَ عَلَى بَصِيرَةٍ مِنْ أَمْرِنَا قَالَ قَدْكَ‏ فَإِنَّكَ امْرُؤٌ مَلْبُوسٌ عَلَيْكَ إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُعْرَفُ بِالرِّجَالِ بَلْ بِآيَةِ الْحَقِّ فَاعْرِفِ الْحَقَّ تَعْرِفْ أَهْلَهُ يَا حَارِثُ إِنَّ الْحَقَّ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ وَ الصَّادِعَ «4» بِهِ مُجَاهِدٌ وَ بِالْحَقِّ أُخْبِرُكَ فَأَرْعِنِي سَمْعَكَ ثُمَّ خَبِّرْ بِهِ مَنْ كَانَتْ لَهُ حَصَانَةٌ مِنْ أَصْحَابِكَ أَلَا إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ وَ صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ قَدْ صَدَّقْتُهُ وَ آدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَ الْجَسَدِ ثُمَّ إِنِّي صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ فِي أُمَّتِكُمْ حَقّاً فَنَحْنُ الْأَوَّلُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَ نَحْنُ خَاصَّتُهُ يَا حَارِثُ وَ خَالِصَتُهُ وَ أَنَا صَفْوُهُ وَ وَصِيُّهُ وَ وَلِيُّهُ وَ صَاحِبُ نَجْوَاهُ وَ سِرِّهِ أُوتِيتُ فَهْمَ الْكِتَابِ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ وَ عِلْمَ الْقُرُونِ وَ الْأَسْبَابِ وَ اسْتُودِعْتُ أَلْفَ مِفْتَاحٍ يَفْتَحُ كُلُّ مِفْتَاحٍ أَلْفَ بَابٍ يُفْضِي كُلُّ بَابٍ إِلَى أَلْفِ عَهْدٍ «5» وَ أُيِّدْتُ وَ اتُّخِذْتُ وَ أُمْدِدْتُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ نَفْلًا وَ إِنَّ ذَلِكَ لَيَجْرِي لِي وَ لِمَنْ تَحَفَّظَ «6» مِنْ ذُرِّيَّتِي مَا جَرَى اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ حَتَّى يَرِثَ اللَّهُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْهَا وَ أُبَشِّرُكَ يَا حَارِثُ لَتَعْرِفُنِي عِنْدَ الْمَمَاتِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ وَ عِنْدَ الْمُقَاسَمَةِ قَالَ الْحَارِثُ وَ مَا الْمُقَاسَمَةُ قَالَ مُقَاسَمَةُ النَّارِ أُقَاسِمُهَا قِسْمَةً صَحِيحَةً أَقُولُ هَذَا وَلِيِّي فَاتْرُكِيهِ وَ هَذَا عَدُوِّي فَخُذِيهِ ثُمَّ أَخَذَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع بِيَدِ الْحَارِثِ - فَقَالَ يَا حَارِثُ أَخَذْتُ بِيَدِكَ كَمَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِيَدِي فَقَالَ لِي وَ قَدْ شَكَوْتُ إِلَيْهِ حَسَدَ قُرَيْشٍ وَ الْمُنَافِقِينَ لِي إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَخَذْتُ بِحَبْلِ اللَّهِ وَ بِحُجْزَتِهِ يَعْنِي عِصْمَتَهُ مِنْ ذِي الْعَرْشِ تَعَالَى وَ أَخَذْتَ أَنْتَ يَا عَلِيُّ بِحُجْزَتِي وَ أَخَذَ ذُرِّيَّتُكَ بِحُجْزَتِكَ وَ أَخَذَ شِيعَتُكُمْ بِحُجَزِكُمْ فَمَا ذَا يَصْنَعُ اللَّهُ بِنَبِيِّهِ وَ مَا يَصْنَعُ نَبِيُّهُ بِوَصِيِّهِ خُذْهَا إِلَيْكَ يَا حَارِثُ قَصِيرَةٌ مِنْ طَوِيلَةٍ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَكَ مَا اكْتَسَبْتَ يَقُولُهَا ثَلَاثاً فَقَامَ الْحَارِثُ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَ يَقُولُ مَا أُبَالِي بَعْدَهَا مَتَى لَقِيتُ الْمَوْتَ أَوْ لَقِيَنِي.}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(2)في كشف الغمّة ص 123 هكذا: قال: فى شأنك و البلية من قبلك. و في ذيل ص 3 من الأمالي للمفيد جعله بدلا عما في المتن.}}<br /> <br /> {{عربی|(3)النمط: جماعة من الناس أمرهم واحد.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) صدع بالحق. تكلم به جهارا.}}<br /> <br /> {{عربی|(5) في نسخة: الف الف.}}<br /> <br /> {{عربی|(6) في نسخة: استحفظ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 180<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن محمد بن علي بن مهدي و غيره عن محمد بن علي بن عمرو مثله}} «2» <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|يتّئد أي يتثبّت و يتأنّى من التؤدة و في ما يتأوّد أي يتعوج و خبطه ضربه شديدا و المحجن كمنبر العصا المعوجة و أوب كفرح غضب و في ما أوارا و غليلا و الأوار بالضم حرارة الشمس و حرارة العطش و الغليل الحقد و الضغن و حرارة الحب و الحزن و أحجم عنه كفّ أو نكص هيبة و قد إذا كانت اسمية تكون على وجهين اسم فعل مرادفة ليكفي نحو قولهم قدني درهم و اسم مرادف لحسب ذكره الفيروزآبادي و قال أرعني سمعك و راعني استمع لمقالي قوله ع نفلا أي زائدا على ما أعطيت من الفضائل و الكرائم قوله ع قبلا أي مقابلة و عيانا و قوله ع تخاله أي تظنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اختلاف شیعیان درباره منزلت امیرالمؤمنین(ع)<br /> # توصیه امام علی(ع) به اعتدال در اعتقاد<br /> # شناخت حق به جای شناخت دین از طریق افراد<br /> # اعلام مقام صدیقیت اول امام علی(ع)<br /> # سپرده شدن هزار مفتاح دانش به امام علی(ع)<br /> # جریان شب قدر برای امام و فرزندانش<br /> # مقاسمه آتش توسط امام علی(ع) در قیامت<br /> # تمسک پیامبر(ص) به خدا و امام به پیامبر<br /> # همراهی انسان با کسی که دوستش دارد<br /> # آرامش حارث همدانی پس از شنیدن سخنان امام<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت اعتدال در اعتقادات مذهبی<br /> # معیار شناخت دین از طریق حق<br /> # فلسفه وراثت علم و ولایت در اهل‌بیت<br /> # رابطه محبت با سرنوشت اخروی انسان<br /> # نقش امام در نجات شیعیان در قیامت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی امیرالمومنین با حارث همدانی پیرامون جایگاه خود و مومنان پس از مرگ<br /> # دیدگاه سه گروه از شیعیان نسبت به مقام و منزلت امیرالمومنین<br /> # ناراحتی حارث از افراط، تفریط و تشکیک شیعیان نسبت به امیرالمومنین<br /> # بهترین شیعیان امیرالمومنین از منظر آن حضرت<br /> # میانه روها بهترین شیعیان امیرالمومنین<br /> # لازمه شناخت اهل حق، شناخت خود حق<br /> # تصدیق پیامبر توسط امیرالمومنین، قبل از خلقت آدم{{ع}}<br /> # امیرالمومنین، نخستین دوست پیامبر در امت اسلام<br /> # اهل بیت، خاص‌ترین و برگزیده‌ترین بندگان خدا<br /> # امیرالمومنین، وصی پیامبر<br /> # امیرالمومنین، صاحب سر و مناجات پیامبر<br /> # علم امیرالمومنین به قرآن<br /> # علم امیرالمومنین به قرون و اسباب<br /> # گستره علم امام<br /> # تایید امامان با شب قدر<br /> # مژده امیرالمومنین به شناخت آن حضرت توسط حارث در هنگام مرگ و پس از آن<br /> # امیرالمومنین تقسیم کننده اهل آتش <br /> # عدالت امیرالمومنین در تقسیم اهل آتش<br /> # همنشینی انسان پس از مرگ با کسی که او را دوست دارد<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین مقسم بهشت و جهنم<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|8- فس، تفسير القمي أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا يَمُوتُ مُوَالٍ لَنَا مُبْغِضٌ لِأَعْدَائِنَا إِلَّا وَ يَحْضُرُهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَيَرَوْنَهُ وَ يُبَشِّرُونَهُ وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ مُوَالٍ لَنَا يَرَاهُمْ بِحَيْثُ يَسُوؤُهُ وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ قَوْلُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع لِحَارِثٍ الْهَمْدَانِيِ‏: يَا حَارِ هَمْدَانَ مَنْ يَمُتْ يَرَنِي *** مِنْ مُؤْمِنٍ أَوْ مُنَافِقٍ قُبُلًا.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 181<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) هنگام مرگ موالیان<br /> # بشارت پیامبر(ص) و ائمه(ع) به موالیان هنگام مرگ<br /> # رؤیت دشمنان اهل‌بیت(ع) از ائمه به شکل ناخوشایند<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط مؤمن و منافق هنگام مرگ<br /> # شرط بغض دشمنان برای حضور ائمه(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با تجربه مرگ<br /> # تفاوت تجربه مرگ مؤمن و منافق<br /> # اهمیت بغض دشمنان در کنار محبت اهل‌بیت(ع)<br /> # نقش ائمه(ع) در آرامش روانی هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت تولی و تبری<br /> # نقش و اثر تولی و تبری در هنگام مرگ<br /> # اهمیت بغض دشمنان اهل بیت<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # حضور پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ به مومن محتضر<br /> # کیفیت مرگ مومن<br /> # مشاهده اهل بیت توسط محتضر، مومن یا منافق<br /> # مشاهده اهل بیت با چهره ناراحت توسط منافق در حال احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و منافق در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|9- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْمَرَاغِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ السَّبِيعِيِّ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ حُبِّي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ يَا حَارِثُ أَ تُحِبُّنِي قُلْتُ نَعَمْ وَ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَمَا لَوْ بَلَغَتْ نَفْسُكَ الْحُلْقُومَ رَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا أَذُودُ «1» الرِّجَالَ عَنِ الْحَوْضِ ذَوْدَ غَرِيبَةِ الْإِبِلِ لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا مَارٌّ عَلَى الصِّرَاطِ بِلِوَاءِ الْحَمْدِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ ص لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ: «2».}}<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي المفيد عن المرزباني عن عبد الله بن الحسن عن محمد بن رشيد قال آخر شعر قاله السيد بن محمد رحمه الله قبل وفاته بساعة و ذلك أنه أغمي عليه و اسود لونه ثم أفاق و قد ابيض وجهه و هو يقول‏: «أحب الذي من مات من أهل وده *** تلقاه بالبشرى لدى الموت يضحك‏». «و من مات يهوي غيره من عدوه *** فليس له إلا إلى النار مسلك‏». «أبا حسن تفديك نفسي و أسرتي *** و مالي و ما أصبحت في الأرض أملك‏». «أبا حسن إني بفضلك عارف *** و إني بحبل من هواك لممسك‏»}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار حارث همدانی با امیرالمؤمنین(ع)<br /> # اظهار محبت حارث به امیرالمؤمنین(ع)<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط محبان هنگام مرگ<br /> # راندن مردم از حوض توسط امیرالمؤمنین(ع)<br /> # حمل لوای حمد توسط امیرالمؤمنین(ع) در صراط<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با رؤیت امام هنگام مرگ<br /> # نقش امیرالمؤمنین(ع) در حوض کوثر<br /> # مقام امیرالمؤمنین(ع) در پیشاپیش پیامبر(ص)<br /> # پاداش محبت اهل‌بیت(ع) در آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # عشق حارث همدانی به امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین، حامل لوای حمد<br /> # امیرالمومنین و حوض کوثر<br /> # مشاهده امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # منازل امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|10- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ أَخِيهِ عَلِيٍّ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَابُورَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ فِي الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ذَلِكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص يَرَى مَا يَسُرُّهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَمَا تَرَى الرَّجُلَ إِذَا يَرَى مَا يَسُرُّهُ فَتَدْمَعُ عَيْنُهُ وَ يَضْحَكُ:}}.<br /> <br /> {{متن حدیث|كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن علي بن الحكم عن معاوية بن وهب مثله: «2»- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر فضالة مثله- مع، معاني الأخبار ابن الوليد عن الصفار عن ابن معروف عن علي بن مهزيار عن فضالة مثله}} «3».<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اشک ریختن چشم مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر(ص) توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # دیدن امور مسرت‌بخش توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # خندیدن مؤمن هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه اشک با شادی درونی هنگام مرگ<br /> # حکمت نمایش بشارت‌ها به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفسیر واکنش‌های ظاهری مؤمن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر(ص) در تجربه مرگ مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # گریان شدن چشم مومن در لحظه مرگ<br /> # گریه مومن محتضر از شوق مشاهده پیامبراکرم<br /> # حضور پیامبر بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر <br /> # ولایت تکوینی پیامبر<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> {{متن حدیث|11- فس، تفسير القمي {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً}} قَالَ إِذَا حَضَرَ الْمُؤْمِنَ الْوَفَاةُ نَادَى مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي}} راضِيَةً بِوَلَاءِ عَلِيٍ‏ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَلَا يَكُونُ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا اللُّحُوقُ بِالنِّدَاءِ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 183<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ندای الهی به نفس مطمئنه هنگام مرگ<br /> # رضایت از ولایت علی(ع) در ندای الهی<br /> # رضایت از ثواب در ندای الهی<br /> # دعوت به ورود در زمره بندگان الهی<br /> # دعوت به ورود در بهشت هنگام مرگ<br /> # انحصار همت مؤمن در پیوستن به ندای الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با اطمینان قلبی هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت الهی برای زدودن دلواپسی<br /> # اهمیت ولایت در تحقق رضایت متقابل<br /> # تأثیر ندای الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احتضار مومن<br /> # ندای الهی به مومن هنگام احتضار<br /> # خطاب «نفس مطمئنة» به مومن هنگام احتضار از سوی خدا<br /> # رضایت نفس مومن هنگام بازگشت به خدا به ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین در هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در دخول به بهشت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة}}<br /> # پیوستن به عبادالله در بهشت، تمام همت مومن محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> {{متن حدیث|12- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تمسک به دستورات الهی برای غبطه هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده آنچه مؤمن دوست دارد هنگام مرگ<br /> # بشارت الهی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # روشنی چشم مؤمن با بشارت الهی<br /> # محبت به لقای الهی پس از بشارت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تقوا با غبطه هنگام مرگ<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) برای آرامش مؤمن<br /> # تأثیر بشارت الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> # اهمیت استقامت برای دیدار پیامبر(ص) هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تمسک به اوامر الهی<br /> # وجوب اطاعت اطاعت از اوامر الهی<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت الهی به مومن محتضر<br /> # روشنی چشم مومن هنگام اختضار<br /> # عشق مومن محتضر به پیوستن به پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|13- ير، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ يَحْيَى الْخَثْعَمِيِّ عَنْ بُرَيْدِ «1» بْنِ مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع (اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ)، فَقَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَمُوتُ وَ لَا كَافِرٍ فَيُوضَعُ فِي قَبْرِهِ حَتَّى يُعْرَضَ عَمَلُهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَى عَلِيٍّ ع فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَى آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَى الْعِبَادِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) بريد - وزان زبير - بن معاوية العجليّ، أبو القاسم، عربى، روى عن أبي عبد اللّه و أبى جعفر عليهما السلام، مات في حياة أبي عبد اللّه عليه السلام و قيل: فى سنة 150، و الرجل وجه من وجوه أصحابنا، و فقيه من أكابر فقهائنا، له محل عند الأئمّة عليهم السلام، قال الكشّيّ: إنّه ممن اتفقت العصابة على تصديقه، و ممن انقادوا له بالفقه، و روى أخبارا كثيرة في فضله و توثيقه عن الأئمّة، يوجد ترجمته في ص 155 من رجال الكشّيّ، و في ص 81 من النجاشيّ، و فصل الفاضل المامقاني ترجمته في ج 1 ص 164 فليراجع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عرضه اعمال مؤمن و کافر بر پیامبر(ص)<br /> # عرضه اعمال بر امام علی(ع) پس از مرگ<br /> # عرضه اعمال بر همه ائمه(ع) به ترتیب<br /> # زمان عرضه اعمال پیش از دفن میت<br /> # شمول عرضه اعمال بر مؤمن و کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با نظارت بر اعمال بندگان<br /> # فلسفه عرضه اعمال بر معصومین(ع)<br /> # اهمیت آگاهی از حضور ائمه(ع) در برزخ<br /> # تفسیر آیه عرضه اعمال بر مؤمنین<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه{{متن قرآن|اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}<br /> # عرضه اعمال در قبر<br /> # عرضه اعمال مومن و کافر هنگام مرگ بر پیامبر و امام علی<br /> # اهمیت پذیرش نبوت پیامبر و ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> {{متن حدیث|14- سن، المحاسن أَبِي عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِاللَّهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع مَا بَيْنَ مَنْ وَصَفَ هَذَا الْأَمْرَ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيُقَالُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ قَدِمْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَتَخَوَّفُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ إِنَّ أَمَامَكَ لَإِمَامَ صِدْقٍ اقْدَمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ ع}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مؤمن پس از مرگ<br /> # زوال ترس‌های مؤمن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) در برزخ<br /> # معرفی امام علی(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با آرامش در مرگ<br /> # اهمیت امید به لقای معصومین(ع)<br /> # فلسفه بشارت الهی به مؤمنان<br /> # تأثیر اعتقاد بر تجربه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بشارت به مومن هنگام مرگ<br /> # رسیدن مومن به آرزوهای خود در هنگام مرگ<br /> # بشارت به امنیت مومن در هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|15- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ «3» عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَلِيدِ النَّخَعِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي ع أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ‏ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ - وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ - وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}} فَنَحْنُ وَ اللَّهِ ذُرِّيَّةُ رَسُولِ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|(3) عقبة بضم العين و سكون القاف.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 184<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # مشاهده مؤمن از حقایق شادی‌بخش هنگام مرگ<br /> # شهادت امام صادق(ع) بر سخن امام باقر(ع)<br /> # اهل‌بیت به عنوان ذریه پیامبر در آیه ۳۸ سوره رعد<br /> # غبطه و روشنی چشم مؤمن در لحظه احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا لحظه مرگ<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین جان‌کندن<br /> # اهمیت انتساب اهل‌بیت(ع) به پیامبر(ص)<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رسیدن مومن به خوشبختی با رسیدن جان او به گلوگاه<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}}<br /> # اهل بیت، ذریه رسول خدا<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|16- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ شَجَرَةَ «1» أَخِي بَشِيرٍ النَّبَّالِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يُعَايِنَ مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) هو شجرة بن ميمون بن أبي أراكة النبال الوابشى، مولاهم الكوفيّ، ثقة و من وجوه الاصحاب و أجلائهم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # نزدیکی مؤمن به مشاهده آنچه چشم او را روشن می‌کند<br /> # قرب لحظه مرگ با دیدن حقایق شادی‌بخش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا هنگام جان‌کندن<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین احتضار<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده قریب‌الوقوع حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|17- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْزَنُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ «2».}}<br /> <br /> {{عربی|(2) رواه الكليني كما يأتي تحت رقم 55.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت امنیت از غم دنیا هنگام جان‌کندن<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور حضرت فاطمه(س) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آغاز بشارت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تسلی مؤمن با یادآوری پایان رنج دنیوی<br /> # رابطه ایمان با حضور معصومان(ع) هنگام مرگ<br /> # اهمیت بشارت به اهل‌بیت(ع) برای تسکین جان‌کندن<br /> # حکمت اعلام امنیت از غم در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # در امان بودن مومن از غم و اندوه دنیا هنگام رسیدن جانش به گلوگاه<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور فاطمه زهرا بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|18- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ الطَّائِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهَةً لِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ وَ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ فَيَنْقَطِعُ عَنْهُ أَهْوَالُ الدُّنْيَا وَ مَا كَانَ يُحَاذِرُ مِنْهَا وَ يُقَالُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا فَاطِمَةَ فَلَا تَذْكُرْهَا.}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله و في آخره و يقال له أمامك رسول الله ص و علي و الأئمة.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اوج نفرت دشمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # اوج شادی مؤمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # قطع اهوال دنیا از مؤمن در احتضار<br /> # قطع ترس‌های دنیوی از مؤمن در احتضار<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) برای مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تضاد واکنش مؤمن و کافر به ولایت<br /> # فلسفه تشدید احساسات متضاد در لحظه مرگ<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت قطع اهوال دنیا برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دشمنی کافر با ولایت<br /> # بغض کافر از ولایت<br /> # شدیدترین حالت نفرت دشمن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، شدیدترین حالت دشمنی کافر با ولایت<br /> # مرگ کافر<br /> # مرگ دشمن ولایت<br /> # مرگ مومن<br /> # مرگ مومن ولایتمدار<br /> # بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت<br /> # نفش ولایت در بروز حالات دشمنی و شادمانی در انسان در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت در لحظه مرگ<br /> # انقطاع هراس دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # انقطاع خوف از مشکلات دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و تهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نوزدهم==<br /> {{متن حدیث|19- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِمَّا أُرَدِّدُ هَذَا الْكَلَامَ عَلَيْكُمْ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ‏ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ يَأْتِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع فَيَقُولَانِ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَأَمَامَكَ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 185<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تکرار امام صادق(ع) تعلیم لحظه مرگ<br /> # رسیدن جان به گلو آستانه غبطه مؤمن<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن محتضر<br /> # حضور امام علی(ع) نزد مؤمن محتضر<br /> # بشارت امنیت از ترس‌ها هنگام احتضار<br /> # بشارت تحقق آرزوها برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت تکرار تعالیم مرگ برای مؤمنان<br /> # فلسفه تأخیر غبطه تا لحظه جان‌کندن<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت بشارت دوگانه در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حیا و شرم امام از تکرار یادآوری مرگ اصحاب به آنها<br /> # مرگ، فاصله میان مومن و رسیدن به خوشبختی و شادمانی<br /> # امان مومن از خوف دنیا در لحظه مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر و امیرمومنان به عدم خوف و امنیت مومن محتضر <br /> # جایگاه پیامبر و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرمومنان<br /> <br /> ==حدیث بیستم==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|20- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَا وَ الْمُعَلَّى بْنُ خُنَيْسٍ فَقَالَ يَا عُقْبَةُ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا هَذَا الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْوَرِيدِ قَالَ ثُمَّ اتَّكَأَ وَ غَمَزَ إِلَيَّ الْمُعَلَّى أَنْ سَلْهُ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ فَأَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى فَرَدَّدَ عَلَيْهِ بضعة عشر [بِضْعَ عَشْرَةَ] مَرَّةً أَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى «1» فَقَالَ فِي كُلِّهَا يَرَى لَا يَزِيدُ عَلَيْهَا ثُمَّ جَلَسَ فِي آخِرِهَا فَقَالَ يَا عُقْبَةُ قُلْتُ لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ فَقَالَ أَبَيْتَ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّمَا دِينِي مَعَ دَمِي فَإِذَا ذَهَبَ دَمِي كَانَ ذَلِكَ وَ كَيْفَ بِكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ كُلَّ سَاعَةٍ وَ بَكَيْتُ فَرَقَّ لِي فَقَالَ يَرَاهُمَا وَ اللَّهِ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَنْ هُمَا فَقَالَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع يَا عُقْبَةُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ أَبَداً حَتَّى تَرَاهُمَا.}}<br /> <br /> (1) في الكافي: فقلت له بضع عشر مرة: أى شي‏ء يرى؟.<br /> (2) في المصدر: فيقدم عليه. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # انحصار قبولی عمل در ولایت اهل‌بیت(ع)<br /> # نزدیکی لحظه مرگ به مشاهدۀ حقایق<br /> # اصرار راوی برای دانستن مشاهدات احتضار<br /> # مشاهدۀ پیامبر(ص) و امام علی(ع) هنگام مرگ<br /> # حتمیت دیدار مؤمن با پیامبر(ص) و علی(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معرفت برای آرامش در مرگ<br /> # رابطۀ ایمان با بشارت‌های برزخی<br /> # تردید امام در افشای حقایق غیبی<br /> # رحمت امام به شاگرد مشتاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در پذیرش اعمال<br /> # مشاهدات محتضر هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر مومن یا کافر<br /> # مهربانی امام با اصحاب خود<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> ===بخش دوم:===<br /> {{متن حدیث|قُلْتُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمَا الْمُؤْمِنُ أَيَرْجِعُ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ لَا بَلْ يَمْضِي أَمَامَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَقُولَانِ شَيْئاً جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ نَعَمْ يَدْخُلَانِ جَمِيعاً عَلَى الْمُؤْمِنِ فَيَجْلِسُ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ رَأْسِهِ وَ عَلِيٌّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَيُكِبُّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي خَيْرٌ لَكَ مِمَّا تَتْرُكُ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَنْهَضُ رَسُولُ اللَّهِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ «2» عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا حَتَّى يُكِبَّ عَلَيْهِ فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الَّذِي كُنْتَ تُحِبُّنِي أَمَا لَأَنْفَعُكَ «3» ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَا إِنَّ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. قُلْتُ: أَيْنَ هَذَا جُعِلْتُ فِدَاكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ؟ قَالَ: فِي سُورَةِ يُونُسَ قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 186<br /> <br /> {{عربی|(3) في المصدر: لانفعنك. م.}}<br /> {{عربی|شي، تفسير العياشي عن عقبة بن خالد مثله}} <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|إنما ديني مع دمي المراد بالدم الحياة أي لا أترك طلب الدين ما دمت حيا فإذا ذهب دمي أي مت كان ذلك أي ترك الطلب أو المعنى أنه إنما يمكنني تحصيل الدين ما دمت حيا فقوله فإذا ذهب دمي استفهام إنكاري أي بعد الموت كيف يمكنني طلب الدين و في شي، تفسير العياشي فإذا ذهب ديني كان ذلك فالمعنى أن ديني مقرون بحياتي فمع عدم الدين فكأني لست بحي فقوله كان ذلك أي كان الموت و في الكافي «1» إنما ديني مع دينك فإذا ذهب ديني كان ذلك أي إن ديني إنما يستقيم إذا كان موافقا لدينك فإذا ذهب ديني لعدم علمي بما تعتقده كان ذلك أي الخسران و الهلاك و العذاب الأبدي أشار إليه مبهما لتفخيمه و أما استشهاده ع بالآية فالظاهر أنه فسر البشرى في الحياة الدنيا بما يكون عند الموت و يحتمل أن يكون ع فسر البشرى في الآخرة بذلك لأن تلك الحالة من مقدمات النشأة الآخرة فالبشرى في الحياة الدنيا بالمنامات الحسنة كما ورد في أخبار أخر أو بما بشر الله في كتبه و على لسان أنبيائه و الأول أظهر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم بازگشت مؤمن پس از مشاهده<br /> # ورود پیامبر(ص) و علی(ع) بر بالین مؤمن<br /> # نشستن پیامبر(ص) بر سر مؤمن محتضر<br /> # نشستن علی(ع) بر پای مؤمن محتضر<br /> # بشارت پیامبر(ص) به برتری آخرت<br /> # بشارت علی(ع) به سود ولایت<br /> # استشهاد به آیه بشارت در سوره یونس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تجسم حضور معنوی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت محبت علی(ع) برای نجات<br /> # رابطه ایمان و تقوا با بشارت برزخی<br /> # تفسیر عرفانی آیه بشارت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عاقبت بخیری مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور پیامبراکرم نزد سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرمومنان کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضور همزمان پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر<br /> # بشارت امیرمومنان به مومن محتضر<br /> # تصریح قرآن به بشارت‌ به مومن هنگام احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ...}}<br /> <br /> ==حدیث بیست و یکم==<br /> {{متن حدیث|21- سن، المحاسن مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ الْخَطَّابِ الْكُوفِيِّ وَ مُصْعَبٍ الْكُوفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِسَدِيرٍ «2» وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ وَ عَجَّلَ رُوحَهُ إِلَى الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى سُرُوراً «3» أَوْ تَبَيَّنَ لَهُ النَّدَامَةُ وَ الْحَسْرَةُ إِلَّا أَنْ يُعَايِنَ مَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ وَ أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ «4» رُوحِهِ فَيُنَادِي رُوحَهُ فَتَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَمَا يُحِسُّ بِخُرُوجِهَا وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ لِمَنْ كَانَ وَرِعاً مُوَاسِياً لِإِخْوَانِهِ وَصُولًا لَهُمْ «1» وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ وَرِعٍ وَ لَا وَصُولٍ «2» لِإِخْوَانِهِ قِيلَ لَهُ مَا مَنَعَكَ مِنَ الْوَرَعِ وَ الْمُوَاسَاةِ لِإِخْوَانِكَ أَنْتَ مِمَّنِ انْتَحَلَ الْمَحَبَّةَ بِلِسَانِهِ وَ لَمْ يُصَدِّقْ ذَلِكَ بِفِعْلٍ وَ إِذَا لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع لَقِيَاهُمَا مُعْرِضَيْنِ مُقَطِّبَيْنِ فِي وَجْهِهِ غَيْرَ شَافِعَيْنِ لَهُ قَالَ سَدِيرٌ مَنْ جَدَعَ اللَّهُ أَنْفَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَهُوَ ذَاكَ «3».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 187<br /> <br /> (2) في المصدر: و لا وصولا. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: فهو ذلك. م.<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|جدع الأنف أي قطعه كناية عن المذلة أي من أذله الله يكون كذلك و يحتمل أن يكون من استفهاما أي من يكون كذلك فقوله جدع الله أنفه جملة دعائية فأجاب ع بأنه هو الذي ذكرت لك سابقا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فاصله کوتاه مرگ تا مشاهده سرنوشت<br /> # حضور دو فرشته نگهبان هنگام مرگ<br /> # فرا آمدن ملک‌الموت برای قبض روح<br /> # خروج آسان روح مؤمن از بدن<br /> # استشهاد به آیه نفس مطمئنه<br /> # شرط ورع و مواسات برای آرامش مرگ<br /> # بازخواست از مدعی محبت بی‌عمل<br /> # اعراض پیامبر(ص) و امام علی(ع) از مؤمن بی‌عمل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ورع با آرامش احتضار<br /> # اهمیت مواسات برادران در پذیرش ایمان<br /> # تفاوت ادعای زبانی و تصدیق عملی<br /> # پیامد اعراض معصومین در برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ملک الموت مامور قبض روح<br /> # قبض روح توسط ملک الموت در حضور دیگر فرشتگان<br /> # کیفیت قبض روح<br /> # کیفیت خروج روح توسط ملک الموت<br /> # عدم احساس خروج روح از بدن توسط مومن<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة ...}}<br /> # اختصاص مقام رضای مومن از خدا و بالعکس به مومنانی با سه خصلت<br /> # توبیخ غیر اهل ورع در هنگام احتضار<br /> # توبیخ غیر یاری کنندگان مومنان در هنگام احتضار<br /> # عدم کفایت اظهار محبت به مومن بدون عمل<br /> # لزوم تصدیق محبت لسانی با عمل<br /> # مواجهه غیر اهل ورع با پیامبراکرم و امیرمومنان در آخرت<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از غیر اهل ورع<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از محب بی عمل<br /> # جایگاه پیامبر اسلام و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث بیست و دوم==<br /> {{متن حدیث|22- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْتَعِينُوا عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَإِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِمَا هُوَ عَلَيْهِ لَوْ قَدْ صَارَ فِي حَدِّ الْآخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِ الدُّنْيَا عَنْهُ فَإِذَا كَانَ فِي ذَلِكَ الْحَدِّ عَرَفَ أَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعِيمَ وَ الْكَرَامَةَ مِنَ اللَّهِ وَ الْبُشْرَى بِالْجَنَّةِ وَ أَمِنَ مِمَّنْ كَانَ يَخَافُ وَ أَيْقَنَ أَنَّ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ مَنْ خَالَفَ دِينَهُ عَلَى بَاطِلٍ هَالِكٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''توصیه به تقوا و ورع''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و تهذیب نفس''')<br /> # '''استعانت به ورع برای استقامت دینی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و سلوک دینی''')<br /> # '''استعانت به اجتهاد در طاعت الهی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و عبادات''')<br /> # '''بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (شادی مؤمن محتضر در آستانه آخرت) / بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت<br /> # '''قطع تعلق دنیا هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / قطع تعلق دنیا هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده نعیم و کرامت الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / مشاهده نعیم و کرامت الهی<br /> # '''بشارت بهشت در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت بهشت در لحظه احتضار<br /> # '''امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / امنیت از ترس‌های گذشته<br /> # '''یقین به حقانیت دین خود''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به حقانیت دین خود<br /> # '''یقین به هلاکت مخالفان دین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به هلاکت مخالفان دین<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ورع با استقامت بر ولایت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و ولایت''')<br /> # '''اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ''': مرگ / الاستعداد للموت / الحث علی الاستعداد للموت / اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ<br /> # '''تبدیل ترس به امنیت در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس به امنیت در احتضار<br /> # '''کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت<br /> # '''حکمت شادی مؤمن در لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادی مؤمن در لحظه مرگ / فلسفه شادی مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تقوا<br /> # لزوم استعانت از خدا در تلاش در راه اطاعت از او<br /> # لزوم استعانت از خدا در ورع<br /> # بیشترین حال خوشبختی هنگام مرگ و انقطاع از دنیا<br /> # یقین به حقانیت اسلام در لحظه مرگ<br /> # یقین به بطلان مخالفان با اسلام در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در آستانه مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و سوم==<br /> {{متن حدیث|23- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى «4» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَمَا إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ ثُمَّ قَالَ لَا بَلْ إِلَى هَاهُنَا وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ فَيَأْتِيهِ الْبَشِيرُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 188<br /> <br /> {{عربی|(4) قتيبة مصغرا، و أعشى بفتح الهمزة، و سكون العين، و فتح الشين، بعدها الف مقصورة، قال النجاشيّ في ص 223 من رجاله: قتيبة بن محمّد الاعشى المؤدّب، أبو محمّد المقرى، مولى الازد، ثقة، عين، روى عن أبي عبد اللّه عليه السلام، له كتاب يرويه عدة من أصحابنا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ (نقش محبت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار)<br /> # '''نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار<br /> # '''رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / (سختی و حساسیت لحظات احتضار) / رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس<br /> # '''ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر<br /> # '''بشارت امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت امنیت از ترس‌های گذشته<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ (ولایت و امنیت روانی)<br /> # '''حکمت تاخیر بشارت تا آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (تأخیر بشارت به محتضر مؤمن) / حکمت تأخیر بشارت تا آستانه مرگ<br /> # '''تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در آخرت<br /> # اثر حب اهل بیت در لحظه جان دادن<br /> # بیشترین زمان نیاز انسان به محبت اهل بیت<br /> # بشارت به محب اهل بیت به عدم خوف و امان در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث بیست و چهارم==<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن بِالْإِسْنَادِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ بَشِيرٍ الْكُنَاسِيِّ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ حَدَّثَ أَصْحَابُكُمْ أَنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو برای آغاز شادی<br /> # کوتاهی فاصله مؤمن تا لحظه غبطه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تسلی مؤمنان با نزدیکی پاداش<br /> # تأکید بر قطعیت شادی پس از مرگ<br /> # اهمیت صبر تا آستانه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و پنجم==<br /> {{متن حدیث|25- صح، صحيفة الرضا عليه السلام عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مَنْ أَحَبَّنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يُحِبُّ وَ مَنْ أَبْغَضَنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وعده امام علی(ع) به حضور در بستر مرگ دوستداران<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت دلپذیر برای محبان<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت ناخوشایند برای دشمنان<br /> # تضاد کیفیت حضور امام علی(ع) بر اساس محبت یا بغض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با کیفیت تجربه مرگ<br /> # تجسم حضور معنوی امام علی(ع) هنگام احتضار<br /> # اهمیت ولایت برای آرامش در لحظات واپسین زندگی<br /> # تضاد واکنش محب و مبغض به حضور امام علی(ع)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و کافر در حال احتضار<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط مومن<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط کافر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث بیست و ششم==<br /> {{متن حدیث|26- شي، تفسير العياشي مُحَمَّدٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَ مَبْشُورَةٌ كَذَا نُزِلَ بِهَا عَلَى مُحَمَّدٍ ص أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا يَسْتَبْشِرُونَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى قُرَّةِ عَيْنٍ وَ أَمَّا الْفُجَّارُ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى خِزْيِ اللَّهِ إِيَّاهُمْ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نقل امام باقر از نزول آیه ۱۸۵ آل عمران با افزوده بر پیامبر<br /> # عمومیت بشارت برای همه امت اسلام هنگام مرگ<br /> # بشارت به شادی چشم برای مؤمنان محتضر<br /> # بشارت به رسوایی الهی برای فجار محتضر<br /> # تضاد محتوای بشارت بر اساس ایمان یا فجور<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت دریافت بشارت برای همه انسان‌ها<br /> # تفاوت کیفیت بشارت بر اساس عمل<br /> # رابطه ایمان با محتوای بشارت هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت دوگانه در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فانی شدن همه نفوس<br /> # عمومیت بشارت به همه امت در لحظه مرگ<br /> # بشارت‌های لحظه احتضار<br /> # بشارت به مومنان به چشم روشنی در هنگام احتضار<br /> # بشارت به فجار به رسوایی در هنگام احتضار<br /> <br /> ==حدیث بیست و هفدهم==<br /> {{متن حدیث|27- شي، تفسير العياشي عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ : {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ: هُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت پیامبر(ص) در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کشف حقایق در لحظه مرگ<br /> # مشاهده حقایق در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در لحظه مرگ<br /> # ایمان همه اهل کتاب به مسیح در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، شاهد بر اعمال مسیحیان در قیامت<br /> # شهادت پیامبر بر سایر امت‌ها<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # تفسیر شهید در آیه {{متن قرآن|...وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} به پیامبر اسلام<br /> <br /> ==حدیث بیست و هشتم==<br /> {{متن حدیث|28- شي، تفسير العياشي عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ فِي عِيسَى ع {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} فَقَالَ: إِيمَانُ أَهْلِ الْكِتَابِ إِنَّمَا هُوَ لِمُحَمَّدٍ (ص).}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت حضرت عیسی(ع) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت انبیا در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # کشف حقایق بر اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر اعمال اهل کتاب در آخرت<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر امت‌های دیگر<br /> # جایگاه پیامبر اسلام در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> <br /> ==حدیث بیست و نهم==<br /> {{متن حدیث|29 شي، تفسير العياشي عَنِ الْمَشْرِقِيِّ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}} يَعْنِي بِذَلِكَ مُحَمَّداً ص أَنَّهُ لَا يَمُوتُ يَهُودِيٌّ وَ لَا نَصْرَانِيٌّ أَبَداً حَتَّى يَعْرِفَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَنَّهُ قَدْ كَانَ بِهِ كَافِراً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی یهود به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # ایمان حتمی نصارا به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # معرفت اهل کتاب به کفر گذشته خود هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # پشیمانی اهل کتاب از انکار در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # روشن شدن حقایق بر اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # شناخت پیامبر اسلام توسط اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # حقانیت پیامبر اسلام<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام قبل از مرگ<br /> # علم اهل کتاب به کفر خود به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی ام==<br /> {{متن حدیث|30- شي، تفسير العياشي عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ مِنْ جَمِيعِ الْأَدْيَانِ يَمُوتُ إِلَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ حَقّاً مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام باقر(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # مشاهده حتمی پیامبر(ص) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # مشاهده حتمی امام علی(ع) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # عمومیت مشاهده برای پیشینیان و پسینیان<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # رابطه مشاهده معصومین با لحظه احتضار<br /> # اهمیت ولایت در تجربه مرگ همه انسان‌ها<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) و امام علی(ع) در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # حقانیت پیامبراسلام<br /> # حقانیت امیرمومنان<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # افضلیت پیامبراسلام<br /> # افضلیت امیرمومنان<br /> # برتری دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # روشن شدن حقانیت پیامبر اسلام و امیرمومنان بر پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # شاهد بودن پیامبراسلام بر اعمال همه امت‌ها در قیامت<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین عموم محتضرین<br /> # علم امام<br /> # علم امام به تفسیر قرآن<br /> # علم امام به غیب<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و یکم==<br /> {{متن حدیث|31- شي، تفسير العياشي عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَيَأْتِي الرَّجُلَ مِنْ أَوْلِيَائِنَا عِنْدَ مَوْتِهِ يَأْتِيهِ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ لِيَصُدَّهُ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ‏ فَيَأْبَى اللَّهُ لَهُ ذَلِكَ وَ كَذَلِكَ قَالَ اللَّهُ: {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 189<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فرا آمدن شیطان نزد دوستداران اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ<br /> # وسوسه شیطان از راست و چپ بستر مرگ<br /> # هدف شیطان منحرف کردن مؤمن از ولایت<br /> # امتناع الهی از موفقیت شیطان در احتضار<br /> # استشهاد به آیه ۲۷ سوره ابراهیم<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حفاظت الهی از مؤمنان در لحظات احتضار<br /> # رابطه ولایت با استقامت در برابر وسوسه<br /> # اهمیت ثبات بر ایمان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تثبیت الهی در آستانه برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیطان هنگام احتضار اولیای الهی<br /> # کیفیت حضور شیطان نزد محتضر مومن<br /> # تلاش شیطان بر انحراف مومن در هنگام احتضار<br /> # نقش ایمان به خدا در برابر وسوسه‌های شیطان<br /> # عدم موفقیت شیطان در انحراف مومن در لحظه مرگ<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}<br /> <br /> ==حدیث سی و دوم==<br /> {{متن حدیث|32- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «1» قَالَ: كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ ع جُلُوساً فَقَامَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ وَ خَرَجَ فَأَخَذَ بِعِضَادَتَيِ الْبَابِ «2» فَسَلَّمَ فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ وَ إِنَّكُمْ لَعَلَى دِينِ اللَّهِ وَ دِينِ مَلَائِكَتِهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ قَالَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَعِينُوا عَلَى ذَلِكَ بِوَرَعٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام به شیعیان<br /> # اظهار علاقه امام به شیعیان<br /> # ریح شیعه<br /> # روح شیعه<br /> # استشمام ریح شیعه توسط امام<br /> # علاقه امام به ریح شیعیان<br /> # علاقه امام به روح شیعیان<br /> # حب امام به ارواح شیعیان<br /> # باز شدن چشم برزخی با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به حنجره<br /> # اهمیت تقوا<br /> # اهمیت ورع<br /> # نقش تقوا و ورع در عاقبت بخیری<br /> <br /> ==حدیث سی و سوم==<br /> {{متن حدیث|33- م، تفسير الإمام عليه السلام {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ}} قَالَ الْإِمَامُ ع: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِاللَّهِ فِي رَدِّهِمْ نُبُوَّةَ مُحَمَّدٍ ص وَ وَلَايَةَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ آلِهِمَا ع وَ ماتُوا عَلَى كُفْرِهِمْ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ يُوجِبُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُمُ الْبُعْدَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ السَّحْقَ مِنَ الثَّوَابِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ الْمَلَائِكَةِ يَلْعَنُونَهُمْ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ كُلٌّ يَلْعَنُهُمْ لِأَنَّ كُلًّا مِنَ الْمَأْمُورِينَ الْمُنْتَهِينَ يَلْعَنُونَ الْكَافِرِينَ وَ الْكَافِرُونَ أَيْضاً يَقُولُونَ لَعَنَ اللَّهُ الْكَافِرِينَ فَهُمْ فِي لَعْنِ أَنْفُسِهِمْ أَيْضاً خالِدِينَ فِيها فِي اللَّعْنَةِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ يَوْماً وَ لَا سَاعَةً وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ لَا يُؤَخَّرُونَ سَاعَةً إِلَّا يَحِلُ‏ بِهِمُ الْعَذَابُ}} <br /> <br /> {{عربی|(1) هو حفص بن سليمان الأسدى الكوفيّ الغاضرى- بمعجمتين- و هو حفص بن أبي داود القارى، صاحب عاصم، و يقال له: حفيص، أورده هكذا ابن حجر في ص 118 من التقريب و قال بعد ذلك: متروك الحديث مع إمامته في القراءة، من الثامنة، مات سنة ثمانين و له تسعون انتهى. و في هامش التقريب: و هو ثبت في القراءة عند ابن معين و أحمد، و متروك في الحديث عند البخارى و غيره، وثقه ثقة وكيع، قال الذهبي: هو في نفسه صادق غير أنّه لم يتقين الحديث، قال حنبل بن إسحاق، عن أحمد قال: ما به بأس، و روى أبو عليّ الصواف، عن عبد اللّه، عن أبيه قال: هو صالح اه. أقول: أورده الشيخ بالعنوان في أصحاب الصادق عليه السلام و قال: أسند عنه و أورده أيضا في باب الكنى من أصحاب الباقر عليه السلام.}}<br /> <br /> === بخش اول حدیث ===<br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ...}}<br /> # عاقبت کفر به خدا<br /> # لعنت خدا بر کافران<br /> # لعنت خدا بر منکرین ولایت امام علی<br /> # لعنت خدا بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امام علی<br /> # محرومیت از پاداش، عاقبت منکر ولایت<br /> # دوری از رحمت الهی عاقبت منکر ولایت<br /> # عواقب انکار نبوت پیامبر در آخرت<br /> # عواقب انکار ولایت امام علی در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # لعنت فرشتگان بر کافران به خدا در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر اسلام <br /> # مقام و جایگاه امام علی<br /> # لعنت عموم مردم بر کافران در آخرت<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران نبوت پیامبر<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران ولایت امام علی<br /> # لعنت کافران بر کافران در آخرت<br /> # خلود ابدی کفار در آتش<br /> # لعنت ابدی به کفار<br /> # عدم تخفیف در عذاب اخروی کفار<br /> # عدم مهلت در نزول عذاب به کفار<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ هَؤُلَاءِ الْكَاتِمِينَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ الْجَاحِدِينَ لِحِلْيَةِ عَلِيٍّ وَلِيِّ اللَّهِ إِذَا أَتَاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ أَرْوَاحَهُمْ أَتَاهُمْ بِأَفْظَعِ الْمَنَاظِرِ وَ أَقْبَحِ الْوُجُوهِ فَيُحِيطُ بِهِمْ عِنْدَ نَزْعِ أَرْوَاحِهِمْ مَرَدَةُ شَيَاطِينِهِمْ الَّذِينَ كَانُوا يَعْرِفُونَهُمْ ثُمَّ يَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ أَبْشِرِي أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ الْكَافِرَةُ بِرَبِّهَا بِجَحْدِ نُبُوَّةِ نَبِيِّهَا ص وَ إِمَامَةِ عَلِيٍّ وَصِيِّهِ ع بِلَعْنَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ غَضَبٍ ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَ طَرْفَكَ وَ انْظُرْ فَيَرَى دُونَ الْعَرْشِ مُحَمَّداً ص عَلَى سَرِيرٍ بَيْنَ يَدَيْ عَرْشِ الرَّحْمَنِ وَ يَرَى عَلِيّاً ع عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ سَائِرَ الْأَئِمَّةِ ع عَلَى مَرَاتِبِهِمُ الشَّرِيفَةِ بِحَضْرَتِهِ ثُمَّ يَرَى الْجِنَانَ قَدْ فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ يَرَى الْقُصُورَ وَ الدَّرَجَاتِ وَ الْمَنَازِلَ الَّتِي تَقْصُرُ عَنْهَا أَمَانِيُّ الْمُتَمَنِّينَ فَيَقُولُ لَهُ لَوْ كُنْتَ لِأَوْلِيَائِكَ مُوَالِياً كَانَتْ رُوحُكَ يُعْرَجُ بِهَا إِلَى حَضْرَتِهِمْ وَ كَانَ يَكُونُ مَأْوَاكَ فِي تِلْكَ الْجِنَانِ وَ كَانَتْ تَكُونُ مَنَازِلُكَ «1» [فِيهَا] و أولياؤك وَ [أُولَئِكَ‏] مُجَاوِرُوكَ وَ مُقَارِبُوكَ فَانْظُرْ فَيُرْفَعُ حُجُبُ الْهَاوِيَةِ «2» فَيَرَاهَا بِمَا فِيهَا مِنْ بَلَايَاهَا وَ دَوَاهِيهَا وَ عَقَارِبِهَا وَ حَيَّاتِهَا وَ أَفَاعِيهَا وَ صُرُوفِ عَذَابِهَا وَ نَكَالِهَا فَيُقَالُ لَهُ فَتِلْكَ إِذاً مَنَازِلُكَ ثُمَّ تَمَثَّلُ لَهُ شَيَاطِينُهُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَانُوا يُغْوُونَهُ وَ يَقْبَلُ مِنْهُمْ مُقَرَّنِينَ هُنَاكَ فِي الْأَصْفَادِ «3» وَ الْأَغْلَالِ فَيَكُونُ مَوْتُهُ بِأَشَدِّ حَسْرَةٍ وَ أَعْظَمِ أَسَفٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 190<br /> <br /> (2) عضادتا الباب: خشبتاه من جانبيه.<br /> <br /> (1) الموجود في التفسير المطبوع هكذا: و كانت تكون منازلك فيها، و إذ كنت على مخالفتهم فقد حرمت حضرتهم و منعت مجاورتهم، و تلك منازلك، و اولئك مجاوروك و مقاربوك فانظر إلخ. و هو الصحيح. فليراجع ص 238 من تفسير الإمام المطبوع سنة 1315 و ص 223 من المطبوع في هامش تفسير عليّ بن إبراهيم.<br /> <br /> (2) من أسماء جهنم، معرفة ممنوعة من الصرف، و تدخلها أل للمح الصفة فيقال: الهاوية.<br /> <br /> (3) قرنه أي جمعه و شدده يقال: قرنت الأسارى في الحبال. و الاصفاد: ما يوثق به الاسير من قد أو قيد أو غل.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح کفار<br /> # مواجهه کفار با چهره‌های زشت شیاطین در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر کفار در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران نبوت پیامبر اسلام<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران ولایت امام علی<br /> # مشاهده مقام و درجات پیامبر و اهل بیت توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده بهشت و منازل آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده جهنم و عذاب‌های آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # کنار رفتن حجاب‌های جهنم و مشاهده ان توسط کافر محتضر<br /> # نشان دادن جایگاه کافر در دوزخ به او در لحظه مرگ<br /> # تجسم شیاطین برای کافر در لحظه مرگ<br /> # محصور شدن کافر در عذاب‌های برزخی پس از مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # همراه شدن مرگ کافر با غم و اندوه و ناله عمیق<br /> <br /> ==حدیث سی و چهارم==<br /> {{متن حدیث|34- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيَأْتِيَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ فَاتَكَ فَأَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الْآخِرَةِ فَقَدْ أَشْرَفْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَامَكَ سَلَفُ «4» صِدْقٍ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ إِبْرَاهِيمُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 191<br /> <br /> (4) السلف: كل من تقدمك بالموت من آبائك و ذوى قرابتك و لذا سمى الصدر الأول بالسلف الصالح، و منه الحديث: ابشر بالسلف الصالح مرافقة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و على و فاطمة عليهما السلام؛ قاله الطريحى في المجمع.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشتی در لحظه جان دادن<br /> # فانی شدن آرزوهای دنیوی در لحظه مرگ<br /> # رسیدن به امیدهای اخروی در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم، امام علی و حضرت ابراهیم در پیش روی محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> <br /> ==حدیث سی و پنجم==<br /> {{متن حدیث|35- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ عَادَيْتُمْ فِينَا الْآبَاءَ وَ الْأَبْنَاءَ وَ الْأَزْوَاجَ وَ ثَوَابُكُمْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا إِذَا بَلَغَتِ النَّفْسُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش حب اهل بیت<br /> # لحظه جان دادن، بیشترین لحظه نیاز به حب اهل بیت<br /> # حب اهل بیت<br /> # اهمیت حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و ششم==<br /> {{متن حدیث|36- قب، المناقب لابن شهرآشوب زُرَيْقٌ «1» عَنِ الصَّادِقِ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}} قَالَ هُوَ أَنْ يُبَشِّرَاهُ بِالْجَنَّةِ عِنْدَ الْمَوْتِ يَعْنِي مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً ع.}}<br /> <br /> (1) اختلف في ضبطه فالنجاشيّ على تقديم المهملة، مصغر «رزق» و الشيخ بتقديم المعجمة، مصغر «زرق».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}}<br /> # علم امام به قرآن<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # بشارت به مومن در زندگی دنیا<br /> # بشارت پیامبر و امام علی به مومن محتضر به بهشت<br /> # حضور پیامبر و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث سی و هفتم==<br /> {{متن حدیث|37 الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ عَنِ الْبَاقِرَيْنِ ع قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا «2».}}<br /> <br /> (2) للحديث ذيل يأتي في خبر 43.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم خروج روح از جسم قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سی و هشتم==<br /> {{متن حدیث|38 الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ بِالْإِسْنَادِ عَنْ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ عَنْ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ ع وَ رَوَى الشَّعْبِيُّ وَ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْهُ ع وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مشاهده امام علی توسط عموم محتضران<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت امام علی<br /> <br /> ==حدیث سی و نهم==<br /> {{متن حدیث|39 سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنِ الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ع ذَاكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَيَرَى مَا يَسُرُّ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت اشک چشم محتضر<br /> # مشاهده پیامبر اسلام توسط محتضر<br /> # اشک خوشحالی محتضر هنگام مشاهده رسول الله<br /> # حضور پیامبر اسلام بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث چهلم==<br /> {{متن حدیث|40- لي، الأمالي للصدوق حَمْدَوَيْهِ وَ إِبْرَاهِيمُ مَعاً عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ فُضَيْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «3» عَنِ الشَّعْبِيِّ «4» عَنِ الْحَارِثِ‏ الْأَعْوَرِ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ يَا أَعْوَرُ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ جَاءَ بِي وَ اللَّهِ حُبُّكَ قَالَ أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ لِشُكْرِهَا أَمَا إِنَّهُ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يَكْرَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ لِيَ الشَّعْبِيُّ بَعْدُ أَمَا إِنَّ حُبَّهُ لَا يَنْفَعُكَ وَ بُغْضَهُ لَا يَضُرُّكَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 192<br /> <br /> {{عربی|(3) تقدم ترجمته في الباب تحت رقم 32 فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) بفتح الشين و سكون العين المهملة نسبة الى شعب او شعبان، قال ابن منظور في مادة «شعب» من لسان العرب: شعبان: بطن من همدان، تشعب من اليمن، اليهم ينسب عامر الشعبى على طرح الزائد. و قيل: شعب جبل باليمن و هو ذو شعبين، فمن كان منهم بالكوفة يقال لهم: الشعبيون منهم عامر بن شراحيل الشعبى، و عداده في الهمدان؛ و من كان منهم بالشام يقال لهم: الشعبانيون؛ و من كان منهم باليمن يقال لهم: آل ذى شعبين؛ و من كان منهم بمصر و المغرب يقال لهم: الاشعوب.<br /> انتهى. و قال السويدى في صفحة 18 من السبائك: الشعبيون: بطن من ولد عمرو بن حسان ابن عمرو الحميري قال الجوهريّ: كان عمرو بن حسان قد نزل هو و ولده جبلا باليمن ذا شعبتين فنسبوا إليه، ثمّ تفرقوا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام علی<br /> # آثار حب امیرالمومنین <br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان و مبغضان آن حضرت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و یکم==<br /> {{متن حدیث|41- كش، رجال الكشي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَيُّوبَ عَنِ الْعَمْرَكِيِّ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ حَضَرَ أَحَدَ ابْنَيْ سَابُورَ وَ كَانَ لَهُمَا وَرَعٌ وَ إِخْبَاتٌ فَمَرِضَ أَحَدُهُمَا وَ لَا أَحْسَبُهُ إِلَّا زَكَرِيَّا بْنَ سَابُورَ قَالَ فَحَضَرْتُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ قَالَ فَبَسَطَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَلَمَّا قُمْتُ مِنْ عِنْدِهِ ظَنَنْتُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ أَخْبَرَهُ بِخَبَرِ الرَّجُلِ فَأَتْبَعَنِي بِرَسُولٍ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي خَبَرَ الرَّجُلِ الَّذِي حَضَرْتَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ أَيَّ شَيْ‏ءٍ سَمِعْتَهُ يَقُولُ قُلْتُ بَسَطَ يَدَهُ فَقَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> : كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن ابن فضال مثله «1».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ورع فرزندان سابور<br /> # علم امام به غیب<br /> # حکمت سفید شدن کف دست مومن هنگام مرگ<br /> # سفید شدن کف دست زکریا بن سابور هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهل و دوم==<br /> {{متن حدیث|42- كشف، كشف الغمة حَدَّثَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى السَّيِّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحِمْيَرِيِّ عَائِداً فِي عِلَّتِهِ الَّتِي مَاتَ فِيهَا فَوَجَدْتُهُ يُسَاقُ بِهِ وَ وَجَدْتُ عِنْدَهُ جَمَاعَةً مِنْ جِيرَانِهِ وَ كَانُوا عُثْمَانِيَّةً وَ كَانَ السَّيِّدُ جَمِيلَ الْوَجْهِ رَحْبَ الْجَبْهَةِ عَرِيضَ مَا بَيْنَ السَّالِفَيْنِ فَبَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ مِثْلُ النُّقْطَةِ مِنَ الْمِدَادِ ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تَزِيدُ وَ تَنْمِي حَتَّى طَبَّقَتْ وَجْهَهُ بِسَوَادِهَا فَاغْتَمَّ لِذَلِكَ مَنْ حَضَرَهُ مِنَ الشِّيعَةِ وَ ظَهَرَ مِنَ النَّاصِبَةِ سُرُورٌ وَ شَمَاتَةٌ فَلَمْ يَلْبَثْ بِذَلِكَ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى بَدَتْ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ وَجْهِهِ لُمْعَةٌ بَيْضَاءُ فَلَمْ تَزَلْ تَزِيدُ أَيْضاً وَ تَنْمِي حَتَّى أَسْفَرَ وَجْهُهُ وَ أَشْرَقَ وَ افْتَرَّ السَّيِّدُ «1» ضَاحِكاً مُسْتَبْشِراً فَقَالَ شعر: كَذَبَ الزَّاعِمُونَ أَنَّ عَلِيّاً***لَنْ يُنَجِّيَ مُحِبَّهُ مِنْ هَنَاتٍ «2» قَدْ وَ رَبِّي دَخَلْتُ جَنَّةَ عَدْنٍ‏. وَ عَفَا لِيَ الْإِلَهُ عَنْ سَيِّئَاتِي *** فَأَبْشِرُوا الْيَوْمَ أَوْلِيَاءَ عَلِيٍ‏. وَ تَوَالَوُا الْوَصِيَّ حَتَّى الْمَمَاتِ *** ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ تَوَلَّوْا بَنِيهِ‏ وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ بِالصِّفَاتِ‏ ثُمَّ أَتْبَعَ قَوْلَهُ هَذَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً حَقّاً أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ أَغْمَضَ عَيْنَهُ لِنَفْسِهِ فَكَأَنَّمَا كَانَتْ رُوحُهُ زُبَالَةً طَفِئَتْ أَوْ حَصَاةً سَقَطَتْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ قَالَ لِي أَبِي الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ وَ كَانَ أُذَيْنَةُ حَاضِراً فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ مَا مَنْ شَهِدَ كَمَنْ لَمْ يَشْهَدْ أَخْبَرَنِي وَ إِلَّا صَمَّتَا- الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ عَنْ جَعْفَرٍ ع أَنَّهُمَا قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى الْخَمْسَةَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا أَوْ تَسْخَنُ عَيْنُهَا فَانْتَشَرَ هَذَا الْحَدِيثُ فِي النَّاسِ فَشَهِدَ جِنَازَتَهُ وَ اللَّهِ الْمُوَافِقُ وَ الْمُفَارِقُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن يحيى بن علي بن عبد الجبار عن عمه محمد بن عبد الجبار عن علي عن أبيه الحسين بن عون مثله- قب، المناقب لابن شهرآشوب لَمَّا احْتُضِرَ السَّيِّدُ الْحِمْيَرِيُّ بَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ و ساق الحديث مثله و زاد بعد قوله واحدا بعد واحد بالصفات ثُمَّ قَالَ‏: أُحِبُّ الَّذِي مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِ وُدِّهِ *** تَلَقَّاهُ بِالْبُشْرَى لَدَى الْمَوْتِ يَضْحَكُ‏. وَ مَنْ كَانَ يَهْوَى غَيْرَهُ مِنْ عَدُوِّهِ*** فَلَيْسَ لَهُ إِلَّا إِلَى النَّارِ مَسْلَكٌ‏. الْقَصِيدَة}}<br /> <br /> {{عربی|فى البلاد فنزلت فرقة منهم بالكوفة فقيل لهم: الشعبيون على الأصل، و إليهم ينسب عامر الشعبى و إن كان عداده في همدان اه. و قال في شعبان بن عمرو بن زهير بن ابير بن الهميسع بن حمير: فبنو شعبان بطن من حمير و إليهم ينسب الشعبى إه. و الرجل عامر بن شراحيل، أبو عمرو من فقهاء العامّة وثقه ابن حجر في ص 247 من تقريبه، و قال: ثقة، مشهور، فقيه، فاضل، من الثالثة؛ قال مكحول فما رأيت أفقه منه؛ مات بعد المائة و له نحو من ثمانين انتهى. أقول: فصل ابن خلّكان ترجمته و مدحه و قال:<br /> و كانت ولادته سنة لست سنين خلت من خلافة عثمان، و قيل: سنة عشرين للهجرة و قيل: إحدى و ثلاثين.<br /> و روى عنه أنّه قال: ولدت سنة جلولاء و هي سنة تسع عشرة. و توفى بالكوفة سنة 104 و قيل: 103 و قيل: 107 و قيل: 106 و قيل 105، و كانت أمه من سبى جلولاء.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 193<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اوصاف ظاهری سید محمد حمیری<br /> # عیادت حسین بن عون از سید محمد حمیری<br /> # سختی مرگ<br /> # اثرات گناه در رنگ چهره مومن هنگام احتضار<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آمرزش گناهان به واسطه حب امیرالمومنین<br /> # نورانی شدن و درخشش چهره در اثر حب امام علی<br /> # اثرات حب امام علی در رنگ چهره هنگام احتضار<br /> # نجات مومن گناهکار به واسطه حب امام علی هنگام احتضار<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده و ورود در بهشت در هنگام احتضار<br /> # آسانی مرگ مومن محب علی<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پنج تن<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و سوم==<br /> {{متن حدیث|43- بشا، بشارة المصطفى مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ شَهْرَيَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْسِيِّ «1» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ الْأَحْمَسِيِّ «2» عَنْ عُبَيْدِ بْنِ كَثِيرٍ الْهِلَالِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ يَحْيَى بْنُ مُسَاوِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ ع قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تُفَارِقُ رُوحٌ جَسَدَ صَاحِبِهَا حَتَّى تَأْكُلَ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ أَوْ مِنْ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ وَ حِينَ تَرَى مَلَكَ الْمَوْتِ تَرَانِي وَ تَرَى عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً ع فَإِنْ كَانَ يُحِبُّنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِهِ إِنَّهُ كَانَ يُحِبُّنِي وَ يُحِبُّ أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنْ كَانَ يُبْغِضُنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ شَدِّدْ عَلَيْهِ إِنَّهُ كَانَ يُبْغِضُنِي وَ يُبْغِضُ أَهْلَ بَيْتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 195<br /> <br /> (1) الموجود في بشارة المصطفى المطبوع: «النرسى».<br /> <br /> (2) الموجود في بشارة المصطفى هكذا: «الاحمسى من أصل خطّ أبى سعيد بيده قال: أخبرنا أبو سعيد بن كثير الهلالى التمار».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهشت برزخی<br /> # جهنم برزخی<br /> # ثمار جنت<br /> # اعطای ثواب قبل از خروج روح از بدن<br /> # اعطای پاداش در حال احتضار<br /> # میوه‌های بهشتی<br /> # شجره زقوم<br /> # خوردن از میوه شجره زقوم قبل از خروج روح از بدن<br /> # عذاب زقوم قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # تناول از میوه‌های بهشتی قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # زمان شروع پاداش و عذاب برزخی محتضر<br /> # مشاهده پیامبر همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # مشاهده امیرالمومنین، فاطمه زهرا و حسنین همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # امر پیامبر به ارفاق ملک الموت در قبض روح محتضر محب اهل بیت<br /> # شفاعت پیامبر در هنگام قبض روح<br /> # رأفت پیامبر نسبت به محبان اهل بیت در هنگام قبض روح<br /> # امر پیامبر به سختگیری ملک الموت در قبض روح محتضر مبغض اهل بیت<br /> # اهمیت حب پیامبر و اهل بیت<br /> # نقش و اثر حب پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ<br /> # اثر حب اهل بیت در آسانی مرگ<br /> # اثر حب پیامبر و اهل بیت در سختی مرگ<br /> # اثر حب و بغض اهل بیت در رفتار ملک الموت با محتضر<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث چهل و چهارم==<br /> {{متن حدیث|44- فر، تفسير فرات بن إبراهيم عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ مُعَنْعَناً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا عَلِيُّ إِنَّ فِيكَ مَثَلًا مِنْ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ يَفْتَرِي عَلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَقُولَ فِيهِ الْحَقَّ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ إِنَّكَ عَلَى مَثَلِهِ لَا يَمُوتُ عَدُوُّكَ حَتَّى يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونَ عَلَيْهِ غَيْظاً وَ حُزْناً حَتَّى يُقِرَّ بِالْحَقِّ مِنْ أَمْرِكَ وَ يَقُولَ فِيكَ الْحَقَّ وَ يُقِرَّ بِوَلَايَتِكَ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ أَمَّا وَلِيُّكَ فَإِنَّهُ يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونُ لَهُ شَفِيعاً وَ مُبَشِّراً وَ قُرَّةَ عَيْنٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت امیرالمومنین<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در عالم قبر<br /> # اثر پذیرش ولایت امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # دشمنی با امیرالمومنین<br /> # اثر دشمنی با امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # اقرار دشمن امیرالمومنین به حقانیت آن حضرت هنگام احتضار<br /> # عدم منفعت اقرار به حقانیت امیرالمومنین برای دشمن او در حالت احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # شفاعت اهل بیت<br /> # شفاعت امیرالمومنین برای شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # بشارت امیرالمومنین به شیعه خود در هنگام احتضار<br /> # چشم روشنی امیرالمومنین به شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # شباهت امیرالمومنین به عیسی مسیح <br /> # ایمان آوردن تمامی افترا زنندگان به عیسی به آن حضرت قبل از مرگ (در حال احتضار)<br /> # اقرار تمام افترا زنندگان به عیسی به حقانیت آن حضرت در حال احتضار<br /> # عدم منفعت ایمان به عیسی و اقرار به حقانیت او برای افترا زنندگان به آن حضرت، در حال احتضار <br /> # خشم و حزن امیرالمومنین بر دشمن خود هنگام احتضار<br /> # اخبار پیامبر به غیب<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> # گستره علم پیامبر<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و پنجم==<br /> {{متن حدیث|45 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ قَالَ شَدِيداً أَلِيماً قَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يَبْدَؤُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ مِنْهُ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذِهِ مَلَائِكَةُ رَبِّي بِالتَّحِيَّاتِ وَ التُّحَفِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْكَ وَ هُمْ قِيَامٌ بَيْنَ يَدَيْكَ فَأْذَنْ لَهُمْ فِي الْجُلُوسِ فَقَالَ الرِّضَا ع اجْلِسُوا مَلَائِكَةَ رَبِّي ثُمَّ قَالَ لِلْمَرِيضِ سَلْهُمْ أُمِرُوا بِالْقِيَامِ بِحَضْرَتِي فَقَالَ الْمَرِيضُ سَأَلْتُهُمْ فَذَكَرُوا أَنَّهُ لَوْ حَضَرَكَ كُلُّ مَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ مِنْ مَلَائِكَتِهِ لَقَامُوا لَكَ وَ لَمْ يَجْلِسُوا حَتَّى تَأْذَنَ لَهُمْ هَكَذَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ غَمَّضَ الرَّجُلُ عَيْنَيْهِ وَ قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذَا شَخْصُكَ مَاثِلٌ لِي مَعَ أَشْخَاصِ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ بَعْدَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ ع وَ قَضَى الرَّجُلُ «1».}}<br /> <br /> (1) تقدم صدر الحديث مسندا عن كتاب المعاني في باب سكرات الموت تحت رقم 11.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام رضا از بیمار<br /> # رأفت امام رضا به اصحاب خود<br /> # توجه امام به اصحاب خود<br /> # دو گروه از مردم در مواجهه با مرگ<br /> # تقسیم موت به مستریح و مستراح<br /> # اقسام مرگ به لحاظ سختی و راحتی انسان پس از آن<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت در آسانی مرگ<br /> # اثر ایمان به خدا و ولایت پذیری در رسیدن به آرامش با مرگ<br /> # کیفیت حضور فرشتگان مرگ نزد محتضر<br /> # تواضع و سلام فرشتگان مرگ در محضر امام و بر بالین محتضر<br /> # مشاهده فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # اذن امام به فرشتگان مرگ جهت جلوس بر بالین محتضر<br /> # عدم جلوس فرشتگان مرگ نزد محتضر بدون اذن امام<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # اثرات تجدید ایمان به خدا و بیعت با امام در راحتی مرگ، قبل از مرگ<br /> # جایگاه و مقام امام رضا (ع) نزد خدای متعال<br /> # مقام و منزلت امام رضا نزد فرشتگان<br /> # افضلیت امام بر فرشتگان<br /> # قدرت تکلم محتضر با فرشتگان مرگ<br /> # شنیدن صدای فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # هدایت و راهنمایی مومن محتضر توسط امام جهت تسهیل در مرگ<br /> <br /> ==حدیث چهل و ششم==<br /> {{متن حدیث|46- وَ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ يَوْمٍ نِصْفَ النَّهَارِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ حُبُّكَ وَ اللَّهِ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً لَتَرَانِي فِي ثَلَاثِ مَوَاطِنَ حَيْثُ تَبْلُغُ نَفْسُكَ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # صداقت در حب امیرالمومنین<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان صادق آن حضرت در سه موضع در دنیا و آخرت<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در صراط<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در کنار حوض<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و هفتم==<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ يَحْضُرُهُ الْمَوْتُ إِلَّا وَكَّلَ بِهِ إِبْلِيسُ مِنْ شَيَاطِينِهِ مَنْ يَأْمُرُهُ «2» بِالْكُفْرِ وَ يُشَكِّكُهُ فِي دِينِهِ حَتَّى تَخْرُجَ نَفْسُهُ فَمَنْ كَانَ مُؤْمِناً لَمْ يَقْدِرْ عَلَيْهِ فَإِذَا حَضَرْتُمْ مَوْتَاكُمْ فَلَقِّنُوهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى يَمُوتَ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 196<br /> <br /> (2) في المصدر: من شيطانه أن يأمره إلخ. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیاطین ابلیس نزد محتضر<br /> # دستور شیاطین ابلیس به کافر شدن هر کسی که مرگش فرارسیده<br /> # تشکیک کردن شیاطین ابلیس در دین محتضر<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر کافر کردن محتضر مومن<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر تشکیک در دین محتضر مومن<br /> # دستور العمل امام به وابستگان محتضر جهت مقابله با شیاطین ابلیس<br /> # امر به تلقین شهادتین به محتضر جهت بقای او بر ایمان<br /> <br /> ==حدیث چهل و هشتم==<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: حَضَرَ رَجُلًا الْمَوْتُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُلَاناً قَدْ حَضَرَهُ الْمَوْتُ فَنَهَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَعَهُ نَاسٌ «3» مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى أَتَاهُ وَ هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ كُفَّ عَنِ الرَّجُلِ حَتَّى أَسْأَلَهُ‏ فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً فَقَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ السَّوَادُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ فَقَالَهُ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ خَفِّفْ عَنْهُ سَاعَةً حَتَّى أَسْأَلَهُ «1» فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً قَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ الْبَيَاضُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص غَفَرَ اللَّهُ لِصَاحِبِكُمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حَضَرْتُمْ مَيِّتاً فَقُولُوا لَهُ هَذَا الْكَلَامَ لِيَقُولَهُ}}<br /> <br /> (3) في المصدر: اناس م.<br /> <br /> (1) في المصدر: خفف عنه حتّى أسأله. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اطاعت ملک الموت از پیامبر<br /> # مشاهده فرشته مرگ در دنیا توسط پیامبر<br /> # گفتگوی پیامبر با فرشته مرگ در دنیا<br /> # اثر دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ}} در بخشش گناهان در حال احتضار<br /> # راهنمایی پیامبر به محتضر جهت بخشش گناهان او<br /> # دعای بخشیده شدن گناهان محتضر<br /> # سفارش به یاد دادن دعای آمرزش گناهان به محتضر<br /> # دعای مخصوص محتضر جهت راحت شدن مرگ او<br /> <br /> ==حدیث چهل و نهم==<br /> {{متن حدیث|49- كا، الكافي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَدِيرٍ الصَّيْرَفِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ يُكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ إِذَا أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ جَزِعَ عِنْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا وَلِيَّ اللَّهِ لَا تَجْزَعْ فَوَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ عَلَيْكَ مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ قَالَ وَ يُمَثَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمْ ع فَيُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ رُفَقَاؤُكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ فَيُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَيَقُولُ: {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} إِلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً}} بِالْوَلَايَةِ {{متن قرآن|مَرْضِيَّةً}} بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} يَعْنِي مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَمَا مِنْ شَيْ‏ءٍ «2» أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنِ اسْتِلَالِ رُوحِهِ وَ اللُّحُوقِ بِالْمُنَادِي.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 197<br /> <br /> (2) في المصدر: فما شي‏ء. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # عدم اکراه مومن از قبض روح خود<br /> # جزع و بی‌تابی مومن هنگام قبض روح<br /> # خطاب ملک الموت به مومن با عنوان یا ولی الله<br /> # فرشته مرگ مهربان‌تر و دلسوزتر نسبت به محتضر مومن از مادر مهربان<br /> # تمثل 5 تن نزد محتضر مومن به عنوان رفقای او<br /> # حضور 5 تن بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده 5 تن توسط محتضر مومن<br /> # معرفی 5 تن به مومن محتضر به عنوان رفقای او توسط ملک الموت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ...}}<br /> # رسیدن ندای الهی {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} به روح محتضر<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به بازگشت رضایتمندانه به سوی خدا<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به داخل شدن او در جمع محمد و اهل بیت او<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به دخول در بهشت<br /> # لبیک به دعوت منادی محبوب‌ترین چیز برای مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث پنجاهم==<br /> {{متن حدیث|50- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حِيلَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْكَلَامِ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ مَنْ شَاءَ اللَّهُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَنْ يَمِينِهِ وَ الْآخَرُ عَنْ يَسَارِهِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَهُوَ ذَا أَمَامَكَ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ مِنْهُ فَقَدْ أَمِنْتَ‏ مِنْهُ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ «1» فَيَقُولُ هَذَا مَنْزِلُكَ فِي الْجَنَّةِ فَإِنْ شِئْتَ رَدَدْنَاكَ إِلَى الدُّنْيَا وَ لَكَ فِيهَا ذَهَبٌ وَ فِضَّةٌ فَيَقُولُ لَا حَاجَةَ فِي الدُّنْيَا فَعِنْدَ ذَلِكَ يَبْيَضُّ لَوْنُهُ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ تَتَقَلَّصُ شَفَتَاهُ «2» وَ تَنْتَشِرُ مَنْخِرَاهُ وَ تَدْمَعُ عَيْنُهُ الْيُسْرَى فَأَيَّ هَذِهِ الْعَلَامَاتِ رَأَيْتَ فَاكْتَفِ بِهَا فَإِذَا خَرَجَتِ النَّفْسُ مِنَ الْجَسَدِ فَيُعْرَضُ عَلَيْهَا كَمَا يُعْرَضُ «3» عَلَيْهِ وَ هِيَ فِي الْجَسَدِ فَيَخْتَارُ الْآخِرَةَ فَيُغَسِّلُهُ فِيمَنْ يُغَسِّلُهُ وَ يُقَلِّبُهُ فِيمَنْ يُقَلِّبُهُ فَإِذَا أُدْرِجَ فِي أَكْفَانِهِ وَ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ خَرَجَتْ رُوحُهُ تَمْشِي بَيْنَ أَيْدِي الْقَوْمِ قُدُماً وَ تَلَقَّاهُ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَ يُبَشِّرُونَهُ بِمَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ مِنَ النَّعِيمِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ رُدَّ إِلَيْهِ الرُّوحُ إِلَى وَرِكَيْهِ ثُمَّ يُسْأَلُ عَمَّا يَعْلَمُ فَإِذَا جَاءَ بِمَا يَعْلَمُ فُتِحَ لَهُ ذَلِكَ الْبَابُ الَّذِي أَرَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ نُورِهَا وَ بَرْدِهَا وَ طِيبِ رِيحِهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأَيْنَ ضَغْطَةُ الْقَبْرِ فَقَالَ هَيْهَاتَ مَا عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ وَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْضَ لَتَفْتَخِرُ عَلَى هَذِهِ فَتَقُولُ وَطِئَ عَلَى ظَهْرِي مُؤْمِنٌ وَ لَمْ يَطَأْ عَلَى ظَهْرِكِ مُؤْمِنٌ وَ تَقُولُ لَهُ الْأَرْضُ لَقَدْ كُنْتُ «4» أُحِبُّكَ وَ أَنْتَ تَمْشِي عَلَى ظَهْرِي فَأَمَّا إِذَا وُلِّيتُكَ فَسَتَعْلَمُ مَا أَصْنَعُ بِكَ فَيُفْتَحُ لَهُ مَدَّ بَصَرِهِ «5».}}<br /> <br /> {{عربی|بيان يشكل الجمع بين هذا الخبر و خبر فاطمة بنت أسد و سعد بن معاذ إلا أن يقال كان ذلك العموم في صدر الإسلام ثم نسخه الله و رفعه عن كمل المؤمنين أو يخص المؤمن في هذا الخبر بالمعصومين «6» و يمكن أن يقال في خبر فاطمة أن النبي ص إنما فعل ذلك لما وعدها لمزيد اطمئنانها و الله يعلم.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 198<br /> <br /> (1) في المصدر: من الجنة. م.<br /> <br /> (2) أي انضمتا و انزوتا الى علو. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: كما عرض. م.<br /> <br /> (4) في المصدر: و اللّه لقد كنت. م.<br /> <br /> (5) في المصدر: فيفسح له مد بصره. و هو الأصحّ. م.<br /> <br /> (6) يبعده مورد الخبر؛ و يمكن أن يخصص المؤمنين بمن لم يأتوا ما يوجب الضغطة.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت در سمت راست و چپ محتضر<br /> # بشارت پیامبر به در امان بودن محتضر<br /> # بشارت پیامبر به رسیدن محتضر به آرزوهایش<br /> # مشاهده پیامبر توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر توسط محتضر<br /> # ولایت تکوینی پیامبر در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # بهشت منزلگاه مومن <br /> # گشوده شدن درب بهشت در قبر مومن<br /> # اعطای پاداش اعمال به مومن از لحظه مرگ<br /> # مخیر نمودن مومن محتضر در بازگشت به دنیا با داشتن طلا و نقره و رفتن به بهشت<br /> # اظهار بی‌نیازی مومن محتضر به دنیا و بازگشت به آن<br /> # نشانه‌های قبض روح مومن <br /> # نشانه‌های مرگ مومن<br /> # انتخاب آخرت به جای دنیا توسط روح مومن<br /> # خروج روح از بدن پس از کفن شدن جسم و قرار گرفتن در تابوت<br /> # استقبال ارواح مومنان از روح مومن هنگام تشییع و دفن<br /> # سلام ارواح مومنان به روح مومن و بشارت به نعمت‌های بهشتی<br /> # بازگشت روح به بدن پس از قرار گرفتن جسم در قبر<br /> # حتمی بودن سوال از میت در قبر<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت و استشمام رایحه خوش و نسیم خنک برای مومن در قبر پس از پاسخ به سوالات<br /> # افتخار زمین به قرار گرفتن مومن در دل او<br /> # عدم وجود فشار قبر برای مومن<br /> # خطاب زمین به مومن در عالم قبر به دوست داشتن او در حال حیات<br /> # سخن گفتن زمین با میت در عالم قبر<br /> # گشایش قبر مومن به وسعت آنچه آن را می‌بیند<br /> # جایگاه مومن در عالم برزخ<br /> # اهمیت ایمان و آثار آن در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و یکم==<br /> === بخش اول حدیث ===<br /> {{متن حدیث|51- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ مِنْكُمْ وَ اللَّهِ يُقْبَلُ وَ لَكُمْ وَ اللَّهِ يُغْفَرُ إِنَّهُ‏ لَيْسَ بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى السُّرُورَ وَ قُرَّةَ الْعَيْنِ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ وَ احْتُضِرَ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ ارْفُقْ بِهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ فَيُوَفِّقُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ وَ مَا ذَاكَ فَيَقُولُ وَلَايَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَيَقُولُ صَدَقْتَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ عَنْهُ «1» وَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَرْجُوهُ فَقَدْ أَدْرَكْتَهُ أَبْشِرْ بِالسَّلَفِ الصَّالِحِ مُرَافَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ ع ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا رَفِيقاً ثُمَّ يُنْزَلُ بِكَفَنِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ حَنُوطِهِ مِنَ الْجَنَّةِ بِمِسْكٍ أَذْفَرَ فَيُكَفَّنُ بِذَلِكَ الْكَفَنِ وَ يُحَنَّطُ بِذَلِكَ الْحَنُوطِ ثُمَّ يُكْسَى حُلَّةً صَفْرَاءَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فَتَحَ اللَّهُ لَهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ رَوْحِهَا وَ رَيْحَانِهَا ثُمَّ يُفْسَحُ لَهُ عَنْ أَمَامِهِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ نَمْ نَوْمَةَ الْعَرُوسِ عَلَى فِرَاشِهَا أَبْشِرْ بِرَوْحٍ وَ رَيْحَانٍ وَ جَنَّةِ نَعِيمٍ وَ رَبٍّ غَيْرِ غَضْبَانَ ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ وَ يَضْمَحِلُّ الْمُحِلُّونَ وَ قَلِيلٌ مَا يَكُونُونَ هَلَكَتِ الْمَحَاضِيرُ وَ نَجَا الْمُقَرَّبُونَ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع أَنْتَ أَخِي وَ مِيعَادُ مَا بَيْنِي وَ بَيْنَكَ وَادِي السَّلَامِ}} <br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر محمد بن سنان مثله بيان المحلون الذين لا يرون حرمة الأئمة ع و لا يتابعونهم قال الفيروزآبادي رجل محل منتهك للحرام أو لا يرى للشهر الحرام حرمة و يقال رجل محضير أي كثير العدو و المحاضير جمعه أي الذين يستعجلون في طلب الفرج بقيام القائم ع و المقربون بفتح الراء أي أهل التسليم و الانقياد فإنهم المقربون عند الله أو بكسر الراء أي الذين يقولون الفرج قريب و لا يستبطئونه.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 199<br /> <br /> (1) في المصدر: منه. م.<br /> <br /> (1) في نسخة: فأبغضه و اعنف عليه.<br /> <br /> (2) في نسخة: رقبتك.<br /> <br /> (3) في المصدر: فتح له من أبواب النار. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # امکان بخشش و آمرزش گنه کاران قبل از مرگ<br /> # حضور پیامبر بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر دوست داشتن و مدارا با محتضر محب اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # توفیق الهی به مومن محتضر جهت پاسخ مثبت به سوالات ملک الموت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط مومن محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت توسط محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آسانی مرگ با تصدیق ولایت مداری محتضر توسط ملک الموت<br /> # بشارت ملک الموت به در امان بودن محتضر ولایت مدار<br /> # مدارای ملک الموت با محتضر ولایت مدار<br /> # نزول کفن و حنوط بهشتی پس از جان دادن برای مومن محب اهل بیت<br /> # پاداش‌های برزخی مومن محب اهل بیت<br /> # پوشاندن جامه زرد بهشتی بر تن مومن پس از مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت به مومن محب اهل بیت پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # بشارت به آرامش و خوشبختی و بهره‌مندی از نعمات بهشتی به مومن محب اهل بیت در قبر<br /> # کیفیت گشایش قبر بر مومن محب اهل بیت<br /> # دیدار مومن محب اهل بیت با اهل بیت در جنان رضوی در عالم برزخ<br /> # همنشینی مومن محب اهل بیت با اهل بیت در عالم برزخ<br /> # رجعت<br /> # رجعت مومن محب اهل بیت<br /> # رجعت مومنان و محبان اهل بیت از بزرخ به دنیا پس از ظهور حضرت حجت<br /> # یاری مومنان محب اهل بیت به حضرت حجت پس از بازگشت از برزخ به دنیا<br /> # علی، برادر رسول خدا<br /> # اخوت پیامبر با امیرالمومنین<br /> # وادی السلام، وعده‌گاه پیامبر و امیرالمومنین<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ وَ إِذَا احْتُضِرَ الْكَافِرُ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَبْغِضْهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ‏ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ «1» وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ وَ أَعْنِفْ عَلَيْهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رِهَانِكَ «2» أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ مِنَ النَّارِ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ أَبْشِرْ يَا عَدُوَّ اللَّهِ بِسَخَطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَذَابِهِ وَ النَّارِ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ نَزَلَ بِكَ ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا عَنِيفاً ثُمَّ يُوَكِّلُ بِرُوحِهِ ثَلَاثَمِائَةِ شَيْطَانٍ كُلُّهُمْ يَبْزُقُ فِي وَجْهِهِ وَ يَتَأَذَّى بِرُوحِهِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فُتِحَ لَهُ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ «3» فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ قَيْحِهَا وَ لَهَبِهَا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبر نزد کافر محتضر <br /> # حضور امیرالمومنین نزد کافر محتضر<br /> # حضور جبرئیل نزد کافر محتضر<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر محتضر<br /> # بغض اهل بیت<br /> # آثار بغض و دشمنی با اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر بغض و سختگیری با محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # پاسخ منفی کافر محتضر به سوالات ملک الموت پیرامون ولایت اهل بیت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط کافر محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت کافر محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # سختی مرگ با انکار ولایت<br /> # بشارت ملک الموت به کافر محتضر از خوف و خشم و عذاب الهی<br /> # سختگیری ملک الموت با کافر محتضر<br /> # گماشته شدن 300 شیطان بر روح کافر محتضر و عذاب روح او<br /> # گشوده شدن دری از درهای آتش بر کافر پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # عذاب‌های برزخی کافر <br /> # سرنوشت کافر در عالم برزخ<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و دوم==<br /> {{متن حدیث|52- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْقَصِيرِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ مِيثَمٍ عَنْ عَبَايَةَ الْأَسَدِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيّاً ع يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا يُبْغِضُنِي عَبْدٌ أَبَداً يَمُوتُ عَلَى بُغْضِي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يَكْرَهُ وَ لَا يُحِبُّنِي عَبْدٌ أَبَداً فَيَمُوتُ عَلَى حُبِّي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يُحِبُّ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَعَمْ وَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْيَمِينِ}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # # حب و بغض امیرالمومنین<br /> # اثر حب و بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # حضور امیرالمومنین نزد محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره غضبناک توسط مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره‌ای دوست داشتنی توسط محب آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # کیفیت مشاهده چهره امیرالمومنین توسط محب و مبغض حضرت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و سوم==<br /> {{متن حدیث|53- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: كَانَ خَطَّابٌ الْجُهَنِيُّ خَلِيطاً لَنَا وَ كَانَ شَدِيدَ النَّصْبِ لِآلِ مُحَمَّدٍ ص‏ وَ كَانَ يَصْحَبُ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ أَعُودُهُ لِلْخُلْطَةِ وَ التَّقِيَّةِ فَإِذَا هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ فِي حَدِّ الْمَوْتِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا لِي وَ لَكَ يَا عَلِيُّ فَأَخْبَرْتُ بِذَلِكَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ «1».}}<br /> <br /> (1) ذكرت هذه الجملة في المصدر مرتين. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # همنشینی و معاشرت خطاب جهنی با ابن ابی یعفور<br /> # کیفیت احتضار خطاب جهنی<br /> # عداوت شدید خطاب جهنی با اهل بیت پیامبر<br /> # ناصبی بودن خطاب جهنی<br /> # اثر بغض و عداوت با اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # دشمنی نجده حروری با اهل بیت<br /> # مصاحبت خطاب جهنی با نجده حروری<br /> # مصاحبت با دشمنان اهل بیت<br /> # عیادت از دشمنان اهل بیت از روی تقیه<br /> # حضور امیرالمومنین نزد نواصب در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط خطاب جهنی در لحظه احتضار<br /> # کشف حقیقت بر دشمنان امیرالمومنین در لحظه احتضار<br /> # کشف حقانیت امیرالمومنین بر نواصب در لحظه احتضار<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و چهارم==<br /> {{متن حدیث|54- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ع أَمَامَكَ «2».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 201<br /> <br /> (2) تقدم الحديث عن المحاسن تحت رقم 17.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فراغت مومن از نگرانی‌های هم و غم دنیابا رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به امنیت برای مومن با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به مومن محتضر به مشاهده پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه <br /> # حضور و استقبال پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه از مومن محتضر<br /> # جایگاه و مقام مومن در برزخ<br /> # آسانی مرگ مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت ایشان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و پنجم==<br /> {{متن حدیث|55- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ...}} قَالَ إِنَّ نَفْسَ الْمُحْتَضَرِ إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ كَانَ مُؤْمِناً رَأَى مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلَهَا بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}}<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهدات ماورایی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # مشاهده منزل در بهشت توسط محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # زمان مشاهده منزلگاه خود در بهشت در حال احتضار<br /> # درخواست مومن محتضر پس از مشاهده منزل خود در بهشت جهت باطگشت به دنیا و خبر دادن به خانواده خود<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از فرارسیدن مرگ<br /> # رد درخواست محتضر جهت بازگشت به دنیا حتی برای اهل ایمان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و ششم==<br /> {{متن حدیث|56- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر حَمَّادُ بْنُ عِيسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِيّاً بِحَضْرَتِهِ}}.<br /> <br /> {{عربی|أقول: قد مر كثير من أخبار هذا الباب في الأبواب السابقة و سيأتي كثير منها في باب البرزخ و غيرها.<br /> وَ قَالَ الْبُرْسِيُّ فِي مَشَارِقِ الْأَنْوَارِ، رَوَى الْمُفِيدُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع يَا عَلِيُّ إِنَّ مُحِبِّيكَ يَفْرَحُونَ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ عِنْدَ خُرُوجِ أَنْفُسِهِمْ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَشْهَدُهُمْ وَ عِنْدَ الْمُسَاءَلَةِ فِي الْقُبُورِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تُلَقِّنُهُمْ وَ عِنْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَعْرِفُهُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|تذييل اعلم أن حضور النبي ص و الأئمة صلوات الله عليهم عند الموت مما قد ورد به الأخبار المستفيضة و قد اشتهر بين الشيعة غاية الاشتهار و إنكار مثل‏ ذلك لمحض استبعاد الأوهام ليس من طريقة الأخيار و أما نحو حضورهم و كيفيته فلا يلزم الفحص عنه بل يكفي فيه و في أمثاله الإيمان به مجملا على ما صدر عنهم ع و ما يقال من أن هذا خلاف الحس و العقل أما الأول فلأنا نحضر الموتى إلى قبض روحهم و لا نرى عندهم أحدا و أما الثاني فلأنه يمكن أن يتفق في آن واحد قبض أرواح آلاف من الناس في مشارق الأرض و مغاربها و لا يمكن حضور الجسم في زمان واحد في أمكنة متعددة فيمكن الجواب عن الأول بوجوه.}}<br /> #{{عربی|'''الأول''' أن الله تعالى قادر على أن يحجبهم عن أبصارنا لضرب من المصلحة كما ورد في أخبار الخاصة و العامة في تفسير قوله تعالى جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً إن الله تعالى أخفى شخص النبي ص عن أعدائه مع أن أولياءه كانوا يرونه و إنكار أمثال ذلك يفضي إلى إنكار أكثر معجزات الأنبياء و الأوصياء ع و قد مر فيما نقلنا من تفسير العسكري ع التصريح بهذا الوجه.}}<br /> #{{عربی|'''الثاني''' أنه يمكن أن يكون حضورهم بجسد مثالي لطيف لا يراه غير المحتضر كحضور ملك الموت و أعوانه و سيأتي الأخبار في سائر الموتى أن أرواحهم في البرزخ تتعلق بأجساد مثالية و أما الحيّ من الأئمة ع فلا يبعد تصرف روحه لقوّته في جسد مثالي أيضا.}}<br /> #{{عربی|'''الثالث''' أنه يمكن أن يخلق الله تعالى لكل منهم مثالا بصورته و هذه الأمثلة يكلمون الموتى و يبشرونهم من قبلهم عليهم السلام كما ورد في بعض الأخبار بلفظ التمثيل.}}<br /> #{{عربی|'''الرابع''' أنه يمكن أن يرتسم صورهم في الحس المشترك بحيث يشاهدهم المحتضر و يتكلم معهم كما في المبرسم.}}<br /> #{{عربی|'''الخامس''' ما ذكره السيد المرتضى رضي الله عنه و هو أن المعنى أنه يعلم في تلك الحال ثمرة ولايتهم و انحرافه عنهم لأن المحبّ لهم يرى في تلك الحال ما يدله على أنه من أهل الجنة و كذا المبغض لهم يرى ما يدله على أنه من أهل النار فيكون حضورهم و تكلمهم استعارة تمثيلية و لا يخفى أن الوجهين الأخيرين بعيدان عن‏ سياق الأخبار بل مثل هذه التأويلات ردّ للأخبار و طعن في الآثار و أما الجواب عن الوجه الثاني فبأنه إنما يتمّ الشبهة إذا ثبت وقوع هذا الاتفاق و محض الإمكان لا يكفي في ذلك مع أنه إذا قلنا بأن حضورهم في الأجساد المثالية يمكن أن يكون لهم أجساد مثالية كثيرة لما جعل الله لهم من القدرة الكاملة التي بها امتازوا عن سائر البشر و في الوجوه الثلاثة الأخيرة على تقدير صحتها اندفاع هذا الإيراد ظاهر و الأحوط و الأولى في أمثال تلك المتشابهات الإيمان بها و عدم التعرض لخصوصياتها و تفاصيلها و إحالة علمها إلى العالم ع كما مر في الأخبار التي أوردناها في باب التسليم وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 202<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # نخستین مشاهدات مومن پس از مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و امیرالمومنین توسط مومن پس از مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرالمومنین در کنار مومن پس از مرگ<br /> # اهمیت ایمان در لحظه مرگ<br /> # اثر ایمان پس از مرگ<br /> # نقش و جایگاه پیامبراکرم و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D8%B9%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%B0%D9%84%D9%83_%D9%88_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85&diff=1375639 2026-06-08T07:25:33Z

<p>انزابی: /* انزابی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> <br /> '''باب 7 ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم‏:<br /> '''<br /> <br /> ==حدیث نخست==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|1- م، تفسير الإمام عليه السلام إِنَّ الْمُؤْمِنَ الْمُوَالِيَ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الْمُتَّخِذَ لِعَلِيٍّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ إِمَامَهُ الَّذِي يَحْتَذِي مِثَالَهُ وَ سَيِّدَهُ الَّذِي يُصَدِّقُ أَقْوَالَهُ وَ يُصَوِّبُ أَفْعَالَهُ وَ يُطِيعُهُ بِطَاعَةِ مَنْ يَنْدُبُهُ مِنْ أَطَايِبِ ذُرِّيَّتِهِ لِأُمُورِ الدِّينِ وَ سِيَاسَتِهِ إِذَا حَضَرَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى مَا لَا يُرَدُّ وَ نَزَلَ بِهِ مِنْ قَضَائِهِ مَا لَا يُصَدُّ وَ حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ أَعْوَانُهُ وَجَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ عَلِيّاً سَيِّدَ الْوَصِيِّينَ وَ عِنْدَ رِجْلَيْهِ مِنْ جَانِبٍ الْحَسَنَ سِبْطَ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ الْحُسَيْنَ سَيِّدَ الشُّهَدَاءِ أَجْمَعِينَ وَ حَوَالَيْهِ بَعْدَهُمْ خِيَارَ خَوَاصِّهِمْ وَ مُحِبِّيهِمْ الَّذِينَ هُمْ سَادَةُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ سَادَاتِهِمْ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ يَنْظُرُ الْعَلِيلُ الْمُؤْمِنُ إِلَيْهِمْ فَيُخَاطِبُهُمْ بِحَيْثُ يَحْجُبُ اللَّهُ صَوْتَهُ عَنْ آذَانِ حَاضِرِيهِ كَمَا يَحْجُبُ رُؤْيَتَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ‏ وَ رُؤْيَةَ خَواصِّنَا عَنْ أَعْيُنِهِمْ لِيَكُونَ إِيمَانُهُمْ بِذَلِكَ أَعْظَمَ ثَوَاباً لِشِدَّةِ الْمِحْنَةِ عَلَيْهِمْ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ رَبِّ الْعِزَّةِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا وَصِيَّ رَسُولِ رَبِّ الرَّحْمَةِ بِأَبِي أَنْتُمَا وَ أُمِّي يَا شِبْلَيْ مُحَمَّدٍ وَ ضِرْغَامَيْهِ يَا وَلَدَيْهِ وَ سِبْطَيْهِ يَا سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الْمُقَرَّبِينَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ مَرْحَباً بِكُمْ مَعَاشِرَ خِيَارِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ وَلَدَيْهِمَا مَا كَانَ أَعْظَمَ شَوْقِي إِلَيْكُمْ وَ مَا أَشَدَّ سُرُورِي الْآنَ بِلِقَائِكُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ قَدْ حَضَرَنِي وَ لَا أَشُكُّ فِي جَلَالَتِي فِي صَدْرِهِ لِمَكَانِكَ وَ مَكَانِ أَخِيكَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص كَذَلِكَ هُوَ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى مَلَكِ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اسْتَوْصِ بِوَصِيَّةِ اللَّهِ فِي الْإِحْسَانِ إِلَى مَوْلَانَا وَ خَادِمِنَا وَ مُحِبِّنَا وَ مُؤْثِرِنَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِي الْجِنَانِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص لِيَنْظُرَ إِلَى الْعُلُوِّ فَيَنْظُرُ إِلَى مَا لَا يُحِيطُ بِهِ الْأَلْبَابُ «1» وَ لَا يَأْتِي عَلَيْهِ الْعَدَدُ وَ الْحِسَابُ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ كَيْفَ لَا أَرْفُقُ بِمَنْ ذَلِكَ ثَوَابُهُ وَ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَعِزَّتُهُ زُوَّارُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْمَوْتَ عَقَبَةً «2» لَا يَصِلُ إِلَى تِلْكَ الْجِنَانِ إِلَّا مَنْ قَطَعَهَا لَمَا تَنَاوَلْتُ رُوحَهُ وَ لَكِنْ لِخَادِمِكَ وَ مُحِبِّكَ هَذَا أُسْوَةٌ «3» بِكَ وَ بِسَائِرِ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ الَّذِينَ أُذِيقُوا الْمَوْتَ لِحُكْمِ اللَّهِ تَعَالَى ثُمَّ يَقُولُ مُحَمَّدٌ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَاكَ أَخَانَا قَدْ سَلَّمْنَاهُ إِلَيْكَ فَاسْتَوْصِ بِهِ خَيْراً ثُمَّ يَرْتَفِعُ هُوَ وَ مَنْ مَعَهُ إِلَى رَوْضِ الْجِنَانِ وَ قَدْ كُشِفَ مِنَ الْغِطَاءِ وَ الْحِجَابِ لِعَيْنِ ذَلِكَ الْمُؤْمِنِ الْعَلِيلِ فَيَرَاهُمُ الْمُؤْمِنُ هُنَاكَ بَعْدَ مَا كَانُوا حَوْلَ فِرَاشِهِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ الْوَحَا الْوَحَا «4» تَنَاوَلْ رُوحِي وَ لَا تُلْبِثْنِي هَاهُنَا فَلَا صَبْرَ لِي عَنْ مُحَمَّدٍ وَ أَعِزَّتِهِ وَ أَلْحِقْنِي بِهِمْ‏.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن)<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رؤیة علی (مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر)<br /> # '''حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین<br /> # '''خطاب مؤمن محتضر به پیامبر و ائمه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / خطاب مؤمن به پیامبر و ائمه<br /> # '''سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق<br /> # '''نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ<br /> # '''تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / (ملک‌الموت) / (آداب ملک‌الموت در قبض روح مؤمن) / تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر<br /> # '''اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر''': مرگ / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر)) / حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر<br /> # '''افزایش ثواب ایمان با شدت محنت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> # '''مرگ به عنوان عقبه رسیدن به بهشت''': مرگ / حکمت مرگ / مرگ عقبه رسیدن به بهشت<br /> # '''اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان''': مرگ / اقسام مرگ / به لحاظ تعلق به موجودات / مرگ انسان / مرگ انبیا / اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان<br /> # '''جایگاه والای مؤمن موالی در نزد خدا''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # احوالات قبض روح مومن<br /> # حضور ملک الموت با جمعی دیگر از فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # حضور پیامبر اکرم بر بالای سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امام حسن در کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضورامام حسین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی مومن محتضر با پیامبر و اهل بیت <br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # عدم مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین مومن محتضر<br /> # عدم شنیدن صدای گفتگوی محتضر با پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین او<br /> # خوش آمد گویی مومن به پیامبر و اهل بیت بر بالین خود در هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سفارش پیامبر به ملک الموت بر مدارا با مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در باغ‌های بهشت توسط مومن در حال احتضار<br /> # اشتیاق مومن جهت ملحق شدن به پیامبر و اهل بیت<br /> # تقدم پیامبر بر امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> #امامت / اعتقاد به جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/ حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اصحاب اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #امامت /تاثر اعتقاد به امامت هنگام مرگ/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه مومن معتقد با اهل بیت علیهم السلام/ اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امیر مومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> # سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> ===بخش دوم===<br /> {{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ يَتَنَاوَلُ مَلَكُ الْمَوْتِ رُوحَهُ فَيَسُلُّهَا كَمَا يَسُلُّ الشَّعْرَةَ مِنَ الدَّقِيقِ وَ إِنْ كُنْتُمْ تَرَوْنَ أَنَّهُ فِي شِدَّةٍ فَلَيْسَ هُوَ فِي شِدَّةٍ بَلْ هُوَ فِي رَخَاءٍ وَ لَذَّةٍ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ وَجَدَ جَمَاعَتَنَا هُنَاكَ وَ إِذَا جَاءَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ خِيَارُ صَحَابَتِهِمْ بِحَضْرَةِ صَاحِبِنَا فَلْنَتَّضِعْ لَهُمَا «1» فَيَأْتِيَانِ فَيُسَلِّمَانِ عَلَى مُحَمَّدٍ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى عَلِيٍّ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى الْحَسَنَيْنِ سَلَاماً يَجْمَعَانِهِمَا فِيهِ ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى سَائِرِ مَنْ مَعَنَا مِنْ أَصْحَابِنَا ثُمَّ يَقُولُونَ قَدْ عَلِمْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ زِيَارَتَكَ فِي خَاصَّتِكَ لِخَادِمِكَ وَ مَوْلَاكَ وَ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ يُرِيدُ إِظْهَارَ فَضْلِهِ لِمَنْ بِهَذِهِ الْحَضْرَةِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ مَنْ يَسْمَعُنَا مِنْ مَلَائِكَتِهِ بَعْدَهُمْ لَمَا سَأَلْنَاهُ وَ لَكِنْ أَمْرُ اللَّهِ لَا بُدَّ مِنْ امْتِثَالِهِ ثُمَّ يَسْأَلَانِهِ فَيَقُولَانِ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ وَ مَنْ إِمَامُكَ وَ مَا قِبْلَتُكَ وَ مَنْ شِيعَتُكَ وَ مَنْ إِخْوَانُكَ فَيَقُولُ اللَّهُ رَبِّي وَ مُحَمَّدٌ نَبِيِّي وَ عَلِيٌّ وَصِيُّ مُحَمَّدٍ إِمَامِي وَ الْكَعْبَةُ قِبْلَتِي وَ الْمُؤْمِنُونَ الْمُوَالُونَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ آلِهِمَا وَ أَوْلِيَاؤُهُمَا الْمُعَادُونَ لِأَعْدَائِهِمَا إِخْوَانِي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ أَخَاهُ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ وَ أَنَّ مَنْ نَصَبَهُمْ لِلْإِمَامَةِ مِنْ أَطَايِبِ عِتْرَتِهِ وَ خِيَارِ ذُرِّيَّتِهِ خُلَفَاءُ الْأُمَّةِ وَ وُلَاةُ الْحَقِّ وَ الْقَوَّامُونَ بِالصِّدْقِ فَيَقُولَانِ عَلَى هَذَا حَيِيتَ وَ عَلَى هَذَا مِتَّ وَ عَلَى هَذَا تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَ تَكُونُ مَعَ مَنْ تَتَوَلَّاهُ فِي دَارِ كَرَامَةِ اللَّهِ وَ مُسْتَقَرِّ رَحْمَتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد<br /> # '''پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی<br /> # '''حضور پیامبر و اهل بیت در قبر مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و أهل بيته عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در قبر مؤمن)<br /> # '''تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال <br /> # '''سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''سلام مشترک نکیر و منکر به حسنین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر<br /> # '''پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ مؤمن به سؤال قبر)) / پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین<br /> # '''بشارت نکیر و منکر به بعث با ائمه''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ارکان سؤال قبر / سائلون / نکیر و منکر / ((بشارت منکر و نکیر)) / بشارت منکر و نکیر به بعث با ائمه<br /> # '''تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم / ((تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی))<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / ((آشکار کردن فضل مؤمن)) / حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر<br /> # '''اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / مسئول عنه (موارد سوال) / دین / اصول دین / امام / سؤال از ولایت اهل بیت به صورت کلی و ولایت امیرالمؤمنین به طور ویژه / اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر<br /> # '''رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / ((آثار پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی<br /> # '''احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ''': برزخ / العلاقات فی عالم القبر / ((علاقات الملائکه مع المعصومین)) / ((آداب فرشتگان با معصومان در عالم برزخ)) / احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ<br /> # '''جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم/ ((تنعم ویژه شیعیان)) / جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح مومن<br /> # آسانی قبض روح برای مومن<br /> # حضور اهل بیت در قبر مومن (برزخ)<br /> # مشاهده اهل بیت توسط مومن در قبر (عالم برزخ)<br /> # تواضع نکیر و منکر در برابر پیامبر و اهل بیت هنگام حضور در قبر مومن<br /> # اطاعت مطلق نکیر و منکر از اوامر الهی<br /> # سوال و جواب نکیر و منکر در قبر با مومن<br /> # اقرار مومن به توحید، نبوت پیامبر و امامت اهل بیت در قبر<br /> # اعتراف نکیر و منکر به عاقبت بخیری مومن در دنیا و آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح<br /> #معاد/ موت/ فرشتگان نکیر و منکر/ کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح<br /> #کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> ===بخش سوم===<br /> {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ إِنْ كَانَ لِأَوْلِيَائِنَا مُعَادِياً وَ لِأَعْدَائِنَا مُوَالِياً وَ لِأَضْدَادِنَا بِأَلْقَابِنَا مُلَقِّباً فَإِذَا جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِنَزْعِ رُوحِهِ مَثَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِذَلِكَ الْفَاجِرِ سَادَتَهُ الَّذِينَ اتَّخَذَهُمُ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْوَاعِ الْعَذَابِ مَا يَكَادُ نَظَرُهُ إِلَيْهِمْ يُهْلِكُهُ وَ لَا يَزَالُ يَصِلُ إِلَيْهِ مِنْ حَرِّ عَذَابِهِمْ مَا لَا طَاقَةَ لَهُ بِهِ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا أَيُّهَا الْفَاجِرُ الْكَافِرُ تَرَكْتَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ إِلَى أَعْدَائِهِ فَالْيَوْمَ لَا يُغْنُونَ عَنْكَ شَيْئاً وَ لَا تَجِدُ إِلَى مَنَاصٍ «2» سَبِيلًا فَيَرِدُ عَلَيْهِ مِنَ الْعَذَابِ مَا لَوْ قُسِمَ أَدْنَاهُ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا لَأَهْلَكَهُمْ ثُمَّ إِذَا دُلِّيَ فِي‏ قَبْرِهِ رَأَى بَاباً مِنَ الْجَنَّةِ مَفْتُوحاً إِلَى قَبْرِهِ يَرَى مِنْهُ خَيْرَاتِهَا فَيَقُولُ لَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ انْظُرْ إِلَى مَا حُرِمْتَ مِنْ تِلْكَ الْخَيْرَاتِ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ بَابٌ مِنَ النَّارِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْهُ مِنْ عَذَابِهَا فَيَقُولُ رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ يَا رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|الضرغام بالكسر الأسد.}}<br /> <br /> (2)المناص: الملجأ و المفر.<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 176<br /> <br /> ====واسطی====<br /> <br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر<br /> # '''رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر<br /> # '''توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((مکالمه ملک الموت با کافر)) / توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی<br /> # '''بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ<br /> # '''شدت عذاب کافران هنگام احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / شدت عذاب کافران هنگام احتضار<br /> # '''نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه کافر در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت<br /> # '''ورود عذاب دوزخ به قبر کافر''': برزخ / احوال برزخ / پاداش و کیفر برزخی (لذت و الم) / کیفر برزخی / عذاب قبر / أصناف عذاب عالم القبر / فتح باب إلی النار / ورود عذاب دوزخ به قبر کافر<br /> # '''درخواست کافر برای تأخیر قیامت''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / ((دعاء الکافر)) / درخواست کافر برای تأخیر قیامت <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / / ((حکمت تمثل پیشوایان باطل)) / رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان<br /> # '''تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ''': برزخ / احوال برزخ / ((مقایسه بین احوال مؤمن و کافر)) / تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ<br /> # '''اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا''': مرگ / ((عبرت های مرگ)) / اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا<br /> # '''ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / طلب أرواح الکفار عدم وقوع القیامة / ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تولی و تبری<br /> # نقش تولی و تبری در لحظه مرگ<br /> # عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # عذاب دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت و دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر هنگام احتضار<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشت و عذاب‌های جهنم توسط کافر در عالم قبر<br /> # شدت عذاب کافر در عالم قبر<br /> # عذاب برزخی کافر<br /> # عذاب دوستان و دشمنان اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح کسانی که لقب دشمنان اهل بیت ع را دارند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبر/احوال کافر در قبر/نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #قبض روح کسانی که لقب دشمنان <br /> #عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> {{متن حدیث|2- م، تفسير الإمام عليه السلام قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ «1» الَّذِينَ يُقَدِّرُونَ أَنَّهُمْ يَلْقَوْنَ رَبَّهُمْ اللِّقَاءَ الَّذِي هُوَ أَعْظَمُ كَرَامَاتِهِ وَ إِنَّمَا قَالَ يَظُنُّونَ لِأَنَّهُمْ لَا يَرَوْنَ بِمَا ذَا يُخْتَمُ لَهُمْ وَ الْعَاقِبَةُ مَسْتُورَةٌ عَنْهُمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ إِلَى كَرَامَاتِهِ وَ نَعِيمِ جِنَانِهِ لِإِيمَانِهِمْ وَ خُشُوعِهِمْ لَا يَعْلَمُونَ ذَلِكَ يَقِيناً لِأَنَّهُمْ لَا يَأْمَنُونَ أَنْ يُغَيَّرُوا وَ يُبَدَّلُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا يَزَالُ الْمُؤْمِنُ خَائِفاً مِنْ سُوءِ الْعَاقِبَةِ وَ لَا يَتَيَقَّنُ الْوُصُولَ إِلَى رِضْوَانِ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ وَقْتُ نَزْعِ رُوحِهِ وَ ظُهُورِ مَلَكِ الْمَوْتِ لَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِ وَ هُوَ فِي شِدَّةِ عِلَّةٍ وَ عَظِيمِ ضِيقِ صَدْرِهِ بِمَا يُخَلِّفُ مِنْ أَمْوَالِهِ وَ لِمَا هُوَ عَلَيْهِ مِنِ اضْطِرَابِ أَحْوَالِهِ فِي مُعَامِلِيهِ وَ عِيَالِهِ وَ قَدْ بَقِيَتْ فِي نَفْسِهِ مَرَارَتُهَا وَ حَسَرَاتُهَا وَ اقْتَطَعَ دُونَ أَمَانِيِّهِ فَلَمْ يَنَلْهَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ مَا لَكَ تَجَرَّعُ غُصَصَكَ قَالَ لِاضْطِرَابِ أَحْوَالِي وَ اقْتِطَاعِكَ لِي دُونَ آمَالِي فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ هَلْ يَحْزَنُ عَاقِلٌ مِنْ فَقْدِ دِرْهَمٍ زَائِفٍ وَ اعْتِيَاضِ أَلْفِ أَلْفِ ضِعْفِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَانْظُرْ فَوْقَكَ فَيَنْظُرُ فَيَرَى دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ وَ قُصُورَهَا الَّتِي يَقْصُرُ دُونَهَا الْأَمَانِيُّ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ تِلْكَ مَنَازِلُكَ وَ نِعَمُكَ وَ أَمْوَالُكَ وَ أَهْلُكَ وَ عِيَالُكَ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِكَ هَاهُنَا وَ ذُرِّيَّتِكَ صَالِحاً فَهُمْ هُنَاكَ مَعَكَ أَ فَتَرْضَى بِهِ بَدَلًا مِمَّا هُنَاكَ فَيَقُولُ بَلَى وَ اللَّهِ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرْ فَيَنْظُرُ فَيَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمَا فِي أَعْلَى عِلِّيِّينَ فَيَقُولُ أَوَ تَرَاهُمْ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكَ وَ أَئِمَّتُكَ هُمْ هُنَاكَ جُلَّاسُكَ وَ آنَاسُكَ «2» أَ فَمَا تَرْضَى‏ بِهِمْ بَدَلًا مِمَّنْ تُفَارِقُ هَاهُنَا فَيَقُولُ بَلَى وَ رَبِّي فَذَلِكَ مَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا فَمَا أَمَامَكُمْ مِنَ الْأَهْوَالِ كُفِيتُمُوهَا وَ لَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا تُخَلِّفُونَهُ مِنَ الذَّرَارِيِّ وَ الْعِيَالِ فَهَذَا الَّذِي شَاهَدْتُمُوهُ فِي الْجِنَانِ بَدَلًا مِنْهُمْ وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ هَذِهِ مَنَازِلُكُمْ وَ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكُمْ آنَاسُكُمْ وَ جُلَّاسُكُمْ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 177<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت''': مرگ / ((معرفت مرگ)) / ((یقین به عاقبت)) / ((ظن به لقاء الله)) / ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت<br /> # '''ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / حالات المحتضر عند قبض الروح / ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ<br /> # '''نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعة هنگام احتضار / نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر<br /> # '''تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین<br /> # '''بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ<br /> # '''رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان<br /> # '''جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ''': مرگ / خوف از مرگ / ((حکمت خوف از مرگ)) / ((عدم یقین به عاقبت)) / حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ <br /> # '''رابطه استقامت با تنزل ملائکه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / ((تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / ((شرایط تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / رابطه استقامت با تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # '''حکمت نمایش بهشت برای زدودن حسرت دنیا''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه مؤمن در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / نمایش بهشت به مؤمن در قبر برای زدودن حسرت دنیا<br /> # '''تفاوت ارزش دنیا و آخرت در نگاه مؤمن''': ((این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی))<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دیدار با خدا، بزرگترین کرامت انسان<br /> # مخفی بودن عاقبت کار یا سرنوشت انسان بر او<br /> # عدم یقین داشتن مومن به رسیدن به رضوان الهی تا لحظه مرگ<br /> # هراس همیشگی مومن از سوء عاقبت<br /> # کیفیت حال مومن هنگام حضور ملک الموت بر بالین او<br /> # اظهار ناراحتی مومن از جدایی اموال و عیال خود در لحظه مرگ<br /> # گفتگوی مومن با ملک الموت در لحظه مرگ<br /> # مشاهده منازل و درجات بهشتی توسط مومن در لحظه مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و اهل بیت توسط مومن در اعلی علیین در لحظه مرگ<br /> # یادآوری بی‌ارزش بودن مال دنیا توسط ملک الموت به مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # منازل و درجات اهل بیت در عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ گمان به لقاء الله توسط مومن/ معنای گمان به لقاء الله<br /> #اخلاق/ سیر و سلوک توحیدی / لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #معاد/عاقبت امر بندگان/ مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/ قبر/ فشار قبر/ تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #معاد/موت/نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ تعلق خاطربنده به اموال و خانواده هنگام مرگ/ راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #معاد/موت/ نگرانی مومن از شدائد پس از مرگ/ بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معنای گمان به لقاء الله<br /> #لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> {{متن حدیث|3- ين، كِتَابُ حُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ وَ النَّوَادِرُ الْقَاسِمُ عَنْ كُلَيْبٍ الْأَسَدِيِّ «1» قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ بَلَغَنَا عَنْكَ حَدِيثٌ قَالَ وَ مَا هُوَ قُلْتُ قَوْلُكَ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا كَانَ فِي هَذِهِ وَ أَوْمَأْتَ بِيَدِكَ إِلَى حَلْقِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ أَهْلُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ أَمَّا مَا كَانَ يَتَخَوَّفُ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ وَلَّى عَنْهُ وَ أَمَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ «2».}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(1) كليب وزان (زبير) هو كليب بن معاوية بن جبلة الصيداوى الأسدى، أبو محمد، و قيل أبو الحسين، روى عن أبي جعفر و أبي عبد اللّه عليهما السلام، له كتاب. أورد ترجمته النجاشيّ في ص 223 من رجاله، و في سائر كتب التراجم يوجد ترجمته و بيان حاله فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(2) تأتى صورة اخرى للحديث تحت رقم 14.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ <br /> # '''زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر)<br /> # '''تحقق وعده الهی در آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تحقق وعده الهی در آستانه مرگ<br /> # '''اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر شادمانی مؤمن محتضر تا لحظه مرگ''': ( .. ؟ .. )<br /> # '''رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((آثار ولایت محمد و آل محمد هنگام احتضار)) / رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده<br /> # '''حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حکمت حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر))<br /> # '''اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی''': مرگ / متعلقات مرگ / ((حسن الخاتمة)) / ((شرائط حسن الخاتمة)) / ((استقامت تا لحظه مرگ)) / اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رنج و سختی دائمی دنیا برای مومن تا لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> {{متن حدیث|4- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الْأَمْرِ حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَجُلًا مِنْ آلِ عُثْمَانَ كَانَ سَبَّابَةً لِعَلِيٍّ ع فَحَدَّثَتْنِي مَوْلَاةٌ لَهُ كَانَتْ تَأْتِينَا قَالَتْ لَمَّا احْتُضِرَ قَالَ مَا لِي وَ لَهُمْ قُلْتُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ مَا لَهُ قَالَ هَذَا فَقَالَ لِمَا أُرِيَ مِنَ الْعَذَابِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً}} هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَا وَ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ ثَبَاتُ الشَّيْ‏ءِ فِي الْقَلْبِ وَ إِنْ صَلَّى وَ صَامَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((اوج کراهت از ولایت)) / اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((مشاهده عذاب در احتضار)) / مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار<br /> # '''شرط ایمان به تحکیم قلبی ولایت''': <br /> # '''بی‌اثری عبادات بدون ولایت قلبی''': <br /> # '''سرنوشت سبّاب علی(ع) هنگام احتضار''': <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / ((کشف حقیقت هنگام احتضار)) / حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ<br /> # '''رابطه تسلیم قلبی با نجات اخروی''': <br /> # '''حکمت نمایش عذاب برای منکران ولایت''': <br /> # '''اهمیت ثبات عقیدتی بر صرف اعمال ظاهری''':<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ...}}<br /> # مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ ناصبی<br /> # عاقبت ناصبی<br /> # عذاب سب کننده امیرالمومنین<br /> # لحظه رسیدن روح به گلوگاه (جان دادن)، اوج کراهت دشمن اهل بیت<br /> # مشاهده عذاب توسط ناصبی در لحظه مرگ<br /> # عذاب برزخی ناصبی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # بی‌ارزش بودن عبادات ناصبی بدون ایمان به ولایت<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/قبض روح مخالفان ولایت<br /> #معاد/موت/ قبض روح/قبض روح شخص ناصب امام علی علیه السلام<br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/ لزوم جای گرفتن امر ولایت در قلب <br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/شرط ایمان به ولایت در آیه مشاجره<br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/شرط ایمان، جای گیری ولایت در قلب است نه نماز و روزه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح مخالفان ولایت<br /> #قبض روح شخص ناصب امام علی علیه السلام<br /> #لزوم جای گرفتن امر ولایت در قلب <br /> #شرط ایمان به ولایت در آیه مشاجره<br /> #شرط ایمان، جای گیری ولایت در قلب است نه نماز و روزه<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> {{متن حدیث|5- شي، تفسير العياشي عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا أَحَدُكُمْ حِينَ يَبْلُغُ نَفْسُهُ هَاهُنَا يَنْزِلُ عَلَيْهِ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أُعْطِيتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى مَنْزِلِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَسْكَنِكَ‏ فِي الْجَنَّةِ وَ انْظُرْ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ع رُفَقَاؤُكَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 178<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت ملک‌الموت به تحقق امید مؤمن<br /> # بشارت ملک‌الموت به زوال ترس مؤمن<br /> # گشایش باب بهشت برای محتضر مؤمن<br /> # نمایش منزل بهشتی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # معرفی پیامبر و ائمه به عنوان رفیقان اخروی<br /> # تفسیر بشارت دنیوی به مشاهدات احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه نمایش پاداش پیش از مرگ کامل<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام احتضار<br /> # حکمت معرفی رفقای اخروی در بالین<br /> # اهمیت دیدار ائمه برای تسکین محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}<br /> # قبض روح مومن<br /> # گفتگوی ملک الموت با مومن در لحظه مرگ<br /> # بشارت ملک الموت به مومن در لحظه جان دادن<br /> # بشارت ملک الموت به امنیت مومن در لحظه مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت در لحظه مرگ در قبر مومن<br /> # مومن و مشاهده جایگاه خود در بهشت در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین{{ع}}، همراهان مومن در دنیا و آخرت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # قبر، منزل مومن<br /> # بهشت، مسکن مومن<br /> # پیامبراکرم، امام علی و حسنین، رفقای مومن در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ نزول فرشته مرگ هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به اعطای امور مورد انتظار مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به ایمن بودن از شدائد مرگ برای مومن<br /> #گشوده شدن و رویت جایگاه مومن در بهشت هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ ملاقات مومن با رسول خدا ص و امام علی ع و امام حسن ع و امام حسین ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ سبب نعمت و بشارت ها هنگام قبض روح مومن<br /> <br /> <br /> # '''نمایه های فوق مربوط به باب «ایمان و کفر/ مومن/ قبض روح مومن» هم می باشد.'''<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # نزول فرشته مرگ هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #بشارت به مومن هنگام مرگ <br /> #بشارت به اعطای امور مورد انتظار مومن هنگام مرگ<br /> #بشارت به ایمن بودن از شدائد مرگ برای مومن<br /> #گشوده شدن و رویت جایگاه مومن در بهشت هنگام قبض روح<br /> #ملاقات مومن با رسول خدا ص و امام علی ع و امام حسن ع و امام حسین ع هنگام قبض روح<br /> #سبب نعمت و بشارت ها هنگام قبض روح مومن<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> {{متن حدیث|6- شي، تفسير العياشي عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع مَا يُصْنَعُ بِأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَكَانَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَكَانَهُ مِنَّا إِلَّا أَنْ يَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا ثُمَّ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ أَ لَا أُبَشِّرُكَ يَا أَبَا حَمْزَةَ فَقُلْتُ بَلَى جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع مَعَهُ يَقْعُدُ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ مَا تَعْرِفُنِي أَنَا رَسُولُ اللَّهِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَمَا أَمَامَكَ خَيْرٌ لَكَ مِمَّا خَلَّفْتَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ أَمِنْتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ هَجَمْتَ عَلَيْهِ «1» أَيَّتُهَا الرُّوحُ اخْرُجِي إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَ رِضْوَانِهِ وَ يَقُولُ لَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِثْلَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَ لَا أُخْبِرُكَ بِذَلِكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ قَوْلِ اللَّهِ: (الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ ..) الْآيَةَ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) أي انتهيت إليه بغتة على غفلة منك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو نشانه مشاهده منزلت<br /> # حضور پیامبر و علی در بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر به زوال ترس مؤمن<br /> # بشارت پیامبر به تحقق امید مؤمن<br /> # دعوت پیامبر به سوی روح الله<br /> # تأیید علی بر سخنان پیامبر در بالین<br /> # تفسیر بشارت به آیه تقوا و ایمان<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مشاهده منزلت تا احتضار<br /> # حکمت حضور مشترک پیامبر و علی<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام مرگ<br /> # اهمیت اطمینان بخشی به محتضر مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # بشارت‌های امام باقر به رخدادهای لحظه مرگ برای مومن<br /> # حضور پیامبر و امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت رسول خدا از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # بشارت امیرالمومنین به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت امیرالمومنین از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # تفسیر قرآن توسط امام<br /> # علم امام به قرآن<br /> # علم امام به غیب (احوالات مرگ)<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|7- جا، المجالس للمفيد عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَهْدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: دَخَلَ الْحَارِثُ الْهَمْدَانِيُّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ ع فِي نَفَرٍ مِنَ الشِّيعَةِ وَ كُنْتُ فِيهِمْ فَجَعَلَ الْحَارِثُ يَتَّئِدُ فِي مِشْيَتِهِ وَ يَخْبِطُ الْأَرْضَ بِمِحْجَنِهِ وَ كَانَ مَرِيضاً فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ كَانَتْ لَهُ مِنْهُ مَنْزِلَةٌ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ يَا حَارِثُ فَقَالَ نَالَ الدَّهْرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنِّي وَ زَادَنِي أَوْباً غَلِيلًا اخْتِصَامُ أَصْحَابِكَ بِبَابِكَ قَالَ وَ فِيمَ خُصُومَتُهُمْ قَالَ فِيكَ وَ فِي الثَّلَاثَةِ مِنْ قَبْلِكَ «2» فَمِنْ مُفْرِطٍ مِنْهُمْ غَالٍ وَ مُقْتَصِدٍ تَالٍ وَ مِنْ مُتَرَدِّدٍ مُرْتَابٍ لَا يَدْرِي أَ يُقْدِمُ أَمْ يُحْجِمُ فَقَالَ حَسْبُكَ يَا أَخَا هَمْدَانَ أَلَا إِنَّ خَيْرَ شِيعَتِي النَّمَطُ «3» الْأَوْسَطُ إِلَيْهِمْ يَرْجِعُ الْغَالِي وَ بِهِمْ يَلْحَقُ التَّالِي فَقَالَ لَهُ الْحَارِثُ لَوْ كَشَفْتَ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي الرَّيْنَ عَنْ قُلُوبِنَا وَ جَعَلْتَنَا فِي ذَلِكَ عَلَى بَصِيرَةٍ مِنْ أَمْرِنَا قَالَ قَدْكَ‏ فَإِنَّكَ امْرُؤٌ مَلْبُوسٌ عَلَيْكَ إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُعْرَفُ بِالرِّجَالِ بَلْ بِآيَةِ الْحَقِّ فَاعْرِفِ الْحَقَّ تَعْرِفْ أَهْلَهُ يَا حَارِثُ إِنَّ الْحَقَّ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ وَ الصَّادِعَ «4» بِهِ مُجَاهِدٌ وَ بِالْحَقِّ أُخْبِرُكَ فَأَرْعِنِي سَمْعَكَ ثُمَّ خَبِّرْ بِهِ مَنْ كَانَتْ لَهُ حَصَانَةٌ مِنْ أَصْحَابِكَ أَلَا إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ وَ صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ قَدْ صَدَّقْتُهُ وَ آدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَ الْجَسَدِ ثُمَّ إِنِّي صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ فِي أُمَّتِكُمْ حَقّاً فَنَحْنُ الْأَوَّلُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَ نَحْنُ خَاصَّتُهُ يَا حَارِثُ وَ خَالِصَتُهُ وَ أَنَا صَفْوُهُ وَ وَصِيُّهُ وَ وَلِيُّهُ وَ صَاحِبُ نَجْوَاهُ وَ سِرِّهِ أُوتِيتُ فَهْمَ الْكِتَابِ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ وَ عِلْمَ الْقُرُونِ وَ الْأَسْبَابِ وَ اسْتُودِعْتُ أَلْفَ مِفْتَاحٍ يَفْتَحُ كُلُّ مِفْتَاحٍ أَلْفَ بَابٍ يُفْضِي كُلُّ بَابٍ إِلَى أَلْفِ عَهْدٍ «5» وَ أُيِّدْتُ وَ اتُّخِذْتُ وَ أُمْدِدْتُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ نَفْلًا وَ إِنَّ ذَلِكَ لَيَجْرِي لِي وَ لِمَنْ تَحَفَّظَ «6» مِنْ ذُرِّيَّتِي مَا جَرَى اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ حَتَّى يَرِثَ اللَّهُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْهَا وَ أُبَشِّرُكَ يَا حَارِثُ لَتَعْرِفُنِي عِنْدَ الْمَمَاتِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ وَ عِنْدَ الْمُقَاسَمَةِ قَالَ الْحَارِثُ وَ مَا الْمُقَاسَمَةُ قَالَ مُقَاسَمَةُ النَّارِ أُقَاسِمُهَا قِسْمَةً صَحِيحَةً أَقُولُ هَذَا وَلِيِّي فَاتْرُكِيهِ وَ هَذَا عَدُوِّي فَخُذِيهِ ثُمَّ أَخَذَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع بِيَدِ الْحَارِثِ - فَقَالَ يَا حَارِثُ أَخَذْتُ بِيَدِكَ كَمَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِيَدِي فَقَالَ لِي وَ قَدْ شَكَوْتُ إِلَيْهِ حَسَدَ قُرَيْشٍ وَ الْمُنَافِقِينَ لِي إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَخَذْتُ بِحَبْلِ اللَّهِ وَ بِحُجْزَتِهِ يَعْنِي عِصْمَتَهُ مِنْ ذِي الْعَرْشِ تَعَالَى وَ أَخَذْتَ أَنْتَ يَا عَلِيُّ بِحُجْزَتِي وَ أَخَذَ ذُرِّيَّتُكَ بِحُجْزَتِكَ وَ أَخَذَ شِيعَتُكُمْ بِحُجَزِكُمْ فَمَا ذَا يَصْنَعُ اللَّهُ بِنَبِيِّهِ وَ مَا يَصْنَعُ نَبِيُّهُ بِوَصِيِّهِ خُذْهَا إِلَيْكَ يَا حَارِثُ قَصِيرَةٌ مِنْ طَوِيلَةٍ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَكَ مَا اكْتَسَبْتَ يَقُولُهَا ثَلَاثاً فَقَامَ الْحَارِثُ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَ يَقُولُ مَا أُبَالِي بَعْدَهَا مَتَى لَقِيتُ الْمَوْتَ أَوْ لَقِيَنِي.}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(2)في كشف الغمّة ص 123 هكذا: قال: فى شأنك و البلية من قبلك. و في ذيل ص 3 من الأمالي للمفيد جعله بدلا عما في المتن.}}<br /> <br /> {{عربی|(3)النمط: جماعة من الناس أمرهم واحد.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) صدع بالحق. تكلم به جهارا.}}<br /> <br /> {{عربی|(5) في نسخة: الف الف.}}<br /> <br /> {{عربی|(6) في نسخة: استحفظ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 180<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن محمد بن علي بن مهدي و غيره عن محمد بن علي بن عمرو مثله}} «2» <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|يتّئد أي يتثبّت و يتأنّى من التؤدة و في ما يتأوّد أي يتعوج و خبطه ضربه شديدا و المحجن كمنبر العصا المعوجة و أوب كفرح غضب و في ما أوارا و غليلا و الأوار بالضم حرارة الشمس و حرارة العطش و الغليل الحقد و الضغن و حرارة الحب و الحزن و أحجم عنه كفّ أو نكص هيبة و قد إذا كانت اسمية تكون على وجهين اسم فعل مرادفة ليكفي نحو قولهم قدني درهم و اسم مرادف لحسب ذكره الفيروزآبادي و قال أرعني سمعك و راعني استمع لمقالي قوله ع نفلا أي زائدا على ما أعطيت من الفضائل و الكرائم قوله ع قبلا أي مقابلة و عيانا و قوله ع تخاله أي تظنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اختلاف شیعیان درباره منزلت امیرالمؤمنین(ع)<br /> # توصیه امام علی(ع) به اعتدال در اعتقاد<br /> # شناخت حق به جای شناخت دین از طریق افراد<br /> # اعلام مقام صدیقیت اول امام علی(ع)<br /> # سپرده شدن هزار مفتاح دانش به امام علی(ع)<br /> # جریان شب قدر برای امام و فرزندانش<br /> # مقاسمه آتش توسط امام علی(ع) در قیامت<br /> # تمسک پیامبر(ص) به خدا و امام به پیامبر<br /> # همراهی انسان با کسی که دوستش دارد<br /> # آرامش حارث همدانی پس از شنیدن سخنان امام<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت اعتدال در اعتقادات مذهبی<br /> # معیار شناخت دین از طریق حق<br /> # فلسفه وراثت علم و ولایت در اهل‌بیت<br /> # رابطه محبت با سرنوشت اخروی انسان<br /> # نقش امام در نجات شیعیان در قیامت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی امیرالمومنین با حارث همدانی پیرامون جایگاه خود و مومنان پس از مرگ<br /> # دیدگاه سه گروه از شیعیان نسبت به مقام و منزلت امیرالمومنین<br /> # ناراحتی حارث از افراط، تفریط و تشکیک شیعیان نسبت به امیرالمومنین<br /> # بهترین شیعیان امیرالمومنین از منظر آن حضرت<br /> # میانه روها بهترین شیعیان امیرالمومنین<br /> # لازمه شناخت اهل حق، شناخت خود حق<br /> # تصدیق پیامبر توسط امیرالمومنین، قبل از خلقت آدم{{ع}}<br /> # امیرالمومنین، نخستین دوست پیامبر در امت اسلام<br /> # اهل بیت، خاص‌ترین و برگزیده‌ترین بندگان خدا<br /> # امیرالمومنین، وصی پیامبر<br /> # امیرالمومنین، صاحب سر و مناجات پیامبر<br /> # علم امیرالمومنین به قرآن<br /> # علم امیرالمومنین به قرون و اسباب<br /> # گستره علم امام<br /> # تایید امامان با شب قدر<br /> # مژده امیرالمومنین به شناخت آن حضرت توسط حارث در هنگام مرگ و پس از آن<br /> # امیرالمومنین تقسیم کننده اهل آتش <br /> # عدالت امیرالمومنین در تقسیم اهل آتش<br /> # همنشینی انسان پس از مرگ با کسی که او را دوست دارد<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین مقسم بهشت و جهنم<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|8- فس، تفسير القمي أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا يَمُوتُ مُوَالٍ لَنَا مُبْغِضٌ لِأَعْدَائِنَا إِلَّا وَ يَحْضُرُهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَيَرَوْنَهُ وَ يُبَشِّرُونَهُ وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ مُوَالٍ لَنَا يَرَاهُمْ بِحَيْثُ يَسُوؤُهُ وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ قَوْلُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع لِحَارِثٍ الْهَمْدَانِيِ‏: يَا حَارِ هَمْدَانَ مَنْ يَمُتْ يَرَنِي *** مِنْ مُؤْمِنٍ أَوْ مُنَافِقٍ قُبُلًا.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 181<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) هنگام مرگ موالیان<br /> # بشارت پیامبر(ص) و ائمه(ع) به موالیان هنگام مرگ<br /> # رؤیت دشمنان اهل‌بیت(ع) از ائمه به شکل ناخوشایند<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط مؤمن و منافق هنگام مرگ<br /> # شرط بغض دشمنان برای حضور ائمه(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با تجربه مرگ<br /> # تفاوت تجربه مرگ مؤمن و منافق<br /> # اهمیت بغض دشمنان در کنار محبت اهل‌بیت(ع)<br /> # نقش ائمه(ع) در آرامش روانی هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت تولی و تبری<br /> # نقش و اثر تولی و تبری در هنگام مرگ<br /> # اهمیت بغض دشمنان اهل بیت<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # حضور پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ به مومن محتضر<br /> # کیفیت مرگ مومن<br /> # مشاهده اهل بیت توسط محتضر، مومن یا منافق<br /> # مشاهده اهل بیت با چهره ناراحت توسط منافق در حال احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و منافق در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|9- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْمَرَاغِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ السَّبِيعِيِّ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ حُبِّي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ يَا حَارِثُ أَ تُحِبُّنِي قُلْتُ نَعَمْ وَ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَمَا لَوْ بَلَغَتْ نَفْسُكَ الْحُلْقُومَ رَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا أَذُودُ «1» الرِّجَالَ عَنِ الْحَوْضِ ذَوْدَ غَرِيبَةِ الْإِبِلِ لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا مَارٌّ عَلَى الصِّرَاطِ بِلِوَاءِ الْحَمْدِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ ص لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ: «2».}}<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي المفيد عن المرزباني عن عبد الله بن الحسن عن محمد بن رشيد قال آخر شعر قاله السيد بن محمد رحمه الله قبل وفاته بساعة و ذلك أنه أغمي عليه و اسود لونه ثم أفاق و قد ابيض وجهه و هو يقول‏: «أحب الذي من مات من أهل وده *** تلقاه بالبشرى لدى الموت يضحك‏». «و من مات يهوي غيره من عدوه *** فليس له إلا إلى النار مسلك‏». «أبا حسن تفديك نفسي و أسرتي *** و مالي و ما أصبحت في الأرض أملك‏». «أبا حسن إني بفضلك عارف *** و إني بحبل من هواك لممسك‏»}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار حارث همدانی با امیرالمؤمنین(ع)<br /> # اظهار محبت حارث به امیرالمؤمنین(ع)<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط محبان هنگام مرگ<br /> # راندن مردم از حوض توسط امیرالمؤمنین(ع)<br /> # حمل لوای حمد توسط امیرالمؤمنین(ع) در صراط<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با رؤیت امام هنگام مرگ<br /> # نقش امیرالمؤمنین(ع) در حوض کوثر<br /> # مقام امیرالمؤمنین(ع) در پیشاپیش پیامبر(ص)<br /> # پاداش محبت اهل‌بیت(ع) در آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # عشق حارث همدانی به امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین، حامل لوای حمد<br /> # امیرالمومنین و حوض کوثر<br /> # مشاهده امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # منازل امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|10- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ أَخِيهِ عَلِيٍّ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَابُورَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ فِي الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ذَلِكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص يَرَى مَا يَسُرُّهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَمَا تَرَى الرَّجُلَ إِذَا يَرَى مَا يَسُرُّهُ فَتَدْمَعُ عَيْنُهُ وَ يَضْحَكُ:}}.<br /> <br /> {{متن حدیث|كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن علي بن الحكم عن معاوية بن وهب مثله: «2»- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر فضالة مثله- مع، معاني الأخبار ابن الوليد عن الصفار عن ابن معروف عن علي بن مهزيار عن فضالة مثله}} «3».<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اشک ریختن چشم مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر(ص) توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # دیدن امور مسرت‌بخش توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # خندیدن مؤمن هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه اشک با شادی درونی هنگام مرگ<br /> # حکمت نمایش بشارت‌ها به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفسیر واکنش‌های ظاهری مؤمن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر(ص) در تجربه مرگ مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # گریان شدن چشم مومن در لحظه مرگ<br /> # گریه مومن محتضر از شوق مشاهده پیامبراکرم<br /> # حضور پیامبر بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر <br /> # ولایت تکوینی پیامبر<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> {{متن حدیث|11- فس، تفسير القمي {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً}} قَالَ إِذَا حَضَرَ الْمُؤْمِنَ الْوَفَاةُ نَادَى مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي}} راضِيَةً بِوَلَاءِ عَلِيٍ‏ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَلَا يَكُونُ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا اللُّحُوقُ بِالنِّدَاءِ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 183<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ندای الهی به نفس مطمئنه هنگام مرگ<br /> # رضایت از ولایت علی(ع) در ندای الهی<br /> # رضایت از ثواب در ندای الهی<br /> # دعوت به ورود در زمره بندگان الهی<br /> # دعوت به ورود در بهشت هنگام مرگ<br /> # انحصار همت مؤمن در پیوستن به ندای الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با اطمینان قلبی هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت الهی برای زدودن دلواپسی<br /> # اهمیت ولایت در تحقق رضایت متقابل<br /> # تأثیر ندای الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احتضار مومن<br /> # ندای الهی به مومن هنگام احتضار<br /> # خطاب «نفس مطمئنة» به مومن هنگام احتضار از سوی خدا<br /> # رضایت نفس مومن هنگام بازگشت به خدا به ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین در هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در دخول به بهشت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة}}<br /> # پیوستن به عبادالله در بهشت، تمام همت مومن محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> {{متن حدیث|12- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تمسک به دستورات الهی برای غبطه هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده آنچه مؤمن دوست دارد هنگام مرگ<br /> # بشارت الهی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # روشنی چشم مؤمن با بشارت الهی<br /> # محبت به لقای الهی پس از بشارت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تقوا با غبطه هنگام مرگ<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) برای آرامش مؤمن<br /> # تأثیر بشارت الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> # اهمیت استقامت برای دیدار پیامبر(ص) هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تمسک به اوامر الهی<br /> # وجوب اطاعت اطاعت از اوامر الهی<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت الهی به مومن محتضر<br /> # روشنی چشم مومن هنگام اختضار<br /> # عشق مومن محتضر به پیوستن به پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|13- ير، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ يَحْيَى الْخَثْعَمِيِّ عَنْ بُرَيْدِ «1» بْنِ مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع (اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ)، فَقَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَمُوتُ وَ لَا كَافِرٍ فَيُوضَعُ فِي قَبْرِهِ حَتَّى يُعْرَضَ عَمَلُهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَى عَلِيٍّ ع فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَى آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَى الْعِبَادِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) بريد - وزان زبير - بن معاوية العجليّ، أبو القاسم، عربى، روى عن أبي عبد اللّه و أبى جعفر عليهما السلام، مات في حياة أبي عبد اللّه عليه السلام و قيل: فى سنة 150، و الرجل وجه من وجوه أصحابنا، و فقيه من أكابر فقهائنا، له محل عند الأئمّة عليهم السلام، قال الكشّيّ: إنّه ممن اتفقت العصابة على تصديقه، و ممن انقادوا له بالفقه، و روى أخبارا كثيرة في فضله و توثيقه عن الأئمّة، يوجد ترجمته في ص 155 من رجال الكشّيّ، و في ص 81 من النجاشيّ، و فصل الفاضل المامقاني ترجمته في ج 1 ص 164 فليراجع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عرضه اعمال مؤمن و کافر بر پیامبر(ص)<br /> # عرضه اعمال بر امام علی(ع) پس از مرگ<br /> # عرضه اعمال بر همه ائمه(ع) به ترتیب<br /> # زمان عرضه اعمال پیش از دفن میت<br /> # شمول عرضه اعمال بر مؤمن و کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با نظارت بر اعمال بندگان<br /> # فلسفه عرضه اعمال بر معصومین(ع)<br /> # اهمیت آگاهی از حضور ائمه(ع) در برزخ<br /> # تفسیر آیه عرضه اعمال بر مؤمنین<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه{{متن قرآن|اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}<br /> # عرضه اعمال در قبر<br /> # عرضه اعمال مومن و کافر هنگام مرگ بر پیامبر و امام علی<br /> # اهمیت پذیرش نبوت پیامبر و ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> {{متن حدیث|14- سن، المحاسن أَبِي عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِاللَّهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع مَا بَيْنَ مَنْ وَصَفَ هَذَا الْأَمْرَ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيُقَالُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ قَدِمْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَتَخَوَّفُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ إِنَّ أَمَامَكَ لَإِمَامَ صِدْقٍ اقْدَمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ ع}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مؤمن پس از مرگ<br /> # زوال ترس‌های مؤمن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) در برزخ<br /> # معرفی امام علی(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با آرامش در مرگ<br /> # اهمیت امید به لقای معصومین(ع)<br /> # فلسفه بشارت الهی به مؤمنان<br /> # تأثیر اعتقاد بر تجربه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بشارت به مومن هنگام مرگ<br /> # رسیدن مومن به آرزوهای خود در هنگام مرگ<br /> # بشارت به امنیت مومن در هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|15- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ «3» عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَلِيدِ النَّخَعِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي ع أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ‏ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ - وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ - وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}} فَنَحْنُ وَ اللَّهِ ذُرِّيَّةُ رَسُولِ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|(3) عقبة بضم العين و سكون القاف.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 184<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # مشاهده مؤمن از حقایق شادی‌بخش هنگام مرگ<br /> # شهادت امام صادق(ع) بر سخن امام باقر(ع)<br /> # اهل‌بیت به عنوان ذریه پیامبر در آیه ۳۸ سوره رعد<br /> # غبطه و روشنی چشم مؤمن در لحظه احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا لحظه مرگ<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین جان‌کندن<br /> # اهمیت انتساب اهل‌بیت(ع) به پیامبر(ص)<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رسیدن مومن به خوشبختی با رسیدن جان او به گلوگاه<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}}<br /> # اهل بیت، ذریه رسول خدا<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|16- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ شَجَرَةَ «1» أَخِي بَشِيرٍ النَّبَّالِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يُعَايِنَ مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) هو شجرة بن ميمون بن أبي أراكة النبال الوابشى، مولاهم الكوفيّ، ثقة و من وجوه الاصحاب و أجلائهم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # نزدیکی مؤمن به مشاهده آنچه چشم او را روشن می‌کند<br /> # قرب لحظه مرگ با دیدن حقایق شادی‌بخش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا هنگام جان‌کندن<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین احتضار<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده قریب‌الوقوع حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|17- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْزَنُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ «2».}}<br /> <br /> {{عربی|(2) رواه الكليني كما يأتي تحت رقم 55.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت امنیت از غم دنیا هنگام جان‌کندن<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور حضرت فاطمه(س) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آغاز بشارت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تسلی مؤمن با یادآوری پایان رنج دنیوی<br /> # رابطه ایمان با حضور معصومان(ع) هنگام مرگ<br /> # اهمیت بشارت به اهل‌بیت(ع) برای تسکین جان‌کندن<br /> # حکمت اعلام امنیت از غم در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # در امان بودن مومن از غم و اندوه دنیا هنگام رسیدن جانش به گلوگاه<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور فاطمه زهرا بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|18- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ الطَّائِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهَةً لِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ وَ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ فَيَنْقَطِعُ عَنْهُ أَهْوَالُ الدُّنْيَا وَ مَا كَانَ يُحَاذِرُ مِنْهَا وَ يُقَالُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا فَاطِمَةَ فَلَا تَذْكُرْهَا.}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله و في آخره و يقال له أمامك رسول الله ص و علي و الأئمة.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اوج نفرت دشمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # اوج شادی مؤمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # قطع اهوال دنیا از مؤمن در احتضار<br /> # قطع ترس‌های دنیوی از مؤمن در احتضار<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) برای مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تضاد واکنش مؤمن و کافر به ولایت<br /> # فلسفه تشدید احساسات متضاد در لحظه مرگ<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت قطع اهوال دنیا برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دشمنی کافر با ولایت<br /> # بغض کافر از ولایت<br /> # شدیدترین حالت نفرت دشمن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، شدیدترین حالت دشمنی کافر با ولایت<br /> # مرگ کافر<br /> # مرگ دشمن ولایت<br /> # مرگ مومن<br /> # مرگ مومن ولایتمدار<br /> # بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت<br /> # نفش ولایت در بروز حالات دشمنی و شادمانی در انسان در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت در لحظه مرگ<br /> # انقطاع هراس دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # انقطاع خوف از مشکلات دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و تهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نوزدهم==<br /> {{متن حدیث|19- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِمَّا أُرَدِّدُ هَذَا الْكَلَامَ عَلَيْكُمْ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ‏ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ يَأْتِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع فَيَقُولَانِ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَأَمَامَكَ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 185<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تکرار امام صادق(ع) تعلیم لحظه مرگ<br /> # رسیدن جان به گلو آستانه غبطه مؤمن<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن محتضر<br /> # حضور امام علی(ع) نزد مؤمن محتضر<br /> # بشارت امنیت از ترس‌ها هنگام احتضار<br /> # بشارت تحقق آرزوها برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت تکرار تعالیم مرگ برای مؤمنان<br /> # فلسفه تأخیر غبطه تا لحظه جان‌کندن<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت بشارت دوگانه در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حیا و شرم امام از تکرار یادآوری مرگ اصحاب به آنها<br /> # مرگ، فاصله میان مومن و رسیدن به خوشبختی و شادمانی<br /> # امان مومن از خوف دنیا در لحظه مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر و امیرمومنان به عدم خوف و امنیت مومن محتضر <br /> # جایگاه پیامبر و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرمومنان<br /> <br /> ==حدیث بیستم==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|20- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَا وَ الْمُعَلَّى بْنُ خُنَيْسٍ فَقَالَ يَا عُقْبَةُ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا هَذَا الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْوَرِيدِ قَالَ ثُمَّ اتَّكَأَ وَ غَمَزَ إِلَيَّ الْمُعَلَّى أَنْ سَلْهُ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ فَأَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى فَرَدَّدَ عَلَيْهِ بضعة عشر [بِضْعَ عَشْرَةَ] مَرَّةً أَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى «1» فَقَالَ فِي كُلِّهَا يَرَى لَا يَزِيدُ عَلَيْهَا ثُمَّ جَلَسَ فِي آخِرِهَا فَقَالَ يَا عُقْبَةُ قُلْتُ لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ فَقَالَ أَبَيْتَ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّمَا دِينِي مَعَ دَمِي فَإِذَا ذَهَبَ دَمِي كَانَ ذَلِكَ وَ كَيْفَ بِكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ كُلَّ سَاعَةٍ وَ بَكَيْتُ فَرَقَّ لِي فَقَالَ يَرَاهُمَا وَ اللَّهِ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَنْ هُمَا فَقَالَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع يَا عُقْبَةُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ أَبَداً حَتَّى تَرَاهُمَا.}}<br /> <br /> (1) في الكافي: فقلت له بضع عشر مرة: أى شي‏ء يرى؟.<br /> (2) في المصدر: فيقدم عليه. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # انحصار قبولی عمل در ولایت اهل‌بیت(ع)<br /> # نزدیکی لحظه مرگ به مشاهدۀ حقایق<br /> # اصرار راوی برای دانستن مشاهدات احتضار<br /> # مشاهدۀ پیامبر(ص) و امام علی(ع) هنگام مرگ<br /> # حتمیت دیدار مؤمن با پیامبر(ص) و علی(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معرفت برای آرامش در مرگ<br /> # رابطۀ ایمان با بشارت‌های برزخی<br /> # تردید امام در افشای حقایق غیبی<br /> # رحمت امام به شاگرد مشتاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در پذیرش اعمال<br /> # مشاهدات محتضر هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر مومن یا کافر<br /> # مهربانی امام با اصحاب خود<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> ===بخش دوم:===<br /> {{متن حدیث|قُلْتُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمَا الْمُؤْمِنُ أَيَرْجِعُ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ لَا بَلْ يَمْضِي أَمَامَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَقُولَانِ شَيْئاً جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ نَعَمْ يَدْخُلَانِ جَمِيعاً عَلَى الْمُؤْمِنِ فَيَجْلِسُ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ رَأْسِهِ وَ عَلِيٌّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَيُكِبُّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي خَيْرٌ لَكَ مِمَّا تَتْرُكُ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَنْهَضُ رَسُولُ اللَّهِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ «2» عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا حَتَّى يُكِبَّ عَلَيْهِ فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الَّذِي كُنْتَ تُحِبُّنِي أَمَا لَأَنْفَعُكَ «3» ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَا إِنَّ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. قُلْتُ: أَيْنَ هَذَا جُعِلْتُ فِدَاكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ؟ قَالَ: فِي سُورَةِ يُونُسَ قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 186<br /> <br /> {{عربی|(3) في المصدر: لانفعنك. م.}}<br /> {{عربی|شي، تفسير العياشي عن عقبة بن خالد مثله}} <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|إنما ديني مع دمي المراد بالدم الحياة أي لا أترك طلب الدين ما دمت حيا فإذا ذهب دمي أي مت كان ذلك أي ترك الطلب أو المعنى أنه إنما يمكنني تحصيل الدين ما دمت حيا فقوله فإذا ذهب دمي استفهام إنكاري أي بعد الموت كيف يمكنني طلب الدين و في شي، تفسير العياشي فإذا ذهب ديني كان ذلك فالمعنى أن ديني مقرون بحياتي فمع عدم الدين فكأني لست بحي فقوله كان ذلك أي كان الموت و في الكافي «1» إنما ديني مع دينك فإذا ذهب ديني كان ذلك أي إن ديني إنما يستقيم إذا كان موافقا لدينك فإذا ذهب ديني لعدم علمي بما تعتقده كان ذلك أي الخسران و الهلاك و العذاب الأبدي أشار إليه مبهما لتفخيمه و أما استشهاده ع بالآية فالظاهر أنه فسر البشرى في الحياة الدنيا بما يكون عند الموت و يحتمل أن يكون ع فسر البشرى في الآخرة بذلك لأن تلك الحالة من مقدمات النشأة الآخرة فالبشرى في الحياة الدنيا بالمنامات الحسنة كما ورد في أخبار أخر أو بما بشر الله في كتبه و على لسان أنبيائه و الأول أظهر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم بازگشت مؤمن پس از مشاهده<br /> # ورود پیامبر(ص) و علی(ع) بر بالین مؤمن<br /> # نشستن پیامبر(ص) بر سر مؤمن محتضر<br /> # نشستن علی(ع) بر پای مؤمن محتضر<br /> # بشارت پیامبر(ص) به برتری آخرت<br /> # بشارت علی(ع) به سود ولایت<br /> # استشهاد به آیه بشارت در سوره یونس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تجسم حضور معنوی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت محبت علی(ع) برای نجات<br /> # رابطه ایمان و تقوا با بشارت برزخی<br /> # تفسیر عرفانی آیه بشارت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عاقبت بخیری مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور پیامبراکرم نزد سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرمومنان کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضور همزمان پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر<br /> # بشارت امیرمومنان به مومن محتضر<br /> # تصریح قرآن به بشارت‌ به مومن هنگام احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ...}}<br /> <br /> ==حدیث بیست و یکم==<br /> {{متن حدیث|21- سن، المحاسن مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ الْخَطَّابِ الْكُوفِيِّ وَ مُصْعَبٍ الْكُوفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِسَدِيرٍ «2» وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ وَ عَجَّلَ رُوحَهُ إِلَى الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى سُرُوراً «3» أَوْ تَبَيَّنَ لَهُ النَّدَامَةُ وَ الْحَسْرَةُ إِلَّا أَنْ يُعَايِنَ مَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ وَ أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ «4» رُوحِهِ فَيُنَادِي رُوحَهُ فَتَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَمَا يُحِسُّ بِخُرُوجِهَا وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ لِمَنْ كَانَ وَرِعاً مُوَاسِياً لِإِخْوَانِهِ وَصُولًا لَهُمْ «1» وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ وَرِعٍ وَ لَا وَصُولٍ «2» لِإِخْوَانِهِ قِيلَ لَهُ مَا مَنَعَكَ مِنَ الْوَرَعِ وَ الْمُوَاسَاةِ لِإِخْوَانِكَ أَنْتَ مِمَّنِ انْتَحَلَ الْمَحَبَّةَ بِلِسَانِهِ وَ لَمْ يُصَدِّقْ ذَلِكَ بِفِعْلٍ وَ إِذَا لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع لَقِيَاهُمَا مُعْرِضَيْنِ مُقَطِّبَيْنِ فِي وَجْهِهِ غَيْرَ شَافِعَيْنِ لَهُ قَالَ سَدِيرٌ مَنْ جَدَعَ اللَّهُ أَنْفَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَهُوَ ذَاكَ «3».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 187<br /> <br /> (2) في المصدر: و لا وصولا. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: فهو ذلك. م.<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|جدع الأنف أي قطعه كناية عن المذلة أي من أذله الله يكون كذلك و يحتمل أن يكون من استفهاما أي من يكون كذلك فقوله جدع الله أنفه جملة دعائية فأجاب ع بأنه هو الذي ذكرت لك سابقا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فاصله کوتاه مرگ تا مشاهده سرنوشت<br /> # حضور دو فرشته نگهبان هنگام مرگ<br /> # فرا آمدن ملک‌الموت برای قبض روح<br /> # خروج آسان روح مؤمن از بدن<br /> # استشهاد به آیه نفس مطمئنه<br /> # شرط ورع و مواسات برای آرامش مرگ<br /> # بازخواست از مدعی محبت بی‌عمل<br /> # اعراض پیامبر(ص) و امام علی(ع) از مؤمن بی‌عمل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ورع با آرامش احتضار<br /> # اهمیت مواسات برادران در پذیرش ایمان<br /> # تفاوت ادعای زبانی و تصدیق عملی<br /> # پیامد اعراض معصومین در برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ملک الموت مامور قبض روح<br /> # قبض روح توسط ملک الموت در حضور دیگر فرشتگان<br /> # کیفیت قبض روح<br /> # کیفیت خروج روح توسط ملک الموت<br /> # عدم احساس خروج روح از بدن توسط مومن<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة ...}}<br /> # اختصاص مقام رضای مومن از خدا و بالعکس به مومنانی با سه خصلت<br /> # توبیخ غیر اهل ورع در هنگام احتضار<br /> # توبیخ غیر یاری کنندگان مومنان در هنگام احتضار<br /> # عدم کفایت اظهار محبت به مومن بدون عمل<br /> # لزوم تصدیق محبت لسانی با عمل<br /> # مواجهه غیر اهل ورع با پیامبراکرم و امیرمومنان در آخرت<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از غیر اهل ورع<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از محب بی عمل<br /> # جایگاه پیامبر اسلام و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث بیست و دوم==<br /> {{متن حدیث|22- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْتَعِينُوا عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَإِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِمَا هُوَ عَلَيْهِ لَوْ قَدْ صَارَ فِي حَدِّ الْآخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِ الدُّنْيَا عَنْهُ فَإِذَا كَانَ فِي ذَلِكَ الْحَدِّ عَرَفَ أَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعِيمَ وَ الْكَرَامَةَ مِنَ اللَّهِ وَ الْبُشْرَى بِالْجَنَّةِ وَ أَمِنَ مِمَّنْ كَانَ يَخَافُ وَ أَيْقَنَ أَنَّ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ مَنْ خَالَفَ دِينَهُ عَلَى بَاطِلٍ هَالِكٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''توصیه به تقوا و ورع''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و تهذیب نفس''')<br /> # '''استعانت به ورع برای استقامت دینی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و سلوک دینی''')<br /> # '''استعانت به اجتهاد در طاعت الهی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و عبادات''')<br /> # '''بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (شادی مؤمن محتضر در آستانه آخرت) / بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت<br /> # '''قطع تعلق دنیا هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / قطع تعلق دنیا هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده نعیم و کرامت الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / مشاهده نعیم و کرامت الهی<br /> # '''بشارت بهشت در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت بهشت در لحظه احتضار<br /> # '''امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / امنیت از ترس‌های گذشته<br /> # '''یقین به حقانیت دین خود''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به حقانیت دین خود<br /> # '''یقین به هلاکت مخالفان دین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به هلاکت مخالفان دین<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ورع با استقامت بر ولایت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و ولایت''')<br /> # '''اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ''': مرگ / الاستعداد للموت / الحث علی الاستعداد للموت / اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ<br /> # '''تبدیل ترس به امنیت در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس به امنیت در احتضار<br /> # '''کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت<br /> # '''حکمت شادی مؤمن در لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادی مؤمن در لحظه مرگ / فلسفه شادی مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تقوا<br /> # لزوم استعانت از خدا در تلاش در راه اطاعت از او<br /> # لزوم استعانت از خدا در ورع<br /> # بیشترین حال خوشبختی هنگام مرگ و انقطاع از دنیا<br /> # یقین به حقانیت اسلام در لحظه مرگ<br /> # یقین به بطلان مخالفان با اسلام در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در آستانه مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و سوم==<br /> {{متن حدیث|23- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى «4» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَمَا إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ ثُمَّ قَالَ لَا بَلْ إِلَى هَاهُنَا وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ فَيَأْتِيهِ الْبَشِيرُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 188<br /> <br /> {{عربی|(4) قتيبة مصغرا، و أعشى بفتح الهمزة، و سكون العين، و فتح الشين، بعدها الف مقصورة، قال النجاشيّ في ص 223 من رجاله: قتيبة بن محمّد الاعشى المؤدّب، أبو محمّد المقرى، مولى الازد، ثقة، عين، روى عن أبي عبد اللّه عليه السلام، له كتاب يرويه عدة من أصحابنا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ (نقش محبت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار)<br /> # '''نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار<br /> # '''رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / (سختی و حساسیت لحظات احتضار) / رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس<br /> # '''ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر<br /> # '''بشارت امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت امنیت از ترس‌های گذشته<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ (ولایت و امنیت روانی)<br /> # '''حکمت تاخیر بشارت تا آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (تأخیر بشارت به محتضر مؤمن) / حکمت تأخیر بشارت تا آستانه مرگ<br /> # '''تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در آخرت<br /> # اثر حب اهل بیت در لحظه جان دادن<br /> # بیشترین زمان نیاز انسان به محبت اهل بیت<br /> # بشارت به محب اهل بیت به عدم خوف و امان در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث بیست و چهارم==<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن بِالْإِسْنَادِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ بَشِيرٍ الْكُنَاسِيِّ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ حَدَّثَ أَصْحَابُكُمْ أَنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو برای آغاز شادی<br /> # کوتاهی فاصله مؤمن تا لحظه غبطه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تسلی مؤمنان با نزدیکی پاداش<br /> # تأکید بر قطعیت شادی پس از مرگ<br /> # اهمیت صبر تا آستانه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و پنجم==<br /> {{متن حدیث|25- صح، صحيفة الرضا عليه السلام عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مَنْ أَحَبَّنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يُحِبُّ وَ مَنْ أَبْغَضَنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وعده امام علی(ع) به حضور در بستر مرگ دوستداران<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت دلپذیر برای محبان<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت ناخوشایند برای دشمنان<br /> # تضاد کیفیت حضور امام علی(ع) بر اساس محبت یا بغض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با کیفیت تجربه مرگ<br /> # تجسم حضور معنوی امام علی(ع) هنگام احتضار<br /> # اهمیت ولایت برای آرامش در لحظات واپسین زندگی<br /> # تضاد واکنش محب و مبغض به حضور امام علی(ع)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و کافر در حال احتضار<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط مومن<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط کافر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث بیست و ششم==<br /> {{متن حدیث|26- شي، تفسير العياشي مُحَمَّدٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَ مَبْشُورَةٌ كَذَا نُزِلَ بِهَا عَلَى مُحَمَّدٍ ص أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا يَسْتَبْشِرُونَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى قُرَّةِ عَيْنٍ وَ أَمَّا الْفُجَّارُ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى خِزْيِ اللَّهِ إِيَّاهُمْ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نقل امام باقر از نزول آیه ۱۸۵ آل عمران با افزوده بر پیامبر<br /> # عمومیت بشارت برای همه امت اسلام هنگام مرگ<br /> # بشارت به شادی چشم برای مؤمنان محتضر<br /> # بشارت به رسوایی الهی برای فجار محتضر<br /> # تضاد محتوای بشارت بر اساس ایمان یا فجور<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت دریافت بشارت برای همه انسان‌ها<br /> # تفاوت کیفیت بشارت بر اساس عمل<br /> # رابطه ایمان با محتوای بشارت هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت دوگانه در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فانی شدن همه نفوس<br /> # عمومیت بشارت به همه امت در لحظه مرگ<br /> # بشارت‌های لحظه احتضار<br /> # بشارت به مومنان به چشم روشنی در هنگام احتضار<br /> # بشارت به فجار به رسوایی در هنگام احتضار<br /> <br /> ==حدیث بیست و هفدهم==<br /> {{متن حدیث|27- شي، تفسير العياشي عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ : {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ: هُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت پیامبر(ص) در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کشف حقایق در لحظه مرگ<br /> # مشاهده حقایق در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در لحظه مرگ<br /> # ایمان همه اهل کتاب به مسیح در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، شاهد بر اعمال مسیحیان در قیامت<br /> # شهادت پیامبر بر سایر امت‌ها<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # تفسیر شهید در آیه {{متن قرآن|...وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} به پیامبر اسلام<br /> <br /> ==حدیث بیست و هشتم==<br /> {{متن حدیث|28- شي، تفسير العياشي عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ فِي عِيسَى ع {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} فَقَالَ: إِيمَانُ أَهْلِ الْكِتَابِ إِنَّمَا هُوَ لِمُحَمَّدٍ (ص).}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت حضرت عیسی(ع) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت انبیا در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # کشف حقایق بر اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر اعمال اهل کتاب در آخرت<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر امت‌های دیگر<br /> # جایگاه پیامبر اسلام در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> <br /> ==حدیث بیست و نهم==<br /> {{متن حدیث|29 شي، تفسير العياشي عَنِ الْمَشْرِقِيِّ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}} يَعْنِي بِذَلِكَ مُحَمَّداً ص أَنَّهُ لَا يَمُوتُ يَهُودِيٌّ وَ لَا نَصْرَانِيٌّ أَبَداً حَتَّى يَعْرِفَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَنَّهُ قَدْ كَانَ بِهِ كَافِراً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی یهود به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # ایمان حتمی نصارا به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # معرفت اهل کتاب به کفر گذشته خود هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # پشیمانی اهل کتاب از انکار در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # روشن شدن حقایق بر اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # شناخت پیامبر اسلام توسط اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # حقانیت پیامبر اسلام<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام قبل از مرگ<br /> # علم اهل کتاب به کفر خود به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی ام==<br /> {{متن حدیث|30- شي، تفسير العياشي عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ مِنْ جَمِيعِ الْأَدْيَانِ يَمُوتُ إِلَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ حَقّاً مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام باقر(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # مشاهده حتمی پیامبر(ص) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # مشاهده حتمی امام علی(ع) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # عمومیت مشاهده برای پیشینیان و پسینیان<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # رابطه مشاهده معصومین با لحظه احتضار<br /> # اهمیت ولایت در تجربه مرگ همه انسان‌ها<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) و امام علی(ع) در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # حقانیت پیامبراسلام<br /> # حقانیت امیرمومنان<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # افضلیت پیامبراسلام<br /> # افضلیت امیرمومنان<br /> # برتری دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # روشن شدن حقانیت پیامبر اسلام و امیرمومنان بر پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # شاهد بودن پیامبراسلام بر اعمال همه امت‌ها در قیامت<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین عموم محتضرین<br /> # علم امام<br /> # علم امام به تفسیر قرآن<br /> # علم امام به غیب<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و یکم==<br /> {{متن حدیث|31- شي، تفسير العياشي عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَيَأْتِي الرَّجُلَ مِنْ أَوْلِيَائِنَا عِنْدَ مَوْتِهِ يَأْتِيهِ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ لِيَصُدَّهُ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ‏ فَيَأْبَى اللَّهُ لَهُ ذَلِكَ وَ كَذَلِكَ قَالَ اللَّهُ: {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 189<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فرا آمدن شیطان نزد دوستداران اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ<br /> # وسوسه شیطان از راست و چپ بستر مرگ<br /> # هدف شیطان منحرف کردن مؤمن از ولایت<br /> # امتناع الهی از موفقیت شیطان در احتضار<br /> # استشهاد به آیه ۲۷ سوره ابراهیم<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حفاظت الهی از مؤمنان در لحظات احتضار<br /> # رابطه ولایت با استقامت در برابر وسوسه<br /> # اهمیت ثبات بر ایمان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تثبیت الهی در آستانه برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیطان هنگام احتضار اولیای الهی<br /> # کیفیت حضور شیطان نزد محتضر مومن<br /> # تلاش شیطان بر انحراف مومن در هنگام احتضار<br /> # نقش ایمان به خدا در برابر وسوسه‌های شیطان<br /> # عدم موفقیت شیطان در انحراف مومن در لحظه مرگ<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}<br /> <br /> ==حدیث سی و دوم==<br /> {{متن حدیث|32- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «1» قَالَ: كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ ع جُلُوساً فَقَامَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ وَ خَرَجَ فَأَخَذَ بِعِضَادَتَيِ الْبَابِ «2» فَسَلَّمَ فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ وَ إِنَّكُمْ لَعَلَى دِينِ اللَّهِ وَ دِينِ مَلَائِكَتِهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ قَالَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَعِينُوا عَلَى ذَلِكَ بِوَرَعٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام به شیعیان<br /> # اظهار علاقه امام به شیعیان<br /> # ریح شیعه<br /> # روح شیعه<br /> # استشمام ریح شیعه توسط امام<br /> # علاقه امام به ریح شیعیان<br /> # علاقه امام به روح شیعیان<br /> # حب امام به ارواح شیعیان<br /> # باز شدن چشم برزخی با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به حنجره<br /> # اهمیت تقوا<br /> # اهمیت ورع<br /> # نقش تقوا و ورع در عاقبت بخیری<br /> <br /> ==حدیث سی و سوم==<br /> {{متن حدیث|33- م، تفسير الإمام عليه السلام {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ}} قَالَ الْإِمَامُ ع: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِاللَّهِ فِي رَدِّهِمْ نُبُوَّةَ مُحَمَّدٍ ص وَ وَلَايَةَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ آلِهِمَا ع وَ ماتُوا عَلَى كُفْرِهِمْ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ يُوجِبُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُمُ الْبُعْدَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ السَّحْقَ مِنَ الثَّوَابِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ الْمَلَائِكَةِ يَلْعَنُونَهُمْ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ كُلٌّ يَلْعَنُهُمْ لِأَنَّ كُلًّا مِنَ الْمَأْمُورِينَ الْمُنْتَهِينَ يَلْعَنُونَ الْكَافِرِينَ وَ الْكَافِرُونَ أَيْضاً يَقُولُونَ لَعَنَ اللَّهُ الْكَافِرِينَ فَهُمْ فِي لَعْنِ أَنْفُسِهِمْ أَيْضاً خالِدِينَ فِيها فِي اللَّعْنَةِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ يَوْماً وَ لَا سَاعَةً وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ لَا يُؤَخَّرُونَ سَاعَةً إِلَّا يَحِلُ‏ بِهِمُ الْعَذَابُ}} <br /> <br /> {{عربی|(1) هو حفص بن سليمان الأسدى الكوفيّ الغاضرى- بمعجمتين- و هو حفص بن أبي داود القارى، صاحب عاصم، و يقال له: حفيص، أورده هكذا ابن حجر في ص 118 من التقريب و قال بعد ذلك: متروك الحديث مع إمامته في القراءة، من الثامنة، مات سنة ثمانين و له تسعون انتهى. و في هامش التقريب: و هو ثبت في القراءة عند ابن معين و أحمد، و متروك في الحديث عند البخارى و غيره، وثقه ثقة وكيع، قال الذهبي: هو في نفسه صادق غير أنّه لم يتقين الحديث، قال حنبل بن إسحاق، عن أحمد قال: ما به بأس، و روى أبو عليّ الصواف، عن عبد اللّه، عن أبيه قال: هو صالح اه. أقول: أورده الشيخ بالعنوان في أصحاب الصادق عليه السلام و قال: أسند عنه و أورده أيضا في باب الكنى من أصحاب الباقر عليه السلام.}}<br /> <br /> === بخش اول حدیث ===<br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ...}}<br /> # عاقبت کفر به خدا<br /> # لعنت خدا بر کافران<br /> # لعنت خدا بر منکرین ولایت امام علی<br /> # لعنت خدا بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امام علی<br /> # محرومیت از پاداش، عاقبت منکر ولایت<br /> # دوری از رحمت الهی عاقبت منکر ولایت<br /> # عواقب انکار نبوت پیامبر در آخرت<br /> # عواقب انکار ولایت امام علی در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # لعنت فرشتگان بر کافران به خدا در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر اسلام <br /> # مقام و جایگاه امام علی<br /> # لعنت عموم مردم بر کافران در آخرت<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران نبوت پیامبر<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران ولایت امام علی<br /> # لعنت کافران بر کافران در آخرت<br /> # خلود ابدی کفار در آتش<br /> # لعنت ابدی به کفار<br /> # عدم تخفیف در عذاب اخروی کفار<br /> # عدم مهلت در نزول عذاب به کفار<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ هَؤُلَاءِ الْكَاتِمِينَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ الْجَاحِدِينَ لِحِلْيَةِ عَلِيٍّ وَلِيِّ اللَّهِ إِذَا أَتَاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ أَرْوَاحَهُمْ أَتَاهُمْ بِأَفْظَعِ الْمَنَاظِرِ وَ أَقْبَحِ الْوُجُوهِ فَيُحِيطُ بِهِمْ عِنْدَ نَزْعِ أَرْوَاحِهِمْ مَرَدَةُ شَيَاطِينِهِمْ الَّذِينَ كَانُوا يَعْرِفُونَهُمْ ثُمَّ يَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ أَبْشِرِي أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ الْكَافِرَةُ بِرَبِّهَا بِجَحْدِ نُبُوَّةِ نَبِيِّهَا ص وَ إِمَامَةِ عَلِيٍّ وَصِيِّهِ ع بِلَعْنَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ غَضَبٍ ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَ طَرْفَكَ وَ انْظُرْ فَيَرَى دُونَ الْعَرْشِ مُحَمَّداً ص عَلَى سَرِيرٍ بَيْنَ يَدَيْ عَرْشِ الرَّحْمَنِ وَ يَرَى عَلِيّاً ع عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ سَائِرَ الْأَئِمَّةِ ع عَلَى مَرَاتِبِهِمُ الشَّرِيفَةِ بِحَضْرَتِهِ ثُمَّ يَرَى الْجِنَانَ قَدْ فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ يَرَى الْقُصُورَ وَ الدَّرَجَاتِ وَ الْمَنَازِلَ الَّتِي تَقْصُرُ عَنْهَا أَمَانِيُّ الْمُتَمَنِّينَ فَيَقُولُ لَهُ لَوْ كُنْتَ لِأَوْلِيَائِكَ مُوَالِياً كَانَتْ رُوحُكَ يُعْرَجُ بِهَا إِلَى حَضْرَتِهِمْ وَ كَانَ يَكُونُ مَأْوَاكَ فِي تِلْكَ الْجِنَانِ وَ كَانَتْ تَكُونُ مَنَازِلُكَ «1» [فِيهَا] و أولياؤك وَ [أُولَئِكَ‏] مُجَاوِرُوكَ وَ مُقَارِبُوكَ فَانْظُرْ فَيُرْفَعُ حُجُبُ الْهَاوِيَةِ «2» فَيَرَاهَا بِمَا فِيهَا مِنْ بَلَايَاهَا وَ دَوَاهِيهَا وَ عَقَارِبِهَا وَ حَيَّاتِهَا وَ أَفَاعِيهَا وَ صُرُوفِ عَذَابِهَا وَ نَكَالِهَا فَيُقَالُ لَهُ فَتِلْكَ إِذاً مَنَازِلُكَ ثُمَّ تَمَثَّلُ لَهُ شَيَاطِينُهُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَانُوا يُغْوُونَهُ وَ يَقْبَلُ مِنْهُمْ مُقَرَّنِينَ هُنَاكَ فِي الْأَصْفَادِ «3» وَ الْأَغْلَالِ فَيَكُونُ مَوْتُهُ بِأَشَدِّ حَسْرَةٍ وَ أَعْظَمِ أَسَفٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 190<br /> <br /> (2) عضادتا الباب: خشبتاه من جانبيه.<br /> <br /> (1) الموجود في التفسير المطبوع هكذا: و كانت تكون منازلك فيها، و إذ كنت على مخالفتهم فقد حرمت حضرتهم و منعت مجاورتهم، و تلك منازلك، و اولئك مجاوروك و مقاربوك فانظر إلخ. و هو الصحيح. فليراجع ص 238 من تفسير الإمام المطبوع سنة 1315 و ص 223 من المطبوع في هامش تفسير عليّ بن إبراهيم.<br /> <br /> (2) من أسماء جهنم، معرفة ممنوعة من الصرف، و تدخلها أل للمح الصفة فيقال: الهاوية.<br /> <br /> (3) قرنه أي جمعه و شدده يقال: قرنت الأسارى في الحبال. و الاصفاد: ما يوثق به الاسير من قد أو قيد أو غل.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح کفار<br /> # مواجهه کفار با چهره‌های زشت شیاطین در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر کفار در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران نبوت پیامبر اسلام<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران ولایت امام علی<br /> # مشاهده مقام و درجات پیامبر و اهل بیت توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده بهشت و منازل آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده جهنم و عذاب‌های آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # کنار رفتن حجاب‌های جهنم و مشاهده ان توسط کافر محتضر<br /> # نشان دادن جایگاه کافر در دوزخ به او در لحظه مرگ<br /> # تجسم شیاطین برای کافر در لحظه مرگ<br /> # محصور شدن کافر در عذاب‌های برزخی پس از مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # همراه شدن مرگ کافر با غم و اندوه و ناله عمیق<br /> <br /> ==حدیث سی و چهارم==<br /> {{متن حدیث|34- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيَأْتِيَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ فَاتَكَ فَأَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الْآخِرَةِ فَقَدْ أَشْرَفْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَامَكَ سَلَفُ «4» صِدْقٍ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ إِبْرَاهِيمُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 191<br /> <br /> (4) السلف: كل من تقدمك بالموت من آبائك و ذوى قرابتك و لذا سمى الصدر الأول بالسلف الصالح، و منه الحديث: ابشر بالسلف الصالح مرافقة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و على و فاطمة عليهما السلام؛ قاله الطريحى في المجمع.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشتی در لحظه جان دادن<br /> # فانی شدن آرزوهای دنیوی در لحظه مرگ<br /> # رسیدن به امیدهای اخروی در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم، امام علی و حضرت ابراهیم در پیش روی محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> <br /> ==حدیث سی و پنجم==<br /> {{متن حدیث|35- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ عَادَيْتُمْ فِينَا الْآبَاءَ وَ الْأَبْنَاءَ وَ الْأَزْوَاجَ وَ ثَوَابُكُمْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا إِذَا بَلَغَتِ النَّفْسُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش حب اهل بیت<br /> # لحظه جان دادن، بیشترین لحظه نیاز به حب اهل بیت<br /> # حب اهل بیت<br /> # اهمیت حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و ششم==<br /> {{متن حدیث|36- قب، المناقب لابن شهرآشوب زُرَيْقٌ «1» عَنِ الصَّادِقِ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}} قَالَ هُوَ أَنْ يُبَشِّرَاهُ بِالْجَنَّةِ عِنْدَ الْمَوْتِ يَعْنِي مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً ع.}}<br /> <br /> (1) اختلف في ضبطه فالنجاشيّ على تقديم المهملة، مصغر «رزق» و الشيخ بتقديم المعجمة، مصغر «زرق».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}}<br /> # علم امام به قرآن<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # بشارت به مومن در زندگی دنیا<br /> # بشارت پیامبر و امام علی به مومن محتضر به بهشت<br /> # حضور پیامبر و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث سی و هفتم==<br /> {{متن حدیث|37 الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ عَنِ الْبَاقِرَيْنِ ع قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا «2».}}<br /> <br /> (2) للحديث ذيل يأتي في خبر 43.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم خروج روح از جسم قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سی و هشتم==<br /> {{متن حدیث|38 الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ بِالْإِسْنَادِ عَنْ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ عَنْ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ ع وَ رَوَى الشَّعْبِيُّ وَ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْهُ ع وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مشاهده امام علی توسط عموم محتضران<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت امام علی<br /> <br /> ==حدیث سی و نهم==<br /> {{متن حدیث|39 سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنِ الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ع ذَاكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَيَرَى مَا يَسُرُّ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت اشک چشم محتضر<br /> # مشاهده پیامبر اسلام توسط محتضر<br /> # اشک خوشحالی محتضر هنگام مشاهده رسول الله<br /> # حضور پیامبر اسلام بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث چهلم==<br /> {{متن حدیث|40- لي، الأمالي للصدوق حَمْدَوَيْهِ وَ إِبْرَاهِيمُ مَعاً عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ فُضَيْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «3» عَنِ الشَّعْبِيِّ «4» عَنِ الْحَارِثِ‏ الْأَعْوَرِ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ يَا أَعْوَرُ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ جَاءَ بِي وَ اللَّهِ حُبُّكَ قَالَ أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ لِشُكْرِهَا أَمَا إِنَّهُ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يَكْرَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ لِيَ الشَّعْبِيُّ بَعْدُ أَمَا إِنَّ حُبَّهُ لَا يَنْفَعُكَ وَ بُغْضَهُ لَا يَضُرُّكَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 192<br /> <br /> {{عربی|(3) تقدم ترجمته في الباب تحت رقم 32 فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) بفتح الشين و سكون العين المهملة نسبة الى شعب او شعبان، قال ابن منظور في مادة «شعب» من لسان العرب: شعبان: بطن من همدان، تشعب من اليمن، اليهم ينسب عامر الشعبى على طرح الزائد. و قيل: شعب جبل باليمن و هو ذو شعبين، فمن كان منهم بالكوفة يقال لهم: الشعبيون منهم عامر بن شراحيل الشعبى، و عداده في الهمدان؛ و من كان منهم بالشام يقال لهم: الشعبانيون؛ و من كان منهم باليمن يقال لهم: آل ذى شعبين؛ و من كان منهم بمصر و المغرب يقال لهم: الاشعوب.<br /> انتهى. و قال السويدى في صفحة 18 من السبائك: الشعبيون: بطن من ولد عمرو بن حسان ابن عمرو الحميري قال الجوهريّ: كان عمرو بن حسان قد نزل هو و ولده جبلا باليمن ذا شعبتين فنسبوا إليه، ثمّ تفرقوا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام علی<br /> # آثار حب امیرالمومنین <br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان و مبغضان آن حضرت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و یکم==<br /> {{متن حدیث|41- كش، رجال الكشي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَيُّوبَ عَنِ الْعَمْرَكِيِّ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ حَضَرَ أَحَدَ ابْنَيْ سَابُورَ وَ كَانَ لَهُمَا وَرَعٌ وَ إِخْبَاتٌ فَمَرِضَ أَحَدُهُمَا وَ لَا أَحْسَبُهُ إِلَّا زَكَرِيَّا بْنَ سَابُورَ قَالَ فَحَضَرْتُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ قَالَ فَبَسَطَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَلَمَّا قُمْتُ مِنْ عِنْدِهِ ظَنَنْتُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ أَخْبَرَهُ بِخَبَرِ الرَّجُلِ فَأَتْبَعَنِي بِرَسُولٍ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي خَبَرَ الرَّجُلِ الَّذِي حَضَرْتَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ أَيَّ شَيْ‏ءٍ سَمِعْتَهُ يَقُولُ قُلْتُ بَسَطَ يَدَهُ فَقَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> : كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن ابن فضال مثله «1».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ورع فرزندان سابور<br /> # علم امام به غیب<br /> # حکمت سفید شدن کف دست مومن هنگام مرگ<br /> # سفید شدن کف دست زکریا بن سابور هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهل و دوم==<br /> {{متن حدیث|42- كشف، كشف الغمة حَدَّثَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى السَّيِّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحِمْيَرِيِّ عَائِداً فِي عِلَّتِهِ الَّتِي مَاتَ فِيهَا فَوَجَدْتُهُ يُسَاقُ بِهِ وَ وَجَدْتُ عِنْدَهُ جَمَاعَةً مِنْ جِيرَانِهِ وَ كَانُوا عُثْمَانِيَّةً وَ كَانَ السَّيِّدُ جَمِيلَ الْوَجْهِ رَحْبَ الْجَبْهَةِ عَرِيضَ مَا بَيْنَ السَّالِفَيْنِ فَبَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ مِثْلُ النُّقْطَةِ مِنَ الْمِدَادِ ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تَزِيدُ وَ تَنْمِي حَتَّى طَبَّقَتْ وَجْهَهُ بِسَوَادِهَا فَاغْتَمَّ لِذَلِكَ مَنْ حَضَرَهُ مِنَ الشِّيعَةِ وَ ظَهَرَ مِنَ النَّاصِبَةِ سُرُورٌ وَ شَمَاتَةٌ فَلَمْ يَلْبَثْ بِذَلِكَ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى بَدَتْ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ وَجْهِهِ لُمْعَةٌ بَيْضَاءُ فَلَمْ تَزَلْ تَزِيدُ أَيْضاً وَ تَنْمِي حَتَّى أَسْفَرَ وَجْهُهُ وَ أَشْرَقَ وَ افْتَرَّ السَّيِّدُ «1» ضَاحِكاً مُسْتَبْشِراً فَقَالَ شعر: كَذَبَ الزَّاعِمُونَ أَنَّ عَلِيّاً***لَنْ يُنَجِّيَ مُحِبَّهُ مِنْ هَنَاتٍ «2» قَدْ وَ رَبِّي دَخَلْتُ جَنَّةَ عَدْنٍ‏. وَ عَفَا لِيَ الْإِلَهُ عَنْ سَيِّئَاتِي *** فَأَبْشِرُوا الْيَوْمَ أَوْلِيَاءَ عَلِيٍ‏. وَ تَوَالَوُا الْوَصِيَّ حَتَّى الْمَمَاتِ *** ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ تَوَلَّوْا بَنِيهِ‏ وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ بِالصِّفَاتِ‏ ثُمَّ أَتْبَعَ قَوْلَهُ هَذَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً حَقّاً أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ أَغْمَضَ عَيْنَهُ لِنَفْسِهِ فَكَأَنَّمَا كَانَتْ رُوحُهُ زُبَالَةً طَفِئَتْ أَوْ حَصَاةً سَقَطَتْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ قَالَ لِي أَبِي الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ وَ كَانَ أُذَيْنَةُ حَاضِراً فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ مَا مَنْ شَهِدَ كَمَنْ لَمْ يَشْهَدْ أَخْبَرَنِي وَ إِلَّا صَمَّتَا- الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ عَنْ جَعْفَرٍ ع أَنَّهُمَا قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى الْخَمْسَةَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا أَوْ تَسْخَنُ عَيْنُهَا فَانْتَشَرَ هَذَا الْحَدِيثُ فِي النَّاسِ فَشَهِدَ جِنَازَتَهُ وَ اللَّهِ الْمُوَافِقُ وَ الْمُفَارِقُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن يحيى بن علي بن عبد الجبار عن عمه محمد بن عبد الجبار عن علي عن أبيه الحسين بن عون مثله- قب، المناقب لابن شهرآشوب لَمَّا احْتُضِرَ السَّيِّدُ الْحِمْيَرِيُّ بَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ و ساق الحديث مثله و زاد بعد قوله واحدا بعد واحد بالصفات ثُمَّ قَالَ‏: أُحِبُّ الَّذِي مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِ وُدِّهِ *** تَلَقَّاهُ بِالْبُشْرَى لَدَى الْمَوْتِ يَضْحَكُ‏. وَ مَنْ كَانَ يَهْوَى غَيْرَهُ مِنْ عَدُوِّهِ*** فَلَيْسَ لَهُ إِلَّا إِلَى النَّارِ مَسْلَكٌ‏. الْقَصِيدَة}}<br /> <br /> {{عربی|فى البلاد فنزلت فرقة منهم بالكوفة فقيل لهم: الشعبيون على الأصل، و إليهم ينسب عامر الشعبى و إن كان عداده في همدان اه. و قال في شعبان بن عمرو بن زهير بن ابير بن الهميسع بن حمير: فبنو شعبان بطن من حمير و إليهم ينسب الشعبى إه. و الرجل عامر بن شراحيل، أبو عمرو من فقهاء العامّة وثقه ابن حجر في ص 247 من تقريبه، و قال: ثقة، مشهور، فقيه، فاضل، من الثالثة؛ قال مكحول فما رأيت أفقه منه؛ مات بعد المائة و له نحو من ثمانين انتهى. أقول: فصل ابن خلّكان ترجمته و مدحه و قال:<br /> و كانت ولادته سنة لست سنين خلت من خلافة عثمان، و قيل: سنة عشرين للهجرة و قيل: إحدى و ثلاثين.<br /> و روى عنه أنّه قال: ولدت سنة جلولاء و هي سنة تسع عشرة. و توفى بالكوفة سنة 104 و قيل: 103 و قيل: 107 و قيل: 106 و قيل 105، و كانت أمه من سبى جلولاء.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 193<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اوصاف ظاهری سید محمد حمیری<br /> # عیادت حسین بن عون از سید محمد حمیری<br /> # سختی مرگ<br /> # اثرات گناه در رنگ چهره مومن هنگام احتضار<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آمرزش گناهان به واسطه حب امیرالمومنین<br /> # نورانی شدن و درخشش چهره در اثر حب امام علی<br /> # اثرات حب امام علی در رنگ چهره هنگام احتضار<br /> # نجات مومن گناهکار به واسطه حب امام علی هنگام احتضار<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده و ورود در بهشت در هنگام احتضار<br /> # آسانی مرگ مومن محب علی<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پنج تن<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و سوم==<br /> {{متن حدیث|43- بشا، بشارة المصطفى مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ شَهْرَيَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْسِيِّ «1» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ الْأَحْمَسِيِّ «2» عَنْ عُبَيْدِ بْنِ كَثِيرٍ الْهِلَالِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ يَحْيَى بْنُ مُسَاوِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ ع قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تُفَارِقُ رُوحٌ جَسَدَ صَاحِبِهَا حَتَّى تَأْكُلَ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ أَوْ مِنْ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ وَ حِينَ تَرَى مَلَكَ الْمَوْتِ تَرَانِي وَ تَرَى عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً ع فَإِنْ كَانَ يُحِبُّنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِهِ إِنَّهُ كَانَ يُحِبُّنِي وَ يُحِبُّ أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنْ كَانَ يُبْغِضُنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ شَدِّدْ عَلَيْهِ إِنَّهُ كَانَ يُبْغِضُنِي وَ يُبْغِضُ أَهْلَ بَيْتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 195<br /> <br /> (1) الموجود في بشارة المصطفى المطبوع: «النرسى».<br /> <br /> (2) الموجود في بشارة المصطفى هكذا: «الاحمسى من أصل خطّ أبى سعيد بيده قال: أخبرنا أبو سعيد بن كثير الهلالى التمار».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهشت برزخی<br /> # جهنم برزخی<br /> # ثمار جنت<br /> # اعطای ثواب قبل از خروج روح از بدن<br /> # اعطای پاداش در حال احتضار<br /> # میوه‌های بهشتی<br /> # شجره زقوم<br /> # خوردن از میوه شجره زقوم قبل از خروج روح از بدن<br /> # عذاب زقوم قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # تناول از میوه‌های بهشتی قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # زمان شروع پاداش و عذاب برزخی محتضر<br /> # مشاهده پیامبر همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # مشاهده امیرالمومنین، فاطمه زهرا و حسنین همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # امر پیامبر به ارفاق ملک الموت در قبض روح محتضر محب اهل بیت<br /> # شفاعت پیامبر در هنگام قبض روح<br /> # رأفت پیامبر نسبت به محبان اهل بیت در هنگام قبض روح<br /> # امر پیامبر به سختگیری ملک الموت در قبض روح محتضر مبغض اهل بیت<br /> # اهمیت حب پیامبر و اهل بیت<br /> # نقش و اثر حب پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ<br /> # اثر حب اهل بیت در آسانی مرگ<br /> # اثر حب پیامبر و اهل بیت در سختی مرگ<br /> # اثر حب و بغض اهل بیت در رفتار ملک الموت با محتضر<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث چهل و چهارم==<br /> {{متن حدیث|44- فر، تفسير فرات بن إبراهيم عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ مُعَنْعَناً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا عَلِيُّ إِنَّ فِيكَ مَثَلًا مِنْ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ يَفْتَرِي عَلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَقُولَ فِيهِ الْحَقَّ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ إِنَّكَ عَلَى مَثَلِهِ لَا يَمُوتُ عَدُوُّكَ حَتَّى يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونَ عَلَيْهِ غَيْظاً وَ حُزْناً حَتَّى يُقِرَّ بِالْحَقِّ مِنْ أَمْرِكَ وَ يَقُولَ فِيكَ الْحَقَّ وَ يُقِرَّ بِوَلَايَتِكَ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ أَمَّا وَلِيُّكَ فَإِنَّهُ يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونُ لَهُ شَفِيعاً وَ مُبَشِّراً وَ قُرَّةَ عَيْنٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت امیرالمومنین<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در عالم قبر<br /> # اثر پذیرش ولایت امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # دشمنی با امیرالمومنین<br /> # اثر دشمنی با امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # اقرار دشمن امیرالمومنین به حقانیت آن حضرت هنگام احتضار<br /> # عدم منفعت اقرار به حقانیت امیرالمومنین برای دشمن او در حالت احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # شفاعت اهل بیت<br /> # شفاعت امیرالمومنین برای شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # بشارت امیرالمومنین به شیعه خود در هنگام احتضار<br /> # چشم روشنی امیرالمومنین به شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # شباهت امیرالمومنین به عیسی مسیح <br /> # ایمان آوردن تمامی افترا زنندگان به عیسی به آن حضرت قبل از مرگ (در حال احتضار)<br /> # اقرار تمام افترا زنندگان به عیسی به حقانیت آن حضرت در حال احتضار<br /> # عدم منفعت ایمان به عیسی و اقرار به حقانیت او برای افترا زنندگان به آن حضرت، در حال احتضار <br /> # خشم و حزن امیرالمومنین بر دشمن خود هنگام احتضار<br /> # اخبار پیامبر به غیب<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> # گستره علم پیامبر<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و پنجم==<br /> {{متن حدیث|45 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ قَالَ شَدِيداً أَلِيماً قَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يَبْدَؤُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ مِنْهُ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذِهِ مَلَائِكَةُ رَبِّي بِالتَّحِيَّاتِ وَ التُّحَفِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْكَ وَ هُمْ قِيَامٌ بَيْنَ يَدَيْكَ فَأْذَنْ لَهُمْ فِي الْجُلُوسِ فَقَالَ الرِّضَا ع اجْلِسُوا مَلَائِكَةَ رَبِّي ثُمَّ قَالَ لِلْمَرِيضِ سَلْهُمْ أُمِرُوا بِالْقِيَامِ بِحَضْرَتِي فَقَالَ الْمَرِيضُ سَأَلْتُهُمْ فَذَكَرُوا أَنَّهُ لَوْ حَضَرَكَ كُلُّ مَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ مِنْ مَلَائِكَتِهِ لَقَامُوا لَكَ وَ لَمْ يَجْلِسُوا حَتَّى تَأْذَنَ لَهُمْ هَكَذَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ غَمَّضَ الرَّجُلُ عَيْنَيْهِ وَ قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذَا شَخْصُكَ مَاثِلٌ لِي مَعَ أَشْخَاصِ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ بَعْدَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ ع وَ قَضَى الرَّجُلُ «1».}}<br /> <br /> (1) تقدم صدر الحديث مسندا عن كتاب المعاني في باب سكرات الموت تحت رقم 11.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام رضا از بیمار<br /> # رأفت امام رضا به اصحاب خود<br /> # توجه امام به اصحاب خود<br /> # دو گروه از مردم در مواجهه با مرگ<br /> # تقسیم موت به مستریح و مستراح<br /> # اقسام مرگ به لحاظ سختی و راحتی انسان پس از آن<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت در آسانی مرگ<br /> # اثر ایمان به خدا و ولایت پذیری در رسیدن به آرامش با مرگ<br /> # کیفیت حضور فرشتگان مرگ نزد محتضر<br /> # تواضع و سلام فرشتگان مرگ در محضر امام و بر بالین محتضر<br /> # مشاهده فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # اذن امام به فرشتگان مرگ جهت جلوس بر بالین محتضر<br /> # عدم جلوس فرشتگان مرگ نزد محتضر بدون اذن امام<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # اثرات تجدید ایمان به خدا و بیعت با امام در راحتی مرگ، قبل از مرگ<br /> # جایگاه و مقام امام رضا (ع) نزد خدای متعال<br /> # مقام و منزلت امام رضا نزد فرشتگان<br /> # افضلیت امام بر فرشتگان<br /> # قدرت تکلم محتضر با فرشتگان مرگ<br /> # شنیدن صدای فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # هدایت و راهنمایی مومن محتضر توسط امام جهت تسهیل در مرگ<br /> <br /> ==حدیث چهل و ششم==<br /> {{متن حدیث|46- وَ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ يَوْمٍ نِصْفَ النَّهَارِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ حُبُّكَ وَ اللَّهِ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً لَتَرَانِي فِي ثَلَاثِ مَوَاطِنَ حَيْثُ تَبْلُغُ نَفْسُكَ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # صداقت در حب امیرالمومنین<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان صادق آن حضرت در سه موضع در دنیا و آخرت<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در صراط<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در کنار حوض<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و هفتم==<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ يَحْضُرُهُ الْمَوْتُ إِلَّا وَكَّلَ بِهِ إِبْلِيسُ مِنْ شَيَاطِينِهِ مَنْ يَأْمُرُهُ «2» بِالْكُفْرِ وَ يُشَكِّكُهُ فِي دِينِهِ حَتَّى تَخْرُجَ نَفْسُهُ فَمَنْ كَانَ مُؤْمِناً لَمْ يَقْدِرْ عَلَيْهِ فَإِذَا حَضَرْتُمْ مَوْتَاكُمْ فَلَقِّنُوهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى يَمُوتَ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 196<br /> <br /> (2) في المصدر: من شيطانه أن يأمره إلخ. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیاطین ابلیس نزد محتضر<br /> # دستور شیاطین ابلیس به کافر شدن هر کسی که مرگش فرارسیده<br /> # تشکیک کردن شیاطین ابلیس در دین محتضر<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر کافر کردن محتضر مومن<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر تشکیک در دین محتضر مومن<br /> # دستور العمل امام به وابستگان محتضر جهت مقابله با شیاطین ابلیس<br /> # امر به تلقین شهادتین به محتضر جهت بقای او بر ایمان<br /> <br /> ==حدیث چهل و هشتم==<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: حَضَرَ رَجُلًا الْمَوْتُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُلَاناً قَدْ حَضَرَهُ الْمَوْتُ فَنَهَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَعَهُ نَاسٌ «3» مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى أَتَاهُ وَ هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ كُفَّ عَنِ الرَّجُلِ حَتَّى أَسْأَلَهُ‏ فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً فَقَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ السَّوَادُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ فَقَالَهُ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ خَفِّفْ عَنْهُ سَاعَةً حَتَّى أَسْأَلَهُ «1» فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً قَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ الْبَيَاضُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص غَفَرَ اللَّهُ لِصَاحِبِكُمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حَضَرْتُمْ مَيِّتاً فَقُولُوا لَهُ هَذَا الْكَلَامَ لِيَقُولَهُ}}<br /> <br /> (3) في المصدر: اناس م.<br /> <br /> (1) في المصدر: خفف عنه حتّى أسأله. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اطاعت ملک الموت از پیامبر<br /> # مشاهده فرشته مرگ در دنیا توسط پیامبر<br /> # گفتگوی پیامبر با فرشته مرگ در دنیا<br /> # اثر دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ}} در بخشش گناهان در حال احتضار<br /> # راهنمایی پیامبر به محتضر جهت بخشش گناهان او<br /> # دعای بخشیده شدن گناهان محتضر<br /> # سفارش به یاد دادن دعای آمرزش گناهان به محتضر<br /> # دعای مخصوص محتضر جهت راحت شدن مرگ او<br /> <br /> ==حدیث چهل و نهم==<br /> {{متن حدیث|49- كا، الكافي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَدِيرٍ الصَّيْرَفِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ يُكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ إِذَا أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ جَزِعَ عِنْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا وَلِيَّ اللَّهِ لَا تَجْزَعْ فَوَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ عَلَيْكَ مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ قَالَ وَ يُمَثَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمْ ع فَيُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ رُفَقَاؤُكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ فَيُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَيَقُولُ: {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} إِلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً}} بِالْوَلَايَةِ {{متن قرآن|مَرْضِيَّةً}} بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} يَعْنِي مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَمَا مِنْ شَيْ‏ءٍ «2» أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنِ اسْتِلَالِ رُوحِهِ وَ اللُّحُوقِ بِالْمُنَادِي.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 197<br /> <br /> (2) في المصدر: فما شي‏ء. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # عدم اکراه مومن از قبض روح خود<br /> # جزع و بی‌تابی مومن هنگام قبض روح<br /> # خطاب ملک الموت به مومن با عنوان یا ولی الله<br /> # فرشته مرگ مهربان‌تر و دلسوزتر نسبت به محتضر مومن از مادر مهربان<br /> # تمثل 5 تن نزد محتضر مومن به عنوان رفقای او<br /> # حضور 5 تن بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده 5 تن توسط محتضر مومن<br /> # معرفی 5 تن به مومن محتضر به عنوان رفقای او توسط ملک الموت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ...}}<br /> # رسیدن ندای الهی {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} به روح محتضر<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به بازگشت رضایتمندانه به سوی خدا<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به داخل شدن او در جمع محمد و اهل بیت او<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به دخول در بهشت<br /> # لبیک به دعوت منادی محبوب‌ترین چیز برای مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث پنجاهم==<br /> {{متن حدیث|50- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حِيلَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْكَلَامِ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ مَنْ شَاءَ اللَّهُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَنْ يَمِينِهِ وَ الْآخَرُ عَنْ يَسَارِهِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَهُوَ ذَا أَمَامَكَ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ مِنْهُ فَقَدْ أَمِنْتَ‏ مِنْهُ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ «1» فَيَقُولُ هَذَا مَنْزِلُكَ فِي الْجَنَّةِ فَإِنْ شِئْتَ رَدَدْنَاكَ إِلَى الدُّنْيَا وَ لَكَ فِيهَا ذَهَبٌ وَ فِضَّةٌ فَيَقُولُ لَا حَاجَةَ فِي الدُّنْيَا فَعِنْدَ ذَلِكَ يَبْيَضُّ لَوْنُهُ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ تَتَقَلَّصُ شَفَتَاهُ «2» وَ تَنْتَشِرُ مَنْخِرَاهُ وَ تَدْمَعُ عَيْنُهُ الْيُسْرَى فَأَيَّ هَذِهِ الْعَلَامَاتِ رَأَيْتَ فَاكْتَفِ بِهَا فَإِذَا خَرَجَتِ النَّفْسُ مِنَ الْجَسَدِ فَيُعْرَضُ عَلَيْهَا كَمَا يُعْرَضُ «3» عَلَيْهِ وَ هِيَ فِي الْجَسَدِ فَيَخْتَارُ الْآخِرَةَ فَيُغَسِّلُهُ فِيمَنْ يُغَسِّلُهُ وَ يُقَلِّبُهُ فِيمَنْ يُقَلِّبُهُ فَإِذَا أُدْرِجَ فِي أَكْفَانِهِ وَ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ خَرَجَتْ رُوحُهُ تَمْشِي بَيْنَ أَيْدِي الْقَوْمِ قُدُماً وَ تَلَقَّاهُ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَ يُبَشِّرُونَهُ بِمَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ مِنَ النَّعِيمِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ رُدَّ إِلَيْهِ الرُّوحُ إِلَى وَرِكَيْهِ ثُمَّ يُسْأَلُ عَمَّا يَعْلَمُ فَإِذَا جَاءَ بِمَا يَعْلَمُ فُتِحَ لَهُ ذَلِكَ الْبَابُ الَّذِي أَرَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ نُورِهَا وَ بَرْدِهَا وَ طِيبِ رِيحِهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأَيْنَ ضَغْطَةُ الْقَبْرِ فَقَالَ هَيْهَاتَ مَا عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ وَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْضَ لَتَفْتَخِرُ عَلَى هَذِهِ فَتَقُولُ وَطِئَ عَلَى ظَهْرِي مُؤْمِنٌ وَ لَمْ يَطَأْ عَلَى ظَهْرِكِ مُؤْمِنٌ وَ تَقُولُ لَهُ الْأَرْضُ لَقَدْ كُنْتُ «4» أُحِبُّكَ وَ أَنْتَ تَمْشِي عَلَى ظَهْرِي فَأَمَّا إِذَا وُلِّيتُكَ فَسَتَعْلَمُ مَا أَصْنَعُ بِكَ فَيُفْتَحُ لَهُ مَدَّ بَصَرِهِ «5».}}<br /> <br /> {{عربی|بيان يشكل الجمع بين هذا الخبر و خبر فاطمة بنت أسد و سعد بن معاذ إلا أن يقال كان ذلك العموم في صدر الإسلام ثم نسخه الله و رفعه عن كمل المؤمنين أو يخص المؤمن في هذا الخبر بالمعصومين «6» و يمكن أن يقال في خبر فاطمة أن النبي ص إنما فعل ذلك لما وعدها لمزيد اطمئنانها و الله يعلم.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 198<br /> <br /> (1) في المصدر: من الجنة. م.<br /> <br /> (2) أي انضمتا و انزوتا الى علو. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: كما عرض. م.<br /> <br /> (4) في المصدر: و اللّه لقد كنت. م.<br /> <br /> (5) في المصدر: فيفسح له مد بصره. و هو الأصحّ. م.<br /> <br /> (6) يبعده مورد الخبر؛ و يمكن أن يخصص المؤمنين بمن لم يأتوا ما يوجب الضغطة.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت در سمت راست و چپ محتضر<br /> # بشارت پیامبر به در امان بودن محتضر<br /> # بشارت پیامبر به رسیدن محتضر به آرزوهایش<br /> # مشاهده پیامبر توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر توسط محتضر<br /> # ولایت تکوینی پیامبر در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # بهشت منزلگاه مومن <br /> # گشوده شدن درب بهشت در قبر مومن<br /> # اعطای پاداش اعمال به مومن از لحظه مرگ<br /> # مخیر نمودن مومن محتضر در بازگشت به دنیا با داشتن طلا و نقره و رفتن به بهشت<br /> # اظهار بی‌نیازی مومن محتضر به دنیا و بازگشت به آن<br /> # نشانه‌های قبض روح مومن <br /> # نشانه‌های مرگ مومن<br /> # انتخاب آخرت به جای دنیا توسط روح مومن<br /> # خروج روح از بدن پس از کفن شدن جسم و قرار گرفتن در تابوت<br /> # استقبال ارواح مومنان از روح مومن هنگام تشییع و دفن<br /> # سلام ارواح مومنان به روح مومن و بشارت به نعمت‌های بهشتی<br /> # بازگشت روح به بدن پس از قرار گرفتن جسم در قبر<br /> # حتمی بودن سوال از میت در قبر<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت و استشمام رایحه خوش و نسیم خنک برای مومن در قبر پس از پاسخ به سوالات<br /> # افتخار زمین به قرار گرفتن مومن در دل او<br /> # عدم وجود فشار قبر برای مومن<br /> # خطاب زمین به مومن در عالم قبر به دوست داشتن او در حال حیات<br /> # سخن گفتن زمین با میت در عالم قبر<br /> # گشایش قبر مومن به وسعت آنچه آن را می‌بیند<br /> # جایگاه مومن در عالم برزخ<br /> # اهمیت ایمان و آثار آن در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و یکم==<br /> === بخش اول حدیث ===<br /> {{متن حدیث|51- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ مِنْكُمْ وَ اللَّهِ يُقْبَلُ وَ لَكُمْ وَ اللَّهِ يُغْفَرُ إِنَّهُ‏ لَيْسَ بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى السُّرُورَ وَ قُرَّةَ الْعَيْنِ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ وَ احْتُضِرَ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ ارْفُقْ بِهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ فَيُوَفِّقُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ وَ مَا ذَاكَ فَيَقُولُ وَلَايَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَيَقُولُ صَدَقْتَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ عَنْهُ «1» وَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَرْجُوهُ فَقَدْ أَدْرَكْتَهُ أَبْشِرْ بِالسَّلَفِ الصَّالِحِ مُرَافَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ ع ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا رَفِيقاً ثُمَّ يُنْزَلُ بِكَفَنِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ حَنُوطِهِ مِنَ الْجَنَّةِ بِمِسْكٍ أَذْفَرَ فَيُكَفَّنُ بِذَلِكَ الْكَفَنِ وَ يُحَنَّطُ بِذَلِكَ الْحَنُوطِ ثُمَّ يُكْسَى حُلَّةً صَفْرَاءَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فَتَحَ اللَّهُ لَهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ رَوْحِهَا وَ رَيْحَانِهَا ثُمَّ يُفْسَحُ لَهُ عَنْ أَمَامِهِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ نَمْ نَوْمَةَ الْعَرُوسِ عَلَى فِرَاشِهَا أَبْشِرْ بِرَوْحٍ وَ رَيْحَانٍ وَ جَنَّةِ نَعِيمٍ وَ رَبٍّ غَيْرِ غَضْبَانَ ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ وَ يَضْمَحِلُّ الْمُحِلُّونَ وَ قَلِيلٌ مَا يَكُونُونَ هَلَكَتِ الْمَحَاضِيرُ وَ نَجَا الْمُقَرَّبُونَ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع أَنْتَ أَخِي وَ مِيعَادُ مَا بَيْنِي وَ بَيْنَكَ وَادِي السَّلَامِ}} <br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر محمد بن سنان مثله بيان المحلون الذين لا يرون حرمة الأئمة ع و لا يتابعونهم قال الفيروزآبادي رجل محل منتهك للحرام أو لا يرى للشهر الحرام حرمة و يقال رجل محضير أي كثير العدو و المحاضير جمعه أي الذين يستعجلون في طلب الفرج بقيام القائم ع و المقربون بفتح الراء أي أهل التسليم و الانقياد فإنهم المقربون عند الله أو بكسر الراء أي الذين يقولون الفرج قريب و لا يستبطئونه.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 199<br /> <br /> (1) في المصدر: منه. م.<br /> <br /> (1) في نسخة: فأبغضه و اعنف عليه.<br /> <br /> (2) في نسخة: رقبتك.<br /> <br /> (3) في المصدر: فتح له من أبواب النار. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # امکان بخشش و آمرزش گنه کاران قبل از مرگ<br /> # حضور پیامبر بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر دوست داشتن و مدارا با محتضر محب اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # توفیق الهی به مومن محتضر جهت پاسخ مثبت به سوالات ملک الموت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط مومن محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت توسط محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آسانی مرگ با تصدیق ولایت مداری محتضر توسط ملک الموت<br /> # بشارت ملک الموت به در امان بودن محتضر ولایت مدار<br /> # مدارای ملک الموت با محتضر ولایت مدار<br /> # نزول کفن و حنوط بهشتی پس از جان دادن برای مومن محب اهل بیت<br /> # پاداش‌های برزخی مومن محب اهل بیت<br /> # پوشاندن جامه زرد بهشتی بر تن مومن پس از مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت به مومن محب اهل بیت پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # بشارت به آرامش و خوشبختی و بهره‌مندی از نعمات بهشتی به مومن محب اهل بیت در قبر<br /> # کیفیت گشایش قبر بر مومن محب اهل بیت<br /> # دیدار مومن محب اهل بیت با اهل بیت در جنان رضوی در عالم برزخ<br /> # همنشینی مومن محب اهل بیت با اهل بیت در عالم برزخ<br /> # رجعت<br /> # رجعت مومن محب اهل بیت<br /> # رجعت مومنان و محبان اهل بیت از بزرخ به دنیا پس از ظهور حضرت حجت<br /> # یاری مومنان محب اهل بیت به حضرت حجت پس از بازگشت از برزخ به دنیا<br /> # علی، برادر رسول خدا<br /> # اخوت پیامبر با امیرالمومنین<br /> # وادی السلام، وعده‌گاه پیامبر و امیرالمومنین<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ وَ إِذَا احْتُضِرَ الْكَافِرُ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَبْغِضْهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ‏ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ «1» وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ وَ أَعْنِفْ عَلَيْهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رِهَانِكَ «2» أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ مِنَ النَّارِ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ أَبْشِرْ يَا عَدُوَّ اللَّهِ بِسَخَطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَذَابِهِ وَ النَّارِ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ نَزَلَ بِكَ ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا عَنِيفاً ثُمَّ يُوَكِّلُ بِرُوحِهِ ثَلَاثَمِائَةِ شَيْطَانٍ كُلُّهُمْ يَبْزُقُ فِي وَجْهِهِ وَ يَتَأَذَّى بِرُوحِهِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فُتِحَ لَهُ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ «3» فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ قَيْحِهَا وَ لَهَبِهَا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبر نزد کافر محتضر <br /> # حضور امیرالمومنین نزد کافر محتضر<br /> # حضور جبرئیل نزد کافر محتضر<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر محتضر<br /> # بغض اهل بیت<br /> # آثار بغض و دشمنی با اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر بغض و سختگیری با محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # پاسخ منفی کافر محتضر به سوالات ملک الموت پیرامون ولایت اهل بیت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط کافر محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت کافر محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # سختی مرگ با انکار ولایت<br /> # بشارت ملک الموت به کافر محتضر از خوف و خشم و عذاب الهی<br /> # سختگیری ملک الموت با کافر محتضر<br /> # گماشته شدن 300 شیطان بر روح کافر محتضر و عذاب روح او<br /> # گشوده شدن دری از درهای آتش بر کافر پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # عذاب‌های برزخی کافر <br /> # سرنوشت کافر در عالم برزخ<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و دوم==<br /> {{متن حدیث|52- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْقَصِيرِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ مِيثَمٍ عَنْ عَبَايَةَ الْأَسَدِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيّاً ع يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا يُبْغِضُنِي عَبْدٌ أَبَداً يَمُوتُ عَلَى بُغْضِي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يَكْرَهُ وَ لَا يُحِبُّنِي عَبْدٌ أَبَداً فَيَمُوتُ عَلَى حُبِّي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يُحِبُّ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَعَمْ وَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْيَمِينِ}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # # حب و بغض امیرالمومنین<br /> # اثر حب و بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # حضور امیرالمومنین نزد محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره غضبناک توسط مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره‌ای دوست داشتنی توسط محب آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # کیفیت مشاهده چهره امیرالمومنین توسط محب و مبغض حضرت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و سوم==<br /> {{متن حدیث|53- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: كَانَ خَطَّابٌ الْجُهَنِيُّ خَلِيطاً لَنَا وَ كَانَ شَدِيدَ النَّصْبِ لِآلِ مُحَمَّدٍ ص‏ وَ كَانَ يَصْحَبُ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ أَعُودُهُ لِلْخُلْطَةِ وَ التَّقِيَّةِ فَإِذَا هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ فِي حَدِّ الْمَوْتِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا لِي وَ لَكَ يَا عَلِيُّ فَأَخْبَرْتُ بِذَلِكَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ «1».}}<br /> <br /> (1) ذكرت هذه الجملة في المصدر مرتين. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # همنشینی و معاشرت خطاب جهنی با ابن ابی یعفور<br /> # کیفیت احتضار خطاب جهنی<br /> # عداوت شدید خطاب جهنی با اهل بیت پیامبر<br /> # ناصبی بودن خطاب جهنی<br /> # اثر بغض و عداوت با اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # دشمنی نجده حروری با اهل بیت<br /> # مصاحبت خطاب جهنی با نجده حروری<br /> # مصاحبت با دشمنان اهل بیت<br /> # عیادت از دشمنان اهل بیت از روی تقیه<br /> # حضور امیرالمومنین نزد نواصب در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط خطاب جهنی در لحظه احتضار<br /> # کشف حقیقت بر دشمنان امیرالمومنین در لحظه احتضار<br /> # کشف حقانیت امیرالمومنین بر نواصب در لحظه احتضار<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و چهارم==<br /> {{متن حدیث|54- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ع أَمَامَكَ «2».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 201<br /> <br /> (2) تقدم الحديث عن المحاسن تحت رقم 17.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فراغت مومن از نگرانی‌های هم و غم دنیابا رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به امنیت برای مومن با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به مومن محتضر به مشاهده پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه <br /> # حضور و استقبال پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه از مومن محتضر<br /> # جایگاه و مقام مومن در برزخ<br /> # آسانی مرگ مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت ایشان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و پنجم==<br /> {{متن حدیث|55- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ...}} قَالَ إِنَّ نَفْسَ الْمُحْتَضَرِ إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ كَانَ مُؤْمِناً رَأَى مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلَهَا بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}}<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهدات ماورایی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # مشاهده منزل در بهشت توسط محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # زمان مشاهده منزلگاه خود در بهشت در حال احتضار<br /> # درخواست مومن محتضر پس از مشاهده منزل خود در بهشت جهت باطگشت به دنیا و خبر دادن به خانواده خود<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از فرارسیدن مرگ<br /> # رد درخواست محتضر جهت بازگشت به دنیا حتی برای اهل ایمان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و ششم==<br /> {{متن حدیث|56- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر حَمَّادُ بْنُ عِيسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِيّاً بِحَضْرَتِهِ}}.<br /> <br /> {{عربی|أقول: قد مر كثير من أخبار هذا الباب في الأبواب السابقة و سيأتي كثير منها في باب البرزخ و غيرها.<br /> وَ قَالَ الْبُرْسِيُّ فِي مَشَارِقِ الْأَنْوَارِ، رَوَى الْمُفِيدُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع يَا عَلِيُّ إِنَّ مُحِبِّيكَ يَفْرَحُونَ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ عِنْدَ خُرُوجِ أَنْفُسِهِمْ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَشْهَدُهُمْ وَ عِنْدَ الْمُسَاءَلَةِ فِي الْقُبُورِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تُلَقِّنُهُمْ وَ عِنْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَعْرِفُهُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|تذييل اعلم أن حضور النبي ص و الأئمة صلوات الله عليهم عند الموت مما قد ورد به الأخبار المستفيضة و قد اشتهر بين الشيعة غاية الاشتهار و إنكار مثل‏ ذلك لمحض استبعاد الأوهام ليس من طريقة الأخيار و أما نحو حضورهم و كيفيته فلا يلزم الفحص عنه بل يكفي فيه و في أمثاله الإيمان به مجملا على ما صدر عنهم ع و ما يقال من أن هذا خلاف الحس و العقل أما الأول فلأنا نحضر الموتى إلى قبض روحهم و لا نرى عندهم أحدا و أما الثاني فلأنه يمكن أن يتفق في آن واحد قبض أرواح آلاف من الناس في مشارق الأرض و مغاربها و لا يمكن حضور الجسم في زمان واحد في أمكنة متعددة فيمكن الجواب عن الأول بوجوه.}}<br /> #{{عربی|'''الأول''' أن الله تعالى قادر على أن يحجبهم عن أبصارنا لضرب من المصلحة كما ورد في أخبار الخاصة و العامة في تفسير قوله تعالى جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً إن الله تعالى أخفى شخص النبي ص عن أعدائه مع أن أولياءه كانوا يرونه و إنكار أمثال ذلك يفضي إلى إنكار أكثر معجزات الأنبياء و الأوصياء ع و قد مر فيما نقلنا من تفسير العسكري ع التصريح بهذا الوجه.}}<br /> #{{عربی|'''الثاني''' أنه يمكن أن يكون حضورهم بجسد مثالي لطيف لا يراه غير المحتضر كحضور ملك الموت و أعوانه و سيأتي الأخبار في سائر الموتى أن أرواحهم في البرزخ تتعلق بأجساد مثالية و أما الحيّ من الأئمة ع فلا يبعد تصرف روحه لقوّته في جسد مثالي أيضا.}}<br /> #{{عربی|'''الثالث''' أنه يمكن أن يخلق الله تعالى لكل منهم مثالا بصورته و هذه الأمثلة يكلمون الموتى و يبشرونهم من قبلهم عليهم السلام كما ورد في بعض الأخبار بلفظ التمثيل.}}<br /> #{{عربی|'''الرابع''' أنه يمكن أن يرتسم صورهم في الحس المشترك بحيث يشاهدهم المحتضر و يتكلم معهم كما في المبرسم.}}<br /> #{{عربی|'''الخامس''' ما ذكره السيد المرتضى رضي الله عنه و هو أن المعنى أنه يعلم في تلك الحال ثمرة ولايتهم و انحرافه عنهم لأن المحبّ لهم يرى في تلك الحال ما يدله على أنه من أهل الجنة و كذا المبغض لهم يرى ما يدله على أنه من أهل النار فيكون حضورهم و تكلمهم استعارة تمثيلية و لا يخفى أن الوجهين الأخيرين بعيدان عن‏ سياق الأخبار بل مثل هذه التأويلات ردّ للأخبار و طعن في الآثار و أما الجواب عن الوجه الثاني فبأنه إنما يتمّ الشبهة إذا ثبت وقوع هذا الاتفاق و محض الإمكان لا يكفي في ذلك مع أنه إذا قلنا بأن حضورهم في الأجساد المثالية يمكن أن يكون لهم أجساد مثالية كثيرة لما جعل الله لهم من القدرة الكاملة التي بها امتازوا عن سائر البشر و في الوجوه الثلاثة الأخيرة على تقدير صحتها اندفاع هذا الإيراد ظاهر و الأحوط و الأولى في أمثال تلك المتشابهات الإيمان بها و عدم التعرض لخصوصياتها و تفاصيلها و إحالة علمها إلى العالم ع كما مر في الأخبار التي أوردناها في باب التسليم وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 202<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # نخستین مشاهدات مومن پس از مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و امیرالمومنین توسط مومن پس از مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرالمومنین در کنار مومن پس از مرگ<br /> # اهمیت ایمان در لحظه مرگ<br /> # اثر ایمان پس از مرگ<br /> # نقش و جایگاه پیامبراکرم و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D8%B9%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%B0%D9%84%D9%83_%D9%88_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85&diff=1375637 2026-06-08T07:25:06Z

<p>انزابی: /* حدیث پنجم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> <br /> '''باب 7 ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم‏:<br /> '''<br /> <br /> ==حدیث نخست==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|1- م، تفسير الإمام عليه السلام إِنَّ الْمُؤْمِنَ الْمُوَالِيَ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الْمُتَّخِذَ لِعَلِيٍّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ إِمَامَهُ الَّذِي يَحْتَذِي مِثَالَهُ وَ سَيِّدَهُ الَّذِي يُصَدِّقُ أَقْوَالَهُ وَ يُصَوِّبُ أَفْعَالَهُ وَ يُطِيعُهُ بِطَاعَةِ مَنْ يَنْدُبُهُ مِنْ أَطَايِبِ ذُرِّيَّتِهِ لِأُمُورِ الدِّينِ وَ سِيَاسَتِهِ إِذَا حَضَرَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى مَا لَا يُرَدُّ وَ نَزَلَ بِهِ مِنْ قَضَائِهِ مَا لَا يُصَدُّ وَ حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ أَعْوَانُهُ وَجَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ عَلِيّاً سَيِّدَ الْوَصِيِّينَ وَ عِنْدَ رِجْلَيْهِ مِنْ جَانِبٍ الْحَسَنَ سِبْطَ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ الْحُسَيْنَ سَيِّدَ الشُّهَدَاءِ أَجْمَعِينَ وَ حَوَالَيْهِ بَعْدَهُمْ خِيَارَ خَوَاصِّهِمْ وَ مُحِبِّيهِمْ الَّذِينَ هُمْ سَادَةُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ سَادَاتِهِمْ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ يَنْظُرُ الْعَلِيلُ الْمُؤْمِنُ إِلَيْهِمْ فَيُخَاطِبُهُمْ بِحَيْثُ يَحْجُبُ اللَّهُ صَوْتَهُ عَنْ آذَانِ حَاضِرِيهِ كَمَا يَحْجُبُ رُؤْيَتَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ‏ وَ رُؤْيَةَ خَواصِّنَا عَنْ أَعْيُنِهِمْ لِيَكُونَ إِيمَانُهُمْ بِذَلِكَ أَعْظَمَ ثَوَاباً لِشِدَّةِ الْمِحْنَةِ عَلَيْهِمْ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ رَبِّ الْعِزَّةِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا وَصِيَّ رَسُولِ رَبِّ الرَّحْمَةِ بِأَبِي أَنْتُمَا وَ أُمِّي يَا شِبْلَيْ مُحَمَّدٍ وَ ضِرْغَامَيْهِ يَا وَلَدَيْهِ وَ سِبْطَيْهِ يَا سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الْمُقَرَّبِينَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ مَرْحَباً بِكُمْ مَعَاشِرَ خِيَارِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ وَلَدَيْهِمَا مَا كَانَ أَعْظَمَ شَوْقِي إِلَيْكُمْ وَ مَا أَشَدَّ سُرُورِي الْآنَ بِلِقَائِكُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ قَدْ حَضَرَنِي وَ لَا أَشُكُّ فِي جَلَالَتِي فِي صَدْرِهِ لِمَكَانِكَ وَ مَكَانِ أَخِيكَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص كَذَلِكَ هُوَ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى مَلَكِ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اسْتَوْصِ بِوَصِيَّةِ اللَّهِ فِي الْإِحْسَانِ إِلَى مَوْلَانَا وَ خَادِمِنَا وَ مُحِبِّنَا وَ مُؤْثِرِنَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِي الْجِنَانِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص لِيَنْظُرَ إِلَى الْعُلُوِّ فَيَنْظُرُ إِلَى مَا لَا يُحِيطُ بِهِ الْأَلْبَابُ «1» وَ لَا يَأْتِي عَلَيْهِ الْعَدَدُ وَ الْحِسَابُ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ كَيْفَ لَا أَرْفُقُ بِمَنْ ذَلِكَ ثَوَابُهُ وَ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَعِزَّتُهُ زُوَّارُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْمَوْتَ عَقَبَةً «2» لَا يَصِلُ إِلَى تِلْكَ الْجِنَانِ إِلَّا مَنْ قَطَعَهَا لَمَا تَنَاوَلْتُ رُوحَهُ وَ لَكِنْ لِخَادِمِكَ وَ مُحِبِّكَ هَذَا أُسْوَةٌ «3» بِكَ وَ بِسَائِرِ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ الَّذِينَ أُذِيقُوا الْمَوْتَ لِحُكْمِ اللَّهِ تَعَالَى ثُمَّ يَقُولُ مُحَمَّدٌ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَاكَ أَخَانَا قَدْ سَلَّمْنَاهُ إِلَيْكَ فَاسْتَوْصِ بِهِ خَيْراً ثُمَّ يَرْتَفِعُ هُوَ وَ مَنْ مَعَهُ إِلَى رَوْضِ الْجِنَانِ وَ قَدْ كُشِفَ مِنَ الْغِطَاءِ وَ الْحِجَابِ لِعَيْنِ ذَلِكَ الْمُؤْمِنِ الْعَلِيلِ فَيَرَاهُمُ الْمُؤْمِنُ هُنَاكَ بَعْدَ مَا كَانُوا حَوْلَ فِرَاشِهِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ الْوَحَا الْوَحَا «4» تَنَاوَلْ رُوحِي وَ لَا تُلْبِثْنِي هَاهُنَا فَلَا صَبْرَ لِي عَنْ مُحَمَّدٍ وَ أَعِزَّتِهِ وَ أَلْحِقْنِي بِهِمْ‏.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن)<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رؤیة علی (مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر)<br /> # '''حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین<br /> # '''خطاب مؤمن محتضر به پیامبر و ائمه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / خطاب مؤمن به پیامبر و ائمه<br /> # '''سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق<br /> # '''نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ<br /> # '''تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / (ملک‌الموت) / (آداب ملک‌الموت در قبض روح مؤمن) / تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر<br /> # '''اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر''': مرگ / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر)) / حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر<br /> # '''افزایش ثواب ایمان با شدت محنت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> # '''مرگ به عنوان عقبه رسیدن به بهشت''': مرگ / حکمت مرگ / مرگ عقبه رسیدن به بهشت<br /> # '''اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان''': مرگ / اقسام مرگ / به لحاظ تعلق به موجودات / مرگ انسان / مرگ انبیا / اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان<br /> # '''جایگاه والای مؤمن موالی در نزد خدا''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # احوالات قبض روح مومن<br /> # حضور ملک الموت با جمعی دیگر از فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # حضور پیامبر اکرم بر بالای سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امام حسن در کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضورامام حسین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی مومن محتضر با پیامبر و اهل بیت <br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # عدم مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین مومن محتضر<br /> # عدم شنیدن صدای گفتگوی محتضر با پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین او<br /> # خوش آمد گویی مومن به پیامبر و اهل بیت بر بالین خود در هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سفارش پیامبر به ملک الموت بر مدارا با مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در باغ‌های بهشت توسط مومن در حال احتضار<br /> # اشتیاق مومن جهت ملحق شدن به پیامبر و اهل بیت<br /> # تقدم پیامبر بر امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> #امامت / اعتقاد به جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/ حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اصحاب اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #امامت /تاثر اعتقاد به امامت هنگام مرگ/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه مومن معتقد با اهل بیت علیهم السلام/ اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امیر مومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> # سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> ===بخش دوم===<br /> {{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ يَتَنَاوَلُ مَلَكُ الْمَوْتِ رُوحَهُ فَيَسُلُّهَا كَمَا يَسُلُّ الشَّعْرَةَ مِنَ الدَّقِيقِ وَ إِنْ كُنْتُمْ تَرَوْنَ أَنَّهُ فِي شِدَّةٍ فَلَيْسَ هُوَ فِي شِدَّةٍ بَلْ هُوَ فِي رَخَاءٍ وَ لَذَّةٍ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ وَجَدَ جَمَاعَتَنَا هُنَاكَ وَ إِذَا جَاءَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ خِيَارُ صَحَابَتِهِمْ بِحَضْرَةِ صَاحِبِنَا فَلْنَتَّضِعْ لَهُمَا «1» فَيَأْتِيَانِ فَيُسَلِّمَانِ عَلَى مُحَمَّدٍ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى عَلِيٍّ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى الْحَسَنَيْنِ سَلَاماً يَجْمَعَانِهِمَا فِيهِ ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى سَائِرِ مَنْ مَعَنَا مِنْ أَصْحَابِنَا ثُمَّ يَقُولُونَ قَدْ عَلِمْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ زِيَارَتَكَ فِي خَاصَّتِكَ لِخَادِمِكَ وَ مَوْلَاكَ وَ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ يُرِيدُ إِظْهَارَ فَضْلِهِ لِمَنْ بِهَذِهِ الْحَضْرَةِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ مَنْ يَسْمَعُنَا مِنْ مَلَائِكَتِهِ بَعْدَهُمْ لَمَا سَأَلْنَاهُ وَ لَكِنْ أَمْرُ اللَّهِ لَا بُدَّ مِنْ امْتِثَالِهِ ثُمَّ يَسْأَلَانِهِ فَيَقُولَانِ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ وَ مَنْ إِمَامُكَ وَ مَا قِبْلَتُكَ وَ مَنْ شِيعَتُكَ وَ مَنْ إِخْوَانُكَ فَيَقُولُ اللَّهُ رَبِّي وَ مُحَمَّدٌ نَبِيِّي وَ عَلِيٌّ وَصِيُّ مُحَمَّدٍ إِمَامِي وَ الْكَعْبَةُ قِبْلَتِي وَ الْمُؤْمِنُونَ الْمُوَالُونَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ آلِهِمَا وَ أَوْلِيَاؤُهُمَا الْمُعَادُونَ لِأَعْدَائِهِمَا إِخْوَانِي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ أَخَاهُ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ وَ أَنَّ مَنْ نَصَبَهُمْ لِلْإِمَامَةِ مِنْ أَطَايِبِ عِتْرَتِهِ وَ خِيَارِ ذُرِّيَّتِهِ خُلَفَاءُ الْأُمَّةِ وَ وُلَاةُ الْحَقِّ وَ الْقَوَّامُونَ بِالصِّدْقِ فَيَقُولَانِ عَلَى هَذَا حَيِيتَ وَ عَلَى هَذَا مِتَّ وَ عَلَى هَذَا تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَ تَكُونُ مَعَ مَنْ تَتَوَلَّاهُ فِي دَارِ كَرَامَةِ اللَّهِ وَ مُسْتَقَرِّ رَحْمَتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد<br /> # '''پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی<br /> # '''حضور پیامبر و اهل بیت در قبر مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و أهل بيته عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در قبر مؤمن)<br /> # '''تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال <br /> # '''سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''سلام مشترک نکیر و منکر به حسنین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر<br /> # '''پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ مؤمن به سؤال قبر)) / پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین<br /> # '''بشارت نکیر و منکر به بعث با ائمه''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ارکان سؤال قبر / سائلون / نکیر و منکر / ((بشارت منکر و نکیر)) / بشارت منکر و نکیر به بعث با ائمه<br /> # '''تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم / ((تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی))<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / ((آشکار کردن فضل مؤمن)) / حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر<br /> # '''اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / مسئول عنه (موارد سوال) / دین / اصول دین / امام / سؤال از ولایت اهل بیت به صورت کلی و ولایت امیرالمؤمنین به طور ویژه / اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر<br /> # '''رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / ((آثار پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی<br /> # '''احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ''': برزخ / العلاقات فی عالم القبر / ((علاقات الملائکه مع المعصومین)) / ((آداب فرشتگان با معصومان در عالم برزخ)) / احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ<br /> # '''جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم/ ((تنعم ویژه شیعیان)) / جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح مومن<br /> # آسانی قبض روح برای مومن<br /> # حضور اهل بیت در قبر مومن (برزخ)<br /> # مشاهده اهل بیت توسط مومن در قبر (عالم برزخ)<br /> # تواضع نکیر و منکر در برابر پیامبر و اهل بیت هنگام حضور در قبر مومن<br /> # اطاعت مطلق نکیر و منکر از اوامر الهی<br /> # سوال و جواب نکیر و منکر در قبر با مومن<br /> # اقرار مومن به توحید، نبوت پیامبر و امامت اهل بیت در قبر<br /> # اعتراف نکیر و منکر به عاقبت بخیری مومن در دنیا و آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح<br /> #معاد/ موت/ فرشتگان نکیر و منکر/ کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح<br /> #کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> ===بخش سوم===<br /> {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ إِنْ كَانَ لِأَوْلِيَائِنَا مُعَادِياً وَ لِأَعْدَائِنَا مُوَالِياً وَ لِأَضْدَادِنَا بِأَلْقَابِنَا مُلَقِّباً فَإِذَا جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِنَزْعِ رُوحِهِ مَثَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِذَلِكَ الْفَاجِرِ سَادَتَهُ الَّذِينَ اتَّخَذَهُمُ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْوَاعِ الْعَذَابِ مَا يَكَادُ نَظَرُهُ إِلَيْهِمْ يُهْلِكُهُ وَ لَا يَزَالُ يَصِلُ إِلَيْهِ مِنْ حَرِّ عَذَابِهِمْ مَا لَا طَاقَةَ لَهُ بِهِ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا أَيُّهَا الْفَاجِرُ الْكَافِرُ تَرَكْتَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ إِلَى أَعْدَائِهِ فَالْيَوْمَ لَا يُغْنُونَ عَنْكَ شَيْئاً وَ لَا تَجِدُ إِلَى مَنَاصٍ «2» سَبِيلًا فَيَرِدُ عَلَيْهِ مِنَ الْعَذَابِ مَا لَوْ قُسِمَ أَدْنَاهُ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا لَأَهْلَكَهُمْ ثُمَّ إِذَا دُلِّيَ فِي‏ قَبْرِهِ رَأَى بَاباً مِنَ الْجَنَّةِ مَفْتُوحاً إِلَى قَبْرِهِ يَرَى مِنْهُ خَيْرَاتِهَا فَيَقُولُ لَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ انْظُرْ إِلَى مَا حُرِمْتَ مِنْ تِلْكَ الْخَيْرَاتِ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ بَابٌ مِنَ النَّارِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْهُ مِنْ عَذَابِهَا فَيَقُولُ رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ يَا رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|الضرغام بالكسر الأسد.}}<br /> <br /> (2)المناص: الملجأ و المفر.<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 176<br /> <br /> ====واسطی====<br /> <br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر<br /> # '''رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر<br /> # '''توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((مکالمه ملک الموت با کافر)) / توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی<br /> # '''بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ<br /> # '''شدت عذاب کافران هنگام احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / شدت عذاب کافران هنگام احتضار<br /> # '''نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه کافر در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت<br /> # '''ورود عذاب دوزخ به قبر کافر''': برزخ / احوال برزخ / پاداش و کیفر برزخی (لذت و الم) / کیفر برزخی / عذاب قبر / أصناف عذاب عالم القبر / فتح باب إلی النار / ورود عذاب دوزخ به قبر کافر<br /> # '''درخواست کافر برای تأخیر قیامت''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / ((دعاء الکافر)) / درخواست کافر برای تأخیر قیامت <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / / ((حکمت تمثل پیشوایان باطل)) / رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان<br /> # '''تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ''': برزخ / احوال برزخ / ((مقایسه بین احوال مؤمن و کافر)) / تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ<br /> # '''اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا''': مرگ / ((عبرت های مرگ)) / اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا<br /> # '''ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / طلب أرواح الکفار عدم وقوع القیامة / ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تولی و تبری<br /> # نقش تولی و تبری در لحظه مرگ<br /> # عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # عذاب دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت و دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر هنگام احتضار<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشت و عذاب‌های جهنم توسط کافر در عالم قبر<br /> # شدت عذاب کافر در عالم قبر<br /> # عذاب برزخی کافر<br /> # عذاب دوستان و دشمنان اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح کسانی که لقب دشمنان اهل بیت ع را دارند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبر/احوال کافر در قبر/نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #قبض روح کسانی که لقب دشمنان <br /> #عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> {{متن حدیث|2- م، تفسير الإمام عليه السلام قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ «1» الَّذِينَ يُقَدِّرُونَ أَنَّهُمْ يَلْقَوْنَ رَبَّهُمْ اللِّقَاءَ الَّذِي هُوَ أَعْظَمُ كَرَامَاتِهِ وَ إِنَّمَا قَالَ يَظُنُّونَ لِأَنَّهُمْ لَا يَرَوْنَ بِمَا ذَا يُخْتَمُ لَهُمْ وَ الْعَاقِبَةُ مَسْتُورَةٌ عَنْهُمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ إِلَى كَرَامَاتِهِ وَ نَعِيمِ جِنَانِهِ لِإِيمَانِهِمْ وَ خُشُوعِهِمْ لَا يَعْلَمُونَ ذَلِكَ يَقِيناً لِأَنَّهُمْ لَا يَأْمَنُونَ أَنْ يُغَيَّرُوا وَ يُبَدَّلُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا يَزَالُ الْمُؤْمِنُ خَائِفاً مِنْ سُوءِ الْعَاقِبَةِ وَ لَا يَتَيَقَّنُ الْوُصُولَ إِلَى رِضْوَانِ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ وَقْتُ نَزْعِ رُوحِهِ وَ ظُهُورِ مَلَكِ الْمَوْتِ لَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِ وَ هُوَ فِي شِدَّةِ عِلَّةٍ وَ عَظِيمِ ضِيقِ صَدْرِهِ بِمَا يُخَلِّفُ مِنْ أَمْوَالِهِ وَ لِمَا هُوَ عَلَيْهِ مِنِ اضْطِرَابِ أَحْوَالِهِ فِي مُعَامِلِيهِ وَ عِيَالِهِ وَ قَدْ بَقِيَتْ فِي نَفْسِهِ مَرَارَتُهَا وَ حَسَرَاتُهَا وَ اقْتَطَعَ دُونَ أَمَانِيِّهِ فَلَمْ يَنَلْهَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ مَا لَكَ تَجَرَّعُ غُصَصَكَ قَالَ لِاضْطِرَابِ أَحْوَالِي وَ اقْتِطَاعِكَ لِي دُونَ آمَالِي فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ هَلْ يَحْزَنُ عَاقِلٌ مِنْ فَقْدِ دِرْهَمٍ زَائِفٍ وَ اعْتِيَاضِ أَلْفِ أَلْفِ ضِعْفِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَانْظُرْ فَوْقَكَ فَيَنْظُرُ فَيَرَى دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ وَ قُصُورَهَا الَّتِي يَقْصُرُ دُونَهَا الْأَمَانِيُّ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ تِلْكَ مَنَازِلُكَ وَ نِعَمُكَ وَ أَمْوَالُكَ وَ أَهْلُكَ وَ عِيَالُكَ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِكَ هَاهُنَا وَ ذُرِّيَّتِكَ صَالِحاً فَهُمْ هُنَاكَ مَعَكَ أَ فَتَرْضَى بِهِ بَدَلًا مِمَّا هُنَاكَ فَيَقُولُ بَلَى وَ اللَّهِ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرْ فَيَنْظُرُ فَيَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمَا فِي أَعْلَى عِلِّيِّينَ فَيَقُولُ أَوَ تَرَاهُمْ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكَ وَ أَئِمَّتُكَ هُمْ هُنَاكَ جُلَّاسُكَ وَ آنَاسُكَ «2» أَ فَمَا تَرْضَى‏ بِهِمْ بَدَلًا مِمَّنْ تُفَارِقُ هَاهُنَا فَيَقُولُ بَلَى وَ رَبِّي فَذَلِكَ مَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا فَمَا أَمَامَكُمْ مِنَ الْأَهْوَالِ كُفِيتُمُوهَا وَ لَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا تُخَلِّفُونَهُ مِنَ الذَّرَارِيِّ وَ الْعِيَالِ فَهَذَا الَّذِي شَاهَدْتُمُوهُ فِي الْجِنَانِ بَدَلًا مِنْهُمْ وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ هَذِهِ مَنَازِلُكُمْ وَ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكُمْ آنَاسُكُمْ وَ جُلَّاسُكُمْ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 177<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت''': مرگ / ((معرفت مرگ)) / ((یقین به عاقبت)) / ((ظن به لقاء الله)) / ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت<br /> # '''ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / حالات المحتضر عند قبض الروح / ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ<br /> # '''نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعة هنگام احتضار / نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر<br /> # '''تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین<br /> # '''بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ<br /> # '''رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان<br /> # '''جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ''': مرگ / خوف از مرگ / ((حکمت خوف از مرگ)) / ((عدم یقین به عاقبت)) / حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ <br /> # '''رابطه استقامت با تنزل ملائکه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / ((تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / ((شرایط تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / رابطه استقامت با تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # '''حکمت نمایش بهشت برای زدودن حسرت دنیا''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه مؤمن در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / نمایش بهشت به مؤمن در قبر برای زدودن حسرت دنیا<br /> # '''تفاوت ارزش دنیا و آخرت در نگاه مؤمن''': ((این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی))<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دیدار با خدا، بزرگترین کرامت انسان<br /> # مخفی بودن عاقبت کار یا سرنوشت انسان بر او<br /> # عدم یقین داشتن مومن به رسیدن به رضوان الهی تا لحظه مرگ<br /> # هراس همیشگی مومن از سوء عاقبت<br /> # کیفیت حال مومن هنگام حضور ملک الموت بر بالین او<br /> # اظهار ناراحتی مومن از جدایی اموال و عیال خود در لحظه مرگ<br /> # گفتگوی مومن با ملک الموت در لحظه مرگ<br /> # مشاهده منازل و درجات بهشتی توسط مومن در لحظه مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و اهل بیت توسط مومن در اعلی علیین در لحظه مرگ<br /> # یادآوری بی‌ارزش بودن مال دنیا توسط ملک الموت به مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # منازل و درجات اهل بیت در عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ گمان به لقاء الله توسط مومن/ معنای گمان به لقاء الله<br /> #اخلاق/ سیر و سلوک توحیدی / لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #معاد/عاقبت امر بندگان/ مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/ قبر/ فشار قبر/ تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #معاد/موت/نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ تعلق خاطربنده به اموال و خانواده هنگام مرگ/ راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #معاد/موت/ نگرانی مومن از شدائد پس از مرگ/ بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معنای گمان به لقاء الله<br /> #لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> {{متن حدیث|3- ين، كِتَابُ حُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ وَ النَّوَادِرُ الْقَاسِمُ عَنْ كُلَيْبٍ الْأَسَدِيِّ «1» قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ بَلَغَنَا عَنْكَ حَدِيثٌ قَالَ وَ مَا هُوَ قُلْتُ قَوْلُكَ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا كَانَ فِي هَذِهِ وَ أَوْمَأْتَ بِيَدِكَ إِلَى حَلْقِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ أَهْلُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ أَمَّا مَا كَانَ يَتَخَوَّفُ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ وَلَّى عَنْهُ وَ أَمَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ «2».}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(1) كليب وزان (زبير) هو كليب بن معاوية بن جبلة الصيداوى الأسدى، أبو محمد، و قيل أبو الحسين، روى عن أبي جعفر و أبي عبد اللّه عليهما السلام، له كتاب. أورد ترجمته النجاشيّ في ص 223 من رجاله، و في سائر كتب التراجم يوجد ترجمته و بيان حاله فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(2) تأتى صورة اخرى للحديث تحت رقم 14.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ <br /> # '''زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر)<br /> # '''تحقق وعده الهی در آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تحقق وعده الهی در آستانه مرگ<br /> # '''اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر شادمانی مؤمن محتضر تا لحظه مرگ''': ( .. ؟ .. )<br /> # '''رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((آثار ولایت محمد و آل محمد هنگام احتضار)) / رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده<br /> # '''حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حکمت حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر))<br /> # '''اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی''': مرگ / متعلقات مرگ / ((حسن الخاتمة)) / ((شرائط حسن الخاتمة)) / ((استقامت تا لحظه مرگ)) / اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رنج و سختی دائمی دنیا برای مومن تا لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> {{متن حدیث|4- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الْأَمْرِ حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَجُلًا مِنْ آلِ عُثْمَانَ كَانَ سَبَّابَةً لِعَلِيٍّ ع فَحَدَّثَتْنِي مَوْلَاةٌ لَهُ كَانَتْ تَأْتِينَا قَالَتْ لَمَّا احْتُضِرَ قَالَ مَا لِي وَ لَهُمْ قُلْتُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ مَا لَهُ قَالَ هَذَا فَقَالَ لِمَا أُرِيَ مِنَ الْعَذَابِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً}} هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَا وَ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ ثَبَاتُ الشَّيْ‏ءِ فِي الْقَلْبِ وَ إِنْ صَلَّى وَ صَامَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((اوج کراهت از ولایت)) / اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((مشاهده عذاب در احتضار)) / مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار<br /> # '''شرط ایمان به تحکیم قلبی ولایت''': <br /> # '''بی‌اثری عبادات بدون ولایت قلبی''': <br /> # '''سرنوشت سبّاب علی(ع) هنگام احتضار''': <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / ((کشف حقیقت هنگام احتضار)) / حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ<br /> # '''رابطه تسلیم قلبی با نجات اخروی''': <br /> # '''حکمت نمایش عذاب برای منکران ولایت''': <br /> # '''اهمیت ثبات عقیدتی بر صرف اعمال ظاهری''':<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ...}}<br /> # مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ ناصبی<br /> # عاقبت ناصبی<br /> # عذاب سب کننده امیرالمومنین<br /> # لحظه رسیدن روح به گلوگاه (جان دادن)، اوج کراهت دشمن اهل بیت<br /> # مشاهده عذاب توسط ناصبی در لحظه مرگ<br /> # عذاب برزخی ناصبی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # بی‌ارزش بودن عبادات ناصبی بدون ایمان به ولایت<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/قبض روح مخالفان ولایت<br /> #معاد/موت/ قبض روح/قبض روح شخص ناصب امام علی علیه السلام<br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/ لزوم جای گرفتن امر ولایت در قلب <br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/شرط ایمان به ولایت در آیه مشاجره<br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/شرط ایمان، جای گیری ولایت در قلب است نه نماز و روزه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح مخالفان ولایت<br /> #قبض روح شخص ناصب امام علی علیه السلام<br /> #لزوم جای گرفتن امر ولایت در قلب <br /> #شرط ایمان به ولایت در آیه مشاجره<br /> #شرط ایمان، جای گیری ولایت در قلب است نه نماز و روزه<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> {{متن حدیث|5- شي، تفسير العياشي عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا أَحَدُكُمْ حِينَ يَبْلُغُ نَفْسُهُ هَاهُنَا يَنْزِلُ عَلَيْهِ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أُعْطِيتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى مَنْزِلِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَسْكَنِكَ‏ فِي الْجَنَّةِ وَ انْظُرْ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ع رُفَقَاؤُكَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 178<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت ملک‌الموت به تحقق امید مؤمن<br /> # بشارت ملک‌الموت به زوال ترس مؤمن<br /> # گشایش باب بهشت برای محتضر مؤمن<br /> # نمایش منزل بهشتی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # معرفی پیامبر و ائمه به عنوان رفیقان اخروی<br /> # تفسیر بشارت دنیوی به مشاهدات احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه نمایش پاداش پیش از مرگ کامل<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام احتضار<br /> # حکمت معرفی رفقای اخروی در بالین<br /> # اهمیت دیدار ائمه برای تسکین محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}<br /> # قبض روح مومن<br /> # گفتگوی ملک الموت با مومن در لحظه مرگ<br /> # بشارت ملک الموت به مومن در لحظه جان دادن<br /> # بشارت ملک الموت به امنیت مومن در لحظه مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت در لحظه مرگ در قبر مومن<br /> # مومن و مشاهده جایگاه خود در بهشت در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین{{ع}}، همراهان مومن در دنیا و آخرت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # قبر، منزل مومن<br /> # بهشت، مسکن مومن<br /> # پیامبراکرم، امام علی و حسنین، رفقای مومن در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ نزول فرشته مرگ هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به اعطای امور مورد انتظار مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ بشارت به ایمن بودن از شدائد مرگ برای مومن<br /> #گشوده شدن و رویت جایگاه مومن در بهشت هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ ملاقات مومن با رسول خدا ص و امام علی ع و امام حسن ع و امام حسین ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ سبب نعمت و بشارت ها هنگام قبض روح مومن<br /> <br /> <br /> # نمایه های فوق مربوط به باب «ایمان و کفر/ مومن/ قبض روح مومن» هم می باشد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # نزول فرشته مرگ هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #بشارت به مومن هنگام مرگ <br /> #بشارت به اعطای امور مورد انتظار مومن هنگام مرگ<br /> #بشارت به ایمن بودن از شدائد مرگ برای مومن<br /> #گشوده شدن و رویت جایگاه مومن در بهشت هنگام قبض روح<br /> #ملاقات مومن با رسول خدا ص و امام علی ع و امام حسن ع و امام حسین ع هنگام قبض روح<br /> #سبب نعمت و بشارت ها هنگام قبض روح مومن<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> {{متن حدیث|6- شي، تفسير العياشي عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع مَا يُصْنَعُ بِأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَكَانَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَكَانَهُ مِنَّا إِلَّا أَنْ يَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا ثُمَّ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ أَ لَا أُبَشِّرُكَ يَا أَبَا حَمْزَةَ فَقُلْتُ بَلَى جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع مَعَهُ يَقْعُدُ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ مَا تَعْرِفُنِي أَنَا رَسُولُ اللَّهِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَمَا أَمَامَكَ خَيْرٌ لَكَ مِمَّا خَلَّفْتَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ أَمِنْتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ هَجَمْتَ عَلَيْهِ «1» أَيَّتُهَا الرُّوحُ اخْرُجِي إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَ رِضْوَانِهِ وَ يَقُولُ لَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِثْلَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَ لَا أُخْبِرُكَ بِذَلِكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ قَوْلِ اللَّهِ: (الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ ..) الْآيَةَ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) أي انتهيت إليه بغتة على غفلة منك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو نشانه مشاهده منزلت<br /> # حضور پیامبر و علی در بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر به زوال ترس مؤمن<br /> # بشارت پیامبر به تحقق امید مؤمن<br /> # دعوت پیامبر به سوی روح الله<br /> # تأیید علی بر سخنان پیامبر در بالین<br /> # تفسیر بشارت به آیه تقوا و ایمان<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مشاهده منزلت تا احتضار<br /> # حکمت حضور مشترک پیامبر و علی<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام مرگ<br /> # اهمیت اطمینان بخشی به محتضر مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # بشارت‌های امام باقر به رخدادهای لحظه مرگ برای مومن<br /> # حضور پیامبر و امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت رسول خدا از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # بشارت امیرالمومنین به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت امیرالمومنین از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # تفسیر قرآن توسط امام<br /> # علم امام به قرآن<br /> # علم امام به غیب (احوالات مرگ)<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|7- جا، المجالس للمفيد عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَهْدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: دَخَلَ الْحَارِثُ الْهَمْدَانِيُّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ ع فِي نَفَرٍ مِنَ الشِّيعَةِ وَ كُنْتُ فِيهِمْ فَجَعَلَ الْحَارِثُ يَتَّئِدُ فِي مِشْيَتِهِ وَ يَخْبِطُ الْأَرْضَ بِمِحْجَنِهِ وَ كَانَ مَرِيضاً فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ كَانَتْ لَهُ مِنْهُ مَنْزِلَةٌ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ يَا حَارِثُ فَقَالَ نَالَ الدَّهْرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنِّي وَ زَادَنِي أَوْباً غَلِيلًا اخْتِصَامُ أَصْحَابِكَ بِبَابِكَ قَالَ وَ فِيمَ خُصُومَتُهُمْ قَالَ فِيكَ وَ فِي الثَّلَاثَةِ مِنْ قَبْلِكَ «2» فَمِنْ مُفْرِطٍ مِنْهُمْ غَالٍ وَ مُقْتَصِدٍ تَالٍ وَ مِنْ مُتَرَدِّدٍ مُرْتَابٍ لَا يَدْرِي أَ يُقْدِمُ أَمْ يُحْجِمُ فَقَالَ حَسْبُكَ يَا أَخَا هَمْدَانَ أَلَا إِنَّ خَيْرَ شِيعَتِي النَّمَطُ «3» الْأَوْسَطُ إِلَيْهِمْ يَرْجِعُ الْغَالِي وَ بِهِمْ يَلْحَقُ التَّالِي فَقَالَ لَهُ الْحَارِثُ لَوْ كَشَفْتَ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي الرَّيْنَ عَنْ قُلُوبِنَا وَ جَعَلْتَنَا فِي ذَلِكَ عَلَى بَصِيرَةٍ مِنْ أَمْرِنَا قَالَ قَدْكَ‏ فَإِنَّكَ امْرُؤٌ مَلْبُوسٌ عَلَيْكَ إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُعْرَفُ بِالرِّجَالِ بَلْ بِآيَةِ الْحَقِّ فَاعْرِفِ الْحَقَّ تَعْرِفْ أَهْلَهُ يَا حَارِثُ إِنَّ الْحَقَّ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ وَ الصَّادِعَ «4» بِهِ مُجَاهِدٌ وَ بِالْحَقِّ أُخْبِرُكَ فَأَرْعِنِي سَمْعَكَ ثُمَّ خَبِّرْ بِهِ مَنْ كَانَتْ لَهُ حَصَانَةٌ مِنْ أَصْحَابِكَ أَلَا إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ وَ صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ قَدْ صَدَّقْتُهُ وَ آدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَ الْجَسَدِ ثُمَّ إِنِّي صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ فِي أُمَّتِكُمْ حَقّاً فَنَحْنُ الْأَوَّلُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَ نَحْنُ خَاصَّتُهُ يَا حَارِثُ وَ خَالِصَتُهُ وَ أَنَا صَفْوُهُ وَ وَصِيُّهُ وَ وَلِيُّهُ وَ صَاحِبُ نَجْوَاهُ وَ سِرِّهِ أُوتِيتُ فَهْمَ الْكِتَابِ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ وَ عِلْمَ الْقُرُونِ وَ الْأَسْبَابِ وَ اسْتُودِعْتُ أَلْفَ مِفْتَاحٍ يَفْتَحُ كُلُّ مِفْتَاحٍ أَلْفَ بَابٍ يُفْضِي كُلُّ بَابٍ إِلَى أَلْفِ عَهْدٍ «5» وَ أُيِّدْتُ وَ اتُّخِذْتُ وَ أُمْدِدْتُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ نَفْلًا وَ إِنَّ ذَلِكَ لَيَجْرِي لِي وَ لِمَنْ تَحَفَّظَ «6» مِنْ ذُرِّيَّتِي مَا جَرَى اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ حَتَّى يَرِثَ اللَّهُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْهَا وَ أُبَشِّرُكَ يَا حَارِثُ لَتَعْرِفُنِي عِنْدَ الْمَمَاتِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ وَ عِنْدَ الْمُقَاسَمَةِ قَالَ الْحَارِثُ وَ مَا الْمُقَاسَمَةُ قَالَ مُقَاسَمَةُ النَّارِ أُقَاسِمُهَا قِسْمَةً صَحِيحَةً أَقُولُ هَذَا وَلِيِّي فَاتْرُكِيهِ وَ هَذَا عَدُوِّي فَخُذِيهِ ثُمَّ أَخَذَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع بِيَدِ الْحَارِثِ - فَقَالَ يَا حَارِثُ أَخَذْتُ بِيَدِكَ كَمَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِيَدِي فَقَالَ لِي وَ قَدْ شَكَوْتُ إِلَيْهِ حَسَدَ قُرَيْشٍ وَ الْمُنَافِقِينَ لِي إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَخَذْتُ بِحَبْلِ اللَّهِ وَ بِحُجْزَتِهِ يَعْنِي عِصْمَتَهُ مِنْ ذِي الْعَرْشِ تَعَالَى وَ أَخَذْتَ أَنْتَ يَا عَلِيُّ بِحُجْزَتِي وَ أَخَذَ ذُرِّيَّتُكَ بِحُجْزَتِكَ وَ أَخَذَ شِيعَتُكُمْ بِحُجَزِكُمْ فَمَا ذَا يَصْنَعُ اللَّهُ بِنَبِيِّهِ وَ مَا يَصْنَعُ نَبِيُّهُ بِوَصِيِّهِ خُذْهَا إِلَيْكَ يَا حَارِثُ قَصِيرَةٌ مِنْ طَوِيلَةٍ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَكَ مَا اكْتَسَبْتَ يَقُولُهَا ثَلَاثاً فَقَامَ الْحَارِثُ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَ يَقُولُ مَا أُبَالِي بَعْدَهَا مَتَى لَقِيتُ الْمَوْتَ أَوْ لَقِيَنِي.}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(2)في كشف الغمّة ص 123 هكذا: قال: فى شأنك و البلية من قبلك. و في ذيل ص 3 من الأمالي للمفيد جعله بدلا عما في المتن.}}<br /> <br /> {{عربی|(3)النمط: جماعة من الناس أمرهم واحد.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) صدع بالحق. تكلم به جهارا.}}<br /> <br /> {{عربی|(5) في نسخة: الف الف.}}<br /> <br /> {{عربی|(6) في نسخة: استحفظ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 180<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن محمد بن علي بن مهدي و غيره عن محمد بن علي بن عمرو مثله}} «2» <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|يتّئد أي يتثبّت و يتأنّى من التؤدة و في ما يتأوّد أي يتعوج و خبطه ضربه شديدا و المحجن كمنبر العصا المعوجة و أوب كفرح غضب و في ما أوارا و غليلا و الأوار بالضم حرارة الشمس و حرارة العطش و الغليل الحقد و الضغن و حرارة الحب و الحزن و أحجم عنه كفّ أو نكص هيبة و قد إذا كانت اسمية تكون على وجهين اسم فعل مرادفة ليكفي نحو قولهم قدني درهم و اسم مرادف لحسب ذكره الفيروزآبادي و قال أرعني سمعك و راعني استمع لمقالي قوله ع نفلا أي زائدا على ما أعطيت من الفضائل و الكرائم قوله ع قبلا أي مقابلة و عيانا و قوله ع تخاله أي تظنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اختلاف شیعیان درباره منزلت امیرالمؤمنین(ع)<br /> # توصیه امام علی(ع) به اعتدال در اعتقاد<br /> # شناخت حق به جای شناخت دین از طریق افراد<br /> # اعلام مقام صدیقیت اول امام علی(ع)<br /> # سپرده شدن هزار مفتاح دانش به امام علی(ع)<br /> # جریان شب قدر برای امام و فرزندانش<br /> # مقاسمه آتش توسط امام علی(ع) در قیامت<br /> # تمسک پیامبر(ص) به خدا و امام به پیامبر<br /> # همراهی انسان با کسی که دوستش دارد<br /> # آرامش حارث همدانی پس از شنیدن سخنان امام<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت اعتدال در اعتقادات مذهبی<br /> # معیار شناخت دین از طریق حق<br /> # فلسفه وراثت علم و ولایت در اهل‌بیت<br /> # رابطه محبت با سرنوشت اخروی انسان<br /> # نقش امام در نجات شیعیان در قیامت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی امیرالمومنین با حارث همدانی پیرامون جایگاه خود و مومنان پس از مرگ<br /> # دیدگاه سه گروه از شیعیان نسبت به مقام و منزلت امیرالمومنین<br /> # ناراحتی حارث از افراط، تفریط و تشکیک شیعیان نسبت به امیرالمومنین<br /> # بهترین شیعیان امیرالمومنین از منظر آن حضرت<br /> # میانه روها بهترین شیعیان امیرالمومنین<br /> # لازمه شناخت اهل حق، شناخت خود حق<br /> # تصدیق پیامبر توسط امیرالمومنین، قبل از خلقت آدم{{ع}}<br /> # امیرالمومنین، نخستین دوست پیامبر در امت اسلام<br /> # اهل بیت، خاص‌ترین و برگزیده‌ترین بندگان خدا<br /> # امیرالمومنین، وصی پیامبر<br /> # امیرالمومنین، صاحب سر و مناجات پیامبر<br /> # علم امیرالمومنین به قرآن<br /> # علم امیرالمومنین به قرون و اسباب<br /> # گستره علم امام<br /> # تایید امامان با شب قدر<br /> # مژده امیرالمومنین به شناخت آن حضرت توسط حارث در هنگام مرگ و پس از آن<br /> # امیرالمومنین تقسیم کننده اهل آتش <br /> # عدالت امیرالمومنین در تقسیم اهل آتش<br /> # همنشینی انسان پس از مرگ با کسی که او را دوست دارد<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین مقسم بهشت و جهنم<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|8- فس، تفسير القمي أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا يَمُوتُ مُوَالٍ لَنَا مُبْغِضٌ لِأَعْدَائِنَا إِلَّا وَ يَحْضُرُهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَيَرَوْنَهُ وَ يُبَشِّرُونَهُ وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ مُوَالٍ لَنَا يَرَاهُمْ بِحَيْثُ يَسُوؤُهُ وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ قَوْلُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع لِحَارِثٍ الْهَمْدَانِيِ‏: يَا حَارِ هَمْدَانَ مَنْ يَمُتْ يَرَنِي *** مِنْ مُؤْمِنٍ أَوْ مُنَافِقٍ قُبُلًا.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 181<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) هنگام مرگ موالیان<br /> # بشارت پیامبر(ص) و ائمه(ع) به موالیان هنگام مرگ<br /> # رؤیت دشمنان اهل‌بیت(ع) از ائمه به شکل ناخوشایند<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط مؤمن و منافق هنگام مرگ<br /> # شرط بغض دشمنان برای حضور ائمه(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با تجربه مرگ<br /> # تفاوت تجربه مرگ مؤمن و منافق<br /> # اهمیت بغض دشمنان در کنار محبت اهل‌بیت(ع)<br /> # نقش ائمه(ع) در آرامش روانی هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت تولی و تبری<br /> # نقش و اثر تولی و تبری در هنگام مرگ<br /> # اهمیت بغض دشمنان اهل بیت<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # حضور پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ به مومن محتضر<br /> # کیفیت مرگ مومن<br /> # مشاهده اهل بیت توسط محتضر، مومن یا منافق<br /> # مشاهده اهل بیت با چهره ناراحت توسط منافق در حال احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و منافق در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|9- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْمَرَاغِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ السَّبِيعِيِّ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ حُبِّي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ يَا حَارِثُ أَ تُحِبُّنِي قُلْتُ نَعَمْ وَ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَمَا لَوْ بَلَغَتْ نَفْسُكَ الْحُلْقُومَ رَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا أَذُودُ «1» الرِّجَالَ عَنِ الْحَوْضِ ذَوْدَ غَرِيبَةِ الْإِبِلِ لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا مَارٌّ عَلَى الصِّرَاطِ بِلِوَاءِ الْحَمْدِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ ص لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ: «2».}}<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي المفيد عن المرزباني عن عبد الله بن الحسن عن محمد بن رشيد قال آخر شعر قاله السيد بن محمد رحمه الله قبل وفاته بساعة و ذلك أنه أغمي عليه و اسود لونه ثم أفاق و قد ابيض وجهه و هو يقول‏: «أحب الذي من مات من أهل وده *** تلقاه بالبشرى لدى الموت يضحك‏». «و من مات يهوي غيره من عدوه *** فليس له إلا إلى النار مسلك‏». «أبا حسن تفديك نفسي و أسرتي *** و مالي و ما أصبحت في الأرض أملك‏». «أبا حسن إني بفضلك عارف *** و إني بحبل من هواك لممسك‏»}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار حارث همدانی با امیرالمؤمنین(ع)<br /> # اظهار محبت حارث به امیرالمؤمنین(ع)<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط محبان هنگام مرگ<br /> # راندن مردم از حوض توسط امیرالمؤمنین(ع)<br /> # حمل لوای حمد توسط امیرالمؤمنین(ع) در صراط<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با رؤیت امام هنگام مرگ<br /> # نقش امیرالمؤمنین(ع) در حوض کوثر<br /> # مقام امیرالمؤمنین(ع) در پیشاپیش پیامبر(ص)<br /> # پاداش محبت اهل‌بیت(ع) در آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # عشق حارث همدانی به امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین، حامل لوای حمد<br /> # امیرالمومنین و حوض کوثر<br /> # مشاهده امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # منازل امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|10- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ أَخِيهِ عَلِيٍّ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَابُورَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ فِي الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ذَلِكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص يَرَى مَا يَسُرُّهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَمَا تَرَى الرَّجُلَ إِذَا يَرَى مَا يَسُرُّهُ فَتَدْمَعُ عَيْنُهُ وَ يَضْحَكُ:}}.<br /> <br /> {{متن حدیث|كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن علي بن الحكم عن معاوية بن وهب مثله: «2»- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر فضالة مثله- مع، معاني الأخبار ابن الوليد عن الصفار عن ابن معروف عن علي بن مهزيار عن فضالة مثله}} «3».<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اشک ریختن چشم مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر(ص) توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # دیدن امور مسرت‌بخش توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # خندیدن مؤمن هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه اشک با شادی درونی هنگام مرگ<br /> # حکمت نمایش بشارت‌ها به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفسیر واکنش‌های ظاهری مؤمن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر(ص) در تجربه مرگ مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # گریان شدن چشم مومن در لحظه مرگ<br /> # گریه مومن محتضر از شوق مشاهده پیامبراکرم<br /> # حضور پیامبر بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر <br /> # ولایت تکوینی پیامبر<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> {{متن حدیث|11- فس، تفسير القمي {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً}} قَالَ إِذَا حَضَرَ الْمُؤْمِنَ الْوَفَاةُ نَادَى مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي}} راضِيَةً بِوَلَاءِ عَلِيٍ‏ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَلَا يَكُونُ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا اللُّحُوقُ بِالنِّدَاءِ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 183<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ندای الهی به نفس مطمئنه هنگام مرگ<br /> # رضایت از ولایت علی(ع) در ندای الهی<br /> # رضایت از ثواب در ندای الهی<br /> # دعوت به ورود در زمره بندگان الهی<br /> # دعوت به ورود در بهشت هنگام مرگ<br /> # انحصار همت مؤمن در پیوستن به ندای الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با اطمینان قلبی هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت الهی برای زدودن دلواپسی<br /> # اهمیت ولایت در تحقق رضایت متقابل<br /> # تأثیر ندای الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احتضار مومن<br /> # ندای الهی به مومن هنگام احتضار<br /> # خطاب «نفس مطمئنة» به مومن هنگام احتضار از سوی خدا<br /> # رضایت نفس مومن هنگام بازگشت به خدا به ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین در هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در دخول به بهشت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة}}<br /> # پیوستن به عبادالله در بهشت، تمام همت مومن محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> {{متن حدیث|12- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تمسک به دستورات الهی برای غبطه هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده آنچه مؤمن دوست دارد هنگام مرگ<br /> # بشارت الهی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # روشنی چشم مؤمن با بشارت الهی<br /> # محبت به لقای الهی پس از بشارت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تقوا با غبطه هنگام مرگ<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) برای آرامش مؤمن<br /> # تأثیر بشارت الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> # اهمیت استقامت برای دیدار پیامبر(ص) هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تمسک به اوامر الهی<br /> # وجوب اطاعت اطاعت از اوامر الهی<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت الهی به مومن محتضر<br /> # روشنی چشم مومن هنگام اختضار<br /> # عشق مومن محتضر به پیوستن به پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|13- ير، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ يَحْيَى الْخَثْعَمِيِّ عَنْ بُرَيْدِ «1» بْنِ مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع (اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ)، فَقَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَمُوتُ وَ لَا كَافِرٍ فَيُوضَعُ فِي قَبْرِهِ حَتَّى يُعْرَضَ عَمَلُهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَى عَلِيٍّ ع فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَى آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَى الْعِبَادِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) بريد - وزان زبير - بن معاوية العجليّ، أبو القاسم، عربى، روى عن أبي عبد اللّه و أبى جعفر عليهما السلام، مات في حياة أبي عبد اللّه عليه السلام و قيل: فى سنة 150، و الرجل وجه من وجوه أصحابنا، و فقيه من أكابر فقهائنا، له محل عند الأئمّة عليهم السلام، قال الكشّيّ: إنّه ممن اتفقت العصابة على تصديقه، و ممن انقادوا له بالفقه، و روى أخبارا كثيرة في فضله و توثيقه عن الأئمّة، يوجد ترجمته في ص 155 من رجال الكشّيّ، و في ص 81 من النجاشيّ، و فصل الفاضل المامقاني ترجمته في ج 1 ص 164 فليراجع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عرضه اعمال مؤمن و کافر بر پیامبر(ص)<br /> # عرضه اعمال بر امام علی(ع) پس از مرگ<br /> # عرضه اعمال بر همه ائمه(ع) به ترتیب<br /> # زمان عرضه اعمال پیش از دفن میت<br /> # شمول عرضه اعمال بر مؤمن و کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با نظارت بر اعمال بندگان<br /> # فلسفه عرضه اعمال بر معصومین(ع)<br /> # اهمیت آگاهی از حضور ائمه(ع) در برزخ<br /> # تفسیر آیه عرضه اعمال بر مؤمنین<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه{{متن قرآن|اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}<br /> # عرضه اعمال در قبر<br /> # عرضه اعمال مومن و کافر هنگام مرگ بر پیامبر و امام علی<br /> # اهمیت پذیرش نبوت پیامبر و ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> {{متن حدیث|14- سن، المحاسن أَبِي عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِاللَّهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع مَا بَيْنَ مَنْ وَصَفَ هَذَا الْأَمْرَ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيُقَالُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ قَدِمْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَتَخَوَّفُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ إِنَّ أَمَامَكَ لَإِمَامَ صِدْقٍ اقْدَمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ ع}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مؤمن پس از مرگ<br /> # زوال ترس‌های مؤمن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) در برزخ<br /> # معرفی امام علی(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با آرامش در مرگ<br /> # اهمیت امید به لقای معصومین(ع)<br /> # فلسفه بشارت الهی به مؤمنان<br /> # تأثیر اعتقاد بر تجربه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بشارت به مومن هنگام مرگ<br /> # رسیدن مومن به آرزوهای خود در هنگام مرگ<br /> # بشارت به امنیت مومن در هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|15- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ «3» عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَلِيدِ النَّخَعِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي ع أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ‏ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ - وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ - وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}} فَنَحْنُ وَ اللَّهِ ذُرِّيَّةُ رَسُولِ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|(3) عقبة بضم العين و سكون القاف.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 184<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # مشاهده مؤمن از حقایق شادی‌بخش هنگام مرگ<br /> # شهادت امام صادق(ع) بر سخن امام باقر(ع)<br /> # اهل‌بیت به عنوان ذریه پیامبر در آیه ۳۸ سوره رعد<br /> # غبطه و روشنی چشم مؤمن در لحظه احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا لحظه مرگ<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین جان‌کندن<br /> # اهمیت انتساب اهل‌بیت(ع) به پیامبر(ص)<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رسیدن مومن به خوشبختی با رسیدن جان او به گلوگاه<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}}<br /> # اهل بیت، ذریه رسول خدا<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|16- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ شَجَرَةَ «1» أَخِي بَشِيرٍ النَّبَّالِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يُعَايِنَ مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) هو شجرة بن ميمون بن أبي أراكة النبال الوابشى، مولاهم الكوفيّ، ثقة و من وجوه الاصحاب و أجلائهم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # نزدیکی مؤمن به مشاهده آنچه چشم او را روشن می‌کند<br /> # قرب لحظه مرگ با دیدن حقایق شادی‌بخش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا هنگام جان‌کندن<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین احتضار<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده قریب‌الوقوع حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|17- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْزَنُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ «2».}}<br /> <br /> {{عربی|(2) رواه الكليني كما يأتي تحت رقم 55.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت امنیت از غم دنیا هنگام جان‌کندن<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور حضرت فاطمه(س) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آغاز بشارت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تسلی مؤمن با یادآوری پایان رنج دنیوی<br /> # رابطه ایمان با حضور معصومان(ع) هنگام مرگ<br /> # اهمیت بشارت به اهل‌بیت(ع) برای تسکین جان‌کندن<br /> # حکمت اعلام امنیت از غم در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # در امان بودن مومن از غم و اندوه دنیا هنگام رسیدن جانش به گلوگاه<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور فاطمه زهرا بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|18- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ الطَّائِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهَةً لِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ وَ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ فَيَنْقَطِعُ عَنْهُ أَهْوَالُ الدُّنْيَا وَ مَا كَانَ يُحَاذِرُ مِنْهَا وَ يُقَالُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا فَاطِمَةَ فَلَا تَذْكُرْهَا.}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله و في آخره و يقال له أمامك رسول الله ص و علي و الأئمة.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اوج نفرت دشمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # اوج شادی مؤمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # قطع اهوال دنیا از مؤمن در احتضار<br /> # قطع ترس‌های دنیوی از مؤمن در احتضار<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) برای مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تضاد واکنش مؤمن و کافر به ولایت<br /> # فلسفه تشدید احساسات متضاد در لحظه مرگ<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت قطع اهوال دنیا برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دشمنی کافر با ولایت<br /> # بغض کافر از ولایت<br /> # شدیدترین حالت نفرت دشمن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، شدیدترین حالت دشمنی کافر با ولایت<br /> # مرگ کافر<br /> # مرگ دشمن ولایت<br /> # مرگ مومن<br /> # مرگ مومن ولایتمدار<br /> # بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت<br /> # نفش ولایت در بروز حالات دشمنی و شادمانی در انسان در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت در لحظه مرگ<br /> # انقطاع هراس دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # انقطاع خوف از مشکلات دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و تهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نوزدهم==<br /> {{متن حدیث|19- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِمَّا أُرَدِّدُ هَذَا الْكَلَامَ عَلَيْكُمْ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ‏ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ يَأْتِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع فَيَقُولَانِ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَأَمَامَكَ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 185<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تکرار امام صادق(ع) تعلیم لحظه مرگ<br /> # رسیدن جان به گلو آستانه غبطه مؤمن<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن محتضر<br /> # حضور امام علی(ع) نزد مؤمن محتضر<br /> # بشارت امنیت از ترس‌ها هنگام احتضار<br /> # بشارت تحقق آرزوها برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت تکرار تعالیم مرگ برای مؤمنان<br /> # فلسفه تأخیر غبطه تا لحظه جان‌کندن<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت بشارت دوگانه در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حیا و شرم امام از تکرار یادآوری مرگ اصحاب به آنها<br /> # مرگ، فاصله میان مومن و رسیدن به خوشبختی و شادمانی<br /> # امان مومن از خوف دنیا در لحظه مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر و امیرمومنان به عدم خوف و امنیت مومن محتضر <br /> # جایگاه پیامبر و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرمومنان<br /> <br /> ==حدیث بیستم==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|20- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَا وَ الْمُعَلَّى بْنُ خُنَيْسٍ فَقَالَ يَا عُقْبَةُ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا هَذَا الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْوَرِيدِ قَالَ ثُمَّ اتَّكَأَ وَ غَمَزَ إِلَيَّ الْمُعَلَّى أَنْ سَلْهُ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ فَأَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى فَرَدَّدَ عَلَيْهِ بضعة عشر [بِضْعَ عَشْرَةَ] مَرَّةً أَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى «1» فَقَالَ فِي كُلِّهَا يَرَى لَا يَزِيدُ عَلَيْهَا ثُمَّ جَلَسَ فِي آخِرِهَا فَقَالَ يَا عُقْبَةُ قُلْتُ لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ فَقَالَ أَبَيْتَ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّمَا دِينِي مَعَ دَمِي فَإِذَا ذَهَبَ دَمِي كَانَ ذَلِكَ وَ كَيْفَ بِكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ كُلَّ سَاعَةٍ وَ بَكَيْتُ فَرَقَّ لِي فَقَالَ يَرَاهُمَا وَ اللَّهِ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَنْ هُمَا فَقَالَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع يَا عُقْبَةُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ أَبَداً حَتَّى تَرَاهُمَا.}}<br /> <br /> (1) في الكافي: فقلت له بضع عشر مرة: أى شي‏ء يرى؟.<br /> (2) في المصدر: فيقدم عليه. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # انحصار قبولی عمل در ولایت اهل‌بیت(ع)<br /> # نزدیکی لحظه مرگ به مشاهدۀ حقایق<br /> # اصرار راوی برای دانستن مشاهدات احتضار<br /> # مشاهدۀ پیامبر(ص) و امام علی(ع) هنگام مرگ<br /> # حتمیت دیدار مؤمن با پیامبر(ص) و علی(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معرفت برای آرامش در مرگ<br /> # رابطۀ ایمان با بشارت‌های برزخی<br /> # تردید امام در افشای حقایق غیبی<br /> # رحمت امام به شاگرد مشتاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در پذیرش اعمال<br /> # مشاهدات محتضر هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر مومن یا کافر<br /> # مهربانی امام با اصحاب خود<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> ===بخش دوم:===<br /> {{متن حدیث|قُلْتُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمَا الْمُؤْمِنُ أَيَرْجِعُ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ لَا بَلْ يَمْضِي أَمَامَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَقُولَانِ شَيْئاً جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ نَعَمْ يَدْخُلَانِ جَمِيعاً عَلَى الْمُؤْمِنِ فَيَجْلِسُ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ رَأْسِهِ وَ عَلِيٌّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَيُكِبُّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي خَيْرٌ لَكَ مِمَّا تَتْرُكُ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَنْهَضُ رَسُولُ اللَّهِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ «2» عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا حَتَّى يُكِبَّ عَلَيْهِ فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الَّذِي كُنْتَ تُحِبُّنِي أَمَا لَأَنْفَعُكَ «3» ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَا إِنَّ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. قُلْتُ: أَيْنَ هَذَا جُعِلْتُ فِدَاكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ؟ قَالَ: فِي سُورَةِ يُونُسَ قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 186<br /> <br /> {{عربی|(3) في المصدر: لانفعنك. م.}}<br /> {{عربی|شي، تفسير العياشي عن عقبة بن خالد مثله}} <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|إنما ديني مع دمي المراد بالدم الحياة أي لا أترك طلب الدين ما دمت حيا فإذا ذهب دمي أي مت كان ذلك أي ترك الطلب أو المعنى أنه إنما يمكنني تحصيل الدين ما دمت حيا فقوله فإذا ذهب دمي استفهام إنكاري أي بعد الموت كيف يمكنني طلب الدين و في شي، تفسير العياشي فإذا ذهب ديني كان ذلك فالمعنى أن ديني مقرون بحياتي فمع عدم الدين فكأني لست بحي فقوله كان ذلك أي كان الموت و في الكافي «1» إنما ديني مع دينك فإذا ذهب ديني كان ذلك أي إن ديني إنما يستقيم إذا كان موافقا لدينك فإذا ذهب ديني لعدم علمي بما تعتقده كان ذلك أي الخسران و الهلاك و العذاب الأبدي أشار إليه مبهما لتفخيمه و أما استشهاده ع بالآية فالظاهر أنه فسر البشرى في الحياة الدنيا بما يكون عند الموت و يحتمل أن يكون ع فسر البشرى في الآخرة بذلك لأن تلك الحالة من مقدمات النشأة الآخرة فالبشرى في الحياة الدنيا بالمنامات الحسنة كما ورد في أخبار أخر أو بما بشر الله في كتبه و على لسان أنبيائه و الأول أظهر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم بازگشت مؤمن پس از مشاهده<br /> # ورود پیامبر(ص) و علی(ع) بر بالین مؤمن<br /> # نشستن پیامبر(ص) بر سر مؤمن محتضر<br /> # نشستن علی(ع) بر پای مؤمن محتضر<br /> # بشارت پیامبر(ص) به برتری آخرت<br /> # بشارت علی(ع) به سود ولایت<br /> # استشهاد به آیه بشارت در سوره یونس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تجسم حضور معنوی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت محبت علی(ع) برای نجات<br /> # رابطه ایمان و تقوا با بشارت برزخی<br /> # تفسیر عرفانی آیه بشارت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عاقبت بخیری مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور پیامبراکرم نزد سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرمومنان کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضور همزمان پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر<br /> # بشارت امیرمومنان به مومن محتضر<br /> # تصریح قرآن به بشارت‌ به مومن هنگام احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ...}}<br /> <br /> ==حدیث بیست و یکم==<br /> {{متن حدیث|21- سن، المحاسن مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ الْخَطَّابِ الْكُوفِيِّ وَ مُصْعَبٍ الْكُوفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِسَدِيرٍ «2» وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ وَ عَجَّلَ رُوحَهُ إِلَى الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى سُرُوراً «3» أَوْ تَبَيَّنَ لَهُ النَّدَامَةُ وَ الْحَسْرَةُ إِلَّا أَنْ يُعَايِنَ مَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ وَ أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ «4» رُوحِهِ فَيُنَادِي رُوحَهُ فَتَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَمَا يُحِسُّ بِخُرُوجِهَا وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ لِمَنْ كَانَ وَرِعاً مُوَاسِياً لِإِخْوَانِهِ وَصُولًا لَهُمْ «1» وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ وَرِعٍ وَ لَا وَصُولٍ «2» لِإِخْوَانِهِ قِيلَ لَهُ مَا مَنَعَكَ مِنَ الْوَرَعِ وَ الْمُوَاسَاةِ لِإِخْوَانِكَ أَنْتَ مِمَّنِ انْتَحَلَ الْمَحَبَّةَ بِلِسَانِهِ وَ لَمْ يُصَدِّقْ ذَلِكَ بِفِعْلٍ وَ إِذَا لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع لَقِيَاهُمَا مُعْرِضَيْنِ مُقَطِّبَيْنِ فِي وَجْهِهِ غَيْرَ شَافِعَيْنِ لَهُ قَالَ سَدِيرٌ مَنْ جَدَعَ اللَّهُ أَنْفَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَهُوَ ذَاكَ «3».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 187<br /> <br /> (2) في المصدر: و لا وصولا. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: فهو ذلك. م.<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|جدع الأنف أي قطعه كناية عن المذلة أي من أذله الله يكون كذلك و يحتمل أن يكون من استفهاما أي من يكون كذلك فقوله جدع الله أنفه جملة دعائية فأجاب ع بأنه هو الذي ذكرت لك سابقا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فاصله کوتاه مرگ تا مشاهده سرنوشت<br /> # حضور دو فرشته نگهبان هنگام مرگ<br /> # فرا آمدن ملک‌الموت برای قبض روح<br /> # خروج آسان روح مؤمن از بدن<br /> # استشهاد به آیه نفس مطمئنه<br /> # شرط ورع و مواسات برای آرامش مرگ<br /> # بازخواست از مدعی محبت بی‌عمل<br /> # اعراض پیامبر(ص) و امام علی(ع) از مؤمن بی‌عمل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ورع با آرامش احتضار<br /> # اهمیت مواسات برادران در پذیرش ایمان<br /> # تفاوت ادعای زبانی و تصدیق عملی<br /> # پیامد اعراض معصومین در برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ملک الموت مامور قبض روح<br /> # قبض روح توسط ملک الموت در حضور دیگر فرشتگان<br /> # کیفیت قبض روح<br /> # کیفیت خروج روح توسط ملک الموت<br /> # عدم احساس خروج روح از بدن توسط مومن<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة ...}}<br /> # اختصاص مقام رضای مومن از خدا و بالعکس به مومنانی با سه خصلت<br /> # توبیخ غیر اهل ورع در هنگام احتضار<br /> # توبیخ غیر یاری کنندگان مومنان در هنگام احتضار<br /> # عدم کفایت اظهار محبت به مومن بدون عمل<br /> # لزوم تصدیق محبت لسانی با عمل<br /> # مواجهه غیر اهل ورع با پیامبراکرم و امیرمومنان در آخرت<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از غیر اهل ورع<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از محب بی عمل<br /> # جایگاه پیامبر اسلام و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث بیست و دوم==<br /> {{متن حدیث|22- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْتَعِينُوا عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَإِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِمَا هُوَ عَلَيْهِ لَوْ قَدْ صَارَ فِي حَدِّ الْآخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِ الدُّنْيَا عَنْهُ فَإِذَا كَانَ فِي ذَلِكَ الْحَدِّ عَرَفَ أَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعِيمَ وَ الْكَرَامَةَ مِنَ اللَّهِ وَ الْبُشْرَى بِالْجَنَّةِ وَ أَمِنَ مِمَّنْ كَانَ يَخَافُ وَ أَيْقَنَ أَنَّ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ مَنْ خَالَفَ دِينَهُ عَلَى بَاطِلٍ هَالِكٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''توصیه به تقوا و ورع''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و تهذیب نفس''')<br /> # '''استعانت به ورع برای استقامت دینی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و سلوک دینی''')<br /> # '''استعانت به اجتهاد در طاعت الهی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و عبادات''')<br /> # '''بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (شادی مؤمن محتضر در آستانه آخرت) / بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت<br /> # '''قطع تعلق دنیا هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / قطع تعلق دنیا هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده نعیم و کرامت الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / مشاهده نعیم و کرامت الهی<br /> # '''بشارت بهشت در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت بهشت در لحظه احتضار<br /> # '''امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / امنیت از ترس‌های گذشته<br /> # '''یقین به حقانیت دین خود''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به حقانیت دین خود<br /> # '''یقین به هلاکت مخالفان دین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به هلاکت مخالفان دین<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ورع با استقامت بر ولایت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و ولایت''')<br /> # '''اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ''': مرگ / الاستعداد للموت / الحث علی الاستعداد للموت / اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ<br /> # '''تبدیل ترس به امنیت در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس به امنیت در احتضار<br /> # '''کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت<br /> # '''حکمت شادی مؤمن در لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادی مؤمن در لحظه مرگ / فلسفه شادی مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تقوا<br /> # لزوم استعانت از خدا در تلاش در راه اطاعت از او<br /> # لزوم استعانت از خدا در ورع<br /> # بیشترین حال خوشبختی هنگام مرگ و انقطاع از دنیا<br /> # یقین به حقانیت اسلام در لحظه مرگ<br /> # یقین به بطلان مخالفان با اسلام در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در آستانه مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و سوم==<br /> {{متن حدیث|23- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى «4» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَمَا إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ ثُمَّ قَالَ لَا بَلْ إِلَى هَاهُنَا وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ فَيَأْتِيهِ الْبَشِيرُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 188<br /> <br /> {{عربی|(4) قتيبة مصغرا، و أعشى بفتح الهمزة، و سكون العين، و فتح الشين، بعدها الف مقصورة، قال النجاشيّ في ص 223 من رجاله: قتيبة بن محمّد الاعشى المؤدّب، أبو محمّد المقرى، مولى الازد، ثقة، عين، روى عن أبي عبد اللّه عليه السلام، له كتاب يرويه عدة من أصحابنا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ (نقش محبت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار)<br /> # '''نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار<br /> # '''رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / (سختی و حساسیت لحظات احتضار) / رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس<br /> # '''ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر<br /> # '''بشارت امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت امنیت از ترس‌های گذشته<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ (ولایت و امنیت روانی)<br /> # '''حکمت تاخیر بشارت تا آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (تأخیر بشارت به محتضر مؤمن) / حکمت تأخیر بشارت تا آستانه مرگ<br /> # '''تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در آخرت<br /> # اثر حب اهل بیت در لحظه جان دادن<br /> # بیشترین زمان نیاز انسان به محبت اهل بیت<br /> # بشارت به محب اهل بیت به عدم خوف و امان در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث بیست و چهارم==<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن بِالْإِسْنَادِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ بَشِيرٍ الْكُنَاسِيِّ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ حَدَّثَ أَصْحَابُكُمْ أَنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو برای آغاز شادی<br /> # کوتاهی فاصله مؤمن تا لحظه غبطه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تسلی مؤمنان با نزدیکی پاداش<br /> # تأکید بر قطعیت شادی پس از مرگ<br /> # اهمیت صبر تا آستانه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و پنجم==<br /> {{متن حدیث|25- صح، صحيفة الرضا عليه السلام عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مَنْ أَحَبَّنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يُحِبُّ وَ مَنْ أَبْغَضَنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وعده امام علی(ع) به حضور در بستر مرگ دوستداران<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت دلپذیر برای محبان<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت ناخوشایند برای دشمنان<br /> # تضاد کیفیت حضور امام علی(ع) بر اساس محبت یا بغض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با کیفیت تجربه مرگ<br /> # تجسم حضور معنوی امام علی(ع) هنگام احتضار<br /> # اهمیت ولایت برای آرامش در لحظات واپسین زندگی<br /> # تضاد واکنش محب و مبغض به حضور امام علی(ع)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و کافر در حال احتضار<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط مومن<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط کافر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث بیست و ششم==<br /> {{متن حدیث|26- شي، تفسير العياشي مُحَمَّدٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَ مَبْشُورَةٌ كَذَا نُزِلَ بِهَا عَلَى مُحَمَّدٍ ص أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا يَسْتَبْشِرُونَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى قُرَّةِ عَيْنٍ وَ أَمَّا الْفُجَّارُ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى خِزْيِ اللَّهِ إِيَّاهُمْ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نقل امام باقر از نزول آیه ۱۸۵ آل عمران با افزوده بر پیامبر<br /> # عمومیت بشارت برای همه امت اسلام هنگام مرگ<br /> # بشارت به شادی چشم برای مؤمنان محتضر<br /> # بشارت به رسوایی الهی برای فجار محتضر<br /> # تضاد محتوای بشارت بر اساس ایمان یا فجور<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت دریافت بشارت برای همه انسان‌ها<br /> # تفاوت کیفیت بشارت بر اساس عمل<br /> # رابطه ایمان با محتوای بشارت هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت دوگانه در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فانی شدن همه نفوس<br /> # عمومیت بشارت به همه امت در لحظه مرگ<br /> # بشارت‌های لحظه احتضار<br /> # بشارت به مومنان به چشم روشنی در هنگام احتضار<br /> # بشارت به فجار به رسوایی در هنگام احتضار<br /> <br /> ==حدیث بیست و هفدهم==<br /> {{متن حدیث|27- شي، تفسير العياشي عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ : {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ: هُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت پیامبر(ص) در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کشف حقایق در لحظه مرگ<br /> # مشاهده حقایق در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در لحظه مرگ<br /> # ایمان همه اهل کتاب به مسیح در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، شاهد بر اعمال مسیحیان در قیامت<br /> # شهادت پیامبر بر سایر امت‌ها<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # تفسیر شهید در آیه {{متن قرآن|...وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} به پیامبر اسلام<br /> <br /> ==حدیث بیست و هشتم==<br /> {{متن حدیث|28- شي، تفسير العياشي عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ فِي عِيسَى ع {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} فَقَالَ: إِيمَانُ أَهْلِ الْكِتَابِ إِنَّمَا هُوَ لِمُحَمَّدٍ (ص).}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت حضرت عیسی(ع) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت انبیا در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # کشف حقایق بر اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر اعمال اهل کتاب در آخرت<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر امت‌های دیگر<br /> # جایگاه پیامبر اسلام در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> <br /> ==حدیث بیست و نهم==<br /> {{متن حدیث|29 شي، تفسير العياشي عَنِ الْمَشْرِقِيِّ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}} يَعْنِي بِذَلِكَ مُحَمَّداً ص أَنَّهُ لَا يَمُوتُ يَهُودِيٌّ وَ لَا نَصْرَانِيٌّ أَبَداً حَتَّى يَعْرِفَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَنَّهُ قَدْ كَانَ بِهِ كَافِراً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی یهود به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # ایمان حتمی نصارا به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # معرفت اهل کتاب به کفر گذشته خود هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # پشیمانی اهل کتاب از انکار در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # روشن شدن حقایق بر اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # شناخت پیامبر اسلام توسط اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # حقانیت پیامبر اسلام<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام قبل از مرگ<br /> # علم اهل کتاب به کفر خود به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی ام==<br /> {{متن حدیث|30- شي، تفسير العياشي عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ مِنْ جَمِيعِ الْأَدْيَانِ يَمُوتُ إِلَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ حَقّاً مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام باقر(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # مشاهده حتمی پیامبر(ص) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # مشاهده حتمی امام علی(ع) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # عمومیت مشاهده برای پیشینیان و پسینیان<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # رابطه مشاهده معصومین با لحظه احتضار<br /> # اهمیت ولایت در تجربه مرگ همه انسان‌ها<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) و امام علی(ع) در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # حقانیت پیامبراسلام<br /> # حقانیت امیرمومنان<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # افضلیت پیامبراسلام<br /> # افضلیت امیرمومنان<br /> # برتری دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # روشن شدن حقانیت پیامبر اسلام و امیرمومنان بر پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # شاهد بودن پیامبراسلام بر اعمال همه امت‌ها در قیامت<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین عموم محتضرین<br /> # علم امام<br /> # علم امام به تفسیر قرآن<br /> # علم امام به غیب<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و یکم==<br /> {{متن حدیث|31- شي، تفسير العياشي عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَيَأْتِي الرَّجُلَ مِنْ أَوْلِيَائِنَا عِنْدَ مَوْتِهِ يَأْتِيهِ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ لِيَصُدَّهُ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ‏ فَيَأْبَى اللَّهُ لَهُ ذَلِكَ وَ كَذَلِكَ قَالَ اللَّهُ: {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 189<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فرا آمدن شیطان نزد دوستداران اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ<br /> # وسوسه شیطان از راست و چپ بستر مرگ<br /> # هدف شیطان منحرف کردن مؤمن از ولایت<br /> # امتناع الهی از موفقیت شیطان در احتضار<br /> # استشهاد به آیه ۲۷ سوره ابراهیم<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حفاظت الهی از مؤمنان در لحظات احتضار<br /> # رابطه ولایت با استقامت در برابر وسوسه<br /> # اهمیت ثبات بر ایمان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تثبیت الهی در آستانه برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیطان هنگام احتضار اولیای الهی<br /> # کیفیت حضور شیطان نزد محتضر مومن<br /> # تلاش شیطان بر انحراف مومن در هنگام احتضار<br /> # نقش ایمان به خدا در برابر وسوسه‌های شیطان<br /> # عدم موفقیت شیطان در انحراف مومن در لحظه مرگ<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}<br /> <br /> ==حدیث سی و دوم==<br /> {{متن حدیث|32- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «1» قَالَ: كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ ع جُلُوساً فَقَامَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ وَ خَرَجَ فَأَخَذَ بِعِضَادَتَيِ الْبَابِ «2» فَسَلَّمَ فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ وَ إِنَّكُمْ لَعَلَى دِينِ اللَّهِ وَ دِينِ مَلَائِكَتِهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ قَالَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَعِينُوا عَلَى ذَلِكَ بِوَرَعٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام به شیعیان<br /> # اظهار علاقه امام به شیعیان<br /> # ریح شیعه<br /> # روح شیعه<br /> # استشمام ریح شیعه توسط امام<br /> # علاقه امام به ریح شیعیان<br /> # علاقه امام به روح شیعیان<br /> # حب امام به ارواح شیعیان<br /> # باز شدن چشم برزخی با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به حنجره<br /> # اهمیت تقوا<br /> # اهمیت ورع<br /> # نقش تقوا و ورع در عاقبت بخیری<br /> <br /> ==حدیث سی و سوم==<br /> {{متن حدیث|33- م، تفسير الإمام عليه السلام {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ}} قَالَ الْإِمَامُ ع: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِاللَّهِ فِي رَدِّهِمْ نُبُوَّةَ مُحَمَّدٍ ص وَ وَلَايَةَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ آلِهِمَا ع وَ ماتُوا عَلَى كُفْرِهِمْ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ يُوجِبُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُمُ الْبُعْدَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ السَّحْقَ مِنَ الثَّوَابِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ الْمَلَائِكَةِ يَلْعَنُونَهُمْ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ كُلٌّ يَلْعَنُهُمْ لِأَنَّ كُلًّا مِنَ الْمَأْمُورِينَ الْمُنْتَهِينَ يَلْعَنُونَ الْكَافِرِينَ وَ الْكَافِرُونَ أَيْضاً يَقُولُونَ لَعَنَ اللَّهُ الْكَافِرِينَ فَهُمْ فِي لَعْنِ أَنْفُسِهِمْ أَيْضاً خالِدِينَ فِيها فِي اللَّعْنَةِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ يَوْماً وَ لَا سَاعَةً وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ لَا يُؤَخَّرُونَ سَاعَةً إِلَّا يَحِلُ‏ بِهِمُ الْعَذَابُ}} <br /> <br /> {{عربی|(1) هو حفص بن سليمان الأسدى الكوفيّ الغاضرى- بمعجمتين- و هو حفص بن أبي داود القارى، صاحب عاصم، و يقال له: حفيص، أورده هكذا ابن حجر في ص 118 من التقريب و قال بعد ذلك: متروك الحديث مع إمامته في القراءة، من الثامنة، مات سنة ثمانين و له تسعون انتهى. و في هامش التقريب: و هو ثبت في القراءة عند ابن معين و أحمد، و متروك في الحديث عند البخارى و غيره، وثقه ثقة وكيع، قال الذهبي: هو في نفسه صادق غير أنّه لم يتقين الحديث، قال حنبل بن إسحاق، عن أحمد قال: ما به بأس، و روى أبو عليّ الصواف، عن عبد اللّه، عن أبيه قال: هو صالح اه. أقول: أورده الشيخ بالعنوان في أصحاب الصادق عليه السلام و قال: أسند عنه و أورده أيضا في باب الكنى من أصحاب الباقر عليه السلام.}}<br /> <br /> === بخش اول حدیث ===<br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ...}}<br /> # عاقبت کفر به خدا<br /> # لعنت خدا بر کافران<br /> # لعنت خدا بر منکرین ولایت امام علی<br /> # لعنت خدا بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امام علی<br /> # محرومیت از پاداش، عاقبت منکر ولایت<br /> # دوری از رحمت الهی عاقبت منکر ولایت<br /> # عواقب انکار نبوت پیامبر در آخرت<br /> # عواقب انکار ولایت امام علی در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # لعنت فرشتگان بر کافران به خدا در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر اسلام <br /> # مقام و جایگاه امام علی<br /> # لعنت عموم مردم بر کافران در آخرت<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران نبوت پیامبر<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران ولایت امام علی<br /> # لعنت کافران بر کافران در آخرت<br /> # خلود ابدی کفار در آتش<br /> # لعنت ابدی به کفار<br /> # عدم تخفیف در عذاب اخروی کفار<br /> # عدم مهلت در نزول عذاب به کفار<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ هَؤُلَاءِ الْكَاتِمِينَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ الْجَاحِدِينَ لِحِلْيَةِ عَلِيٍّ وَلِيِّ اللَّهِ إِذَا أَتَاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ أَرْوَاحَهُمْ أَتَاهُمْ بِأَفْظَعِ الْمَنَاظِرِ وَ أَقْبَحِ الْوُجُوهِ فَيُحِيطُ بِهِمْ عِنْدَ نَزْعِ أَرْوَاحِهِمْ مَرَدَةُ شَيَاطِينِهِمْ الَّذِينَ كَانُوا يَعْرِفُونَهُمْ ثُمَّ يَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ أَبْشِرِي أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ الْكَافِرَةُ بِرَبِّهَا بِجَحْدِ نُبُوَّةِ نَبِيِّهَا ص وَ إِمَامَةِ عَلِيٍّ وَصِيِّهِ ع بِلَعْنَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ غَضَبٍ ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَ طَرْفَكَ وَ انْظُرْ فَيَرَى دُونَ الْعَرْشِ مُحَمَّداً ص عَلَى سَرِيرٍ بَيْنَ يَدَيْ عَرْشِ الرَّحْمَنِ وَ يَرَى عَلِيّاً ع عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ سَائِرَ الْأَئِمَّةِ ع عَلَى مَرَاتِبِهِمُ الشَّرِيفَةِ بِحَضْرَتِهِ ثُمَّ يَرَى الْجِنَانَ قَدْ فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ يَرَى الْقُصُورَ وَ الدَّرَجَاتِ وَ الْمَنَازِلَ الَّتِي تَقْصُرُ عَنْهَا أَمَانِيُّ الْمُتَمَنِّينَ فَيَقُولُ لَهُ لَوْ كُنْتَ لِأَوْلِيَائِكَ مُوَالِياً كَانَتْ رُوحُكَ يُعْرَجُ بِهَا إِلَى حَضْرَتِهِمْ وَ كَانَ يَكُونُ مَأْوَاكَ فِي تِلْكَ الْجِنَانِ وَ كَانَتْ تَكُونُ مَنَازِلُكَ «1» [فِيهَا] و أولياؤك وَ [أُولَئِكَ‏] مُجَاوِرُوكَ وَ مُقَارِبُوكَ فَانْظُرْ فَيُرْفَعُ حُجُبُ الْهَاوِيَةِ «2» فَيَرَاهَا بِمَا فِيهَا مِنْ بَلَايَاهَا وَ دَوَاهِيهَا وَ عَقَارِبِهَا وَ حَيَّاتِهَا وَ أَفَاعِيهَا وَ صُرُوفِ عَذَابِهَا وَ نَكَالِهَا فَيُقَالُ لَهُ فَتِلْكَ إِذاً مَنَازِلُكَ ثُمَّ تَمَثَّلُ لَهُ شَيَاطِينُهُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَانُوا يُغْوُونَهُ وَ يَقْبَلُ مِنْهُمْ مُقَرَّنِينَ هُنَاكَ فِي الْأَصْفَادِ «3» وَ الْأَغْلَالِ فَيَكُونُ مَوْتُهُ بِأَشَدِّ حَسْرَةٍ وَ أَعْظَمِ أَسَفٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 190<br /> <br /> (2) عضادتا الباب: خشبتاه من جانبيه.<br /> <br /> (1) الموجود في التفسير المطبوع هكذا: و كانت تكون منازلك فيها، و إذ كنت على مخالفتهم فقد حرمت حضرتهم و منعت مجاورتهم، و تلك منازلك، و اولئك مجاوروك و مقاربوك فانظر إلخ. و هو الصحيح. فليراجع ص 238 من تفسير الإمام المطبوع سنة 1315 و ص 223 من المطبوع في هامش تفسير عليّ بن إبراهيم.<br /> <br /> (2) من أسماء جهنم، معرفة ممنوعة من الصرف، و تدخلها أل للمح الصفة فيقال: الهاوية.<br /> <br /> (3) قرنه أي جمعه و شدده يقال: قرنت الأسارى في الحبال. و الاصفاد: ما يوثق به الاسير من قد أو قيد أو غل.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح کفار<br /> # مواجهه کفار با چهره‌های زشت شیاطین در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر کفار در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران نبوت پیامبر اسلام<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران ولایت امام علی<br /> # مشاهده مقام و درجات پیامبر و اهل بیت توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده بهشت و منازل آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده جهنم و عذاب‌های آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # کنار رفتن حجاب‌های جهنم و مشاهده ان توسط کافر محتضر<br /> # نشان دادن جایگاه کافر در دوزخ به او در لحظه مرگ<br /> # تجسم شیاطین برای کافر در لحظه مرگ<br /> # محصور شدن کافر در عذاب‌های برزخی پس از مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # همراه شدن مرگ کافر با غم و اندوه و ناله عمیق<br /> <br /> ==حدیث سی و چهارم==<br /> {{متن حدیث|34- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيَأْتِيَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ فَاتَكَ فَأَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الْآخِرَةِ فَقَدْ أَشْرَفْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَامَكَ سَلَفُ «4» صِدْقٍ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ إِبْرَاهِيمُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 191<br /> <br /> (4) السلف: كل من تقدمك بالموت من آبائك و ذوى قرابتك و لذا سمى الصدر الأول بالسلف الصالح، و منه الحديث: ابشر بالسلف الصالح مرافقة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و على و فاطمة عليهما السلام؛ قاله الطريحى في المجمع.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشتی در لحظه جان دادن<br /> # فانی شدن آرزوهای دنیوی در لحظه مرگ<br /> # رسیدن به امیدهای اخروی در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم، امام علی و حضرت ابراهیم در پیش روی محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> <br /> ==حدیث سی و پنجم==<br /> {{متن حدیث|35- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ عَادَيْتُمْ فِينَا الْآبَاءَ وَ الْأَبْنَاءَ وَ الْأَزْوَاجَ وَ ثَوَابُكُمْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا إِذَا بَلَغَتِ النَّفْسُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش حب اهل بیت<br /> # لحظه جان دادن، بیشترین لحظه نیاز به حب اهل بیت<br /> # حب اهل بیت<br /> # اهمیت حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و ششم==<br /> {{متن حدیث|36- قب، المناقب لابن شهرآشوب زُرَيْقٌ «1» عَنِ الصَّادِقِ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}} قَالَ هُوَ أَنْ يُبَشِّرَاهُ بِالْجَنَّةِ عِنْدَ الْمَوْتِ يَعْنِي مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً ع.}}<br /> <br /> (1) اختلف في ضبطه فالنجاشيّ على تقديم المهملة، مصغر «رزق» و الشيخ بتقديم المعجمة، مصغر «زرق».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}}<br /> # علم امام به قرآن<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # بشارت به مومن در زندگی دنیا<br /> # بشارت پیامبر و امام علی به مومن محتضر به بهشت<br /> # حضور پیامبر و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث سی و هفتم==<br /> {{متن حدیث|37 الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ عَنِ الْبَاقِرَيْنِ ع قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا «2».}}<br /> <br /> (2) للحديث ذيل يأتي في خبر 43.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم خروج روح از جسم قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سی و هشتم==<br /> {{متن حدیث|38 الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ بِالْإِسْنَادِ عَنْ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ عَنْ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ ع وَ رَوَى الشَّعْبِيُّ وَ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْهُ ع وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مشاهده امام علی توسط عموم محتضران<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت امام علی<br /> <br /> ==حدیث سی و نهم==<br /> {{متن حدیث|39 سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنِ الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ع ذَاكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَيَرَى مَا يَسُرُّ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت اشک چشم محتضر<br /> # مشاهده پیامبر اسلام توسط محتضر<br /> # اشک خوشحالی محتضر هنگام مشاهده رسول الله<br /> # حضور پیامبر اسلام بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث چهلم==<br /> {{متن حدیث|40- لي، الأمالي للصدوق حَمْدَوَيْهِ وَ إِبْرَاهِيمُ مَعاً عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ فُضَيْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «3» عَنِ الشَّعْبِيِّ «4» عَنِ الْحَارِثِ‏ الْأَعْوَرِ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ يَا أَعْوَرُ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ جَاءَ بِي وَ اللَّهِ حُبُّكَ قَالَ أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ لِشُكْرِهَا أَمَا إِنَّهُ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يَكْرَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ لِيَ الشَّعْبِيُّ بَعْدُ أَمَا إِنَّ حُبَّهُ لَا يَنْفَعُكَ وَ بُغْضَهُ لَا يَضُرُّكَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 192<br /> <br /> {{عربی|(3) تقدم ترجمته في الباب تحت رقم 32 فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) بفتح الشين و سكون العين المهملة نسبة الى شعب او شعبان، قال ابن منظور في مادة «شعب» من لسان العرب: شعبان: بطن من همدان، تشعب من اليمن، اليهم ينسب عامر الشعبى على طرح الزائد. و قيل: شعب جبل باليمن و هو ذو شعبين، فمن كان منهم بالكوفة يقال لهم: الشعبيون منهم عامر بن شراحيل الشعبى، و عداده في الهمدان؛ و من كان منهم بالشام يقال لهم: الشعبانيون؛ و من كان منهم باليمن يقال لهم: آل ذى شعبين؛ و من كان منهم بمصر و المغرب يقال لهم: الاشعوب.<br /> انتهى. و قال السويدى في صفحة 18 من السبائك: الشعبيون: بطن من ولد عمرو بن حسان ابن عمرو الحميري قال الجوهريّ: كان عمرو بن حسان قد نزل هو و ولده جبلا باليمن ذا شعبتين فنسبوا إليه، ثمّ تفرقوا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام علی<br /> # آثار حب امیرالمومنین <br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان و مبغضان آن حضرت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و یکم==<br /> {{متن حدیث|41- كش، رجال الكشي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَيُّوبَ عَنِ الْعَمْرَكِيِّ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ حَضَرَ أَحَدَ ابْنَيْ سَابُورَ وَ كَانَ لَهُمَا وَرَعٌ وَ إِخْبَاتٌ فَمَرِضَ أَحَدُهُمَا وَ لَا أَحْسَبُهُ إِلَّا زَكَرِيَّا بْنَ سَابُورَ قَالَ فَحَضَرْتُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ قَالَ فَبَسَطَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَلَمَّا قُمْتُ مِنْ عِنْدِهِ ظَنَنْتُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ أَخْبَرَهُ بِخَبَرِ الرَّجُلِ فَأَتْبَعَنِي بِرَسُولٍ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي خَبَرَ الرَّجُلِ الَّذِي حَضَرْتَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ أَيَّ شَيْ‏ءٍ سَمِعْتَهُ يَقُولُ قُلْتُ بَسَطَ يَدَهُ فَقَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> : كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن ابن فضال مثله «1».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ورع فرزندان سابور<br /> # علم امام به غیب<br /> # حکمت سفید شدن کف دست مومن هنگام مرگ<br /> # سفید شدن کف دست زکریا بن سابور هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهل و دوم==<br /> {{متن حدیث|42- كشف، كشف الغمة حَدَّثَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى السَّيِّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحِمْيَرِيِّ عَائِداً فِي عِلَّتِهِ الَّتِي مَاتَ فِيهَا فَوَجَدْتُهُ يُسَاقُ بِهِ وَ وَجَدْتُ عِنْدَهُ جَمَاعَةً مِنْ جِيرَانِهِ وَ كَانُوا عُثْمَانِيَّةً وَ كَانَ السَّيِّدُ جَمِيلَ الْوَجْهِ رَحْبَ الْجَبْهَةِ عَرِيضَ مَا بَيْنَ السَّالِفَيْنِ فَبَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ مِثْلُ النُّقْطَةِ مِنَ الْمِدَادِ ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تَزِيدُ وَ تَنْمِي حَتَّى طَبَّقَتْ وَجْهَهُ بِسَوَادِهَا فَاغْتَمَّ لِذَلِكَ مَنْ حَضَرَهُ مِنَ الشِّيعَةِ وَ ظَهَرَ مِنَ النَّاصِبَةِ سُرُورٌ وَ شَمَاتَةٌ فَلَمْ يَلْبَثْ بِذَلِكَ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى بَدَتْ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ وَجْهِهِ لُمْعَةٌ بَيْضَاءُ فَلَمْ تَزَلْ تَزِيدُ أَيْضاً وَ تَنْمِي حَتَّى أَسْفَرَ وَجْهُهُ وَ أَشْرَقَ وَ افْتَرَّ السَّيِّدُ «1» ضَاحِكاً مُسْتَبْشِراً فَقَالَ شعر: كَذَبَ الزَّاعِمُونَ أَنَّ عَلِيّاً***لَنْ يُنَجِّيَ مُحِبَّهُ مِنْ هَنَاتٍ «2» قَدْ وَ رَبِّي دَخَلْتُ جَنَّةَ عَدْنٍ‏. وَ عَفَا لِيَ الْإِلَهُ عَنْ سَيِّئَاتِي *** فَأَبْشِرُوا الْيَوْمَ أَوْلِيَاءَ عَلِيٍ‏. وَ تَوَالَوُا الْوَصِيَّ حَتَّى الْمَمَاتِ *** ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ تَوَلَّوْا بَنِيهِ‏ وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ بِالصِّفَاتِ‏ ثُمَّ أَتْبَعَ قَوْلَهُ هَذَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً حَقّاً أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ أَغْمَضَ عَيْنَهُ لِنَفْسِهِ فَكَأَنَّمَا كَانَتْ رُوحُهُ زُبَالَةً طَفِئَتْ أَوْ حَصَاةً سَقَطَتْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ قَالَ لِي أَبِي الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ وَ كَانَ أُذَيْنَةُ حَاضِراً فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ مَا مَنْ شَهِدَ كَمَنْ لَمْ يَشْهَدْ أَخْبَرَنِي وَ إِلَّا صَمَّتَا- الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ عَنْ جَعْفَرٍ ع أَنَّهُمَا قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى الْخَمْسَةَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا أَوْ تَسْخَنُ عَيْنُهَا فَانْتَشَرَ هَذَا الْحَدِيثُ فِي النَّاسِ فَشَهِدَ جِنَازَتَهُ وَ اللَّهِ الْمُوَافِقُ وَ الْمُفَارِقُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن يحيى بن علي بن عبد الجبار عن عمه محمد بن عبد الجبار عن علي عن أبيه الحسين بن عون مثله- قب، المناقب لابن شهرآشوب لَمَّا احْتُضِرَ السَّيِّدُ الْحِمْيَرِيُّ بَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ و ساق الحديث مثله و زاد بعد قوله واحدا بعد واحد بالصفات ثُمَّ قَالَ‏: أُحِبُّ الَّذِي مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِ وُدِّهِ *** تَلَقَّاهُ بِالْبُشْرَى لَدَى الْمَوْتِ يَضْحَكُ‏. وَ مَنْ كَانَ يَهْوَى غَيْرَهُ مِنْ عَدُوِّهِ*** فَلَيْسَ لَهُ إِلَّا إِلَى النَّارِ مَسْلَكٌ‏. الْقَصِيدَة}}<br /> <br /> {{عربی|فى البلاد فنزلت فرقة منهم بالكوفة فقيل لهم: الشعبيون على الأصل، و إليهم ينسب عامر الشعبى و إن كان عداده في همدان اه. و قال في شعبان بن عمرو بن زهير بن ابير بن الهميسع بن حمير: فبنو شعبان بطن من حمير و إليهم ينسب الشعبى إه. و الرجل عامر بن شراحيل، أبو عمرو من فقهاء العامّة وثقه ابن حجر في ص 247 من تقريبه، و قال: ثقة، مشهور، فقيه، فاضل، من الثالثة؛ قال مكحول فما رأيت أفقه منه؛ مات بعد المائة و له نحو من ثمانين انتهى. أقول: فصل ابن خلّكان ترجمته و مدحه و قال:<br /> و كانت ولادته سنة لست سنين خلت من خلافة عثمان، و قيل: سنة عشرين للهجرة و قيل: إحدى و ثلاثين.<br /> و روى عنه أنّه قال: ولدت سنة جلولاء و هي سنة تسع عشرة. و توفى بالكوفة سنة 104 و قيل: 103 و قيل: 107 و قيل: 106 و قيل 105، و كانت أمه من سبى جلولاء.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 193<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اوصاف ظاهری سید محمد حمیری<br /> # عیادت حسین بن عون از سید محمد حمیری<br /> # سختی مرگ<br /> # اثرات گناه در رنگ چهره مومن هنگام احتضار<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آمرزش گناهان به واسطه حب امیرالمومنین<br /> # نورانی شدن و درخشش چهره در اثر حب امام علی<br /> # اثرات حب امام علی در رنگ چهره هنگام احتضار<br /> # نجات مومن گناهکار به واسطه حب امام علی هنگام احتضار<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده و ورود در بهشت در هنگام احتضار<br /> # آسانی مرگ مومن محب علی<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پنج تن<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و سوم==<br /> {{متن حدیث|43- بشا، بشارة المصطفى مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ شَهْرَيَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْسِيِّ «1» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ الْأَحْمَسِيِّ «2» عَنْ عُبَيْدِ بْنِ كَثِيرٍ الْهِلَالِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ يَحْيَى بْنُ مُسَاوِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ ع قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تُفَارِقُ رُوحٌ جَسَدَ صَاحِبِهَا حَتَّى تَأْكُلَ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ أَوْ مِنْ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ وَ حِينَ تَرَى مَلَكَ الْمَوْتِ تَرَانِي وَ تَرَى عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً ع فَإِنْ كَانَ يُحِبُّنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِهِ إِنَّهُ كَانَ يُحِبُّنِي وَ يُحِبُّ أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنْ كَانَ يُبْغِضُنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ شَدِّدْ عَلَيْهِ إِنَّهُ كَانَ يُبْغِضُنِي وَ يُبْغِضُ أَهْلَ بَيْتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 195<br /> <br /> (1) الموجود في بشارة المصطفى المطبوع: «النرسى».<br /> <br /> (2) الموجود في بشارة المصطفى هكذا: «الاحمسى من أصل خطّ أبى سعيد بيده قال: أخبرنا أبو سعيد بن كثير الهلالى التمار».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهشت برزخی<br /> # جهنم برزخی<br /> # ثمار جنت<br /> # اعطای ثواب قبل از خروج روح از بدن<br /> # اعطای پاداش در حال احتضار<br /> # میوه‌های بهشتی<br /> # شجره زقوم<br /> # خوردن از میوه شجره زقوم قبل از خروج روح از بدن<br /> # عذاب زقوم قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # تناول از میوه‌های بهشتی قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # زمان شروع پاداش و عذاب برزخی محتضر<br /> # مشاهده پیامبر همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # مشاهده امیرالمومنین، فاطمه زهرا و حسنین همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # امر پیامبر به ارفاق ملک الموت در قبض روح محتضر محب اهل بیت<br /> # شفاعت پیامبر در هنگام قبض روح<br /> # رأفت پیامبر نسبت به محبان اهل بیت در هنگام قبض روح<br /> # امر پیامبر به سختگیری ملک الموت در قبض روح محتضر مبغض اهل بیت<br /> # اهمیت حب پیامبر و اهل بیت<br /> # نقش و اثر حب پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ<br /> # اثر حب اهل بیت در آسانی مرگ<br /> # اثر حب پیامبر و اهل بیت در سختی مرگ<br /> # اثر حب و بغض اهل بیت در رفتار ملک الموت با محتضر<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث چهل و چهارم==<br /> {{متن حدیث|44- فر، تفسير فرات بن إبراهيم عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ مُعَنْعَناً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا عَلِيُّ إِنَّ فِيكَ مَثَلًا مِنْ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ يَفْتَرِي عَلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَقُولَ فِيهِ الْحَقَّ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ إِنَّكَ عَلَى مَثَلِهِ لَا يَمُوتُ عَدُوُّكَ حَتَّى يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونَ عَلَيْهِ غَيْظاً وَ حُزْناً حَتَّى يُقِرَّ بِالْحَقِّ مِنْ أَمْرِكَ وَ يَقُولَ فِيكَ الْحَقَّ وَ يُقِرَّ بِوَلَايَتِكَ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ أَمَّا وَلِيُّكَ فَإِنَّهُ يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونُ لَهُ شَفِيعاً وَ مُبَشِّراً وَ قُرَّةَ عَيْنٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت امیرالمومنین<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در عالم قبر<br /> # اثر پذیرش ولایت امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # دشمنی با امیرالمومنین<br /> # اثر دشمنی با امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # اقرار دشمن امیرالمومنین به حقانیت آن حضرت هنگام احتضار<br /> # عدم منفعت اقرار به حقانیت امیرالمومنین برای دشمن او در حالت احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # شفاعت اهل بیت<br /> # شفاعت امیرالمومنین برای شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # بشارت امیرالمومنین به شیعه خود در هنگام احتضار<br /> # چشم روشنی امیرالمومنین به شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # شباهت امیرالمومنین به عیسی مسیح <br /> # ایمان آوردن تمامی افترا زنندگان به عیسی به آن حضرت قبل از مرگ (در حال احتضار)<br /> # اقرار تمام افترا زنندگان به عیسی به حقانیت آن حضرت در حال احتضار<br /> # عدم منفعت ایمان به عیسی و اقرار به حقانیت او برای افترا زنندگان به آن حضرت، در حال احتضار <br /> # خشم و حزن امیرالمومنین بر دشمن خود هنگام احتضار<br /> # اخبار پیامبر به غیب<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> # گستره علم پیامبر<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و پنجم==<br /> {{متن حدیث|45 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ قَالَ شَدِيداً أَلِيماً قَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يَبْدَؤُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ مِنْهُ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذِهِ مَلَائِكَةُ رَبِّي بِالتَّحِيَّاتِ وَ التُّحَفِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْكَ وَ هُمْ قِيَامٌ بَيْنَ يَدَيْكَ فَأْذَنْ لَهُمْ فِي الْجُلُوسِ فَقَالَ الرِّضَا ع اجْلِسُوا مَلَائِكَةَ رَبِّي ثُمَّ قَالَ لِلْمَرِيضِ سَلْهُمْ أُمِرُوا بِالْقِيَامِ بِحَضْرَتِي فَقَالَ الْمَرِيضُ سَأَلْتُهُمْ فَذَكَرُوا أَنَّهُ لَوْ حَضَرَكَ كُلُّ مَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ مِنْ مَلَائِكَتِهِ لَقَامُوا لَكَ وَ لَمْ يَجْلِسُوا حَتَّى تَأْذَنَ لَهُمْ هَكَذَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ غَمَّضَ الرَّجُلُ عَيْنَيْهِ وَ قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذَا شَخْصُكَ مَاثِلٌ لِي مَعَ أَشْخَاصِ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ بَعْدَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ ع وَ قَضَى الرَّجُلُ «1».}}<br /> <br /> (1) تقدم صدر الحديث مسندا عن كتاب المعاني في باب سكرات الموت تحت رقم 11.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام رضا از بیمار<br /> # رأفت امام رضا به اصحاب خود<br /> # توجه امام به اصحاب خود<br /> # دو گروه از مردم در مواجهه با مرگ<br /> # تقسیم موت به مستریح و مستراح<br /> # اقسام مرگ به لحاظ سختی و راحتی انسان پس از آن<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت در آسانی مرگ<br /> # اثر ایمان به خدا و ولایت پذیری در رسیدن به آرامش با مرگ<br /> # کیفیت حضور فرشتگان مرگ نزد محتضر<br /> # تواضع و سلام فرشتگان مرگ در محضر امام و بر بالین محتضر<br /> # مشاهده فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # اذن امام به فرشتگان مرگ جهت جلوس بر بالین محتضر<br /> # عدم جلوس فرشتگان مرگ نزد محتضر بدون اذن امام<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # اثرات تجدید ایمان به خدا و بیعت با امام در راحتی مرگ، قبل از مرگ<br /> # جایگاه و مقام امام رضا (ع) نزد خدای متعال<br /> # مقام و منزلت امام رضا نزد فرشتگان<br /> # افضلیت امام بر فرشتگان<br /> # قدرت تکلم محتضر با فرشتگان مرگ<br /> # شنیدن صدای فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # هدایت و راهنمایی مومن محتضر توسط امام جهت تسهیل در مرگ<br /> <br /> ==حدیث چهل و ششم==<br /> {{متن حدیث|46- وَ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ يَوْمٍ نِصْفَ النَّهَارِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ حُبُّكَ وَ اللَّهِ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً لَتَرَانِي فِي ثَلَاثِ مَوَاطِنَ حَيْثُ تَبْلُغُ نَفْسُكَ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # صداقت در حب امیرالمومنین<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان صادق آن حضرت در سه موضع در دنیا و آخرت<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در صراط<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در کنار حوض<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و هفتم==<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ يَحْضُرُهُ الْمَوْتُ إِلَّا وَكَّلَ بِهِ إِبْلِيسُ مِنْ شَيَاطِينِهِ مَنْ يَأْمُرُهُ «2» بِالْكُفْرِ وَ يُشَكِّكُهُ فِي دِينِهِ حَتَّى تَخْرُجَ نَفْسُهُ فَمَنْ كَانَ مُؤْمِناً لَمْ يَقْدِرْ عَلَيْهِ فَإِذَا حَضَرْتُمْ مَوْتَاكُمْ فَلَقِّنُوهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى يَمُوتَ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 196<br /> <br /> (2) في المصدر: من شيطانه أن يأمره إلخ. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیاطین ابلیس نزد محتضر<br /> # دستور شیاطین ابلیس به کافر شدن هر کسی که مرگش فرارسیده<br /> # تشکیک کردن شیاطین ابلیس در دین محتضر<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر کافر کردن محتضر مومن<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر تشکیک در دین محتضر مومن<br /> # دستور العمل امام به وابستگان محتضر جهت مقابله با شیاطین ابلیس<br /> # امر به تلقین شهادتین به محتضر جهت بقای او بر ایمان<br /> <br /> ==حدیث چهل و هشتم==<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: حَضَرَ رَجُلًا الْمَوْتُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُلَاناً قَدْ حَضَرَهُ الْمَوْتُ فَنَهَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَعَهُ نَاسٌ «3» مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى أَتَاهُ وَ هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ كُفَّ عَنِ الرَّجُلِ حَتَّى أَسْأَلَهُ‏ فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً فَقَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ السَّوَادُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ فَقَالَهُ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ خَفِّفْ عَنْهُ سَاعَةً حَتَّى أَسْأَلَهُ «1» فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً قَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ الْبَيَاضُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص غَفَرَ اللَّهُ لِصَاحِبِكُمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حَضَرْتُمْ مَيِّتاً فَقُولُوا لَهُ هَذَا الْكَلَامَ لِيَقُولَهُ}}<br /> <br /> (3) في المصدر: اناس م.<br /> <br /> (1) في المصدر: خفف عنه حتّى أسأله. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اطاعت ملک الموت از پیامبر<br /> # مشاهده فرشته مرگ در دنیا توسط پیامبر<br /> # گفتگوی پیامبر با فرشته مرگ در دنیا<br /> # اثر دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ}} در بخشش گناهان در حال احتضار<br /> # راهنمایی پیامبر به محتضر جهت بخشش گناهان او<br /> # دعای بخشیده شدن گناهان محتضر<br /> # سفارش به یاد دادن دعای آمرزش گناهان به محتضر<br /> # دعای مخصوص محتضر جهت راحت شدن مرگ او<br /> <br /> ==حدیث چهل و نهم==<br /> {{متن حدیث|49- كا، الكافي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَدِيرٍ الصَّيْرَفِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ يُكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ إِذَا أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ جَزِعَ عِنْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا وَلِيَّ اللَّهِ لَا تَجْزَعْ فَوَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ عَلَيْكَ مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ قَالَ وَ يُمَثَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمْ ع فَيُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ رُفَقَاؤُكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ فَيُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَيَقُولُ: {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} إِلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً}} بِالْوَلَايَةِ {{متن قرآن|مَرْضِيَّةً}} بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} يَعْنِي مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَمَا مِنْ شَيْ‏ءٍ «2» أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنِ اسْتِلَالِ رُوحِهِ وَ اللُّحُوقِ بِالْمُنَادِي.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 197<br /> <br /> (2) في المصدر: فما شي‏ء. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # عدم اکراه مومن از قبض روح خود<br /> # جزع و بی‌تابی مومن هنگام قبض روح<br /> # خطاب ملک الموت به مومن با عنوان یا ولی الله<br /> # فرشته مرگ مهربان‌تر و دلسوزتر نسبت به محتضر مومن از مادر مهربان<br /> # تمثل 5 تن نزد محتضر مومن به عنوان رفقای او<br /> # حضور 5 تن بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده 5 تن توسط محتضر مومن<br /> # معرفی 5 تن به مومن محتضر به عنوان رفقای او توسط ملک الموت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ...}}<br /> # رسیدن ندای الهی {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} به روح محتضر<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به بازگشت رضایتمندانه به سوی خدا<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به داخل شدن او در جمع محمد و اهل بیت او<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به دخول در بهشت<br /> # لبیک به دعوت منادی محبوب‌ترین چیز برای مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث پنجاهم==<br /> {{متن حدیث|50- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حِيلَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْكَلَامِ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ مَنْ شَاءَ اللَّهُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَنْ يَمِينِهِ وَ الْآخَرُ عَنْ يَسَارِهِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَهُوَ ذَا أَمَامَكَ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ مِنْهُ فَقَدْ أَمِنْتَ‏ مِنْهُ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ «1» فَيَقُولُ هَذَا مَنْزِلُكَ فِي الْجَنَّةِ فَإِنْ شِئْتَ رَدَدْنَاكَ إِلَى الدُّنْيَا وَ لَكَ فِيهَا ذَهَبٌ وَ فِضَّةٌ فَيَقُولُ لَا حَاجَةَ فِي الدُّنْيَا فَعِنْدَ ذَلِكَ يَبْيَضُّ لَوْنُهُ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ تَتَقَلَّصُ شَفَتَاهُ «2» وَ تَنْتَشِرُ مَنْخِرَاهُ وَ تَدْمَعُ عَيْنُهُ الْيُسْرَى فَأَيَّ هَذِهِ الْعَلَامَاتِ رَأَيْتَ فَاكْتَفِ بِهَا فَإِذَا خَرَجَتِ النَّفْسُ مِنَ الْجَسَدِ فَيُعْرَضُ عَلَيْهَا كَمَا يُعْرَضُ «3» عَلَيْهِ وَ هِيَ فِي الْجَسَدِ فَيَخْتَارُ الْآخِرَةَ فَيُغَسِّلُهُ فِيمَنْ يُغَسِّلُهُ وَ يُقَلِّبُهُ فِيمَنْ يُقَلِّبُهُ فَإِذَا أُدْرِجَ فِي أَكْفَانِهِ وَ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ خَرَجَتْ رُوحُهُ تَمْشِي بَيْنَ أَيْدِي الْقَوْمِ قُدُماً وَ تَلَقَّاهُ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَ يُبَشِّرُونَهُ بِمَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ مِنَ النَّعِيمِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ رُدَّ إِلَيْهِ الرُّوحُ إِلَى وَرِكَيْهِ ثُمَّ يُسْأَلُ عَمَّا يَعْلَمُ فَإِذَا جَاءَ بِمَا يَعْلَمُ فُتِحَ لَهُ ذَلِكَ الْبَابُ الَّذِي أَرَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ نُورِهَا وَ بَرْدِهَا وَ طِيبِ رِيحِهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأَيْنَ ضَغْطَةُ الْقَبْرِ فَقَالَ هَيْهَاتَ مَا عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ وَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْضَ لَتَفْتَخِرُ عَلَى هَذِهِ فَتَقُولُ وَطِئَ عَلَى ظَهْرِي مُؤْمِنٌ وَ لَمْ يَطَأْ عَلَى ظَهْرِكِ مُؤْمِنٌ وَ تَقُولُ لَهُ الْأَرْضُ لَقَدْ كُنْتُ «4» أُحِبُّكَ وَ أَنْتَ تَمْشِي عَلَى ظَهْرِي فَأَمَّا إِذَا وُلِّيتُكَ فَسَتَعْلَمُ مَا أَصْنَعُ بِكَ فَيُفْتَحُ لَهُ مَدَّ بَصَرِهِ «5».}}<br /> <br /> {{عربی|بيان يشكل الجمع بين هذا الخبر و خبر فاطمة بنت أسد و سعد بن معاذ إلا أن يقال كان ذلك العموم في صدر الإسلام ثم نسخه الله و رفعه عن كمل المؤمنين أو يخص المؤمن في هذا الخبر بالمعصومين «6» و يمكن أن يقال في خبر فاطمة أن النبي ص إنما فعل ذلك لما وعدها لمزيد اطمئنانها و الله يعلم.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 198<br /> <br /> (1) في المصدر: من الجنة. م.<br /> <br /> (2) أي انضمتا و انزوتا الى علو. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: كما عرض. م.<br /> <br /> (4) في المصدر: و اللّه لقد كنت. م.<br /> <br /> (5) في المصدر: فيفسح له مد بصره. و هو الأصحّ. م.<br /> <br /> (6) يبعده مورد الخبر؛ و يمكن أن يخصص المؤمنين بمن لم يأتوا ما يوجب الضغطة.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت در سمت راست و چپ محتضر<br /> # بشارت پیامبر به در امان بودن محتضر<br /> # بشارت پیامبر به رسیدن محتضر به آرزوهایش<br /> # مشاهده پیامبر توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر توسط محتضر<br /> # ولایت تکوینی پیامبر در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # بهشت منزلگاه مومن <br /> # گشوده شدن درب بهشت در قبر مومن<br /> # اعطای پاداش اعمال به مومن از لحظه مرگ<br /> # مخیر نمودن مومن محتضر در بازگشت به دنیا با داشتن طلا و نقره و رفتن به بهشت<br /> # اظهار بی‌نیازی مومن محتضر به دنیا و بازگشت به آن<br /> # نشانه‌های قبض روح مومن <br /> # نشانه‌های مرگ مومن<br /> # انتخاب آخرت به جای دنیا توسط روح مومن<br /> # خروج روح از بدن پس از کفن شدن جسم و قرار گرفتن در تابوت<br /> # استقبال ارواح مومنان از روح مومن هنگام تشییع و دفن<br /> # سلام ارواح مومنان به روح مومن و بشارت به نعمت‌های بهشتی<br /> # بازگشت روح به بدن پس از قرار گرفتن جسم در قبر<br /> # حتمی بودن سوال از میت در قبر<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت و استشمام رایحه خوش و نسیم خنک برای مومن در قبر پس از پاسخ به سوالات<br /> # افتخار زمین به قرار گرفتن مومن در دل او<br /> # عدم وجود فشار قبر برای مومن<br /> # خطاب زمین به مومن در عالم قبر به دوست داشتن او در حال حیات<br /> # سخن گفتن زمین با میت در عالم قبر<br /> # گشایش قبر مومن به وسعت آنچه آن را می‌بیند<br /> # جایگاه مومن در عالم برزخ<br /> # اهمیت ایمان و آثار آن در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و یکم==<br /> === بخش اول حدیث ===<br /> {{متن حدیث|51- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ مِنْكُمْ وَ اللَّهِ يُقْبَلُ وَ لَكُمْ وَ اللَّهِ يُغْفَرُ إِنَّهُ‏ لَيْسَ بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى السُّرُورَ وَ قُرَّةَ الْعَيْنِ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ وَ احْتُضِرَ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ ارْفُقْ بِهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ فَيُوَفِّقُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ وَ مَا ذَاكَ فَيَقُولُ وَلَايَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَيَقُولُ صَدَقْتَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ عَنْهُ «1» وَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَرْجُوهُ فَقَدْ أَدْرَكْتَهُ أَبْشِرْ بِالسَّلَفِ الصَّالِحِ مُرَافَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ ع ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا رَفِيقاً ثُمَّ يُنْزَلُ بِكَفَنِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ حَنُوطِهِ مِنَ الْجَنَّةِ بِمِسْكٍ أَذْفَرَ فَيُكَفَّنُ بِذَلِكَ الْكَفَنِ وَ يُحَنَّطُ بِذَلِكَ الْحَنُوطِ ثُمَّ يُكْسَى حُلَّةً صَفْرَاءَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فَتَحَ اللَّهُ لَهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ رَوْحِهَا وَ رَيْحَانِهَا ثُمَّ يُفْسَحُ لَهُ عَنْ أَمَامِهِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ نَمْ نَوْمَةَ الْعَرُوسِ عَلَى فِرَاشِهَا أَبْشِرْ بِرَوْحٍ وَ رَيْحَانٍ وَ جَنَّةِ نَعِيمٍ وَ رَبٍّ غَيْرِ غَضْبَانَ ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ وَ يَضْمَحِلُّ الْمُحِلُّونَ وَ قَلِيلٌ مَا يَكُونُونَ هَلَكَتِ الْمَحَاضِيرُ وَ نَجَا الْمُقَرَّبُونَ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع أَنْتَ أَخِي وَ مِيعَادُ مَا بَيْنِي وَ بَيْنَكَ وَادِي السَّلَامِ}} <br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر محمد بن سنان مثله بيان المحلون الذين لا يرون حرمة الأئمة ع و لا يتابعونهم قال الفيروزآبادي رجل محل منتهك للحرام أو لا يرى للشهر الحرام حرمة و يقال رجل محضير أي كثير العدو و المحاضير جمعه أي الذين يستعجلون في طلب الفرج بقيام القائم ع و المقربون بفتح الراء أي أهل التسليم و الانقياد فإنهم المقربون عند الله أو بكسر الراء أي الذين يقولون الفرج قريب و لا يستبطئونه.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 199<br /> <br /> (1) في المصدر: منه. م.<br /> <br /> (1) في نسخة: فأبغضه و اعنف عليه.<br /> <br /> (2) في نسخة: رقبتك.<br /> <br /> (3) في المصدر: فتح له من أبواب النار. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # امکان بخشش و آمرزش گنه کاران قبل از مرگ<br /> # حضور پیامبر بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر دوست داشتن و مدارا با محتضر محب اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # توفیق الهی به مومن محتضر جهت پاسخ مثبت به سوالات ملک الموت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط مومن محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت توسط محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آسانی مرگ با تصدیق ولایت مداری محتضر توسط ملک الموت<br /> # بشارت ملک الموت به در امان بودن محتضر ولایت مدار<br /> # مدارای ملک الموت با محتضر ولایت مدار<br /> # نزول کفن و حنوط بهشتی پس از جان دادن برای مومن محب اهل بیت<br /> # پاداش‌های برزخی مومن محب اهل بیت<br /> # پوشاندن جامه زرد بهشتی بر تن مومن پس از مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت به مومن محب اهل بیت پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # بشارت به آرامش و خوشبختی و بهره‌مندی از نعمات بهشتی به مومن محب اهل بیت در قبر<br /> # کیفیت گشایش قبر بر مومن محب اهل بیت<br /> # دیدار مومن محب اهل بیت با اهل بیت در جنان رضوی در عالم برزخ<br /> # همنشینی مومن محب اهل بیت با اهل بیت در عالم برزخ<br /> # رجعت<br /> # رجعت مومن محب اهل بیت<br /> # رجعت مومنان و محبان اهل بیت از بزرخ به دنیا پس از ظهور حضرت حجت<br /> # یاری مومنان محب اهل بیت به حضرت حجت پس از بازگشت از برزخ به دنیا<br /> # علی، برادر رسول خدا<br /> # اخوت پیامبر با امیرالمومنین<br /> # وادی السلام، وعده‌گاه پیامبر و امیرالمومنین<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ وَ إِذَا احْتُضِرَ الْكَافِرُ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَبْغِضْهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ‏ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ «1» وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ وَ أَعْنِفْ عَلَيْهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رِهَانِكَ «2» أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ مِنَ النَّارِ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ أَبْشِرْ يَا عَدُوَّ اللَّهِ بِسَخَطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَذَابِهِ وَ النَّارِ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ نَزَلَ بِكَ ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا عَنِيفاً ثُمَّ يُوَكِّلُ بِرُوحِهِ ثَلَاثَمِائَةِ شَيْطَانٍ كُلُّهُمْ يَبْزُقُ فِي وَجْهِهِ وَ يَتَأَذَّى بِرُوحِهِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فُتِحَ لَهُ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ «3» فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ قَيْحِهَا وَ لَهَبِهَا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبر نزد کافر محتضر <br /> # حضور امیرالمومنین نزد کافر محتضر<br /> # حضور جبرئیل نزد کافر محتضر<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر محتضر<br /> # بغض اهل بیت<br /> # آثار بغض و دشمنی با اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر بغض و سختگیری با محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # پاسخ منفی کافر محتضر به سوالات ملک الموت پیرامون ولایت اهل بیت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط کافر محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت کافر محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # سختی مرگ با انکار ولایت<br /> # بشارت ملک الموت به کافر محتضر از خوف و خشم و عذاب الهی<br /> # سختگیری ملک الموت با کافر محتضر<br /> # گماشته شدن 300 شیطان بر روح کافر محتضر و عذاب روح او<br /> # گشوده شدن دری از درهای آتش بر کافر پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # عذاب‌های برزخی کافر <br /> # سرنوشت کافر در عالم برزخ<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و دوم==<br /> {{متن حدیث|52- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْقَصِيرِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ مِيثَمٍ عَنْ عَبَايَةَ الْأَسَدِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيّاً ع يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا يُبْغِضُنِي عَبْدٌ أَبَداً يَمُوتُ عَلَى بُغْضِي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يَكْرَهُ وَ لَا يُحِبُّنِي عَبْدٌ أَبَداً فَيَمُوتُ عَلَى حُبِّي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يُحِبُّ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَعَمْ وَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْيَمِينِ}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # # حب و بغض امیرالمومنین<br /> # اثر حب و بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # حضور امیرالمومنین نزد محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره غضبناک توسط مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره‌ای دوست داشتنی توسط محب آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # کیفیت مشاهده چهره امیرالمومنین توسط محب و مبغض حضرت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و سوم==<br /> {{متن حدیث|53- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: كَانَ خَطَّابٌ الْجُهَنِيُّ خَلِيطاً لَنَا وَ كَانَ شَدِيدَ النَّصْبِ لِآلِ مُحَمَّدٍ ص‏ وَ كَانَ يَصْحَبُ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ أَعُودُهُ لِلْخُلْطَةِ وَ التَّقِيَّةِ فَإِذَا هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ فِي حَدِّ الْمَوْتِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا لِي وَ لَكَ يَا عَلِيُّ فَأَخْبَرْتُ بِذَلِكَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ «1».}}<br /> <br /> (1) ذكرت هذه الجملة في المصدر مرتين. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # همنشینی و معاشرت خطاب جهنی با ابن ابی یعفور<br /> # کیفیت احتضار خطاب جهنی<br /> # عداوت شدید خطاب جهنی با اهل بیت پیامبر<br /> # ناصبی بودن خطاب جهنی<br /> # اثر بغض و عداوت با اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # دشمنی نجده حروری با اهل بیت<br /> # مصاحبت خطاب جهنی با نجده حروری<br /> # مصاحبت با دشمنان اهل بیت<br /> # عیادت از دشمنان اهل بیت از روی تقیه<br /> # حضور امیرالمومنین نزد نواصب در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط خطاب جهنی در لحظه احتضار<br /> # کشف حقیقت بر دشمنان امیرالمومنین در لحظه احتضار<br /> # کشف حقانیت امیرالمومنین بر نواصب در لحظه احتضار<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و چهارم==<br /> {{متن حدیث|54- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ع أَمَامَكَ «2».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 201<br /> <br /> (2) تقدم الحديث عن المحاسن تحت رقم 17.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فراغت مومن از نگرانی‌های هم و غم دنیابا رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به امنیت برای مومن با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به مومن محتضر به مشاهده پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه <br /> # حضور و استقبال پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه از مومن محتضر<br /> # جایگاه و مقام مومن در برزخ<br /> # آسانی مرگ مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت ایشان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و پنجم==<br /> {{متن حدیث|55- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ...}} قَالَ إِنَّ نَفْسَ الْمُحْتَضَرِ إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ كَانَ مُؤْمِناً رَأَى مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلَهَا بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}}<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهدات ماورایی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # مشاهده منزل در بهشت توسط محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # زمان مشاهده منزلگاه خود در بهشت در حال احتضار<br /> # درخواست مومن محتضر پس از مشاهده منزل خود در بهشت جهت باطگشت به دنیا و خبر دادن به خانواده خود<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از فرارسیدن مرگ<br /> # رد درخواست محتضر جهت بازگشت به دنیا حتی برای اهل ایمان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و ششم==<br /> {{متن حدیث|56- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر حَمَّادُ بْنُ عِيسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِيّاً بِحَضْرَتِهِ}}.<br /> <br /> {{عربی|أقول: قد مر كثير من أخبار هذا الباب في الأبواب السابقة و سيأتي كثير منها في باب البرزخ و غيرها.<br /> وَ قَالَ الْبُرْسِيُّ فِي مَشَارِقِ الْأَنْوَارِ، رَوَى الْمُفِيدُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع يَا عَلِيُّ إِنَّ مُحِبِّيكَ يَفْرَحُونَ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ عِنْدَ خُرُوجِ أَنْفُسِهِمْ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَشْهَدُهُمْ وَ عِنْدَ الْمُسَاءَلَةِ فِي الْقُبُورِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تُلَقِّنُهُمْ وَ عِنْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَعْرِفُهُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|تذييل اعلم أن حضور النبي ص و الأئمة صلوات الله عليهم عند الموت مما قد ورد به الأخبار المستفيضة و قد اشتهر بين الشيعة غاية الاشتهار و إنكار مثل‏ ذلك لمحض استبعاد الأوهام ليس من طريقة الأخيار و أما نحو حضورهم و كيفيته فلا يلزم الفحص عنه بل يكفي فيه و في أمثاله الإيمان به مجملا على ما صدر عنهم ع و ما يقال من أن هذا خلاف الحس و العقل أما الأول فلأنا نحضر الموتى إلى قبض روحهم و لا نرى عندهم أحدا و أما الثاني فلأنه يمكن أن يتفق في آن واحد قبض أرواح آلاف من الناس في مشارق الأرض و مغاربها و لا يمكن حضور الجسم في زمان واحد في أمكنة متعددة فيمكن الجواب عن الأول بوجوه.}}<br /> #{{عربی|'''الأول''' أن الله تعالى قادر على أن يحجبهم عن أبصارنا لضرب من المصلحة كما ورد في أخبار الخاصة و العامة في تفسير قوله تعالى جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً إن الله تعالى أخفى شخص النبي ص عن أعدائه مع أن أولياءه كانوا يرونه و إنكار أمثال ذلك يفضي إلى إنكار أكثر معجزات الأنبياء و الأوصياء ع و قد مر فيما نقلنا من تفسير العسكري ع التصريح بهذا الوجه.}}<br /> #{{عربی|'''الثاني''' أنه يمكن أن يكون حضورهم بجسد مثالي لطيف لا يراه غير المحتضر كحضور ملك الموت و أعوانه و سيأتي الأخبار في سائر الموتى أن أرواحهم في البرزخ تتعلق بأجساد مثالية و أما الحيّ من الأئمة ع فلا يبعد تصرف روحه لقوّته في جسد مثالي أيضا.}}<br /> #{{عربی|'''الثالث''' أنه يمكن أن يخلق الله تعالى لكل منهم مثالا بصورته و هذه الأمثلة يكلمون الموتى و يبشرونهم من قبلهم عليهم السلام كما ورد في بعض الأخبار بلفظ التمثيل.}}<br /> #{{عربی|'''الرابع''' أنه يمكن أن يرتسم صورهم في الحس المشترك بحيث يشاهدهم المحتضر و يتكلم معهم كما في المبرسم.}}<br /> #{{عربی|'''الخامس''' ما ذكره السيد المرتضى رضي الله عنه و هو أن المعنى أنه يعلم في تلك الحال ثمرة ولايتهم و انحرافه عنهم لأن المحبّ لهم يرى في تلك الحال ما يدله على أنه من أهل الجنة و كذا المبغض لهم يرى ما يدله على أنه من أهل النار فيكون حضورهم و تكلمهم استعارة تمثيلية و لا يخفى أن الوجهين الأخيرين بعيدان عن‏ سياق الأخبار بل مثل هذه التأويلات ردّ للأخبار و طعن في الآثار و أما الجواب عن الوجه الثاني فبأنه إنما يتمّ الشبهة إذا ثبت وقوع هذا الاتفاق و محض الإمكان لا يكفي في ذلك مع أنه إذا قلنا بأن حضورهم في الأجساد المثالية يمكن أن يكون لهم أجساد مثالية كثيرة لما جعل الله لهم من القدرة الكاملة التي بها امتازوا عن سائر البشر و في الوجوه الثلاثة الأخيرة على تقدير صحتها اندفاع هذا الإيراد ظاهر و الأحوط و الأولى في أمثال تلك المتشابهات الإيمان بها و عدم التعرض لخصوصياتها و تفاصيلها و إحالة علمها إلى العالم ع كما مر في الأخبار التي أوردناها في باب التسليم وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 202<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # نخستین مشاهدات مومن پس از مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و امیرالمومنین توسط مومن پس از مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرالمومنین در کنار مومن پس از مرگ<br /> # اهمیت ایمان در لحظه مرگ<br /> # اثر ایمان پس از مرگ<br /> # نقش و جایگاه پیامبراکرم و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D8%B9%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%B0%D9%84%D9%83_%D9%88_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85&diff=1375627 2026-06-08T07:14:00Z

<p>انزابی: /* حدیث چهارم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> <br /> '''باب 7 ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم‏:<br /> '''<br /> <br /> ==حدیث نخست==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|1- م، تفسير الإمام عليه السلام إِنَّ الْمُؤْمِنَ الْمُوَالِيَ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الْمُتَّخِذَ لِعَلِيٍّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ إِمَامَهُ الَّذِي يَحْتَذِي مِثَالَهُ وَ سَيِّدَهُ الَّذِي يُصَدِّقُ أَقْوَالَهُ وَ يُصَوِّبُ أَفْعَالَهُ وَ يُطِيعُهُ بِطَاعَةِ مَنْ يَنْدُبُهُ مِنْ أَطَايِبِ ذُرِّيَّتِهِ لِأُمُورِ الدِّينِ وَ سِيَاسَتِهِ إِذَا حَضَرَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى مَا لَا يُرَدُّ وَ نَزَلَ بِهِ مِنْ قَضَائِهِ مَا لَا يُصَدُّ وَ حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ أَعْوَانُهُ وَجَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ عَلِيّاً سَيِّدَ الْوَصِيِّينَ وَ عِنْدَ رِجْلَيْهِ مِنْ جَانِبٍ الْحَسَنَ سِبْطَ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ الْحُسَيْنَ سَيِّدَ الشُّهَدَاءِ أَجْمَعِينَ وَ حَوَالَيْهِ بَعْدَهُمْ خِيَارَ خَوَاصِّهِمْ وَ مُحِبِّيهِمْ الَّذِينَ هُمْ سَادَةُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ سَادَاتِهِمْ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ يَنْظُرُ الْعَلِيلُ الْمُؤْمِنُ إِلَيْهِمْ فَيُخَاطِبُهُمْ بِحَيْثُ يَحْجُبُ اللَّهُ صَوْتَهُ عَنْ آذَانِ حَاضِرِيهِ كَمَا يَحْجُبُ رُؤْيَتَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ‏ وَ رُؤْيَةَ خَواصِّنَا عَنْ أَعْيُنِهِمْ لِيَكُونَ إِيمَانُهُمْ بِذَلِكَ أَعْظَمَ ثَوَاباً لِشِدَّةِ الْمِحْنَةِ عَلَيْهِمْ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ رَبِّ الْعِزَّةِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا وَصِيَّ رَسُولِ رَبِّ الرَّحْمَةِ بِأَبِي أَنْتُمَا وَ أُمِّي يَا شِبْلَيْ مُحَمَّدٍ وَ ضِرْغَامَيْهِ يَا وَلَدَيْهِ وَ سِبْطَيْهِ يَا سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الْمُقَرَّبِينَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ مَرْحَباً بِكُمْ مَعَاشِرَ خِيَارِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ وَلَدَيْهِمَا مَا كَانَ أَعْظَمَ شَوْقِي إِلَيْكُمْ وَ مَا أَشَدَّ سُرُورِي الْآنَ بِلِقَائِكُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ قَدْ حَضَرَنِي وَ لَا أَشُكُّ فِي جَلَالَتِي فِي صَدْرِهِ لِمَكَانِكَ وَ مَكَانِ أَخِيكَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص كَذَلِكَ هُوَ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى مَلَكِ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اسْتَوْصِ بِوَصِيَّةِ اللَّهِ فِي الْإِحْسَانِ إِلَى مَوْلَانَا وَ خَادِمِنَا وَ مُحِبِّنَا وَ مُؤْثِرِنَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِي الْجِنَانِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص لِيَنْظُرَ إِلَى الْعُلُوِّ فَيَنْظُرُ إِلَى مَا لَا يُحِيطُ بِهِ الْأَلْبَابُ «1» وَ لَا يَأْتِي عَلَيْهِ الْعَدَدُ وَ الْحِسَابُ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ كَيْفَ لَا أَرْفُقُ بِمَنْ ذَلِكَ ثَوَابُهُ وَ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَعِزَّتُهُ زُوَّارُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْمَوْتَ عَقَبَةً «2» لَا يَصِلُ إِلَى تِلْكَ الْجِنَانِ إِلَّا مَنْ قَطَعَهَا لَمَا تَنَاوَلْتُ رُوحَهُ وَ لَكِنْ لِخَادِمِكَ وَ مُحِبِّكَ هَذَا أُسْوَةٌ «3» بِكَ وَ بِسَائِرِ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ الَّذِينَ أُذِيقُوا الْمَوْتَ لِحُكْمِ اللَّهِ تَعَالَى ثُمَّ يَقُولُ مُحَمَّدٌ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَاكَ أَخَانَا قَدْ سَلَّمْنَاهُ إِلَيْكَ فَاسْتَوْصِ بِهِ خَيْراً ثُمَّ يَرْتَفِعُ هُوَ وَ مَنْ مَعَهُ إِلَى رَوْضِ الْجِنَانِ وَ قَدْ كُشِفَ مِنَ الْغِطَاءِ وَ الْحِجَابِ لِعَيْنِ ذَلِكَ الْمُؤْمِنِ الْعَلِيلِ فَيَرَاهُمُ الْمُؤْمِنُ هُنَاكَ بَعْدَ مَا كَانُوا حَوْلَ فِرَاشِهِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ الْوَحَا الْوَحَا «4» تَنَاوَلْ رُوحِي وَ لَا تُلْبِثْنِي هَاهُنَا فَلَا صَبْرَ لِي عَنْ مُحَمَّدٍ وَ أَعِزَّتِهِ وَ أَلْحِقْنِي بِهِمْ‏.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن)<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رؤیة علی (مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر)<br /> # '''حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین<br /> # '''خطاب مؤمن محتضر به پیامبر و ائمه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / خطاب مؤمن به پیامبر و ائمه<br /> # '''سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق<br /> # '''نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ<br /> # '''تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / (ملک‌الموت) / (آداب ملک‌الموت در قبض روح مؤمن) / تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر<br /> # '''اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر''': مرگ / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر)) / حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر<br /> # '''افزایش ثواب ایمان با شدت محنت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> # '''مرگ به عنوان عقبه رسیدن به بهشت''': مرگ / حکمت مرگ / مرگ عقبه رسیدن به بهشت<br /> # '''اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان''': مرگ / اقسام مرگ / به لحاظ تعلق به موجودات / مرگ انسان / مرگ انبیا / اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان<br /> # '''جایگاه والای مؤمن موالی در نزد خدا''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # احوالات قبض روح مومن<br /> # حضور ملک الموت با جمعی دیگر از فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # حضور پیامبر اکرم بر بالای سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امام حسن در کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضورامام حسین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی مومن محتضر با پیامبر و اهل بیت <br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # عدم مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین مومن محتضر<br /> # عدم شنیدن صدای گفتگوی محتضر با پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین او<br /> # خوش آمد گویی مومن به پیامبر و اهل بیت بر بالین خود در هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سفارش پیامبر به ملک الموت بر مدارا با مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در باغ‌های بهشت توسط مومن در حال احتضار<br /> # اشتیاق مومن جهت ملحق شدن به پیامبر و اهل بیت<br /> # تقدم پیامبر بر امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> #امامت / اعتقاد به جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/ حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اصحاب اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #امامت /تاثر اعتقاد به امامت هنگام مرگ/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه مومن معتقد با اهل بیت علیهم السلام/ اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امیر مومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> # سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> ===بخش دوم===<br /> {{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ يَتَنَاوَلُ مَلَكُ الْمَوْتِ رُوحَهُ فَيَسُلُّهَا كَمَا يَسُلُّ الشَّعْرَةَ مِنَ الدَّقِيقِ وَ إِنْ كُنْتُمْ تَرَوْنَ أَنَّهُ فِي شِدَّةٍ فَلَيْسَ هُوَ فِي شِدَّةٍ بَلْ هُوَ فِي رَخَاءٍ وَ لَذَّةٍ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ وَجَدَ جَمَاعَتَنَا هُنَاكَ وَ إِذَا جَاءَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ خِيَارُ صَحَابَتِهِمْ بِحَضْرَةِ صَاحِبِنَا فَلْنَتَّضِعْ لَهُمَا «1» فَيَأْتِيَانِ فَيُسَلِّمَانِ عَلَى مُحَمَّدٍ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى عَلِيٍّ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى الْحَسَنَيْنِ سَلَاماً يَجْمَعَانِهِمَا فِيهِ ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى سَائِرِ مَنْ مَعَنَا مِنْ أَصْحَابِنَا ثُمَّ يَقُولُونَ قَدْ عَلِمْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ زِيَارَتَكَ فِي خَاصَّتِكَ لِخَادِمِكَ وَ مَوْلَاكَ وَ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ يُرِيدُ إِظْهَارَ فَضْلِهِ لِمَنْ بِهَذِهِ الْحَضْرَةِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ مَنْ يَسْمَعُنَا مِنْ مَلَائِكَتِهِ بَعْدَهُمْ لَمَا سَأَلْنَاهُ وَ لَكِنْ أَمْرُ اللَّهِ لَا بُدَّ مِنْ امْتِثَالِهِ ثُمَّ يَسْأَلَانِهِ فَيَقُولَانِ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ وَ مَنْ إِمَامُكَ وَ مَا قِبْلَتُكَ وَ مَنْ شِيعَتُكَ وَ مَنْ إِخْوَانُكَ فَيَقُولُ اللَّهُ رَبِّي وَ مُحَمَّدٌ نَبِيِّي وَ عَلِيٌّ وَصِيُّ مُحَمَّدٍ إِمَامِي وَ الْكَعْبَةُ قِبْلَتِي وَ الْمُؤْمِنُونَ الْمُوَالُونَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ آلِهِمَا وَ أَوْلِيَاؤُهُمَا الْمُعَادُونَ لِأَعْدَائِهِمَا إِخْوَانِي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ أَخَاهُ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ وَ أَنَّ مَنْ نَصَبَهُمْ لِلْإِمَامَةِ مِنْ أَطَايِبِ عِتْرَتِهِ وَ خِيَارِ ذُرِّيَّتِهِ خُلَفَاءُ الْأُمَّةِ وَ وُلَاةُ الْحَقِّ وَ الْقَوَّامُونَ بِالصِّدْقِ فَيَقُولَانِ عَلَى هَذَا حَيِيتَ وَ عَلَى هَذَا مِتَّ وَ عَلَى هَذَا تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَ تَكُونُ مَعَ مَنْ تَتَوَلَّاهُ فِي دَارِ كَرَامَةِ اللَّهِ وَ مُسْتَقَرِّ رَحْمَتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد<br /> # '''پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی<br /> # '''حضور پیامبر و اهل بیت در قبر مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و أهل بيته عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در قبر مؤمن)<br /> # '''تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال <br /> # '''سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''سلام مشترک نکیر و منکر به حسنین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر<br /> # '''پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ مؤمن به سؤال قبر)) / پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین<br /> # '''بشارت نکیر و منکر به بعث با ائمه''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ارکان سؤال قبر / سائلون / نکیر و منکر / ((بشارت منکر و نکیر)) / بشارت منکر و نکیر به بعث با ائمه<br /> # '''تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم / ((تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی))<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / ((آشکار کردن فضل مؤمن)) / حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر<br /> # '''اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / مسئول عنه (موارد سوال) / دین / اصول دین / امام / سؤال از ولایت اهل بیت به صورت کلی و ولایت امیرالمؤمنین به طور ویژه / اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر<br /> # '''رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / ((آثار پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی<br /> # '''احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ''': برزخ / العلاقات فی عالم القبر / ((علاقات الملائکه مع المعصومین)) / ((آداب فرشتگان با معصومان در عالم برزخ)) / احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ<br /> # '''جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم/ ((تنعم ویژه شیعیان)) / جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح مومن<br /> # آسانی قبض روح برای مومن<br /> # حضور اهل بیت در قبر مومن (برزخ)<br /> # مشاهده اهل بیت توسط مومن در قبر (عالم برزخ)<br /> # تواضع نکیر و منکر در برابر پیامبر و اهل بیت هنگام حضور در قبر مومن<br /> # اطاعت مطلق نکیر و منکر از اوامر الهی<br /> # سوال و جواب نکیر و منکر در قبر با مومن<br /> # اقرار مومن به توحید، نبوت پیامبر و امامت اهل بیت در قبر<br /> # اعتراف نکیر و منکر به عاقبت بخیری مومن در دنیا و آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح<br /> #معاد/ موت/ فرشتگان نکیر و منکر/ کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح<br /> #کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> ===بخش سوم===<br /> {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ إِنْ كَانَ لِأَوْلِيَائِنَا مُعَادِياً وَ لِأَعْدَائِنَا مُوَالِياً وَ لِأَضْدَادِنَا بِأَلْقَابِنَا مُلَقِّباً فَإِذَا جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِنَزْعِ رُوحِهِ مَثَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِذَلِكَ الْفَاجِرِ سَادَتَهُ الَّذِينَ اتَّخَذَهُمُ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْوَاعِ الْعَذَابِ مَا يَكَادُ نَظَرُهُ إِلَيْهِمْ يُهْلِكُهُ وَ لَا يَزَالُ يَصِلُ إِلَيْهِ مِنْ حَرِّ عَذَابِهِمْ مَا لَا طَاقَةَ لَهُ بِهِ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا أَيُّهَا الْفَاجِرُ الْكَافِرُ تَرَكْتَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ إِلَى أَعْدَائِهِ فَالْيَوْمَ لَا يُغْنُونَ عَنْكَ شَيْئاً وَ لَا تَجِدُ إِلَى مَنَاصٍ «2» سَبِيلًا فَيَرِدُ عَلَيْهِ مِنَ الْعَذَابِ مَا لَوْ قُسِمَ أَدْنَاهُ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا لَأَهْلَكَهُمْ ثُمَّ إِذَا دُلِّيَ فِي‏ قَبْرِهِ رَأَى بَاباً مِنَ الْجَنَّةِ مَفْتُوحاً إِلَى قَبْرِهِ يَرَى مِنْهُ خَيْرَاتِهَا فَيَقُولُ لَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ انْظُرْ إِلَى مَا حُرِمْتَ مِنْ تِلْكَ الْخَيْرَاتِ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ بَابٌ مِنَ النَّارِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْهُ مِنْ عَذَابِهَا فَيَقُولُ رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ يَا رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|الضرغام بالكسر الأسد.}}<br /> <br /> (2)المناص: الملجأ و المفر.<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 176<br /> <br /> ====واسطی====<br /> <br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر<br /> # '''رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر<br /> # '''توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((مکالمه ملک الموت با کافر)) / توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی<br /> # '''بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ<br /> # '''شدت عذاب کافران هنگام احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / شدت عذاب کافران هنگام احتضار<br /> # '''نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه کافر در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت<br /> # '''ورود عذاب دوزخ به قبر کافر''': برزخ / احوال برزخ / پاداش و کیفر برزخی (لذت و الم) / کیفر برزخی / عذاب قبر / أصناف عذاب عالم القبر / فتح باب إلی النار / ورود عذاب دوزخ به قبر کافر<br /> # '''درخواست کافر برای تأخیر قیامت''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / ((دعاء الکافر)) / درخواست کافر برای تأخیر قیامت <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / / ((حکمت تمثل پیشوایان باطل)) / رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان<br /> # '''تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ''': برزخ / احوال برزخ / ((مقایسه بین احوال مؤمن و کافر)) / تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ<br /> # '''اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا''': مرگ / ((عبرت های مرگ)) / اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا<br /> # '''ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / طلب أرواح الکفار عدم وقوع القیامة / ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تولی و تبری<br /> # نقش تولی و تبری در لحظه مرگ<br /> # عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # عذاب دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت و دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر هنگام احتضار<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشت و عذاب‌های جهنم توسط کافر در عالم قبر<br /> # شدت عذاب کافر در عالم قبر<br /> # عذاب برزخی کافر<br /> # عذاب دوستان و دشمنان اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح کسانی که لقب دشمنان اهل بیت ع را دارند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبر/احوال کافر در قبر/نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #قبض روح کسانی که لقب دشمنان <br /> #عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> {{متن حدیث|2- م، تفسير الإمام عليه السلام قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ «1» الَّذِينَ يُقَدِّرُونَ أَنَّهُمْ يَلْقَوْنَ رَبَّهُمْ اللِّقَاءَ الَّذِي هُوَ أَعْظَمُ كَرَامَاتِهِ وَ إِنَّمَا قَالَ يَظُنُّونَ لِأَنَّهُمْ لَا يَرَوْنَ بِمَا ذَا يُخْتَمُ لَهُمْ وَ الْعَاقِبَةُ مَسْتُورَةٌ عَنْهُمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ إِلَى كَرَامَاتِهِ وَ نَعِيمِ جِنَانِهِ لِإِيمَانِهِمْ وَ خُشُوعِهِمْ لَا يَعْلَمُونَ ذَلِكَ يَقِيناً لِأَنَّهُمْ لَا يَأْمَنُونَ أَنْ يُغَيَّرُوا وَ يُبَدَّلُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا يَزَالُ الْمُؤْمِنُ خَائِفاً مِنْ سُوءِ الْعَاقِبَةِ وَ لَا يَتَيَقَّنُ الْوُصُولَ إِلَى رِضْوَانِ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ وَقْتُ نَزْعِ رُوحِهِ وَ ظُهُورِ مَلَكِ الْمَوْتِ لَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِ وَ هُوَ فِي شِدَّةِ عِلَّةٍ وَ عَظِيمِ ضِيقِ صَدْرِهِ بِمَا يُخَلِّفُ مِنْ أَمْوَالِهِ وَ لِمَا هُوَ عَلَيْهِ مِنِ اضْطِرَابِ أَحْوَالِهِ فِي مُعَامِلِيهِ وَ عِيَالِهِ وَ قَدْ بَقِيَتْ فِي نَفْسِهِ مَرَارَتُهَا وَ حَسَرَاتُهَا وَ اقْتَطَعَ دُونَ أَمَانِيِّهِ فَلَمْ يَنَلْهَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ مَا لَكَ تَجَرَّعُ غُصَصَكَ قَالَ لِاضْطِرَابِ أَحْوَالِي وَ اقْتِطَاعِكَ لِي دُونَ آمَالِي فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ هَلْ يَحْزَنُ عَاقِلٌ مِنْ فَقْدِ دِرْهَمٍ زَائِفٍ وَ اعْتِيَاضِ أَلْفِ أَلْفِ ضِعْفِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَانْظُرْ فَوْقَكَ فَيَنْظُرُ فَيَرَى دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ وَ قُصُورَهَا الَّتِي يَقْصُرُ دُونَهَا الْأَمَانِيُّ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ تِلْكَ مَنَازِلُكَ وَ نِعَمُكَ وَ أَمْوَالُكَ وَ أَهْلُكَ وَ عِيَالُكَ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِكَ هَاهُنَا وَ ذُرِّيَّتِكَ صَالِحاً فَهُمْ هُنَاكَ مَعَكَ أَ فَتَرْضَى بِهِ بَدَلًا مِمَّا هُنَاكَ فَيَقُولُ بَلَى وَ اللَّهِ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرْ فَيَنْظُرُ فَيَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمَا فِي أَعْلَى عِلِّيِّينَ فَيَقُولُ أَوَ تَرَاهُمْ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكَ وَ أَئِمَّتُكَ هُمْ هُنَاكَ جُلَّاسُكَ وَ آنَاسُكَ «2» أَ فَمَا تَرْضَى‏ بِهِمْ بَدَلًا مِمَّنْ تُفَارِقُ هَاهُنَا فَيَقُولُ بَلَى وَ رَبِّي فَذَلِكَ مَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا فَمَا أَمَامَكُمْ مِنَ الْأَهْوَالِ كُفِيتُمُوهَا وَ لَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا تُخَلِّفُونَهُ مِنَ الذَّرَارِيِّ وَ الْعِيَالِ فَهَذَا الَّذِي شَاهَدْتُمُوهُ فِي الْجِنَانِ بَدَلًا مِنْهُمْ وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ هَذِهِ مَنَازِلُكُمْ وَ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكُمْ آنَاسُكُمْ وَ جُلَّاسُكُمْ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 177<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت''': مرگ / ((معرفت مرگ)) / ((یقین به عاقبت)) / ((ظن به لقاء الله)) / ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت<br /> # '''ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / حالات المحتضر عند قبض الروح / ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ<br /> # '''نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعة هنگام احتضار / نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر<br /> # '''تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین<br /> # '''بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ<br /> # '''رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان<br /> # '''جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ''': مرگ / خوف از مرگ / ((حکمت خوف از مرگ)) / ((عدم یقین به عاقبت)) / حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ <br /> # '''رابطه استقامت با تنزل ملائکه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / ((تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / ((شرایط تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / رابطه استقامت با تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # '''حکمت نمایش بهشت برای زدودن حسرت دنیا''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه مؤمن در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / نمایش بهشت به مؤمن در قبر برای زدودن حسرت دنیا<br /> # '''تفاوت ارزش دنیا و آخرت در نگاه مؤمن''': ((این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی))<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دیدار با خدا، بزرگترین کرامت انسان<br /> # مخفی بودن عاقبت کار یا سرنوشت انسان بر او<br /> # عدم یقین داشتن مومن به رسیدن به رضوان الهی تا لحظه مرگ<br /> # هراس همیشگی مومن از سوء عاقبت<br /> # کیفیت حال مومن هنگام حضور ملک الموت بر بالین او<br /> # اظهار ناراحتی مومن از جدایی اموال و عیال خود در لحظه مرگ<br /> # گفتگوی مومن با ملک الموت در لحظه مرگ<br /> # مشاهده منازل و درجات بهشتی توسط مومن در لحظه مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و اهل بیت توسط مومن در اعلی علیین در لحظه مرگ<br /> # یادآوری بی‌ارزش بودن مال دنیا توسط ملک الموت به مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # منازل و درجات اهل بیت در عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ گمان به لقاء الله توسط مومن/ معنای گمان به لقاء الله<br /> #اخلاق/ سیر و سلوک توحیدی / لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #معاد/عاقبت امر بندگان/ مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/ قبر/ فشار قبر/ تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #معاد/موت/نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ تعلق خاطربنده به اموال و خانواده هنگام مرگ/ راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #معاد/موت/ نگرانی مومن از شدائد پس از مرگ/ بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معنای گمان به لقاء الله<br /> #لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> {{متن حدیث|3- ين، كِتَابُ حُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ وَ النَّوَادِرُ الْقَاسِمُ عَنْ كُلَيْبٍ الْأَسَدِيِّ «1» قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ بَلَغَنَا عَنْكَ حَدِيثٌ قَالَ وَ مَا هُوَ قُلْتُ قَوْلُكَ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا كَانَ فِي هَذِهِ وَ أَوْمَأْتَ بِيَدِكَ إِلَى حَلْقِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ أَهْلُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ أَمَّا مَا كَانَ يَتَخَوَّفُ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ وَلَّى عَنْهُ وَ أَمَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ «2».}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(1) كليب وزان (زبير) هو كليب بن معاوية بن جبلة الصيداوى الأسدى، أبو محمد، و قيل أبو الحسين، روى عن أبي جعفر و أبي عبد اللّه عليهما السلام، له كتاب. أورد ترجمته النجاشيّ في ص 223 من رجاله، و في سائر كتب التراجم يوجد ترجمته و بيان حاله فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(2) تأتى صورة اخرى للحديث تحت رقم 14.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ <br /> # '''زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر)<br /> # '''تحقق وعده الهی در آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تحقق وعده الهی در آستانه مرگ<br /> # '''اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر شادمانی مؤمن محتضر تا لحظه مرگ''': ( .. ؟ .. )<br /> # '''رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((آثار ولایت محمد و آل محمد هنگام احتضار)) / رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده<br /> # '''حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حکمت حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر))<br /> # '''اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی''': مرگ / متعلقات مرگ / ((حسن الخاتمة)) / ((شرائط حسن الخاتمة)) / ((استقامت تا لحظه مرگ)) / اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رنج و سختی دائمی دنیا برای مومن تا لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> {{متن حدیث|4- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الْأَمْرِ حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَجُلًا مِنْ آلِ عُثْمَانَ كَانَ سَبَّابَةً لِعَلِيٍّ ع فَحَدَّثَتْنِي مَوْلَاةٌ لَهُ كَانَتْ تَأْتِينَا قَالَتْ لَمَّا احْتُضِرَ قَالَ مَا لِي وَ لَهُمْ قُلْتُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ مَا لَهُ قَالَ هَذَا فَقَالَ لِمَا أُرِيَ مِنَ الْعَذَابِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً}} هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَا وَ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ ثَبَاتُ الشَّيْ‏ءِ فِي الْقَلْبِ وَ إِنْ صَلَّى وَ صَامَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((اوج کراهت از ولایت)) / اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((مشاهده عذاب در احتضار)) / مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار<br /> # '''شرط ایمان به تحکیم قلبی ولایت''': <br /> # '''بی‌اثری عبادات بدون ولایت قلبی''': <br /> # '''سرنوشت سبّاب علی(ع) هنگام احتضار''': <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / ((کشف حقیقت هنگام احتضار)) / حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ<br /> # '''رابطه تسلیم قلبی با نجات اخروی''': <br /> # '''حکمت نمایش عذاب برای منکران ولایت''': <br /> # '''اهمیت ثبات عقیدتی بر صرف اعمال ظاهری''':<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ...}}<br /> # مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ ناصبی<br /> # عاقبت ناصبی<br /> # عذاب سب کننده امیرالمومنین<br /> # لحظه رسیدن روح به گلوگاه (جان دادن)، اوج کراهت دشمن اهل بیت<br /> # مشاهده عذاب توسط ناصبی در لحظه مرگ<br /> # عذاب برزخی ناصبی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # بی‌ارزش بودن عبادات ناصبی بدون ایمان به ولایت<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ قبض روح/قبض روح مخالفان ولایت<br /> #معاد/موت/ قبض روح/قبض روح شخص ناصب امام علی علیه السلام<br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/ لزوم جای گرفتن امر ولایت در قلب <br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/شرط ایمان به ولایت در آیه مشاجره<br /> #امامت/ ایمان واقعی به ولایت اهل بیت ع/شرط ایمان، جای گیری ولایت در قلب است نه نماز و روزه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح مخالفان ولایت<br /> #قبض روح شخص ناصب امام علی علیه السلام<br /> #لزوم جای گرفتن امر ولایت در قلب <br /> #شرط ایمان به ولایت در آیه مشاجره<br /> #شرط ایمان، جای گیری ولایت در قلب است نه نماز و روزه<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> {{متن حدیث|5- شي، تفسير العياشي عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا أَحَدُكُمْ حِينَ يَبْلُغُ نَفْسُهُ هَاهُنَا يَنْزِلُ عَلَيْهِ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أُعْطِيتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى مَنْزِلِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَسْكَنِكَ‏ فِي الْجَنَّةِ وَ انْظُرْ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ع رُفَقَاؤُكَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 178<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت ملک‌الموت به تحقق امید مؤمن<br /> # بشارت ملک‌الموت به زوال ترس مؤمن<br /> # گشایش باب بهشت برای محتضر مؤمن<br /> # نمایش منزل بهشتی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # معرفی پیامبر و ائمه به عنوان رفیقان اخروی<br /> # تفسیر بشارت دنیوی به مشاهدات احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه نمایش پاداش پیش از مرگ کامل<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام احتضار<br /> # حکمت معرفی رفقای اخروی در بالین<br /> # اهمیت دیدار ائمه برای تسکین محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}<br /> # قبض روح مومن<br /> # گفتگوی ملک الموت با مومن در لحظه مرگ<br /> # بشارت ملک الموت به مومن در لحظه جان دادن<br /> # بشارت ملک الموت به امنیت مومن در لحظه مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت در لحظه مرگ در قبر مومن<br /> # مومن و مشاهده جایگاه خود در بهشت در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین{{ع}}، همراهان مومن در دنیا و آخرت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # قبر، منزل مومن<br /> # بهشت، مسکن مومن<br /> # پیامبراکرم، امام علی و حسنین، رفقای مومن در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> {{متن حدیث|6- شي، تفسير العياشي عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع مَا يُصْنَعُ بِأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَكَانَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَكَانَهُ مِنَّا إِلَّا أَنْ يَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا ثُمَّ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ أَ لَا أُبَشِّرُكَ يَا أَبَا حَمْزَةَ فَقُلْتُ بَلَى جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع مَعَهُ يَقْعُدُ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ مَا تَعْرِفُنِي أَنَا رَسُولُ اللَّهِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَمَا أَمَامَكَ خَيْرٌ لَكَ مِمَّا خَلَّفْتَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ أَمِنْتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ هَجَمْتَ عَلَيْهِ «1» أَيَّتُهَا الرُّوحُ اخْرُجِي إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَ رِضْوَانِهِ وَ يَقُولُ لَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِثْلَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَ لَا أُخْبِرُكَ بِذَلِكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ قَوْلِ اللَّهِ: (الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ ..) الْآيَةَ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) أي انتهيت إليه بغتة على غفلة منك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو نشانه مشاهده منزلت<br /> # حضور پیامبر و علی در بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر به زوال ترس مؤمن<br /> # بشارت پیامبر به تحقق امید مؤمن<br /> # دعوت پیامبر به سوی روح الله<br /> # تأیید علی بر سخنان پیامبر در بالین<br /> # تفسیر بشارت به آیه تقوا و ایمان<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مشاهده منزلت تا احتضار<br /> # حکمت حضور مشترک پیامبر و علی<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام مرگ<br /> # اهمیت اطمینان بخشی به محتضر مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # بشارت‌های امام باقر به رخدادهای لحظه مرگ برای مومن<br /> # حضور پیامبر و امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت رسول خدا از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # بشارت امیرالمومنین به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت امیرالمومنین از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # تفسیر قرآن توسط امام<br /> # علم امام به قرآن<br /> # علم امام به غیب (احوالات مرگ)<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|7- جا، المجالس للمفيد عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَهْدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: دَخَلَ الْحَارِثُ الْهَمْدَانِيُّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ ع فِي نَفَرٍ مِنَ الشِّيعَةِ وَ كُنْتُ فِيهِمْ فَجَعَلَ الْحَارِثُ يَتَّئِدُ فِي مِشْيَتِهِ وَ يَخْبِطُ الْأَرْضَ بِمِحْجَنِهِ وَ كَانَ مَرِيضاً فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ كَانَتْ لَهُ مِنْهُ مَنْزِلَةٌ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ يَا حَارِثُ فَقَالَ نَالَ الدَّهْرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنِّي وَ زَادَنِي أَوْباً غَلِيلًا اخْتِصَامُ أَصْحَابِكَ بِبَابِكَ قَالَ وَ فِيمَ خُصُومَتُهُمْ قَالَ فِيكَ وَ فِي الثَّلَاثَةِ مِنْ قَبْلِكَ «2» فَمِنْ مُفْرِطٍ مِنْهُمْ غَالٍ وَ مُقْتَصِدٍ تَالٍ وَ مِنْ مُتَرَدِّدٍ مُرْتَابٍ لَا يَدْرِي أَ يُقْدِمُ أَمْ يُحْجِمُ فَقَالَ حَسْبُكَ يَا أَخَا هَمْدَانَ أَلَا إِنَّ خَيْرَ شِيعَتِي النَّمَطُ «3» الْأَوْسَطُ إِلَيْهِمْ يَرْجِعُ الْغَالِي وَ بِهِمْ يَلْحَقُ التَّالِي فَقَالَ لَهُ الْحَارِثُ لَوْ كَشَفْتَ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي الرَّيْنَ عَنْ قُلُوبِنَا وَ جَعَلْتَنَا فِي ذَلِكَ عَلَى بَصِيرَةٍ مِنْ أَمْرِنَا قَالَ قَدْكَ‏ فَإِنَّكَ امْرُؤٌ مَلْبُوسٌ عَلَيْكَ إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُعْرَفُ بِالرِّجَالِ بَلْ بِآيَةِ الْحَقِّ فَاعْرِفِ الْحَقَّ تَعْرِفْ أَهْلَهُ يَا حَارِثُ إِنَّ الْحَقَّ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ وَ الصَّادِعَ «4» بِهِ مُجَاهِدٌ وَ بِالْحَقِّ أُخْبِرُكَ فَأَرْعِنِي سَمْعَكَ ثُمَّ خَبِّرْ بِهِ مَنْ كَانَتْ لَهُ حَصَانَةٌ مِنْ أَصْحَابِكَ أَلَا إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ وَ صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ قَدْ صَدَّقْتُهُ وَ آدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَ الْجَسَدِ ثُمَّ إِنِّي صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ فِي أُمَّتِكُمْ حَقّاً فَنَحْنُ الْأَوَّلُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَ نَحْنُ خَاصَّتُهُ يَا حَارِثُ وَ خَالِصَتُهُ وَ أَنَا صَفْوُهُ وَ وَصِيُّهُ وَ وَلِيُّهُ وَ صَاحِبُ نَجْوَاهُ وَ سِرِّهِ أُوتِيتُ فَهْمَ الْكِتَابِ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ وَ عِلْمَ الْقُرُونِ وَ الْأَسْبَابِ وَ اسْتُودِعْتُ أَلْفَ مِفْتَاحٍ يَفْتَحُ كُلُّ مِفْتَاحٍ أَلْفَ بَابٍ يُفْضِي كُلُّ بَابٍ إِلَى أَلْفِ عَهْدٍ «5» وَ أُيِّدْتُ وَ اتُّخِذْتُ وَ أُمْدِدْتُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ نَفْلًا وَ إِنَّ ذَلِكَ لَيَجْرِي لِي وَ لِمَنْ تَحَفَّظَ «6» مِنْ ذُرِّيَّتِي مَا جَرَى اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ حَتَّى يَرِثَ اللَّهُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْهَا وَ أُبَشِّرُكَ يَا حَارِثُ لَتَعْرِفُنِي عِنْدَ الْمَمَاتِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ وَ عِنْدَ الْمُقَاسَمَةِ قَالَ الْحَارِثُ وَ مَا الْمُقَاسَمَةُ قَالَ مُقَاسَمَةُ النَّارِ أُقَاسِمُهَا قِسْمَةً صَحِيحَةً أَقُولُ هَذَا وَلِيِّي فَاتْرُكِيهِ وَ هَذَا عَدُوِّي فَخُذِيهِ ثُمَّ أَخَذَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع بِيَدِ الْحَارِثِ - فَقَالَ يَا حَارِثُ أَخَذْتُ بِيَدِكَ كَمَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِيَدِي فَقَالَ لِي وَ قَدْ شَكَوْتُ إِلَيْهِ حَسَدَ قُرَيْشٍ وَ الْمُنَافِقِينَ لِي إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَخَذْتُ بِحَبْلِ اللَّهِ وَ بِحُجْزَتِهِ يَعْنِي عِصْمَتَهُ مِنْ ذِي الْعَرْشِ تَعَالَى وَ أَخَذْتَ أَنْتَ يَا عَلِيُّ بِحُجْزَتِي وَ أَخَذَ ذُرِّيَّتُكَ بِحُجْزَتِكَ وَ أَخَذَ شِيعَتُكُمْ بِحُجَزِكُمْ فَمَا ذَا يَصْنَعُ اللَّهُ بِنَبِيِّهِ وَ مَا يَصْنَعُ نَبِيُّهُ بِوَصِيِّهِ خُذْهَا إِلَيْكَ يَا حَارِثُ قَصِيرَةٌ مِنْ طَوِيلَةٍ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَكَ مَا اكْتَسَبْتَ يَقُولُهَا ثَلَاثاً فَقَامَ الْحَارِثُ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَ يَقُولُ مَا أُبَالِي بَعْدَهَا مَتَى لَقِيتُ الْمَوْتَ أَوْ لَقِيَنِي.}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(2)في كشف الغمّة ص 123 هكذا: قال: فى شأنك و البلية من قبلك. و في ذيل ص 3 من الأمالي للمفيد جعله بدلا عما في المتن.}}<br /> <br /> {{عربی|(3)النمط: جماعة من الناس أمرهم واحد.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) صدع بالحق. تكلم به جهارا.}}<br /> <br /> {{عربی|(5) في نسخة: الف الف.}}<br /> <br /> {{عربی|(6) في نسخة: استحفظ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 180<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن محمد بن علي بن مهدي و غيره عن محمد بن علي بن عمرو مثله}} «2» <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|يتّئد أي يتثبّت و يتأنّى من التؤدة و في ما يتأوّد أي يتعوج و خبطه ضربه شديدا و المحجن كمنبر العصا المعوجة و أوب كفرح غضب و في ما أوارا و غليلا و الأوار بالضم حرارة الشمس و حرارة العطش و الغليل الحقد و الضغن و حرارة الحب و الحزن و أحجم عنه كفّ أو نكص هيبة و قد إذا كانت اسمية تكون على وجهين اسم فعل مرادفة ليكفي نحو قولهم قدني درهم و اسم مرادف لحسب ذكره الفيروزآبادي و قال أرعني سمعك و راعني استمع لمقالي قوله ع نفلا أي زائدا على ما أعطيت من الفضائل و الكرائم قوله ع قبلا أي مقابلة و عيانا و قوله ع تخاله أي تظنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اختلاف شیعیان درباره منزلت امیرالمؤمنین(ع)<br /> # توصیه امام علی(ع) به اعتدال در اعتقاد<br /> # شناخت حق به جای شناخت دین از طریق افراد<br /> # اعلام مقام صدیقیت اول امام علی(ع)<br /> # سپرده شدن هزار مفتاح دانش به امام علی(ع)<br /> # جریان شب قدر برای امام و فرزندانش<br /> # مقاسمه آتش توسط امام علی(ع) در قیامت<br /> # تمسک پیامبر(ص) به خدا و امام به پیامبر<br /> # همراهی انسان با کسی که دوستش دارد<br /> # آرامش حارث همدانی پس از شنیدن سخنان امام<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت اعتدال در اعتقادات مذهبی<br /> # معیار شناخت دین از طریق حق<br /> # فلسفه وراثت علم و ولایت در اهل‌بیت<br /> # رابطه محبت با سرنوشت اخروی انسان<br /> # نقش امام در نجات شیعیان در قیامت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی امیرالمومنین با حارث همدانی پیرامون جایگاه خود و مومنان پس از مرگ<br /> # دیدگاه سه گروه از شیعیان نسبت به مقام و منزلت امیرالمومنین<br /> # ناراحتی حارث از افراط، تفریط و تشکیک شیعیان نسبت به امیرالمومنین<br /> # بهترین شیعیان امیرالمومنین از منظر آن حضرت<br /> # میانه روها بهترین شیعیان امیرالمومنین<br /> # لازمه شناخت اهل حق، شناخت خود حق<br /> # تصدیق پیامبر توسط امیرالمومنین، قبل از خلقت آدم{{ع}}<br /> # امیرالمومنین، نخستین دوست پیامبر در امت اسلام<br /> # اهل بیت، خاص‌ترین و برگزیده‌ترین بندگان خدا<br /> # امیرالمومنین، وصی پیامبر<br /> # امیرالمومنین، صاحب سر و مناجات پیامبر<br /> # علم امیرالمومنین به قرآن<br /> # علم امیرالمومنین به قرون و اسباب<br /> # گستره علم امام<br /> # تایید امامان با شب قدر<br /> # مژده امیرالمومنین به شناخت آن حضرت توسط حارث در هنگام مرگ و پس از آن<br /> # امیرالمومنین تقسیم کننده اهل آتش <br /> # عدالت امیرالمومنین در تقسیم اهل آتش<br /> # همنشینی انسان پس از مرگ با کسی که او را دوست دارد<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین مقسم بهشت و جهنم<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|8- فس، تفسير القمي أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا يَمُوتُ مُوَالٍ لَنَا مُبْغِضٌ لِأَعْدَائِنَا إِلَّا وَ يَحْضُرُهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَيَرَوْنَهُ وَ يُبَشِّرُونَهُ وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ مُوَالٍ لَنَا يَرَاهُمْ بِحَيْثُ يَسُوؤُهُ وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ قَوْلُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع لِحَارِثٍ الْهَمْدَانِيِ‏: يَا حَارِ هَمْدَانَ مَنْ يَمُتْ يَرَنِي *** مِنْ مُؤْمِنٍ أَوْ مُنَافِقٍ قُبُلًا.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 181<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) هنگام مرگ موالیان<br /> # بشارت پیامبر(ص) و ائمه(ع) به موالیان هنگام مرگ<br /> # رؤیت دشمنان اهل‌بیت(ع) از ائمه به شکل ناخوشایند<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط مؤمن و منافق هنگام مرگ<br /> # شرط بغض دشمنان برای حضور ائمه(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با تجربه مرگ<br /> # تفاوت تجربه مرگ مؤمن و منافق<br /> # اهمیت بغض دشمنان در کنار محبت اهل‌بیت(ع)<br /> # نقش ائمه(ع) در آرامش روانی هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت تولی و تبری<br /> # نقش و اثر تولی و تبری در هنگام مرگ<br /> # اهمیت بغض دشمنان اهل بیت<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # حضور پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ به مومن محتضر<br /> # کیفیت مرگ مومن<br /> # مشاهده اهل بیت توسط محتضر، مومن یا منافق<br /> # مشاهده اهل بیت با چهره ناراحت توسط منافق در حال احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و منافق در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|9- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْمَرَاغِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ السَّبِيعِيِّ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ حُبِّي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ يَا حَارِثُ أَ تُحِبُّنِي قُلْتُ نَعَمْ وَ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَمَا لَوْ بَلَغَتْ نَفْسُكَ الْحُلْقُومَ رَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا أَذُودُ «1» الرِّجَالَ عَنِ الْحَوْضِ ذَوْدَ غَرِيبَةِ الْإِبِلِ لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا مَارٌّ عَلَى الصِّرَاطِ بِلِوَاءِ الْحَمْدِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ ص لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ: «2».}}<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي المفيد عن المرزباني عن عبد الله بن الحسن عن محمد بن رشيد قال آخر شعر قاله السيد بن محمد رحمه الله قبل وفاته بساعة و ذلك أنه أغمي عليه و اسود لونه ثم أفاق و قد ابيض وجهه و هو يقول‏: «أحب الذي من مات من أهل وده *** تلقاه بالبشرى لدى الموت يضحك‏». «و من مات يهوي غيره من عدوه *** فليس له إلا إلى النار مسلك‏». «أبا حسن تفديك نفسي و أسرتي *** و مالي و ما أصبحت في الأرض أملك‏». «أبا حسن إني بفضلك عارف *** و إني بحبل من هواك لممسك‏»}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار حارث همدانی با امیرالمؤمنین(ع)<br /> # اظهار محبت حارث به امیرالمؤمنین(ع)<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط محبان هنگام مرگ<br /> # راندن مردم از حوض توسط امیرالمؤمنین(ع)<br /> # حمل لوای حمد توسط امیرالمؤمنین(ع) در صراط<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با رؤیت امام هنگام مرگ<br /> # نقش امیرالمؤمنین(ع) در حوض کوثر<br /> # مقام امیرالمؤمنین(ع) در پیشاپیش پیامبر(ص)<br /> # پاداش محبت اهل‌بیت(ع) در آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # عشق حارث همدانی به امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین، حامل لوای حمد<br /> # امیرالمومنین و حوض کوثر<br /> # مشاهده امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # منازل امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|10- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ أَخِيهِ عَلِيٍّ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَابُورَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ فِي الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ذَلِكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص يَرَى مَا يَسُرُّهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَمَا تَرَى الرَّجُلَ إِذَا يَرَى مَا يَسُرُّهُ فَتَدْمَعُ عَيْنُهُ وَ يَضْحَكُ:}}.<br /> <br /> {{متن حدیث|كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن علي بن الحكم عن معاوية بن وهب مثله: «2»- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر فضالة مثله- مع، معاني الأخبار ابن الوليد عن الصفار عن ابن معروف عن علي بن مهزيار عن فضالة مثله}} «3».<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اشک ریختن چشم مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر(ص) توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # دیدن امور مسرت‌بخش توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # خندیدن مؤمن هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه اشک با شادی درونی هنگام مرگ<br /> # حکمت نمایش بشارت‌ها به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفسیر واکنش‌های ظاهری مؤمن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر(ص) در تجربه مرگ مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # گریان شدن چشم مومن در لحظه مرگ<br /> # گریه مومن محتضر از شوق مشاهده پیامبراکرم<br /> # حضور پیامبر بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر <br /> # ولایت تکوینی پیامبر<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> {{متن حدیث|11- فس، تفسير القمي {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً}} قَالَ إِذَا حَضَرَ الْمُؤْمِنَ الْوَفَاةُ نَادَى مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي}} راضِيَةً بِوَلَاءِ عَلِيٍ‏ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَلَا يَكُونُ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا اللُّحُوقُ بِالنِّدَاءِ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 183<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ندای الهی به نفس مطمئنه هنگام مرگ<br /> # رضایت از ولایت علی(ع) در ندای الهی<br /> # رضایت از ثواب در ندای الهی<br /> # دعوت به ورود در زمره بندگان الهی<br /> # دعوت به ورود در بهشت هنگام مرگ<br /> # انحصار همت مؤمن در پیوستن به ندای الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با اطمینان قلبی هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت الهی برای زدودن دلواپسی<br /> # اهمیت ولایت در تحقق رضایت متقابل<br /> # تأثیر ندای الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احتضار مومن<br /> # ندای الهی به مومن هنگام احتضار<br /> # خطاب «نفس مطمئنة» به مومن هنگام احتضار از سوی خدا<br /> # رضایت نفس مومن هنگام بازگشت به خدا به ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین در هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در دخول به بهشت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة}}<br /> # پیوستن به عبادالله در بهشت، تمام همت مومن محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> {{متن حدیث|12- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تمسک به دستورات الهی برای غبطه هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده آنچه مؤمن دوست دارد هنگام مرگ<br /> # بشارت الهی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # روشنی چشم مؤمن با بشارت الهی<br /> # محبت به لقای الهی پس از بشارت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تقوا با غبطه هنگام مرگ<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) برای آرامش مؤمن<br /> # تأثیر بشارت الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> # اهمیت استقامت برای دیدار پیامبر(ص) هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تمسک به اوامر الهی<br /> # وجوب اطاعت اطاعت از اوامر الهی<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت الهی به مومن محتضر<br /> # روشنی چشم مومن هنگام اختضار<br /> # عشق مومن محتضر به پیوستن به پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|13- ير، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ يَحْيَى الْخَثْعَمِيِّ عَنْ بُرَيْدِ «1» بْنِ مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع (اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ)، فَقَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَمُوتُ وَ لَا كَافِرٍ فَيُوضَعُ فِي قَبْرِهِ حَتَّى يُعْرَضَ عَمَلُهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَى عَلِيٍّ ع فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَى آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَى الْعِبَادِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) بريد - وزان زبير - بن معاوية العجليّ، أبو القاسم، عربى، روى عن أبي عبد اللّه و أبى جعفر عليهما السلام، مات في حياة أبي عبد اللّه عليه السلام و قيل: فى سنة 150، و الرجل وجه من وجوه أصحابنا، و فقيه من أكابر فقهائنا، له محل عند الأئمّة عليهم السلام، قال الكشّيّ: إنّه ممن اتفقت العصابة على تصديقه، و ممن انقادوا له بالفقه، و روى أخبارا كثيرة في فضله و توثيقه عن الأئمّة، يوجد ترجمته في ص 155 من رجال الكشّيّ، و في ص 81 من النجاشيّ، و فصل الفاضل المامقاني ترجمته في ج 1 ص 164 فليراجع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عرضه اعمال مؤمن و کافر بر پیامبر(ص)<br /> # عرضه اعمال بر امام علی(ع) پس از مرگ<br /> # عرضه اعمال بر همه ائمه(ع) به ترتیب<br /> # زمان عرضه اعمال پیش از دفن میت<br /> # شمول عرضه اعمال بر مؤمن و کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با نظارت بر اعمال بندگان<br /> # فلسفه عرضه اعمال بر معصومین(ع)<br /> # اهمیت آگاهی از حضور ائمه(ع) در برزخ<br /> # تفسیر آیه عرضه اعمال بر مؤمنین<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه{{متن قرآن|اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}<br /> # عرضه اعمال در قبر<br /> # عرضه اعمال مومن و کافر هنگام مرگ بر پیامبر و امام علی<br /> # اهمیت پذیرش نبوت پیامبر و ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> {{متن حدیث|14- سن، المحاسن أَبِي عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِاللَّهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع مَا بَيْنَ مَنْ وَصَفَ هَذَا الْأَمْرَ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيُقَالُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ قَدِمْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَتَخَوَّفُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ إِنَّ أَمَامَكَ لَإِمَامَ صِدْقٍ اقْدَمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ ع}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مؤمن پس از مرگ<br /> # زوال ترس‌های مؤمن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) در برزخ<br /> # معرفی امام علی(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با آرامش در مرگ<br /> # اهمیت امید به لقای معصومین(ع)<br /> # فلسفه بشارت الهی به مؤمنان<br /> # تأثیر اعتقاد بر تجربه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بشارت به مومن هنگام مرگ<br /> # رسیدن مومن به آرزوهای خود در هنگام مرگ<br /> # بشارت به امنیت مومن در هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|15- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ «3» عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَلِيدِ النَّخَعِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي ع أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ‏ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ - وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ - وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}} فَنَحْنُ وَ اللَّهِ ذُرِّيَّةُ رَسُولِ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|(3) عقبة بضم العين و سكون القاف.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 184<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # مشاهده مؤمن از حقایق شادی‌بخش هنگام مرگ<br /> # شهادت امام صادق(ع) بر سخن امام باقر(ع)<br /> # اهل‌بیت به عنوان ذریه پیامبر در آیه ۳۸ سوره رعد<br /> # غبطه و روشنی چشم مؤمن در لحظه احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا لحظه مرگ<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین جان‌کندن<br /> # اهمیت انتساب اهل‌بیت(ع) به پیامبر(ص)<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رسیدن مومن به خوشبختی با رسیدن جان او به گلوگاه<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}}<br /> # اهل بیت، ذریه رسول خدا<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|16- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ شَجَرَةَ «1» أَخِي بَشِيرٍ النَّبَّالِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يُعَايِنَ مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) هو شجرة بن ميمون بن أبي أراكة النبال الوابشى، مولاهم الكوفيّ، ثقة و من وجوه الاصحاب و أجلائهم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # نزدیکی مؤمن به مشاهده آنچه چشم او را روشن می‌کند<br /> # قرب لحظه مرگ با دیدن حقایق شادی‌بخش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا هنگام جان‌کندن<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین احتضار<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده قریب‌الوقوع حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|17- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْزَنُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ «2».}}<br /> <br /> {{عربی|(2) رواه الكليني كما يأتي تحت رقم 55.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت امنیت از غم دنیا هنگام جان‌کندن<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور حضرت فاطمه(س) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آغاز بشارت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تسلی مؤمن با یادآوری پایان رنج دنیوی<br /> # رابطه ایمان با حضور معصومان(ع) هنگام مرگ<br /> # اهمیت بشارت به اهل‌بیت(ع) برای تسکین جان‌کندن<br /> # حکمت اعلام امنیت از غم در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # در امان بودن مومن از غم و اندوه دنیا هنگام رسیدن جانش به گلوگاه<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور فاطمه زهرا بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|18- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ الطَّائِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهَةً لِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ وَ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ فَيَنْقَطِعُ عَنْهُ أَهْوَالُ الدُّنْيَا وَ مَا كَانَ يُحَاذِرُ مِنْهَا وَ يُقَالُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا فَاطِمَةَ فَلَا تَذْكُرْهَا.}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله و في آخره و يقال له أمامك رسول الله ص و علي و الأئمة.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اوج نفرت دشمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # اوج شادی مؤمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # قطع اهوال دنیا از مؤمن در احتضار<br /> # قطع ترس‌های دنیوی از مؤمن در احتضار<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) برای مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تضاد واکنش مؤمن و کافر به ولایت<br /> # فلسفه تشدید احساسات متضاد در لحظه مرگ<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت قطع اهوال دنیا برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دشمنی کافر با ولایت<br /> # بغض کافر از ولایت<br /> # شدیدترین حالت نفرت دشمن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، شدیدترین حالت دشمنی کافر با ولایت<br /> # مرگ کافر<br /> # مرگ دشمن ولایت<br /> # مرگ مومن<br /> # مرگ مومن ولایتمدار<br /> # بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت<br /> # نفش ولایت در بروز حالات دشمنی و شادمانی در انسان در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت در لحظه مرگ<br /> # انقطاع هراس دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # انقطاع خوف از مشکلات دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و تهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نوزدهم==<br /> {{متن حدیث|19- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِمَّا أُرَدِّدُ هَذَا الْكَلَامَ عَلَيْكُمْ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ‏ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ يَأْتِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع فَيَقُولَانِ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَأَمَامَكَ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 185<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تکرار امام صادق(ع) تعلیم لحظه مرگ<br /> # رسیدن جان به گلو آستانه غبطه مؤمن<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن محتضر<br /> # حضور امام علی(ع) نزد مؤمن محتضر<br /> # بشارت امنیت از ترس‌ها هنگام احتضار<br /> # بشارت تحقق آرزوها برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت تکرار تعالیم مرگ برای مؤمنان<br /> # فلسفه تأخیر غبطه تا لحظه جان‌کندن<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت بشارت دوگانه در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حیا و شرم امام از تکرار یادآوری مرگ اصحاب به آنها<br /> # مرگ، فاصله میان مومن و رسیدن به خوشبختی و شادمانی<br /> # امان مومن از خوف دنیا در لحظه مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر و امیرمومنان به عدم خوف و امنیت مومن محتضر <br /> # جایگاه پیامبر و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرمومنان<br /> <br /> ==حدیث بیستم==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|20- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَا وَ الْمُعَلَّى بْنُ خُنَيْسٍ فَقَالَ يَا عُقْبَةُ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا هَذَا الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْوَرِيدِ قَالَ ثُمَّ اتَّكَأَ وَ غَمَزَ إِلَيَّ الْمُعَلَّى أَنْ سَلْهُ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ فَأَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى فَرَدَّدَ عَلَيْهِ بضعة عشر [بِضْعَ عَشْرَةَ] مَرَّةً أَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى «1» فَقَالَ فِي كُلِّهَا يَرَى لَا يَزِيدُ عَلَيْهَا ثُمَّ جَلَسَ فِي آخِرِهَا فَقَالَ يَا عُقْبَةُ قُلْتُ لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ فَقَالَ أَبَيْتَ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّمَا دِينِي مَعَ دَمِي فَإِذَا ذَهَبَ دَمِي كَانَ ذَلِكَ وَ كَيْفَ بِكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ كُلَّ سَاعَةٍ وَ بَكَيْتُ فَرَقَّ لِي فَقَالَ يَرَاهُمَا وَ اللَّهِ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَنْ هُمَا فَقَالَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع يَا عُقْبَةُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ أَبَداً حَتَّى تَرَاهُمَا.}}<br /> <br /> (1) في الكافي: فقلت له بضع عشر مرة: أى شي‏ء يرى؟.<br /> (2) في المصدر: فيقدم عليه. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # انحصار قبولی عمل در ولایت اهل‌بیت(ع)<br /> # نزدیکی لحظه مرگ به مشاهدۀ حقایق<br /> # اصرار راوی برای دانستن مشاهدات احتضار<br /> # مشاهدۀ پیامبر(ص) و امام علی(ع) هنگام مرگ<br /> # حتمیت دیدار مؤمن با پیامبر(ص) و علی(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معرفت برای آرامش در مرگ<br /> # رابطۀ ایمان با بشارت‌های برزخی<br /> # تردید امام در افشای حقایق غیبی<br /> # رحمت امام به شاگرد مشتاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در پذیرش اعمال<br /> # مشاهدات محتضر هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر مومن یا کافر<br /> # مهربانی امام با اصحاب خود<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> ===بخش دوم:===<br /> {{متن حدیث|قُلْتُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمَا الْمُؤْمِنُ أَيَرْجِعُ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ لَا بَلْ يَمْضِي أَمَامَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَقُولَانِ شَيْئاً جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ نَعَمْ يَدْخُلَانِ جَمِيعاً عَلَى الْمُؤْمِنِ فَيَجْلِسُ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ رَأْسِهِ وَ عَلِيٌّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَيُكِبُّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي خَيْرٌ لَكَ مِمَّا تَتْرُكُ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَنْهَضُ رَسُولُ اللَّهِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ «2» عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا حَتَّى يُكِبَّ عَلَيْهِ فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الَّذِي كُنْتَ تُحِبُّنِي أَمَا لَأَنْفَعُكَ «3» ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَا إِنَّ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. قُلْتُ: أَيْنَ هَذَا جُعِلْتُ فِدَاكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ؟ قَالَ: فِي سُورَةِ يُونُسَ قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 186<br /> <br /> {{عربی|(3) في المصدر: لانفعنك. م.}}<br /> {{عربی|شي، تفسير العياشي عن عقبة بن خالد مثله}} <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|إنما ديني مع دمي المراد بالدم الحياة أي لا أترك طلب الدين ما دمت حيا فإذا ذهب دمي أي مت كان ذلك أي ترك الطلب أو المعنى أنه إنما يمكنني تحصيل الدين ما دمت حيا فقوله فإذا ذهب دمي استفهام إنكاري أي بعد الموت كيف يمكنني طلب الدين و في شي، تفسير العياشي فإذا ذهب ديني كان ذلك فالمعنى أن ديني مقرون بحياتي فمع عدم الدين فكأني لست بحي فقوله كان ذلك أي كان الموت و في الكافي «1» إنما ديني مع دينك فإذا ذهب ديني كان ذلك أي إن ديني إنما يستقيم إذا كان موافقا لدينك فإذا ذهب ديني لعدم علمي بما تعتقده كان ذلك أي الخسران و الهلاك و العذاب الأبدي أشار إليه مبهما لتفخيمه و أما استشهاده ع بالآية فالظاهر أنه فسر البشرى في الحياة الدنيا بما يكون عند الموت و يحتمل أن يكون ع فسر البشرى في الآخرة بذلك لأن تلك الحالة من مقدمات النشأة الآخرة فالبشرى في الحياة الدنيا بالمنامات الحسنة كما ورد في أخبار أخر أو بما بشر الله في كتبه و على لسان أنبيائه و الأول أظهر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم بازگشت مؤمن پس از مشاهده<br /> # ورود پیامبر(ص) و علی(ع) بر بالین مؤمن<br /> # نشستن پیامبر(ص) بر سر مؤمن محتضر<br /> # نشستن علی(ع) بر پای مؤمن محتضر<br /> # بشارت پیامبر(ص) به برتری آخرت<br /> # بشارت علی(ع) به سود ولایت<br /> # استشهاد به آیه بشارت در سوره یونس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تجسم حضور معنوی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت محبت علی(ع) برای نجات<br /> # رابطه ایمان و تقوا با بشارت برزخی<br /> # تفسیر عرفانی آیه بشارت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عاقبت بخیری مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور پیامبراکرم نزد سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرمومنان کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضور همزمان پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر<br /> # بشارت امیرمومنان به مومن محتضر<br /> # تصریح قرآن به بشارت‌ به مومن هنگام احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ...}}<br /> <br /> ==حدیث بیست و یکم==<br /> {{متن حدیث|21- سن، المحاسن مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ الْخَطَّابِ الْكُوفِيِّ وَ مُصْعَبٍ الْكُوفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِسَدِيرٍ «2» وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ وَ عَجَّلَ رُوحَهُ إِلَى الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى سُرُوراً «3» أَوْ تَبَيَّنَ لَهُ النَّدَامَةُ وَ الْحَسْرَةُ إِلَّا أَنْ يُعَايِنَ مَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ وَ أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ «4» رُوحِهِ فَيُنَادِي رُوحَهُ فَتَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَمَا يُحِسُّ بِخُرُوجِهَا وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ لِمَنْ كَانَ وَرِعاً مُوَاسِياً لِإِخْوَانِهِ وَصُولًا لَهُمْ «1» وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ وَرِعٍ وَ لَا وَصُولٍ «2» لِإِخْوَانِهِ قِيلَ لَهُ مَا مَنَعَكَ مِنَ الْوَرَعِ وَ الْمُوَاسَاةِ لِإِخْوَانِكَ أَنْتَ مِمَّنِ انْتَحَلَ الْمَحَبَّةَ بِلِسَانِهِ وَ لَمْ يُصَدِّقْ ذَلِكَ بِفِعْلٍ وَ إِذَا لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع لَقِيَاهُمَا مُعْرِضَيْنِ مُقَطِّبَيْنِ فِي وَجْهِهِ غَيْرَ شَافِعَيْنِ لَهُ قَالَ سَدِيرٌ مَنْ جَدَعَ اللَّهُ أَنْفَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَهُوَ ذَاكَ «3».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 187<br /> <br /> (2) في المصدر: و لا وصولا. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: فهو ذلك. م.<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|جدع الأنف أي قطعه كناية عن المذلة أي من أذله الله يكون كذلك و يحتمل أن يكون من استفهاما أي من يكون كذلك فقوله جدع الله أنفه جملة دعائية فأجاب ع بأنه هو الذي ذكرت لك سابقا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فاصله کوتاه مرگ تا مشاهده سرنوشت<br /> # حضور دو فرشته نگهبان هنگام مرگ<br /> # فرا آمدن ملک‌الموت برای قبض روح<br /> # خروج آسان روح مؤمن از بدن<br /> # استشهاد به آیه نفس مطمئنه<br /> # شرط ورع و مواسات برای آرامش مرگ<br /> # بازخواست از مدعی محبت بی‌عمل<br /> # اعراض پیامبر(ص) و امام علی(ع) از مؤمن بی‌عمل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ورع با آرامش احتضار<br /> # اهمیت مواسات برادران در پذیرش ایمان<br /> # تفاوت ادعای زبانی و تصدیق عملی<br /> # پیامد اعراض معصومین در برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ملک الموت مامور قبض روح<br /> # قبض روح توسط ملک الموت در حضور دیگر فرشتگان<br /> # کیفیت قبض روح<br /> # کیفیت خروج روح توسط ملک الموت<br /> # عدم احساس خروج روح از بدن توسط مومن<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة ...}}<br /> # اختصاص مقام رضای مومن از خدا و بالعکس به مومنانی با سه خصلت<br /> # توبیخ غیر اهل ورع در هنگام احتضار<br /> # توبیخ غیر یاری کنندگان مومنان در هنگام احتضار<br /> # عدم کفایت اظهار محبت به مومن بدون عمل<br /> # لزوم تصدیق محبت لسانی با عمل<br /> # مواجهه غیر اهل ورع با پیامبراکرم و امیرمومنان در آخرت<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از غیر اهل ورع<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از محب بی عمل<br /> # جایگاه پیامبر اسلام و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث بیست و دوم==<br /> {{متن حدیث|22- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْتَعِينُوا عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَإِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِمَا هُوَ عَلَيْهِ لَوْ قَدْ صَارَ فِي حَدِّ الْآخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِ الدُّنْيَا عَنْهُ فَإِذَا كَانَ فِي ذَلِكَ الْحَدِّ عَرَفَ أَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعِيمَ وَ الْكَرَامَةَ مِنَ اللَّهِ وَ الْبُشْرَى بِالْجَنَّةِ وَ أَمِنَ مِمَّنْ كَانَ يَخَافُ وَ أَيْقَنَ أَنَّ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ مَنْ خَالَفَ دِينَهُ عَلَى بَاطِلٍ هَالِكٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''توصیه به تقوا و ورع''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و تهذیب نفس''')<br /> # '''استعانت به ورع برای استقامت دینی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و سلوک دینی''')<br /> # '''استعانت به اجتهاد در طاعت الهی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و عبادات''')<br /> # '''بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (شادی مؤمن محتضر در آستانه آخرت) / بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت<br /> # '''قطع تعلق دنیا هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / قطع تعلق دنیا هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده نعیم و کرامت الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / مشاهده نعیم و کرامت الهی<br /> # '''بشارت بهشت در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت بهشت در لحظه احتضار<br /> # '''امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / امنیت از ترس‌های گذشته<br /> # '''یقین به حقانیت دین خود''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به حقانیت دین خود<br /> # '''یقین به هلاکت مخالفان دین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به هلاکت مخالفان دین<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ورع با استقامت بر ولایت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و ولایت''')<br /> # '''اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ''': مرگ / الاستعداد للموت / الحث علی الاستعداد للموت / اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ<br /> # '''تبدیل ترس به امنیت در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس به امنیت در احتضار<br /> # '''کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت<br /> # '''حکمت شادی مؤمن در لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادی مؤمن در لحظه مرگ / فلسفه شادی مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تقوا<br /> # لزوم استعانت از خدا در تلاش در راه اطاعت از او<br /> # لزوم استعانت از خدا در ورع<br /> # بیشترین حال خوشبختی هنگام مرگ و انقطاع از دنیا<br /> # یقین به حقانیت اسلام در لحظه مرگ<br /> # یقین به بطلان مخالفان با اسلام در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در آستانه مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و سوم==<br /> {{متن حدیث|23- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى «4» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَمَا إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ ثُمَّ قَالَ لَا بَلْ إِلَى هَاهُنَا وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ فَيَأْتِيهِ الْبَشِيرُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 188<br /> <br /> {{عربی|(4) قتيبة مصغرا، و أعشى بفتح الهمزة، و سكون العين، و فتح الشين، بعدها الف مقصورة، قال النجاشيّ في ص 223 من رجاله: قتيبة بن محمّد الاعشى المؤدّب، أبو محمّد المقرى، مولى الازد، ثقة، عين، روى عن أبي عبد اللّه عليه السلام، له كتاب يرويه عدة من أصحابنا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ (نقش محبت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار)<br /> # '''نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار<br /> # '''رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / (سختی و حساسیت لحظات احتضار) / رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس<br /> # '''ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر<br /> # '''بشارت امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت امنیت از ترس‌های گذشته<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ (ولایت و امنیت روانی)<br /> # '''حکمت تاخیر بشارت تا آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (تأخیر بشارت به محتضر مؤمن) / حکمت تأخیر بشارت تا آستانه مرگ<br /> # '''تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در آخرت<br /> # اثر حب اهل بیت در لحظه جان دادن<br /> # بیشترین زمان نیاز انسان به محبت اهل بیت<br /> # بشارت به محب اهل بیت به عدم خوف و امان در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث بیست و چهارم==<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن بِالْإِسْنَادِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ بَشِيرٍ الْكُنَاسِيِّ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ حَدَّثَ أَصْحَابُكُمْ أَنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو برای آغاز شادی<br /> # کوتاهی فاصله مؤمن تا لحظه غبطه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تسلی مؤمنان با نزدیکی پاداش<br /> # تأکید بر قطعیت شادی پس از مرگ<br /> # اهمیت صبر تا آستانه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و پنجم==<br /> {{متن حدیث|25- صح، صحيفة الرضا عليه السلام عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مَنْ أَحَبَّنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يُحِبُّ وَ مَنْ أَبْغَضَنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وعده امام علی(ع) به حضور در بستر مرگ دوستداران<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت دلپذیر برای محبان<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت ناخوشایند برای دشمنان<br /> # تضاد کیفیت حضور امام علی(ع) بر اساس محبت یا بغض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با کیفیت تجربه مرگ<br /> # تجسم حضور معنوی امام علی(ع) هنگام احتضار<br /> # اهمیت ولایت برای آرامش در لحظات واپسین زندگی<br /> # تضاد واکنش محب و مبغض به حضور امام علی(ع)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و کافر در حال احتضار<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط مومن<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط کافر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث بیست و ششم==<br /> {{متن حدیث|26- شي، تفسير العياشي مُحَمَّدٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَ مَبْشُورَةٌ كَذَا نُزِلَ بِهَا عَلَى مُحَمَّدٍ ص أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا يَسْتَبْشِرُونَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى قُرَّةِ عَيْنٍ وَ أَمَّا الْفُجَّارُ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى خِزْيِ اللَّهِ إِيَّاهُمْ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نقل امام باقر از نزول آیه ۱۸۵ آل عمران با افزوده بر پیامبر<br /> # عمومیت بشارت برای همه امت اسلام هنگام مرگ<br /> # بشارت به شادی چشم برای مؤمنان محتضر<br /> # بشارت به رسوایی الهی برای فجار محتضر<br /> # تضاد محتوای بشارت بر اساس ایمان یا فجور<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت دریافت بشارت برای همه انسان‌ها<br /> # تفاوت کیفیت بشارت بر اساس عمل<br /> # رابطه ایمان با محتوای بشارت هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت دوگانه در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فانی شدن همه نفوس<br /> # عمومیت بشارت به همه امت در لحظه مرگ<br /> # بشارت‌های لحظه احتضار<br /> # بشارت به مومنان به چشم روشنی در هنگام احتضار<br /> # بشارت به فجار به رسوایی در هنگام احتضار<br /> <br /> ==حدیث بیست و هفدهم==<br /> {{متن حدیث|27- شي، تفسير العياشي عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ : {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ: هُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت پیامبر(ص) در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کشف حقایق در لحظه مرگ<br /> # مشاهده حقایق در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در لحظه مرگ<br /> # ایمان همه اهل کتاب به مسیح در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، شاهد بر اعمال مسیحیان در قیامت<br /> # شهادت پیامبر بر سایر امت‌ها<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # تفسیر شهید در آیه {{متن قرآن|...وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} به پیامبر اسلام<br /> <br /> ==حدیث بیست و هشتم==<br /> {{متن حدیث|28- شي، تفسير العياشي عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ فِي عِيسَى ع {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} فَقَالَ: إِيمَانُ أَهْلِ الْكِتَابِ إِنَّمَا هُوَ لِمُحَمَّدٍ (ص).}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت حضرت عیسی(ع) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت انبیا در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # کشف حقایق بر اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر اعمال اهل کتاب در آخرت<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر امت‌های دیگر<br /> # جایگاه پیامبر اسلام در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> <br /> ==حدیث بیست و نهم==<br /> {{متن حدیث|29 شي، تفسير العياشي عَنِ الْمَشْرِقِيِّ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}} يَعْنِي بِذَلِكَ مُحَمَّداً ص أَنَّهُ لَا يَمُوتُ يَهُودِيٌّ وَ لَا نَصْرَانِيٌّ أَبَداً حَتَّى يَعْرِفَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَنَّهُ قَدْ كَانَ بِهِ كَافِراً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی یهود به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # ایمان حتمی نصارا به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # معرفت اهل کتاب به کفر گذشته خود هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # پشیمانی اهل کتاب از انکار در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # روشن شدن حقایق بر اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # شناخت پیامبر اسلام توسط اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # حقانیت پیامبر اسلام<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام قبل از مرگ<br /> # علم اهل کتاب به کفر خود به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی ام==<br /> {{متن حدیث|30- شي، تفسير العياشي عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ مِنْ جَمِيعِ الْأَدْيَانِ يَمُوتُ إِلَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ حَقّاً مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام باقر(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # مشاهده حتمی پیامبر(ص) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # مشاهده حتمی امام علی(ع) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # عمومیت مشاهده برای پیشینیان و پسینیان<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # رابطه مشاهده معصومین با لحظه احتضار<br /> # اهمیت ولایت در تجربه مرگ همه انسان‌ها<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) و امام علی(ع) در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # حقانیت پیامبراسلام<br /> # حقانیت امیرمومنان<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # افضلیت پیامبراسلام<br /> # افضلیت امیرمومنان<br /> # برتری دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # روشن شدن حقانیت پیامبر اسلام و امیرمومنان بر پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # شاهد بودن پیامبراسلام بر اعمال همه امت‌ها در قیامت<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین عموم محتضرین<br /> # علم امام<br /> # علم امام به تفسیر قرآن<br /> # علم امام به غیب<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و یکم==<br /> {{متن حدیث|31- شي، تفسير العياشي عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَيَأْتِي الرَّجُلَ مِنْ أَوْلِيَائِنَا عِنْدَ مَوْتِهِ يَأْتِيهِ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ لِيَصُدَّهُ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ‏ فَيَأْبَى اللَّهُ لَهُ ذَلِكَ وَ كَذَلِكَ قَالَ اللَّهُ: {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 189<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فرا آمدن شیطان نزد دوستداران اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ<br /> # وسوسه شیطان از راست و چپ بستر مرگ<br /> # هدف شیطان منحرف کردن مؤمن از ولایت<br /> # امتناع الهی از موفقیت شیطان در احتضار<br /> # استشهاد به آیه ۲۷ سوره ابراهیم<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حفاظت الهی از مؤمنان در لحظات احتضار<br /> # رابطه ولایت با استقامت در برابر وسوسه<br /> # اهمیت ثبات بر ایمان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تثبیت الهی در آستانه برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیطان هنگام احتضار اولیای الهی<br /> # کیفیت حضور شیطان نزد محتضر مومن<br /> # تلاش شیطان بر انحراف مومن در هنگام احتضار<br /> # نقش ایمان به خدا در برابر وسوسه‌های شیطان<br /> # عدم موفقیت شیطان در انحراف مومن در لحظه مرگ<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}<br /> <br /> ==حدیث سی و دوم==<br /> {{متن حدیث|32- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «1» قَالَ: كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ ع جُلُوساً فَقَامَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ وَ خَرَجَ فَأَخَذَ بِعِضَادَتَيِ الْبَابِ «2» فَسَلَّمَ فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ وَ إِنَّكُمْ لَعَلَى دِينِ اللَّهِ وَ دِينِ مَلَائِكَتِهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ قَالَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَعِينُوا عَلَى ذَلِكَ بِوَرَعٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام به شیعیان<br /> # اظهار علاقه امام به شیعیان<br /> # ریح شیعه<br /> # روح شیعه<br /> # استشمام ریح شیعه توسط امام<br /> # علاقه امام به ریح شیعیان<br /> # علاقه امام به روح شیعیان<br /> # حب امام به ارواح شیعیان<br /> # باز شدن چشم برزخی با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به حنجره<br /> # اهمیت تقوا<br /> # اهمیت ورع<br /> # نقش تقوا و ورع در عاقبت بخیری<br /> <br /> ==حدیث سی و سوم==<br /> {{متن حدیث|33- م، تفسير الإمام عليه السلام {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ}} قَالَ الْإِمَامُ ع: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِاللَّهِ فِي رَدِّهِمْ نُبُوَّةَ مُحَمَّدٍ ص وَ وَلَايَةَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ آلِهِمَا ع وَ ماتُوا عَلَى كُفْرِهِمْ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ يُوجِبُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُمُ الْبُعْدَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ السَّحْقَ مِنَ الثَّوَابِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ الْمَلَائِكَةِ يَلْعَنُونَهُمْ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ كُلٌّ يَلْعَنُهُمْ لِأَنَّ كُلًّا مِنَ الْمَأْمُورِينَ الْمُنْتَهِينَ يَلْعَنُونَ الْكَافِرِينَ وَ الْكَافِرُونَ أَيْضاً يَقُولُونَ لَعَنَ اللَّهُ الْكَافِرِينَ فَهُمْ فِي لَعْنِ أَنْفُسِهِمْ أَيْضاً خالِدِينَ فِيها فِي اللَّعْنَةِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ يَوْماً وَ لَا سَاعَةً وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ لَا يُؤَخَّرُونَ سَاعَةً إِلَّا يَحِلُ‏ بِهِمُ الْعَذَابُ}} <br /> <br /> {{عربی|(1) هو حفص بن سليمان الأسدى الكوفيّ الغاضرى- بمعجمتين- و هو حفص بن أبي داود القارى، صاحب عاصم، و يقال له: حفيص، أورده هكذا ابن حجر في ص 118 من التقريب و قال بعد ذلك: متروك الحديث مع إمامته في القراءة، من الثامنة، مات سنة ثمانين و له تسعون انتهى. و في هامش التقريب: و هو ثبت في القراءة عند ابن معين و أحمد، و متروك في الحديث عند البخارى و غيره، وثقه ثقة وكيع، قال الذهبي: هو في نفسه صادق غير أنّه لم يتقين الحديث، قال حنبل بن إسحاق، عن أحمد قال: ما به بأس، و روى أبو عليّ الصواف، عن عبد اللّه، عن أبيه قال: هو صالح اه. أقول: أورده الشيخ بالعنوان في أصحاب الصادق عليه السلام و قال: أسند عنه و أورده أيضا في باب الكنى من أصحاب الباقر عليه السلام.}}<br /> <br /> === بخش اول حدیث ===<br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ...}}<br /> # عاقبت کفر به خدا<br /> # لعنت خدا بر کافران<br /> # لعنت خدا بر منکرین ولایت امام علی<br /> # لعنت خدا بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امام علی<br /> # محرومیت از پاداش، عاقبت منکر ولایت<br /> # دوری از رحمت الهی عاقبت منکر ولایت<br /> # عواقب انکار نبوت پیامبر در آخرت<br /> # عواقب انکار ولایت امام علی در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # لعنت فرشتگان بر کافران به خدا در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر اسلام <br /> # مقام و جایگاه امام علی<br /> # لعنت عموم مردم بر کافران در آخرت<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران نبوت پیامبر<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران ولایت امام علی<br /> # لعنت کافران بر کافران در آخرت<br /> # خلود ابدی کفار در آتش<br /> # لعنت ابدی به کفار<br /> # عدم تخفیف در عذاب اخروی کفار<br /> # عدم مهلت در نزول عذاب به کفار<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ هَؤُلَاءِ الْكَاتِمِينَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ الْجَاحِدِينَ لِحِلْيَةِ عَلِيٍّ وَلِيِّ اللَّهِ إِذَا أَتَاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ أَرْوَاحَهُمْ أَتَاهُمْ بِأَفْظَعِ الْمَنَاظِرِ وَ أَقْبَحِ الْوُجُوهِ فَيُحِيطُ بِهِمْ عِنْدَ نَزْعِ أَرْوَاحِهِمْ مَرَدَةُ شَيَاطِينِهِمْ الَّذِينَ كَانُوا يَعْرِفُونَهُمْ ثُمَّ يَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ أَبْشِرِي أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ الْكَافِرَةُ بِرَبِّهَا بِجَحْدِ نُبُوَّةِ نَبِيِّهَا ص وَ إِمَامَةِ عَلِيٍّ وَصِيِّهِ ع بِلَعْنَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ غَضَبٍ ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَ طَرْفَكَ وَ انْظُرْ فَيَرَى دُونَ الْعَرْشِ مُحَمَّداً ص عَلَى سَرِيرٍ بَيْنَ يَدَيْ عَرْشِ الرَّحْمَنِ وَ يَرَى عَلِيّاً ع عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ سَائِرَ الْأَئِمَّةِ ع عَلَى مَرَاتِبِهِمُ الشَّرِيفَةِ بِحَضْرَتِهِ ثُمَّ يَرَى الْجِنَانَ قَدْ فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ يَرَى الْقُصُورَ وَ الدَّرَجَاتِ وَ الْمَنَازِلَ الَّتِي تَقْصُرُ عَنْهَا أَمَانِيُّ الْمُتَمَنِّينَ فَيَقُولُ لَهُ لَوْ كُنْتَ لِأَوْلِيَائِكَ مُوَالِياً كَانَتْ رُوحُكَ يُعْرَجُ بِهَا إِلَى حَضْرَتِهِمْ وَ كَانَ يَكُونُ مَأْوَاكَ فِي تِلْكَ الْجِنَانِ وَ كَانَتْ تَكُونُ مَنَازِلُكَ «1» [فِيهَا] و أولياؤك وَ [أُولَئِكَ‏] مُجَاوِرُوكَ وَ مُقَارِبُوكَ فَانْظُرْ فَيُرْفَعُ حُجُبُ الْهَاوِيَةِ «2» فَيَرَاهَا بِمَا فِيهَا مِنْ بَلَايَاهَا وَ دَوَاهِيهَا وَ عَقَارِبِهَا وَ حَيَّاتِهَا وَ أَفَاعِيهَا وَ صُرُوفِ عَذَابِهَا وَ نَكَالِهَا فَيُقَالُ لَهُ فَتِلْكَ إِذاً مَنَازِلُكَ ثُمَّ تَمَثَّلُ لَهُ شَيَاطِينُهُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَانُوا يُغْوُونَهُ وَ يَقْبَلُ مِنْهُمْ مُقَرَّنِينَ هُنَاكَ فِي الْأَصْفَادِ «3» وَ الْأَغْلَالِ فَيَكُونُ مَوْتُهُ بِأَشَدِّ حَسْرَةٍ وَ أَعْظَمِ أَسَفٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 190<br /> <br /> (2) عضادتا الباب: خشبتاه من جانبيه.<br /> <br /> (1) الموجود في التفسير المطبوع هكذا: و كانت تكون منازلك فيها، و إذ كنت على مخالفتهم فقد حرمت حضرتهم و منعت مجاورتهم، و تلك منازلك، و اولئك مجاوروك و مقاربوك فانظر إلخ. و هو الصحيح. فليراجع ص 238 من تفسير الإمام المطبوع سنة 1315 و ص 223 من المطبوع في هامش تفسير عليّ بن إبراهيم.<br /> <br /> (2) من أسماء جهنم، معرفة ممنوعة من الصرف، و تدخلها أل للمح الصفة فيقال: الهاوية.<br /> <br /> (3) قرنه أي جمعه و شدده يقال: قرنت الأسارى في الحبال. و الاصفاد: ما يوثق به الاسير من قد أو قيد أو غل.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح کفار<br /> # مواجهه کفار با چهره‌های زشت شیاطین در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر کفار در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران نبوت پیامبر اسلام<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران ولایت امام علی<br /> # مشاهده مقام و درجات پیامبر و اهل بیت توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده بهشت و منازل آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده جهنم و عذاب‌های آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # کنار رفتن حجاب‌های جهنم و مشاهده ان توسط کافر محتضر<br /> # نشان دادن جایگاه کافر در دوزخ به او در لحظه مرگ<br /> # تجسم شیاطین برای کافر در لحظه مرگ<br /> # محصور شدن کافر در عذاب‌های برزخی پس از مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # همراه شدن مرگ کافر با غم و اندوه و ناله عمیق<br /> <br /> ==حدیث سی و چهارم==<br /> {{متن حدیث|34- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيَأْتِيَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ فَاتَكَ فَأَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الْآخِرَةِ فَقَدْ أَشْرَفْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَامَكَ سَلَفُ «4» صِدْقٍ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ إِبْرَاهِيمُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 191<br /> <br /> (4) السلف: كل من تقدمك بالموت من آبائك و ذوى قرابتك و لذا سمى الصدر الأول بالسلف الصالح، و منه الحديث: ابشر بالسلف الصالح مرافقة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و على و فاطمة عليهما السلام؛ قاله الطريحى في المجمع.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشتی در لحظه جان دادن<br /> # فانی شدن آرزوهای دنیوی در لحظه مرگ<br /> # رسیدن به امیدهای اخروی در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم، امام علی و حضرت ابراهیم در پیش روی محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> <br /> ==حدیث سی و پنجم==<br /> {{متن حدیث|35- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ عَادَيْتُمْ فِينَا الْآبَاءَ وَ الْأَبْنَاءَ وَ الْأَزْوَاجَ وَ ثَوَابُكُمْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا إِذَا بَلَغَتِ النَّفْسُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش حب اهل بیت<br /> # لحظه جان دادن، بیشترین لحظه نیاز به حب اهل بیت<br /> # حب اهل بیت<br /> # اهمیت حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و ششم==<br /> {{متن حدیث|36- قب، المناقب لابن شهرآشوب زُرَيْقٌ «1» عَنِ الصَّادِقِ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}} قَالَ هُوَ أَنْ يُبَشِّرَاهُ بِالْجَنَّةِ عِنْدَ الْمَوْتِ يَعْنِي مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً ع.}}<br /> <br /> (1) اختلف في ضبطه فالنجاشيّ على تقديم المهملة، مصغر «رزق» و الشيخ بتقديم المعجمة، مصغر «زرق».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}}<br /> # علم امام به قرآن<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # بشارت به مومن در زندگی دنیا<br /> # بشارت پیامبر و امام علی به مومن محتضر به بهشت<br /> # حضور پیامبر و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث سی و هفتم==<br /> {{متن حدیث|37 الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ عَنِ الْبَاقِرَيْنِ ع قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا «2».}}<br /> <br /> (2) للحديث ذيل يأتي في خبر 43.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم خروج روح از جسم قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سی و هشتم==<br /> {{متن حدیث|38 الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ بِالْإِسْنَادِ عَنْ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ عَنْ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ ع وَ رَوَى الشَّعْبِيُّ وَ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْهُ ع وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مشاهده امام علی توسط عموم محتضران<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت امام علی<br /> <br /> ==حدیث سی و نهم==<br /> {{متن حدیث|39 سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنِ الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ع ذَاكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَيَرَى مَا يَسُرُّ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت اشک چشم محتضر<br /> # مشاهده پیامبر اسلام توسط محتضر<br /> # اشک خوشحالی محتضر هنگام مشاهده رسول الله<br /> # حضور پیامبر اسلام بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث چهلم==<br /> {{متن حدیث|40- لي، الأمالي للصدوق حَمْدَوَيْهِ وَ إِبْرَاهِيمُ مَعاً عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ فُضَيْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «3» عَنِ الشَّعْبِيِّ «4» عَنِ الْحَارِثِ‏ الْأَعْوَرِ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ يَا أَعْوَرُ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ جَاءَ بِي وَ اللَّهِ حُبُّكَ قَالَ أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ لِشُكْرِهَا أَمَا إِنَّهُ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يَكْرَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ لِيَ الشَّعْبِيُّ بَعْدُ أَمَا إِنَّ حُبَّهُ لَا يَنْفَعُكَ وَ بُغْضَهُ لَا يَضُرُّكَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 192<br /> <br /> {{عربی|(3) تقدم ترجمته في الباب تحت رقم 32 فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) بفتح الشين و سكون العين المهملة نسبة الى شعب او شعبان، قال ابن منظور في مادة «شعب» من لسان العرب: شعبان: بطن من همدان، تشعب من اليمن، اليهم ينسب عامر الشعبى على طرح الزائد. و قيل: شعب جبل باليمن و هو ذو شعبين، فمن كان منهم بالكوفة يقال لهم: الشعبيون منهم عامر بن شراحيل الشعبى، و عداده في الهمدان؛ و من كان منهم بالشام يقال لهم: الشعبانيون؛ و من كان منهم باليمن يقال لهم: آل ذى شعبين؛ و من كان منهم بمصر و المغرب يقال لهم: الاشعوب.<br /> انتهى. و قال السويدى في صفحة 18 من السبائك: الشعبيون: بطن من ولد عمرو بن حسان ابن عمرو الحميري قال الجوهريّ: كان عمرو بن حسان قد نزل هو و ولده جبلا باليمن ذا شعبتين فنسبوا إليه، ثمّ تفرقوا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام علی<br /> # آثار حب امیرالمومنین <br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان و مبغضان آن حضرت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و یکم==<br /> {{متن حدیث|41- كش، رجال الكشي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَيُّوبَ عَنِ الْعَمْرَكِيِّ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ حَضَرَ أَحَدَ ابْنَيْ سَابُورَ وَ كَانَ لَهُمَا وَرَعٌ وَ إِخْبَاتٌ فَمَرِضَ أَحَدُهُمَا وَ لَا أَحْسَبُهُ إِلَّا زَكَرِيَّا بْنَ سَابُورَ قَالَ فَحَضَرْتُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ قَالَ فَبَسَطَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَلَمَّا قُمْتُ مِنْ عِنْدِهِ ظَنَنْتُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ أَخْبَرَهُ بِخَبَرِ الرَّجُلِ فَأَتْبَعَنِي بِرَسُولٍ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي خَبَرَ الرَّجُلِ الَّذِي حَضَرْتَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ أَيَّ شَيْ‏ءٍ سَمِعْتَهُ يَقُولُ قُلْتُ بَسَطَ يَدَهُ فَقَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> : كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن ابن فضال مثله «1».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ورع فرزندان سابور<br /> # علم امام به غیب<br /> # حکمت سفید شدن کف دست مومن هنگام مرگ<br /> # سفید شدن کف دست زکریا بن سابور هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهل و دوم==<br /> {{متن حدیث|42- كشف، كشف الغمة حَدَّثَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى السَّيِّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحِمْيَرِيِّ عَائِداً فِي عِلَّتِهِ الَّتِي مَاتَ فِيهَا فَوَجَدْتُهُ يُسَاقُ بِهِ وَ وَجَدْتُ عِنْدَهُ جَمَاعَةً مِنْ جِيرَانِهِ وَ كَانُوا عُثْمَانِيَّةً وَ كَانَ السَّيِّدُ جَمِيلَ الْوَجْهِ رَحْبَ الْجَبْهَةِ عَرِيضَ مَا بَيْنَ السَّالِفَيْنِ فَبَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ مِثْلُ النُّقْطَةِ مِنَ الْمِدَادِ ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تَزِيدُ وَ تَنْمِي حَتَّى طَبَّقَتْ وَجْهَهُ بِسَوَادِهَا فَاغْتَمَّ لِذَلِكَ مَنْ حَضَرَهُ مِنَ الشِّيعَةِ وَ ظَهَرَ مِنَ النَّاصِبَةِ سُرُورٌ وَ شَمَاتَةٌ فَلَمْ يَلْبَثْ بِذَلِكَ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى بَدَتْ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ وَجْهِهِ لُمْعَةٌ بَيْضَاءُ فَلَمْ تَزَلْ تَزِيدُ أَيْضاً وَ تَنْمِي حَتَّى أَسْفَرَ وَجْهُهُ وَ أَشْرَقَ وَ افْتَرَّ السَّيِّدُ «1» ضَاحِكاً مُسْتَبْشِراً فَقَالَ شعر: كَذَبَ الزَّاعِمُونَ أَنَّ عَلِيّاً***لَنْ يُنَجِّيَ مُحِبَّهُ مِنْ هَنَاتٍ «2» قَدْ وَ رَبِّي دَخَلْتُ جَنَّةَ عَدْنٍ‏. وَ عَفَا لِيَ الْإِلَهُ عَنْ سَيِّئَاتِي *** فَأَبْشِرُوا الْيَوْمَ أَوْلِيَاءَ عَلِيٍ‏. وَ تَوَالَوُا الْوَصِيَّ حَتَّى الْمَمَاتِ *** ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ تَوَلَّوْا بَنِيهِ‏ وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ بِالصِّفَاتِ‏ ثُمَّ أَتْبَعَ قَوْلَهُ هَذَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً حَقّاً أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ أَغْمَضَ عَيْنَهُ لِنَفْسِهِ فَكَأَنَّمَا كَانَتْ رُوحُهُ زُبَالَةً طَفِئَتْ أَوْ حَصَاةً سَقَطَتْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ قَالَ لِي أَبِي الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ وَ كَانَ أُذَيْنَةُ حَاضِراً فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ مَا مَنْ شَهِدَ كَمَنْ لَمْ يَشْهَدْ أَخْبَرَنِي وَ إِلَّا صَمَّتَا- الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ عَنْ جَعْفَرٍ ع أَنَّهُمَا قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى الْخَمْسَةَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا أَوْ تَسْخَنُ عَيْنُهَا فَانْتَشَرَ هَذَا الْحَدِيثُ فِي النَّاسِ فَشَهِدَ جِنَازَتَهُ وَ اللَّهِ الْمُوَافِقُ وَ الْمُفَارِقُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن يحيى بن علي بن عبد الجبار عن عمه محمد بن عبد الجبار عن علي عن أبيه الحسين بن عون مثله- قب، المناقب لابن شهرآشوب لَمَّا احْتُضِرَ السَّيِّدُ الْحِمْيَرِيُّ بَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ و ساق الحديث مثله و زاد بعد قوله واحدا بعد واحد بالصفات ثُمَّ قَالَ‏: أُحِبُّ الَّذِي مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِ وُدِّهِ *** تَلَقَّاهُ بِالْبُشْرَى لَدَى الْمَوْتِ يَضْحَكُ‏. وَ مَنْ كَانَ يَهْوَى غَيْرَهُ مِنْ عَدُوِّهِ*** فَلَيْسَ لَهُ إِلَّا إِلَى النَّارِ مَسْلَكٌ‏. الْقَصِيدَة}}<br /> <br /> {{عربی|فى البلاد فنزلت فرقة منهم بالكوفة فقيل لهم: الشعبيون على الأصل، و إليهم ينسب عامر الشعبى و إن كان عداده في همدان اه. و قال في شعبان بن عمرو بن زهير بن ابير بن الهميسع بن حمير: فبنو شعبان بطن من حمير و إليهم ينسب الشعبى إه. و الرجل عامر بن شراحيل، أبو عمرو من فقهاء العامّة وثقه ابن حجر في ص 247 من تقريبه، و قال: ثقة، مشهور، فقيه، فاضل، من الثالثة؛ قال مكحول فما رأيت أفقه منه؛ مات بعد المائة و له نحو من ثمانين انتهى. أقول: فصل ابن خلّكان ترجمته و مدحه و قال:<br /> و كانت ولادته سنة لست سنين خلت من خلافة عثمان، و قيل: سنة عشرين للهجرة و قيل: إحدى و ثلاثين.<br /> و روى عنه أنّه قال: ولدت سنة جلولاء و هي سنة تسع عشرة. و توفى بالكوفة سنة 104 و قيل: 103 و قيل: 107 و قيل: 106 و قيل 105، و كانت أمه من سبى جلولاء.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 193<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اوصاف ظاهری سید محمد حمیری<br /> # عیادت حسین بن عون از سید محمد حمیری<br /> # سختی مرگ<br /> # اثرات گناه در رنگ چهره مومن هنگام احتضار<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آمرزش گناهان به واسطه حب امیرالمومنین<br /> # نورانی شدن و درخشش چهره در اثر حب امام علی<br /> # اثرات حب امام علی در رنگ چهره هنگام احتضار<br /> # نجات مومن گناهکار به واسطه حب امام علی هنگام احتضار<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده و ورود در بهشت در هنگام احتضار<br /> # آسانی مرگ مومن محب علی<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پنج تن<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و سوم==<br /> {{متن حدیث|43- بشا، بشارة المصطفى مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ شَهْرَيَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْسِيِّ «1» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ الْأَحْمَسِيِّ «2» عَنْ عُبَيْدِ بْنِ كَثِيرٍ الْهِلَالِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ يَحْيَى بْنُ مُسَاوِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ ع قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تُفَارِقُ رُوحٌ جَسَدَ صَاحِبِهَا حَتَّى تَأْكُلَ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ أَوْ مِنْ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ وَ حِينَ تَرَى مَلَكَ الْمَوْتِ تَرَانِي وَ تَرَى عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً ع فَإِنْ كَانَ يُحِبُّنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِهِ إِنَّهُ كَانَ يُحِبُّنِي وَ يُحِبُّ أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنْ كَانَ يُبْغِضُنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ شَدِّدْ عَلَيْهِ إِنَّهُ كَانَ يُبْغِضُنِي وَ يُبْغِضُ أَهْلَ بَيْتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 195<br /> <br /> (1) الموجود في بشارة المصطفى المطبوع: «النرسى».<br /> <br /> (2) الموجود في بشارة المصطفى هكذا: «الاحمسى من أصل خطّ أبى سعيد بيده قال: أخبرنا أبو سعيد بن كثير الهلالى التمار».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهشت برزخی<br /> # جهنم برزخی<br /> # ثمار جنت<br /> # اعطای ثواب قبل از خروج روح از بدن<br /> # اعطای پاداش در حال احتضار<br /> # میوه‌های بهشتی<br /> # شجره زقوم<br /> # خوردن از میوه شجره زقوم قبل از خروج روح از بدن<br /> # عذاب زقوم قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # تناول از میوه‌های بهشتی قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # زمان شروع پاداش و عذاب برزخی محتضر<br /> # مشاهده پیامبر همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # مشاهده امیرالمومنین، فاطمه زهرا و حسنین همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # امر پیامبر به ارفاق ملک الموت در قبض روح محتضر محب اهل بیت<br /> # شفاعت پیامبر در هنگام قبض روح<br /> # رأفت پیامبر نسبت به محبان اهل بیت در هنگام قبض روح<br /> # امر پیامبر به سختگیری ملک الموت در قبض روح محتضر مبغض اهل بیت<br /> # اهمیت حب پیامبر و اهل بیت<br /> # نقش و اثر حب پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ<br /> # اثر حب اهل بیت در آسانی مرگ<br /> # اثر حب پیامبر و اهل بیت در سختی مرگ<br /> # اثر حب و بغض اهل بیت در رفتار ملک الموت با محتضر<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث چهل و چهارم==<br /> {{متن حدیث|44- فر، تفسير فرات بن إبراهيم عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ مُعَنْعَناً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا عَلِيُّ إِنَّ فِيكَ مَثَلًا مِنْ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ يَفْتَرِي عَلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَقُولَ فِيهِ الْحَقَّ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ إِنَّكَ عَلَى مَثَلِهِ لَا يَمُوتُ عَدُوُّكَ حَتَّى يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونَ عَلَيْهِ غَيْظاً وَ حُزْناً حَتَّى يُقِرَّ بِالْحَقِّ مِنْ أَمْرِكَ وَ يَقُولَ فِيكَ الْحَقَّ وَ يُقِرَّ بِوَلَايَتِكَ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ أَمَّا وَلِيُّكَ فَإِنَّهُ يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونُ لَهُ شَفِيعاً وَ مُبَشِّراً وَ قُرَّةَ عَيْنٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت امیرالمومنین<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در عالم قبر<br /> # اثر پذیرش ولایت امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # دشمنی با امیرالمومنین<br /> # اثر دشمنی با امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # اقرار دشمن امیرالمومنین به حقانیت آن حضرت هنگام احتضار<br /> # عدم منفعت اقرار به حقانیت امیرالمومنین برای دشمن او در حالت احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # شفاعت اهل بیت<br /> # شفاعت امیرالمومنین برای شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # بشارت امیرالمومنین به شیعه خود در هنگام احتضار<br /> # چشم روشنی امیرالمومنین به شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # شباهت امیرالمومنین به عیسی مسیح <br /> # ایمان آوردن تمامی افترا زنندگان به عیسی به آن حضرت قبل از مرگ (در حال احتضار)<br /> # اقرار تمام افترا زنندگان به عیسی به حقانیت آن حضرت در حال احتضار<br /> # عدم منفعت ایمان به عیسی و اقرار به حقانیت او برای افترا زنندگان به آن حضرت، در حال احتضار <br /> # خشم و حزن امیرالمومنین بر دشمن خود هنگام احتضار<br /> # اخبار پیامبر به غیب<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> # گستره علم پیامبر<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و پنجم==<br /> {{متن حدیث|45 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ قَالَ شَدِيداً أَلِيماً قَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يَبْدَؤُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ مِنْهُ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذِهِ مَلَائِكَةُ رَبِّي بِالتَّحِيَّاتِ وَ التُّحَفِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْكَ وَ هُمْ قِيَامٌ بَيْنَ يَدَيْكَ فَأْذَنْ لَهُمْ فِي الْجُلُوسِ فَقَالَ الرِّضَا ع اجْلِسُوا مَلَائِكَةَ رَبِّي ثُمَّ قَالَ لِلْمَرِيضِ سَلْهُمْ أُمِرُوا بِالْقِيَامِ بِحَضْرَتِي فَقَالَ الْمَرِيضُ سَأَلْتُهُمْ فَذَكَرُوا أَنَّهُ لَوْ حَضَرَكَ كُلُّ مَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ مِنْ مَلَائِكَتِهِ لَقَامُوا لَكَ وَ لَمْ يَجْلِسُوا حَتَّى تَأْذَنَ لَهُمْ هَكَذَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ غَمَّضَ الرَّجُلُ عَيْنَيْهِ وَ قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذَا شَخْصُكَ مَاثِلٌ لِي مَعَ أَشْخَاصِ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ بَعْدَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ ع وَ قَضَى الرَّجُلُ «1».}}<br /> <br /> (1) تقدم صدر الحديث مسندا عن كتاب المعاني في باب سكرات الموت تحت رقم 11.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام رضا از بیمار<br /> # رأفت امام رضا به اصحاب خود<br /> # توجه امام به اصحاب خود<br /> # دو گروه از مردم در مواجهه با مرگ<br /> # تقسیم موت به مستریح و مستراح<br /> # اقسام مرگ به لحاظ سختی و راحتی انسان پس از آن<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت در آسانی مرگ<br /> # اثر ایمان به خدا و ولایت پذیری در رسیدن به آرامش با مرگ<br /> # کیفیت حضور فرشتگان مرگ نزد محتضر<br /> # تواضع و سلام فرشتگان مرگ در محضر امام و بر بالین محتضر<br /> # مشاهده فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # اذن امام به فرشتگان مرگ جهت جلوس بر بالین محتضر<br /> # عدم جلوس فرشتگان مرگ نزد محتضر بدون اذن امام<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # اثرات تجدید ایمان به خدا و بیعت با امام در راحتی مرگ، قبل از مرگ<br /> # جایگاه و مقام امام رضا (ع) نزد خدای متعال<br /> # مقام و منزلت امام رضا نزد فرشتگان<br /> # افضلیت امام بر فرشتگان<br /> # قدرت تکلم محتضر با فرشتگان مرگ<br /> # شنیدن صدای فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # هدایت و راهنمایی مومن محتضر توسط امام جهت تسهیل در مرگ<br /> <br /> ==حدیث چهل و ششم==<br /> {{متن حدیث|46- وَ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ يَوْمٍ نِصْفَ النَّهَارِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ حُبُّكَ وَ اللَّهِ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً لَتَرَانِي فِي ثَلَاثِ مَوَاطِنَ حَيْثُ تَبْلُغُ نَفْسُكَ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # صداقت در حب امیرالمومنین<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان صادق آن حضرت در سه موضع در دنیا و آخرت<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در صراط<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در کنار حوض<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و هفتم==<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ يَحْضُرُهُ الْمَوْتُ إِلَّا وَكَّلَ بِهِ إِبْلِيسُ مِنْ شَيَاطِينِهِ مَنْ يَأْمُرُهُ «2» بِالْكُفْرِ وَ يُشَكِّكُهُ فِي دِينِهِ حَتَّى تَخْرُجَ نَفْسُهُ فَمَنْ كَانَ مُؤْمِناً لَمْ يَقْدِرْ عَلَيْهِ فَإِذَا حَضَرْتُمْ مَوْتَاكُمْ فَلَقِّنُوهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى يَمُوتَ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 196<br /> <br /> (2) في المصدر: من شيطانه أن يأمره إلخ. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیاطین ابلیس نزد محتضر<br /> # دستور شیاطین ابلیس به کافر شدن هر کسی که مرگش فرارسیده<br /> # تشکیک کردن شیاطین ابلیس در دین محتضر<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر کافر کردن محتضر مومن<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر تشکیک در دین محتضر مومن<br /> # دستور العمل امام به وابستگان محتضر جهت مقابله با شیاطین ابلیس<br /> # امر به تلقین شهادتین به محتضر جهت بقای او بر ایمان<br /> <br /> ==حدیث چهل و هشتم==<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: حَضَرَ رَجُلًا الْمَوْتُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُلَاناً قَدْ حَضَرَهُ الْمَوْتُ فَنَهَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَعَهُ نَاسٌ «3» مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى أَتَاهُ وَ هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ كُفَّ عَنِ الرَّجُلِ حَتَّى أَسْأَلَهُ‏ فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً فَقَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ السَّوَادُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ فَقَالَهُ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ خَفِّفْ عَنْهُ سَاعَةً حَتَّى أَسْأَلَهُ «1» فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً قَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ الْبَيَاضُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص غَفَرَ اللَّهُ لِصَاحِبِكُمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حَضَرْتُمْ مَيِّتاً فَقُولُوا لَهُ هَذَا الْكَلَامَ لِيَقُولَهُ}}<br /> <br /> (3) في المصدر: اناس م.<br /> <br /> (1) في المصدر: خفف عنه حتّى أسأله. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اطاعت ملک الموت از پیامبر<br /> # مشاهده فرشته مرگ در دنیا توسط پیامبر<br /> # گفتگوی پیامبر با فرشته مرگ در دنیا<br /> # اثر دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ}} در بخشش گناهان در حال احتضار<br /> # راهنمایی پیامبر به محتضر جهت بخشش گناهان او<br /> # دعای بخشیده شدن گناهان محتضر<br /> # سفارش به یاد دادن دعای آمرزش گناهان به محتضر<br /> # دعای مخصوص محتضر جهت راحت شدن مرگ او<br /> <br /> ==حدیث چهل و نهم==<br /> {{متن حدیث|49- كا، الكافي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَدِيرٍ الصَّيْرَفِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ يُكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ إِذَا أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ جَزِعَ عِنْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا وَلِيَّ اللَّهِ لَا تَجْزَعْ فَوَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ عَلَيْكَ مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ قَالَ وَ يُمَثَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمْ ع فَيُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ رُفَقَاؤُكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ فَيُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَيَقُولُ: {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} إِلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً}} بِالْوَلَايَةِ {{متن قرآن|مَرْضِيَّةً}} بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} يَعْنِي مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَمَا مِنْ شَيْ‏ءٍ «2» أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنِ اسْتِلَالِ رُوحِهِ وَ اللُّحُوقِ بِالْمُنَادِي.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 197<br /> <br /> (2) في المصدر: فما شي‏ء. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # عدم اکراه مومن از قبض روح خود<br /> # جزع و بی‌تابی مومن هنگام قبض روح<br /> # خطاب ملک الموت به مومن با عنوان یا ولی الله<br /> # فرشته مرگ مهربان‌تر و دلسوزتر نسبت به محتضر مومن از مادر مهربان<br /> # تمثل 5 تن نزد محتضر مومن به عنوان رفقای او<br /> # حضور 5 تن بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده 5 تن توسط محتضر مومن<br /> # معرفی 5 تن به مومن محتضر به عنوان رفقای او توسط ملک الموت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ...}}<br /> # رسیدن ندای الهی {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} به روح محتضر<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به بازگشت رضایتمندانه به سوی خدا<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به داخل شدن او در جمع محمد و اهل بیت او<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به دخول در بهشت<br /> # لبیک به دعوت منادی محبوب‌ترین چیز برای مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث پنجاهم==<br /> {{متن حدیث|50- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حِيلَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْكَلَامِ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ مَنْ شَاءَ اللَّهُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَنْ يَمِينِهِ وَ الْآخَرُ عَنْ يَسَارِهِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَهُوَ ذَا أَمَامَكَ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ مِنْهُ فَقَدْ أَمِنْتَ‏ مِنْهُ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ «1» فَيَقُولُ هَذَا مَنْزِلُكَ فِي الْجَنَّةِ فَإِنْ شِئْتَ رَدَدْنَاكَ إِلَى الدُّنْيَا وَ لَكَ فِيهَا ذَهَبٌ وَ فِضَّةٌ فَيَقُولُ لَا حَاجَةَ فِي الدُّنْيَا فَعِنْدَ ذَلِكَ يَبْيَضُّ لَوْنُهُ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ تَتَقَلَّصُ شَفَتَاهُ «2» وَ تَنْتَشِرُ مَنْخِرَاهُ وَ تَدْمَعُ عَيْنُهُ الْيُسْرَى فَأَيَّ هَذِهِ الْعَلَامَاتِ رَأَيْتَ فَاكْتَفِ بِهَا فَإِذَا خَرَجَتِ النَّفْسُ مِنَ الْجَسَدِ فَيُعْرَضُ عَلَيْهَا كَمَا يُعْرَضُ «3» عَلَيْهِ وَ هِيَ فِي الْجَسَدِ فَيَخْتَارُ الْآخِرَةَ فَيُغَسِّلُهُ فِيمَنْ يُغَسِّلُهُ وَ يُقَلِّبُهُ فِيمَنْ يُقَلِّبُهُ فَإِذَا أُدْرِجَ فِي أَكْفَانِهِ وَ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ خَرَجَتْ رُوحُهُ تَمْشِي بَيْنَ أَيْدِي الْقَوْمِ قُدُماً وَ تَلَقَّاهُ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَ يُبَشِّرُونَهُ بِمَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ مِنَ النَّعِيمِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ رُدَّ إِلَيْهِ الرُّوحُ إِلَى وَرِكَيْهِ ثُمَّ يُسْأَلُ عَمَّا يَعْلَمُ فَإِذَا جَاءَ بِمَا يَعْلَمُ فُتِحَ لَهُ ذَلِكَ الْبَابُ الَّذِي أَرَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ نُورِهَا وَ بَرْدِهَا وَ طِيبِ رِيحِهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأَيْنَ ضَغْطَةُ الْقَبْرِ فَقَالَ هَيْهَاتَ مَا عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ وَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْضَ لَتَفْتَخِرُ عَلَى هَذِهِ فَتَقُولُ وَطِئَ عَلَى ظَهْرِي مُؤْمِنٌ وَ لَمْ يَطَأْ عَلَى ظَهْرِكِ مُؤْمِنٌ وَ تَقُولُ لَهُ الْأَرْضُ لَقَدْ كُنْتُ «4» أُحِبُّكَ وَ أَنْتَ تَمْشِي عَلَى ظَهْرِي فَأَمَّا إِذَا وُلِّيتُكَ فَسَتَعْلَمُ مَا أَصْنَعُ بِكَ فَيُفْتَحُ لَهُ مَدَّ بَصَرِهِ «5».}}<br /> <br /> {{عربی|بيان يشكل الجمع بين هذا الخبر و خبر فاطمة بنت أسد و سعد بن معاذ إلا أن يقال كان ذلك العموم في صدر الإسلام ثم نسخه الله و رفعه عن كمل المؤمنين أو يخص المؤمن في هذا الخبر بالمعصومين «6» و يمكن أن يقال في خبر فاطمة أن النبي ص إنما فعل ذلك لما وعدها لمزيد اطمئنانها و الله يعلم.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 198<br /> <br /> (1) في المصدر: من الجنة. م.<br /> <br /> (2) أي انضمتا و انزوتا الى علو. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: كما عرض. م.<br /> <br /> (4) في المصدر: و اللّه لقد كنت. م.<br /> <br /> (5) في المصدر: فيفسح له مد بصره. و هو الأصحّ. م.<br /> <br /> (6) يبعده مورد الخبر؛ و يمكن أن يخصص المؤمنين بمن لم يأتوا ما يوجب الضغطة.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت در سمت راست و چپ محتضر<br /> # بشارت پیامبر به در امان بودن محتضر<br /> # بشارت پیامبر به رسیدن محتضر به آرزوهایش<br /> # مشاهده پیامبر توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر توسط محتضر<br /> # ولایت تکوینی پیامبر در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # بهشت منزلگاه مومن <br /> # گشوده شدن درب بهشت در قبر مومن<br /> # اعطای پاداش اعمال به مومن از لحظه مرگ<br /> # مخیر نمودن مومن محتضر در بازگشت به دنیا با داشتن طلا و نقره و رفتن به بهشت<br /> # اظهار بی‌نیازی مومن محتضر به دنیا و بازگشت به آن<br /> # نشانه‌های قبض روح مومن <br /> # نشانه‌های مرگ مومن<br /> # انتخاب آخرت به جای دنیا توسط روح مومن<br /> # خروج روح از بدن پس از کفن شدن جسم و قرار گرفتن در تابوت<br /> # استقبال ارواح مومنان از روح مومن هنگام تشییع و دفن<br /> # سلام ارواح مومنان به روح مومن و بشارت به نعمت‌های بهشتی<br /> # بازگشت روح به بدن پس از قرار گرفتن جسم در قبر<br /> # حتمی بودن سوال از میت در قبر<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت و استشمام رایحه خوش و نسیم خنک برای مومن در قبر پس از پاسخ به سوالات<br /> # افتخار زمین به قرار گرفتن مومن در دل او<br /> # عدم وجود فشار قبر برای مومن<br /> # خطاب زمین به مومن در عالم قبر به دوست داشتن او در حال حیات<br /> # سخن گفتن زمین با میت در عالم قبر<br /> # گشایش قبر مومن به وسعت آنچه آن را می‌بیند<br /> # جایگاه مومن در عالم برزخ<br /> # اهمیت ایمان و آثار آن در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و یکم==<br /> === بخش اول حدیث ===<br /> {{متن حدیث|51- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ مِنْكُمْ وَ اللَّهِ يُقْبَلُ وَ لَكُمْ وَ اللَّهِ يُغْفَرُ إِنَّهُ‏ لَيْسَ بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى السُّرُورَ وَ قُرَّةَ الْعَيْنِ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ وَ احْتُضِرَ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ ارْفُقْ بِهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ فَيُوَفِّقُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ وَ مَا ذَاكَ فَيَقُولُ وَلَايَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَيَقُولُ صَدَقْتَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ عَنْهُ «1» وَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَرْجُوهُ فَقَدْ أَدْرَكْتَهُ أَبْشِرْ بِالسَّلَفِ الصَّالِحِ مُرَافَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ ع ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا رَفِيقاً ثُمَّ يُنْزَلُ بِكَفَنِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ حَنُوطِهِ مِنَ الْجَنَّةِ بِمِسْكٍ أَذْفَرَ فَيُكَفَّنُ بِذَلِكَ الْكَفَنِ وَ يُحَنَّطُ بِذَلِكَ الْحَنُوطِ ثُمَّ يُكْسَى حُلَّةً صَفْرَاءَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فَتَحَ اللَّهُ لَهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ رَوْحِهَا وَ رَيْحَانِهَا ثُمَّ يُفْسَحُ لَهُ عَنْ أَمَامِهِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ نَمْ نَوْمَةَ الْعَرُوسِ عَلَى فِرَاشِهَا أَبْشِرْ بِرَوْحٍ وَ رَيْحَانٍ وَ جَنَّةِ نَعِيمٍ وَ رَبٍّ غَيْرِ غَضْبَانَ ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ وَ يَضْمَحِلُّ الْمُحِلُّونَ وَ قَلِيلٌ مَا يَكُونُونَ هَلَكَتِ الْمَحَاضِيرُ وَ نَجَا الْمُقَرَّبُونَ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع أَنْتَ أَخِي وَ مِيعَادُ مَا بَيْنِي وَ بَيْنَكَ وَادِي السَّلَامِ}} <br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر محمد بن سنان مثله بيان المحلون الذين لا يرون حرمة الأئمة ع و لا يتابعونهم قال الفيروزآبادي رجل محل منتهك للحرام أو لا يرى للشهر الحرام حرمة و يقال رجل محضير أي كثير العدو و المحاضير جمعه أي الذين يستعجلون في طلب الفرج بقيام القائم ع و المقربون بفتح الراء أي أهل التسليم و الانقياد فإنهم المقربون عند الله أو بكسر الراء أي الذين يقولون الفرج قريب و لا يستبطئونه.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 199<br /> <br /> (1) في المصدر: منه. م.<br /> <br /> (1) في نسخة: فأبغضه و اعنف عليه.<br /> <br /> (2) في نسخة: رقبتك.<br /> <br /> (3) في المصدر: فتح له من أبواب النار. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # امکان بخشش و آمرزش گنه کاران قبل از مرگ<br /> # حضور پیامبر بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر دوست داشتن و مدارا با محتضر محب اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # توفیق الهی به مومن محتضر جهت پاسخ مثبت به سوالات ملک الموت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط مومن محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت توسط محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آسانی مرگ با تصدیق ولایت مداری محتضر توسط ملک الموت<br /> # بشارت ملک الموت به در امان بودن محتضر ولایت مدار<br /> # مدارای ملک الموت با محتضر ولایت مدار<br /> # نزول کفن و حنوط بهشتی پس از جان دادن برای مومن محب اهل بیت<br /> # پاداش‌های برزخی مومن محب اهل بیت<br /> # پوشاندن جامه زرد بهشتی بر تن مومن پس از مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت به مومن محب اهل بیت پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # بشارت به آرامش و خوشبختی و بهره‌مندی از نعمات بهشتی به مومن محب اهل بیت در قبر<br /> # کیفیت گشایش قبر بر مومن محب اهل بیت<br /> # دیدار مومن محب اهل بیت با اهل بیت در جنان رضوی در عالم برزخ<br /> # همنشینی مومن محب اهل بیت با اهل بیت در عالم برزخ<br /> # رجعت<br /> # رجعت مومن محب اهل بیت<br /> # رجعت مومنان و محبان اهل بیت از بزرخ به دنیا پس از ظهور حضرت حجت<br /> # یاری مومنان محب اهل بیت به حضرت حجت پس از بازگشت از برزخ به دنیا<br /> # علی، برادر رسول خدا<br /> # اخوت پیامبر با امیرالمومنین<br /> # وادی السلام، وعده‌گاه پیامبر و امیرالمومنین<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ وَ إِذَا احْتُضِرَ الْكَافِرُ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَبْغِضْهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ‏ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ «1» وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ وَ أَعْنِفْ عَلَيْهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رِهَانِكَ «2» أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ مِنَ النَّارِ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ أَبْشِرْ يَا عَدُوَّ اللَّهِ بِسَخَطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَذَابِهِ وَ النَّارِ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ نَزَلَ بِكَ ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا عَنِيفاً ثُمَّ يُوَكِّلُ بِرُوحِهِ ثَلَاثَمِائَةِ شَيْطَانٍ كُلُّهُمْ يَبْزُقُ فِي وَجْهِهِ وَ يَتَأَذَّى بِرُوحِهِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فُتِحَ لَهُ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ «3» فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ قَيْحِهَا وَ لَهَبِهَا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبر نزد کافر محتضر <br /> # حضور امیرالمومنین نزد کافر محتضر<br /> # حضور جبرئیل نزد کافر محتضر<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر محتضر<br /> # بغض اهل بیت<br /> # آثار بغض و دشمنی با اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر بغض و سختگیری با محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # پاسخ منفی کافر محتضر به سوالات ملک الموت پیرامون ولایت اهل بیت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط کافر محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت کافر محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # سختی مرگ با انکار ولایت<br /> # بشارت ملک الموت به کافر محتضر از خوف و خشم و عذاب الهی<br /> # سختگیری ملک الموت با کافر محتضر<br /> # گماشته شدن 300 شیطان بر روح کافر محتضر و عذاب روح او<br /> # گشوده شدن دری از درهای آتش بر کافر پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # عذاب‌های برزخی کافر <br /> # سرنوشت کافر در عالم برزخ<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و دوم==<br /> {{متن حدیث|52- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْقَصِيرِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ مِيثَمٍ عَنْ عَبَايَةَ الْأَسَدِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيّاً ع يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا يُبْغِضُنِي عَبْدٌ أَبَداً يَمُوتُ عَلَى بُغْضِي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يَكْرَهُ وَ لَا يُحِبُّنِي عَبْدٌ أَبَداً فَيَمُوتُ عَلَى حُبِّي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يُحِبُّ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَعَمْ وَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْيَمِينِ}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # # حب و بغض امیرالمومنین<br /> # اثر حب و بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # حضور امیرالمومنین نزد محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره غضبناک توسط مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره‌ای دوست داشتنی توسط محب آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # کیفیت مشاهده چهره امیرالمومنین توسط محب و مبغض حضرت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و سوم==<br /> {{متن حدیث|53- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: كَانَ خَطَّابٌ الْجُهَنِيُّ خَلِيطاً لَنَا وَ كَانَ شَدِيدَ النَّصْبِ لِآلِ مُحَمَّدٍ ص‏ وَ كَانَ يَصْحَبُ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ أَعُودُهُ لِلْخُلْطَةِ وَ التَّقِيَّةِ فَإِذَا هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ فِي حَدِّ الْمَوْتِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا لِي وَ لَكَ يَا عَلِيُّ فَأَخْبَرْتُ بِذَلِكَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ «1».}}<br /> <br /> (1) ذكرت هذه الجملة في المصدر مرتين. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # همنشینی و معاشرت خطاب جهنی با ابن ابی یعفور<br /> # کیفیت احتضار خطاب جهنی<br /> # عداوت شدید خطاب جهنی با اهل بیت پیامبر<br /> # ناصبی بودن خطاب جهنی<br /> # اثر بغض و عداوت با اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # دشمنی نجده حروری با اهل بیت<br /> # مصاحبت خطاب جهنی با نجده حروری<br /> # مصاحبت با دشمنان اهل بیت<br /> # عیادت از دشمنان اهل بیت از روی تقیه<br /> # حضور امیرالمومنین نزد نواصب در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط خطاب جهنی در لحظه احتضار<br /> # کشف حقیقت بر دشمنان امیرالمومنین در لحظه احتضار<br /> # کشف حقانیت امیرالمومنین بر نواصب در لحظه احتضار<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و چهارم==<br /> {{متن حدیث|54- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ع أَمَامَكَ «2».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 201<br /> <br /> (2) تقدم الحديث عن المحاسن تحت رقم 17.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فراغت مومن از نگرانی‌های هم و غم دنیابا رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به امنیت برای مومن با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به مومن محتضر به مشاهده پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه <br /> # حضور و استقبال پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه از مومن محتضر<br /> # جایگاه و مقام مومن در برزخ<br /> # آسانی مرگ مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت ایشان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و پنجم==<br /> {{متن حدیث|55- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ...}} قَالَ إِنَّ نَفْسَ الْمُحْتَضَرِ إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ كَانَ مُؤْمِناً رَأَى مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلَهَا بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}}<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهدات ماورایی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # مشاهده منزل در بهشت توسط محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # زمان مشاهده منزلگاه خود در بهشت در حال احتضار<br /> # درخواست مومن محتضر پس از مشاهده منزل خود در بهشت جهت باطگشت به دنیا و خبر دادن به خانواده خود<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از فرارسیدن مرگ<br /> # رد درخواست محتضر جهت بازگشت به دنیا حتی برای اهل ایمان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و ششم==<br /> {{متن حدیث|56- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر حَمَّادُ بْنُ عِيسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِيّاً بِحَضْرَتِهِ}}.<br /> <br /> {{عربی|أقول: قد مر كثير من أخبار هذا الباب في الأبواب السابقة و سيأتي كثير منها في باب البرزخ و غيرها.<br /> وَ قَالَ الْبُرْسِيُّ فِي مَشَارِقِ الْأَنْوَارِ، رَوَى الْمُفِيدُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع يَا عَلِيُّ إِنَّ مُحِبِّيكَ يَفْرَحُونَ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ عِنْدَ خُرُوجِ أَنْفُسِهِمْ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَشْهَدُهُمْ وَ عِنْدَ الْمُسَاءَلَةِ فِي الْقُبُورِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تُلَقِّنُهُمْ وَ عِنْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَعْرِفُهُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|تذييل اعلم أن حضور النبي ص و الأئمة صلوات الله عليهم عند الموت مما قد ورد به الأخبار المستفيضة و قد اشتهر بين الشيعة غاية الاشتهار و إنكار مثل‏ ذلك لمحض استبعاد الأوهام ليس من طريقة الأخيار و أما نحو حضورهم و كيفيته فلا يلزم الفحص عنه بل يكفي فيه و في أمثاله الإيمان به مجملا على ما صدر عنهم ع و ما يقال من أن هذا خلاف الحس و العقل أما الأول فلأنا نحضر الموتى إلى قبض روحهم و لا نرى عندهم أحدا و أما الثاني فلأنه يمكن أن يتفق في آن واحد قبض أرواح آلاف من الناس في مشارق الأرض و مغاربها و لا يمكن حضور الجسم في زمان واحد في أمكنة متعددة فيمكن الجواب عن الأول بوجوه.}}<br /> #{{عربی|'''الأول''' أن الله تعالى قادر على أن يحجبهم عن أبصارنا لضرب من المصلحة كما ورد في أخبار الخاصة و العامة في تفسير قوله تعالى جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً إن الله تعالى أخفى شخص النبي ص عن أعدائه مع أن أولياءه كانوا يرونه و إنكار أمثال ذلك يفضي إلى إنكار أكثر معجزات الأنبياء و الأوصياء ع و قد مر فيما نقلنا من تفسير العسكري ع التصريح بهذا الوجه.}}<br /> #{{عربی|'''الثاني''' أنه يمكن أن يكون حضورهم بجسد مثالي لطيف لا يراه غير المحتضر كحضور ملك الموت و أعوانه و سيأتي الأخبار في سائر الموتى أن أرواحهم في البرزخ تتعلق بأجساد مثالية و أما الحيّ من الأئمة ع فلا يبعد تصرف روحه لقوّته في جسد مثالي أيضا.}}<br /> #{{عربی|'''الثالث''' أنه يمكن أن يخلق الله تعالى لكل منهم مثالا بصورته و هذه الأمثلة يكلمون الموتى و يبشرونهم من قبلهم عليهم السلام كما ورد في بعض الأخبار بلفظ التمثيل.}}<br /> #{{عربی|'''الرابع''' أنه يمكن أن يرتسم صورهم في الحس المشترك بحيث يشاهدهم المحتضر و يتكلم معهم كما في المبرسم.}}<br /> #{{عربی|'''الخامس''' ما ذكره السيد المرتضى رضي الله عنه و هو أن المعنى أنه يعلم في تلك الحال ثمرة ولايتهم و انحرافه عنهم لأن المحبّ لهم يرى في تلك الحال ما يدله على أنه من أهل الجنة و كذا المبغض لهم يرى ما يدله على أنه من أهل النار فيكون حضورهم و تكلمهم استعارة تمثيلية و لا يخفى أن الوجهين الأخيرين بعيدان عن‏ سياق الأخبار بل مثل هذه التأويلات ردّ للأخبار و طعن في الآثار و أما الجواب عن الوجه الثاني فبأنه إنما يتمّ الشبهة إذا ثبت وقوع هذا الاتفاق و محض الإمكان لا يكفي في ذلك مع أنه إذا قلنا بأن حضورهم في الأجساد المثالية يمكن أن يكون لهم أجساد مثالية كثيرة لما جعل الله لهم من القدرة الكاملة التي بها امتازوا عن سائر البشر و في الوجوه الثلاثة الأخيرة على تقدير صحتها اندفاع هذا الإيراد ظاهر و الأحوط و الأولى في أمثال تلك المتشابهات الإيمان بها و عدم التعرض لخصوصياتها و تفاصيلها و إحالة علمها إلى العالم ع كما مر في الأخبار التي أوردناها في باب التسليم وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 202<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # نخستین مشاهدات مومن پس از مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و امیرالمومنین توسط مومن پس از مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرالمومنین در کنار مومن پس از مرگ<br /> # اهمیت ایمان در لحظه مرگ<br /> # اثر ایمان پس از مرگ<br /> # نقش و جایگاه پیامبراکرم و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D8%B9%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%B0%D9%84%D9%83_%D9%88_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85&diff=1375623 2026-06-08T06:57:51Z

<p>انزابی: /* حدیث سوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> <br /> '''باب 7 ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم‏:<br /> '''<br /> <br /> ==حدیث نخست==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|1- م، تفسير الإمام عليه السلام إِنَّ الْمُؤْمِنَ الْمُوَالِيَ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الْمُتَّخِذَ لِعَلِيٍّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ إِمَامَهُ الَّذِي يَحْتَذِي مِثَالَهُ وَ سَيِّدَهُ الَّذِي يُصَدِّقُ أَقْوَالَهُ وَ يُصَوِّبُ أَفْعَالَهُ وَ يُطِيعُهُ بِطَاعَةِ مَنْ يَنْدُبُهُ مِنْ أَطَايِبِ ذُرِّيَّتِهِ لِأُمُورِ الدِّينِ وَ سِيَاسَتِهِ إِذَا حَضَرَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى مَا لَا يُرَدُّ وَ نَزَلَ بِهِ مِنْ قَضَائِهِ مَا لَا يُصَدُّ وَ حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ أَعْوَانُهُ وَجَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ عَلِيّاً سَيِّدَ الْوَصِيِّينَ وَ عِنْدَ رِجْلَيْهِ مِنْ جَانِبٍ الْحَسَنَ سِبْطَ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ الْحُسَيْنَ سَيِّدَ الشُّهَدَاءِ أَجْمَعِينَ وَ حَوَالَيْهِ بَعْدَهُمْ خِيَارَ خَوَاصِّهِمْ وَ مُحِبِّيهِمْ الَّذِينَ هُمْ سَادَةُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ سَادَاتِهِمْ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ يَنْظُرُ الْعَلِيلُ الْمُؤْمِنُ إِلَيْهِمْ فَيُخَاطِبُهُمْ بِحَيْثُ يَحْجُبُ اللَّهُ صَوْتَهُ عَنْ آذَانِ حَاضِرِيهِ كَمَا يَحْجُبُ رُؤْيَتَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ‏ وَ رُؤْيَةَ خَواصِّنَا عَنْ أَعْيُنِهِمْ لِيَكُونَ إِيمَانُهُمْ بِذَلِكَ أَعْظَمَ ثَوَاباً لِشِدَّةِ الْمِحْنَةِ عَلَيْهِمْ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ رَبِّ الْعِزَّةِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا وَصِيَّ رَسُولِ رَبِّ الرَّحْمَةِ بِأَبِي أَنْتُمَا وَ أُمِّي يَا شِبْلَيْ مُحَمَّدٍ وَ ضِرْغَامَيْهِ يَا وَلَدَيْهِ وَ سِبْطَيْهِ يَا سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الْمُقَرَّبِينَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ مَرْحَباً بِكُمْ مَعَاشِرَ خِيَارِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ وَلَدَيْهِمَا مَا كَانَ أَعْظَمَ شَوْقِي إِلَيْكُمْ وَ مَا أَشَدَّ سُرُورِي الْآنَ بِلِقَائِكُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ قَدْ حَضَرَنِي وَ لَا أَشُكُّ فِي جَلَالَتِي فِي صَدْرِهِ لِمَكَانِكَ وَ مَكَانِ أَخِيكَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص كَذَلِكَ هُوَ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى مَلَكِ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اسْتَوْصِ بِوَصِيَّةِ اللَّهِ فِي الْإِحْسَانِ إِلَى مَوْلَانَا وَ خَادِمِنَا وَ مُحِبِّنَا وَ مُؤْثِرِنَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِي الْجِنَانِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص لِيَنْظُرَ إِلَى الْعُلُوِّ فَيَنْظُرُ إِلَى مَا لَا يُحِيطُ بِهِ الْأَلْبَابُ «1» وَ لَا يَأْتِي عَلَيْهِ الْعَدَدُ وَ الْحِسَابُ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ كَيْفَ لَا أَرْفُقُ بِمَنْ ذَلِكَ ثَوَابُهُ وَ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَعِزَّتُهُ زُوَّارُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْمَوْتَ عَقَبَةً «2» لَا يَصِلُ إِلَى تِلْكَ الْجِنَانِ إِلَّا مَنْ قَطَعَهَا لَمَا تَنَاوَلْتُ رُوحَهُ وَ لَكِنْ لِخَادِمِكَ وَ مُحِبِّكَ هَذَا أُسْوَةٌ «3» بِكَ وَ بِسَائِرِ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ الَّذِينَ أُذِيقُوا الْمَوْتَ لِحُكْمِ اللَّهِ تَعَالَى ثُمَّ يَقُولُ مُحَمَّدٌ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَاكَ أَخَانَا قَدْ سَلَّمْنَاهُ إِلَيْكَ فَاسْتَوْصِ بِهِ خَيْراً ثُمَّ يَرْتَفِعُ هُوَ وَ مَنْ مَعَهُ إِلَى رَوْضِ الْجِنَانِ وَ قَدْ كُشِفَ مِنَ الْغِطَاءِ وَ الْحِجَابِ لِعَيْنِ ذَلِكَ الْمُؤْمِنِ الْعَلِيلِ فَيَرَاهُمُ الْمُؤْمِنُ هُنَاكَ بَعْدَ مَا كَانُوا حَوْلَ فِرَاشِهِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ الْوَحَا الْوَحَا «4» تَنَاوَلْ رُوحِي وَ لَا تُلْبِثْنِي هَاهُنَا فَلَا صَبْرَ لِي عَنْ مُحَمَّدٍ وَ أَعِزَّتِهِ وَ أَلْحِقْنِي بِهِمْ‏.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن)<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رؤیة علی (مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر)<br /> # '''حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین<br /> # '''خطاب مؤمن محتضر به پیامبر و ائمه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / خطاب مؤمن به پیامبر و ائمه<br /> # '''سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق<br /> # '''نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ<br /> # '''تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / (ملک‌الموت) / (آداب ملک‌الموت در قبض روح مؤمن) / تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر<br /> # '''اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر''': مرگ / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر)) / حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر<br /> # '''افزایش ثواب ایمان با شدت محنت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> # '''مرگ به عنوان عقبه رسیدن به بهشت''': مرگ / حکمت مرگ / مرگ عقبه رسیدن به بهشت<br /> # '''اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان''': مرگ / اقسام مرگ / به لحاظ تعلق به موجودات / مرگ انسان / مرگ انبیا / اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان<br /> # '''جایگاه والای مؤمن موالی در نزد خدا''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # احوالات قبض روح مومن<br /> # حضور ملک الموت با جمعی دیگر از فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # حضور پیامبر اکرم بر بالای سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امام حسن در کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضورامام حسین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی مومن محتضر با پیامبر و اهل بیت <br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # عدم مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین مومن محتضر<br /> # عدم شنیدن صدای گفتگوی محتضر با پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین او<br /> # خوش آمد گویی مومن به پیامبر و اهل بیت بر بالین خود در هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سفارش پیامبر به ملک الموت بر مدارا با مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در باغ‌های بهشت توسط مومن در حال احتضار<br /> # اشتیاق مومن جهت ملحق شدن به پیامبر و اهل بیت<br /> # تقدم پیامبر بر امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> #امامت / اعتقاد به جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/ حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اصحاب اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #امامت /تاثر اعتقاد به امامت هنگام مرگ/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه مومن معتقد با اهل بیت علیهم السلام/ اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امیر مومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> # سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> ===بخش دوم===<br /> {{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ يَتَنَاوَلُ مَلَكُ الْمَوْتِ رُوحَهُ فَيَسُلُّهَا كَمَا يَسُلُّ الشَّعْرَةَ مِنَ الدَّقِيقِ وَ إِنْ كُنْتُمْ تَرَوْنَ أَنَّهُ فِي شِدَّةٍ فَلَيْسَ هُوَ فِي شِدَّةٍ بَلْ هُوَ فِي رَخَاءٍ وَ لَذَّةٍ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ وَجَدَ جَمَاعَتَنَا هُنَاكَ وَ إِذَا جَاءَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ خِيَارُ صَحَابَتِهِمْ بِحَضْرَةِ صَاحِبِنَا فَلْنَتَّضِعْ لَهُمَا «1» فَيَأْتِيَانِ فَيُسَلِّمَانِ عَلَى مُحَمَّدٍ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى عَلِيٍّ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى الْحَسَنَيْنِ سَلَاماً يَجْمَعَانِهِمَا فِيهِ ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى سَائِرِ مَنْ مَعَنَا مِنْ أَصْحَابِنَا ثُمَّ يَقُولُونَ قَدْ عَلِمْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ زِيَارَتَكَ فِي خَاصَّتِكَ لِخَادِمِكَ وَ مَوْلَاكَ وَ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ يُرِيدُ إِظْهَارَ فَضْلِهِ لِمَنْ بِهَذِهِ الْحَضْرَةِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ مَنْ يَسْمَعُنَا مِنْ مَلَائِكَتِهِ بَعْدَهُمْ لَمَا سَأَلْنَاهُ وَ لَكِنْ أَمْرُ اللَّهِ لَا بُدَّ مِنْ امْتِثَالِهِ ثُمَّ يَسْأَلَانِهِ فَيَقُولَانِ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ وَ مَنْ إِمَامُكَ وَ مَا قِبْلَتُكَ وَ مَنْ شِيعَتُكَ وَ مَنْ إِخْوَانُكَ فَيَقُولُ اللَّهُ رَبِّي وَ مُحَمَّدٌ نَبِيِّي وَ عَلِيٌّ وَصِيُّ مُحَمَّدٍ إِمَامِي وَ الْكَعْبَةُ قِبْلَتِي وَ الْمُؤْمِنُونَ الْمُوَالُونَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ آلِهِمَا وَ أَوْلِيَاؤُهُمَا الْمُعَادُونَ لِأَعْدَائِهِمَا إِخْوَانِي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ أَخَاهُ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ وَ أَنَّ مَنْ نَصَبَهُمْ لِلْإِمَامَةِ مِنْ أَطَايِبِ عِتْرَتِهِ وَ خِيَارِ ذُرِّيَّتِهِ خُلَفَاءُ الْأُمَّةِ وَ وُلَاةُ الْحَقِّ وَ الْقَوَّامُونَ بِالصِّدْقِ فَيَقُولَانِ عَلَى هَذَا حَيِيتَ وَ عَلَى هَذَا مِتَّ وَ عَلَى هَذَا تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَ تَكُونُ مَعَ مَنْ تَتَوَلَّاهُ فِي دَارِ كَرَامَةِ اللَّهِ وَ مُسْتَقَرِّ رَحْمَتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد<br /> # '''پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی<br /> # '''حضور پیامبر و اهل بیت در قبر مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و أهل بيته عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در قبر مؤمن)<br /> # '''تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال <br /> # '''سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''سلام مشترک نکیر و منکر به حسنین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر<br /> # '''پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ مؤمن به سؤال قبر)) / پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین<br /> # '''بشارت نکیر و منکر به بعث با ائمه''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ارکان سؤال قبر / سائلون / نکیر و منکر / ((بشارت منکر و نکیر)) / بشارت منکر و نکیر به بعث با ائمه<br /> # '''تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم / ((تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی))<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / ((آشکار کردن فضل مؤمن)) / حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر<br /> # '''اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / مسئول عنه (موارد سوال) / دین / اصول دین / امام / سؤال از ولایت اهل بیت به صورت کلی و ولایت امیرالمؤمنین به طور ویژه / اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر<br /> # '''رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / ((آثار پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی<br /> # '''احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ''': برزخ / العلاقات فی عالم القبر / ((علاقات الملائکه مع المعصومین)) / ((آداب فرشتگان با معصومان در عالم برزخ)) / احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ<br /> # '''جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم/ ((تنعم ویژه شیعیان)) / جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح مومن<br /> # آسانی قبض روح برای مومن<br /> # حضور اهل بیت در قبر مومن (برزخ)<br /> # مشاهده اهل بیت توسط مومن در قبر (عالم برزخ)<br /> # تواضع نکیر و منکر در برابر پیامبر و اهل بیت هنگام حضور در قبر مومن<br /> # اطاعت مطلق نکیر و منکر از اوامر الهی<br /> # سوال و جواب نکیر و منکر در قبر با مومن<br /> # اقرار مومن به توحید، نبوت پیامبر و امامت اهل بیت در قبر<br /> # اعتراف نکیر و منکر به عاقبت بخیری مومن در دنیا و آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح<br /> #معاد/ موت/ فرشتگان نکیر و منکر/ کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح<br /> #کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> ===بخش سوم===<br /> {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ إِنْ كَانَ لِأَوْلِيَائِنَا مُعَادِياً وَ لِأَعْدَائِنَا مُوَالِياً وَ لِأَضْدَادِنَا بِأَلْقَابِنَا مُلَقِّباً فَإِذَا جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِنَزْعِ رُوحِهِ مَثَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِذَلِكَ الْفَاجِرِ سَادَتَهُ الَّذِينَ اتَّخَذَهُمُ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْوَاعِ الْعَذَابِ مَا يَكَادُ نَظَرُهُ إِلَيْهِمْ يُهْلِكُهُ وَ لَا يَزَالُ يَصِلُ إِلَيْهِ مِنْ حَرِّ عَذَابِهِمْ مَا لَا طَاقَةَ لَهُ بِهِ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا أَيُّهَا الْفَاجِرُ الْكَافِرُ تَرَكْتَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ إِلَى أَعْدَائِهِ فَالْيَوْمَ لَا يُغْنُونَ عَنْكَ شَيْئاً وَ لَا تَجِدُ إِلَى مَنَاصٍ «2» سَبِيلًا فَيَرِدُ عَلَيْهِ مِنَ الْعَذَابِ مَا لَوْ قُسِمَ أَدْنَاهُ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا لَأَهْلَكَهُمْ ثُمَّ إِذَا دُلِّيَ فِي‏ قَبْرِهِ رَأَى بَاباً مِنَ الْجَنَّةِ مَفْتُوحاً إِلَى قَبْرِهِ يَرَى مِنْهُ خَيْرَاتِهَا فَيَقُولُ لَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ انْظُرْ إِلَى مَا حُرِمْتَ مِنْ تِلْكَ الْخَيْرَاتِ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ بَابٌ مِنَ النَّارِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْهُ مِنْ عَذَابِهَا فَيَقُولُ رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ يَا رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|الضرغام بالكسر الأسد.}}<br /> <br /> (2)المناص: الملجأ و المفر.<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 176<br /> <br /> ====واسطی====<br /> <br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر<br /> # '''رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر<br /> # '''توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((مکالمه ملک الموت با کافر)) / توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی<br /> # '''بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ<br /> # '''شدت عذاب کافران هنگام احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / شدت عذاب کافران هنگام احتضار<br /> # '''نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه کافر در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت<br /> # '''ورود عذاب دوزخ به قبر کافر''': برزخ / احوال برزخ / پاداش و کیفر برزخی (لذت و الم) / کیفر برزخی / عذاب قبر / أصناف عذاب عالم القبر / فتح باب إلی النار / ورود عذاب دوزخ به قبر کافر<br /> # '''درخواست کافر برای تأخیر قیامت''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / ((دعاء الکافر)) / درخواست کافر برای تأخیر قیامت <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / / ((حکمت تمثل پیشوایان باطل)) / رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان<br /> # '''تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ''': برزخ / احوال برزخ / ((مقایسه بین احوال مؤمن و کافر)) / تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ<br /> # '''اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا''': مرگ / ((عبرت های مرگ)) / اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا<br /> # '''ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / طلب أرواح الکفار عدم وقوع القیامة / ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تولی و تبری<br /> # نقش تولی و تبری در لحظه مرگ<br /> # عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # عذاب دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت و دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر هنگام احتضار<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشت و عذاب‌های جهنم توسط کافر در عالم قبر<br /> # شدت عذاب کافر در عالم قبر<br /> # عذاب برزخی کافر<br /> # عذاب دوستان و دشمنان اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح کسانی که لقب دشمنان اهل بیت ع را دارند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبر/احوال کافر در قبر/نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #قبض روح کسانی که لقب دشمنان <br /> #عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> {{متن حدیث|2- م، تفسير الإمام عليه السلام قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ «1» الَّذِينَ يُقَدِّرُونَ أَنَّهُمْ يَلْقَوْنَ رَبَّهُمْ اللِّقَاءَ الَّذِي هُوَ أَعْظَمُ كَرَامَاتِهِ وَ إِنَّمَا قَالَ يَظُنُّونَ لِأَنَّهُمْ لَا يَرَوْنَ بِمَا ذَا يُخْتَمُ لَهُمْ وَ الْعَاقِبَةُ مَسْتُورَةٌ عَنْهُمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ إِلَى كَرَامَاتِهِ وَ نَعِيمِ جِنَانِهِ لِإِيمَانِهِمْ وَ خُشُوعِهِمْ لَا يَعْلَمُونَ ذَلِكَ يَقِيناً لِأَنَّهُمْ لَا يَأْمَنُونَ أَنْ يُغَيَّرُوا وَ يُبَدَّلُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا يَزَالُ الْمُؤْمِنُ خَائِفاً مِنْ سُوءِ الْعَاقِبَةِ وَ لَا يَتَيَقَّنُ الْوُصُولَ إِلَى رِضْوَانِ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ وَقْتُ نَزْعِ رُوحِهِ وَ ظُهُورِ مَلَكِ الْمَوْتِ لَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِ وَ هُوَ فِي شِدَّةِ عِلَّةٍ وَ عَظِيمِ ضِيقِ صَدْرِهِ بِمَا يُخَلِّفُ مِنْ أَمْوَالِهِ وَ لِمَا هُوَ عَلَيْهِ مِنِ اضْطِرَابِ أَحْوَالِهِ فِي مُعَامِلِيهِ وَ عِيَالِهِ وَ قَدْ بَقِيَتْ فِي نَفْسِهِ مَرَارَتُهَا وَ حَسَرَاتُهَا وَ اقْتَطَعَ دُونَ أَمَانِيِّهِ فَلَمْ يَنَلْهَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ مَا لَكَ تَجَرَّعُ غُصَصَكَ قَالَ لِاضْطِرَابِ أَحْوَالِي وَ اقْتِطَاعِكَ لِي دُونَ آمَالِي فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ هَلْ يَحْزَنُ عَاقِلٌ مِنْ فَقْدِ دِرْهَمٍ زَائِفٍ وَ اعْتِيَاضِ أَلْفِ أَلْفِ ضِعْفِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَانْظُرْ فَوْقَكَ فَيَنْظُرُ فَيَرَى دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ وَ قُصُورَهَا الَّتِي يَقْصُرُ دُونَهَا الْأَمَانِيُّ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ تِلْكَ مَنَازِلُكَ وَ نِعَمُكَ وَ أَمْوَالُكَ وَ أَهْلُكَ وَ عِيَالُكَ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِكَ هَاهُنَا وَ ذُرِّيَّتِكَ صَالِحاً فَهُمْ هُنَاكَ مَعَكَ أَ فَتَرْضَى بِهِ بَدَلًا مِمَّا هُنَاكَ فَيَقُولُ بَلَى وَ اللَّهِ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرْ فَيَنْظُرُ فَيَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمَا فِي أَعْلَى عِلِّيِّينَ فَيَقُولُ أَوَ تَرَاهُمْ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكَ وَ أَئِمَّتُكَ هُمْ هُنَاكَ جُلَّاسُكَ وَ آنَاسُكَ «2» أَ فَمَا تَرْضَى‏ بِهِمْ بَدَلًا مِمَّنْ تُفَارِقُ هَاهُنَا فَيَقُولُ بَلَى وَ رَبِّي فَذَلِكَ مَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا فَمَا أَمَامَكُمْ مِنَ الْأَهْوَالِ كُفِيتُمُوهَا وَ لَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا تُخَلِّفُونَهُ مِنَ الذَّرَارِيِّ وَ الْعِيَالِ فَهَذَا الَّذِي شَاهَدْتُمُوهُ فِي الْجِنَانِ بَدَلًا مِنْهُمْ وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ هَذِهِ مَنَازِلُكُمْ وَ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكُمْ آنَاسُكُمْ وَ جُلَّاسُكُمْ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 177<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت''': مرگ / ((معرفت مرگ)) / ((یقین به عاقبت)) / ((ظن به لقاء الله)) / ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت<br /> # '''ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / حالات المحتضر عند قبض الروح / ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ<br /> # '''نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعة هنگام احتضار / نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر<br /> # '''تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین<br /> # '''بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ<br /> # '''رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان<br /> # '''جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ''': مرگ / خوف از مرگ / ((حکمت خوف از مرگ)) / ((عدم یقین به عاقبت)) / حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ <br /> # '''رابطه استقامت با تنزل ملائکه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / ((تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / ((شرایط تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / رابطه استقامت با تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # '''حکمت نمایش بهشت برای زدودن حسرت دنیا''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه مؤمن در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / نمایش بهشت به مؤمن در قبر برای زدودن حسرت دنیا<br /> # '''تفاوت ارزش دنیا و آخرت در نگاه مؤمن''': ((این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی))<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دیدار با خدا، بزرگترین کرامت انسان<br /> # مخفی بودن عاقبت کار یا سرنوشت انسان بر او<br /> # عدم یقین داشتن مومن به رسیدن به رضوان الهی تا لحظه مرگ<br /> # هراس همیشگی مومن از سوء عاقبت<br /> # کیفیت حال مومن هنگام حضور ملک الموت بر بالین او<br /> # اظهار ناراحتی مومن از جدایی اموال و عیال خود در لحظه مرگ<br /> # گفتگوی مومن با ملک الموت در لحظه مرگ<br /> # مشاهده منازل و درجات بهشتی توسط مومن در لحظه مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و اهل بیت توسط مومن در اعلی علیین در لحظه مرگ<br /> # یادآوری بی‌ارزش بودن مال دنیا توسط ملک الموت به مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # منازل و درجات اهل بیت در عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ گمان به لقاء الله توسط مومن/ معنای گمان به لقاء الله<br /> #اخلاق/ سیر و سلوک توحیدی / لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #معاد/عاقبت امر بندگان/ مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/ قبر/ فشار قبر/ تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #معاد/موت/نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ تعلق خاطربنده به اموال و خانواده هنگام مرگ/ راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #معاد/موت/ نگرانی مومن از شدائد پس از مرگ/ بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معنای گمان به لقاء الله<br /> #لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> {{متن حدیث|3- ين، كِتَابُ حُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ وَ النَّوَادِرُ الْقَاسِمُ عَنْ كُلَيْبٍ الْأَسَدِيِّ «1» قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ بَلَغَنَا عَنْكَ حَدِيثٌ قَالَ وَ مَا هُوَ قُلْتُ قَوْلُكَ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا كَانَ فِي هَذِهِ وَ أَوْمَأْتَ بِيَدِكَ إِلَى حَلْقِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ أَهْلُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ أَمَّا مَا كَانَ يَتَخَوَّفُ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ وَلَّى عَنْهُ وَ أَمَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ «2».}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(1) كليب وزان (زبير) هو كليب بن معاوية بن جبلة الصيداوى الأسدى، أبو محمد، و قيل أبو الحسين، روى عن أبي جعفر و أبي عبد اللّه عليهما السلام، له كتاب. أورد ترجمته النجاشيّ في ص 223 من رجاله، و في سائر كتب التراجم يوجد ترجمته و بيان حاله فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(2) تأتى صورة اخرى للحديث تحت رقم 14.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ <br /> # '''زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر)<br /> # '''تحقق وعده الهی در آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تحقق وعده الهی در آستانه مرگ<br /> # '''اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر شادمانی مؤمن محتضر تا لحظه مرگ''': ( .. ؟ .. )<br /> # '''رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((آثار ولایت محمد و آل محمد هنگام احتضار)) / رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده<br /> # '''حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حکمت حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر))<br /> # '''اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی''': مرگ / متعلقات مرگ / ((حسن الخاتمة)) / ((شرائط حسن الخاتمة)) / ((استقامت تا لحظه مرگ)) / اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رنج و سختی دائمی دنیا برای مومن تا لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #مورد غبطه بودن قبض روح مومن اهل ولایت<br /> #مواجهه مومن اهل ولایت هنگام مرگ با رسول خدا ص و امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> {{متن حدیث|4- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الْأَمْرِ حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَجُلًا مِنْ آلِ عُثْمَانَ كَانَ سَبَّابَةً لِعَلِيٍّ ع فَحَدَّثَتْنِي مَوْلَاةٌ لَهُ كَانَتْ تَأْتِينَا قَالَتْ لَمَّا احْتُضِرَ قَالَ مَا لِي وَ لَهُمْ قُلْتُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ مَا لَهُ قَالَ هَذَا فَقَالَ لِمَا أُرِيَ مِنَ الْعَذَابِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً}} هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَا وَ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ ثَبَاتُ الشَّيْ‏ءِ فِي الْقَلْبِ وَ إِنْ صَلَّى وَ صَامَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((اوج کراهت از ولایت)) / اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((مشاهده عذاب در احتضار)) / مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار<br /> # '''شرط ایمان به تحکیم قلبی ولایت''': <br /> # '''بی‌اثری عبادات بدون ولایت قلبی''': <br /> # '''سرنوشت سبّاب علی(ع) هنگام احتضار''': <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / ((کشف حقیقت هنگام احتضار)) / حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ<br /> # '''رابطه تسلیم قلبی با نجات اخروی''': <br /> # '''حکمت نمایش عذاب برای منکران ولایت''': <br /> # '''اهمیت ثبات عقیدتی بر صرف اعمال ظاهری''':<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ...}}<br /> # مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ ناصبی<br /> # عاقبت ناصبی<br /> # عذاب سب کننده امیرالمومنین<br /> # لحظه رسیدن روح به گلوگاه (جان دادن)، اوج کراهت دشمن اهل بیت<br /> # مشاهده عذاب توسط ناصبی در لحظه مرگ<br /> # عذاب برزخی ناصبی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # بی‌ارزش بودن عبادات ناصبی بدون ایمان به ولایت<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> {{متن حدیث|5- شي، تفسير العياشي عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا أَحَدُكُمْ حِينَ يَبْلُغُ نَفْسُهُ هَاهُنَا يَنْزِلُ عَلَيْهِ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أُعْطِيتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى مَنْزِلِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَسْكَنِكَ‏ فِي الْجَنَّةِ وَ انْظُرْ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ع رُفَقَاؤُكَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 178<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت ملک‌الموت به تحقق امید مؤمن<br /> # بشارت ملک‌الموت به زوال ترس مؤمن<br /> # گشایش باب بهشت برای محتضر مؤمن<br /> # نمایش منزل بهشتی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # معرفی پیامبر و ائمه به عنوان رفیقان اخروی<br /> # تفسیر بشارت دنیوی به مشاهدات احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه نمایش پاداش پیش از مرگ کامل<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام احتضار<br /> # حکمت معرفی رفقای اخروی در بالین<br /> # اهمیت دیدار ائمه برای تسکین محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}<br /> # قبض روح مومن<br /> # گفتگوی ملک الموت با مومن در لحظه مرگ<br /> # بشارت ملک الموت به مومن در لحظه جان دادن<br /> # بشارت ملک الموت به امنیت مومن در لحظه مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت در لحظه مرگ در قبر مومن<br /> # مومن و مشاهده جایگاه خود در بهشت در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین{{ع}}، همراهان مومن در دنیا و آخرت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # قبر، منزل مومن<br /> # بهشت، مسکن مومن<br /> # پیامبراکرم، امام علی و حسنین، رفقای مومن در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> {{متن حدیث|6- شي، تفسير العياشي عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع مَا يُصْنَعُ بِأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَكَانَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَكَانَهُ مِنَّا إِلَّا أَنْ يَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا ثُمَّ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ أَ لَا أُبَشِّرُكَ يَا أَبَا حَمْزَةَ فَقُلْتُ بَلَى جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع مَعَهُ يَقْعُدُ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ مَا تَعْرِفُنِي أَنَا رَسُولُ اللَّهِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَمَا أَمَامَكَ خَيْرٌ لَكَ مِمَّا خَلَّفْتَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ أَمِنْتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ هَجَمْتَ عَلَيْهِ «1» أَيَّتُهَا الرُّوحُ اخْرُجِي إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَ رِضْوَانِهِ وَ يَقُولُ لَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِثْلَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَ لَا أُخْبِرُكَ بِذَلِكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ قَوْلِ اللَّهِ: (الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ ..) الْآيَةَ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) أي انتهيت إليه بغتة على غفلة منك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو نشانه مشاهده منزلت<br /> # حضور پیامبر و علی در بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر به زوال ترس مؤمن<br /> # بشارت پیامبر به تحقق امید مؤمن<br /> # دعوت پیامبر به سوی روح الله<br /> # تأیید علی بر سخنان پیامبر در بالین<br /> # تفسیر بشارت به آیه تقوا و ایمان<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مشاهده منزلت تا احتضار<br /> # حکمت حضور مشترک پیامبر و علی<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام مرگ<br /> # اهمیت اطمینان بخشی به محتضر مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # بشارت‌های امام باقر به رخدادهای لحظه مرگ برای مومن<br /> # حضور پیامبر و امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت رسول خدا از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # بشارت امیرالمومنین به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت امیرالمومنین از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # تفسیر قرآن توسط امام<br /> # علم امام به قرآن<br /> # علم امام به غیب (احوالات مرگ)<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|7- جا، المجالس للمفيد عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَهْدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: دَخَلَ الْحَارِثُ الْهَمْدَانِيُّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ ع فِي نَفَرٍ مِنَ الشِّيعَةِ وَ كُنْتُ فِيهِمْ فَجَعَلَ الْحَارِثُ يَتَّئِدُ فِي مِشْيَتِهِ وَ يَخْبِطُ الْأَرْضَ بِمِحْجَنِهِ وَ كَانَ مَرِيضاً فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ كَانَتْ لَهُ مِنْهُ مَنْزِلَةٌ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ يَا حَارِثُ فَقَالَ نَالَ الدَّهْرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنِّي وَ زَادَنِي أَوْباً غَلِيلًا اخْتِصَامُ أَصْحَابِكَ بِبَابِكَ قَالَ وَ فِيمَ خُصُومَتُهُمْ قَالَ فِيكَ وَ فِي الثَّلَاثَةِ مِنْ قَبْلِكَ «2» فَمِنْ مُفْرِطٍ مِنْهُمْ غَالٍ وَ مُقْتَصِدٍ تَالٍ وَ مِنْ مُتَرَدِّدٍ مُرْتَابٍ لَا يَدْرِي أَ يُقْدِمُ أَمْ يُحْجِمُ فَقَالَ حَسْبُكَ يَا أَخَا هَمْدَانَ أَلَا إِنَّ خَيْرَ شِيعَتِي النَّمَطُ «3» الْأَوْسَطُ إِلَيْهِمْ يَرْجِعُ الْغَالِي وَ بِهِمْ يَلْحَقُ التَّالِي فَقَالَ لَهُ الْحَارِثُ لَوْ كَشَفْتَ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي الرَّيْنَ عَنْ قُلُوبِنَا وَ جَعَلْتَنَا فِي ذَلِكَ عَلَى بَصِيرَةٍ مِنْ أَمْرِنَا قَالَ قَدْكَ‏ فَإِنَّكَ امْرُؤٌ مَلْبُوسٌ عَلَيْكَ إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُعْرَفُ بِالرِّجَالِ بَلْ بِآيَةِ الْحَقِّ فَاعْرِفِ الْحَقَّ تَعْرِفْ أَهْلَهُ يَا حَارِثُ إِنَّ الْحَقَّ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ وَ الصَّادِعَ «4» بِهِ مُجَاهِدٌ وَ بِالْحَقِّ أُخْبِرُكَ فَأَرْعِنِي سَمْعَكَ ثُمَّ خَبِّرْ بِهِ مَنْ كَانَتْ لَهُ حَصَانَةٌ مِنْ أَصْحَابِكَ أَلَا إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ وَ صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ قَدْ صَدَّقْتُهُ وَ آدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَ الْجَسَدِ ثُمَّ إِنِّي صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ فِي أُمَّتِكُمْ حَقّاً فَنَحْنُ الْأَوَّلُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَ نَحْنُ خَاصَّتُهُ يَا حَارِثُ وَ خَالِصَتُهُ وَ أَنَا صَفْوُهُ وَ وَصِيُّهُ وَ وَلِيُّهُ وَ صَاحِبُ نَجْوَاهُ وَ سِرِّهِ أُوتِيتُ فَهْمَ الْكِتَابِ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ وَ عِلْمَ الْقُرُونِ وَ الْأَسْبَابِ وَ اسْتُودِعْتُ أَلْفَ مِفْتَاحٍ يَفْتَحُ كُلُّ مِفْتَاحٍ أَلْفَ بَابٍ يُفْضِي كُلُّ بَابٍ إِلَى أَلْفِ عَهْدٍ «5» وَ أُيِّدْتُ وَ اتُّخِذْتُ وَ أُمْدِدْتُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ نَفْلًا وَ إِنَّ ذَلِكَ لَيَجْرِي لِي وَ لِمَنْ تَحَفَّظَ «6» مِنْ ذُرِّيَّتِي مَا جَرَى اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ حَتَّى يَرِثَ اللَّهُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْهَا وَ أُبَشِّرُكَ يَا حَارِثُ لَتَعْرِفُنِي عِنْدَ الْمَمَاتِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ وَ عِنْدَ الْمُقَاسَمَةِ قَالَ الْحَارِثُ وَ مَا الْمُقَاسَمَةُ قَالَ مُقَاسَمَةُ النَّارِ أُقَاسِمُهَا قِسْمَةً صَحِيحَةً أَقُولُ هَذَا وَلِيِّي فَاتْرُكِيهِ وَ هَذَا عَدُوِّي فَخُذِيهِ ثُمَّ أَخَذَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع بِيَدِ الْحَارِثِ - فَقَالَ يَا حَارِثُ أَخَذْتُ بِيَدِكَ كَمَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِيَدِي فَقَالَ لِي وَ قَدْ شَكَوْتُ إِلَيْهِ حَسَدَ قُرَيْشٍ وَ الْمُنَافِقِينَ لِي إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَخَذْتُ بِحَبْلِ اللَّهِ وَ بِحُجْزَتِهِ يَعْنِي عِصْمَتَهُ مِنْ ذِي الْعَرْشِ تَعَالَى وَ أَخَذْتَ أَنْتَ يَا عَلِيُّ بِحُجْزَتِي وَ أَخَذَ ذُرِّيَّتُكَ بِحُجْزَتِكَ وَ أَخَذَ شِيعَتُكُمْ بِحُجَزِكُمْ فَمَا ذَا يَصْنَعُ اللَّهُ بِنَبِيِّهِ وَ مَا يَصْنَعُ نَبِيُّهُ بِوَصِيِّهِ خُذْهَا إِلَيْكَ يَا حَارِثُ قَصِيرَةٌ مِنْ طَوِيلَةٍ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَكَ مَا اكْتَسَبْتَ يَقُولُهَا ثَلَاثاً فَقَامَ الْحَارِثُ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَ يَقُولُ مَا أُبَالِي بَعْدَهَا مَتَى لَقِيتُ الْمَوْتَ أَوْ لَقِيَنِي.}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(2)في كشف الغمّة ص 123 هكذا: قال: فى شأنك و البلية من قبلك. و في ذيل ص 3 من الأمالي للمفيد جعله بدلا عما في المتن.}}<br /> <br /> {{عربی|(3)النمط: جماعة من الناس أمرهم واحد.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) صدع بالحق. تكلم به جهارا.}}<br /> <br /> {{عربی|(5) في نسخة: الف الف.}}<br /> <br /> {{عربی|(6) في نسخة: استحفظ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 180<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن محمد بن علي بن مهدي و غيره عن محمد بن علي بن عمرو مثله}} «2» <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|يتّئد أي يتثبّت و يتأنّى من التؤدة و في ما يتأوّد أي يتعوج و خبطه ضربه شديدا و المحجن كمنبر العصا المعوجة و أوب كفرح غضب و في ما أوارا و غليلا و الأوار بالضم حرارة الشمس و حرارة العطش و الغليل الحقد و الضغن و حرارة الحب و الحزن و أحجم عنه كفّ أو نكص هيبة و قد إذا كانت اسمية تكون على وجهين اسم فعل مرادفة ليكفي نحو قولهم قدني درهم و اسم مرادف لحسب ذكره الفيروزآبادي و قال أرعني سمعك و راعني استمع لمقالي قوله ع نفلا أي زائدا على ما أعطيت من الفضائل و الكرائم قوله ع قبلا أي مقابلة و عيانا و قوله ع تخاله أي تظنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اختلاف شیعیان درباره منزلت امیرالمؤمنین(ع)<br /> # توصیه امام علی(ع) به اعتدال در اعتقاد<br /> # شناخت حق به جای شناخت دین از طریق افراد<br /> # اعلام مقام صدیقیت اول امام علی(ع)<br /> # سپرده شدن هزار مفتاح دانش به امام علی(ع)<br /> # جریان شب قدر برای امام و فرزندانش<br /> # مقاسمه آتش توسط امام علی(ع) در قیامت<br /> # تمسک پیامبر(ص) به خدا و امام به پیامبر<br /> # همراهی انسان با کسی که دوستش دارد<br /> # آرامش حارث همدانی پس از شنیدن سخنان امام<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت اعتدال در اعتقادات مذهبی<br /> # معیار شناخت دین از طریق حق<br /> # فلسفه وراثت علم و ولایت در اهل‌بیت<br /> # رابطه محبت با سرنوشت اخروی انسان<br /> # نقش امام در نجات شیعیان در قیامت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی امیرالمومنین با حارث همدانی پیرامون جایگاه خود و مومنان پس از مرگ<br /> # دیدگاه سه گروه از شیعیان نسبت به مقام و منزلت امیرالمومنین<br /> # ناراحتی حارث از افراط، تفریط و تشکیک شیعیان نسبت به امیرالمومنین<br /> # بهترین شیعیان امیرالمومنین از منظر آن حضرت<br /> # میانه روها بهترین شیعیان امیرالمومنین<br /> # لازمه شناخت اهل حق، شناخت خود حق<br /> # تصدیق پیامبر توسط امیرالمومنین، قبل از خلقت آدم{{ع}}<br /> # امیرالمومنین، نخستین دوست پیامبر در امت اسلام<br /> # اهل بیت، خاص‌ترین و برگزیده‌ترین بندگان خدا<br /> # امیرالمومنین، وصی پیامبر<br /> # امیرالمومنین، صاحب سر و مناجات پیامبر<br /> # علم امیرالمومنین به قرآن<br /> # علم امیرالمومنین به قرون و اسباب<br /> # گستره علم امام<br /> # تایید امامان با شب قدر<br /> # مژده امیرالمومنین به شناخت آن حضرت توسط حارث در هنگام مرگ و پس از آن<br /> # امیرالمومنین تقسیم کننده اهل آتش <br /> # عدالت امیرالمومنین در تقسیم اهل آتش<br /> # همنشینی انسان پس از مرگ با کسی که او را دوست دارد<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین مقسم بهشت و جهنم<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|8- فس، تفسير القمي أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا يَمُوتُ مُوَالٍ لَنَا مُبْغِضٌ لِأَعْدَائِنَا إِلَّا وَ يَحْضُرُهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَيَرَوْنَهُ وَ يُبَشِّرُونَهُ وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ مُوَالٍ لَنَا يَرَاهُمْ بِحَيْثُ يَسُوؤُهُ وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ قَوْلُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع لِحَارِثٍ الْهَمْدَانِيِ‏: يَا حَارِ هَمْدَانَ مَنْ يَمُتْ يَرَنِي *** مِنْ مُؤْمِنٍ أَوْ مُنَافِقٍ قُبُلًا.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 181<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) هنگام مرگ موالیان<br /> # بشارت پیامبر(ص) و ائمه(ع) به موالیان هنگام مرگ<br /> # رؤیت دشمنان اهل‌بیت(ع) از ائمه به شکل ناخوشایند<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط مؤمن و منافق هنگام مرگ<br /> # شرط بغض دشمنان برای حضور ائمه(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با تجربه مرگ<br /> # تفاوت تجربه مرگ مؤمن و منافق<br /> # اهمیت بغض دشمنان در کنار محبت اهل‌بیت(ع)<br /> # نقش ائمه(ع) در آرامش روانی هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت تولی و تبری<br /> # نقش و اثر تولی و تبری در هنگام مرگ<br /> # اهمیت بغض دشمنان اهل بیت<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # حضور پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ به مومن محتضر<br /> # کیفیت مرگ مومن<br /> # مشاهده اهل بیت توسط محتضر، مومن یا منافق<br /> # مشاهده اهل بیت با چهره ناراحت توسط منافق در حال احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و منافق در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|9- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْمَرَاغِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ السَّبِيعِيِّ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ حُبِّي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ يَا حَارِثُ أَ تُحِبُّنِي قُلْتُ نَعَمْ وَ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَمَا لَوْ بَلَغَتْ نَفْسُكَ الْحُلْقُومَ رَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا أَذُودُ «1» الرِّجَالَ عَنِ الْحَوْضِ ذَوْدَ غَرِيبَةِ الْإِبِلِ لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا مَارٌّ عَلَى الصِّرَاطِ بِلِوَاءِ الْحَمْدِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ ص لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ: «2».}}<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي المفيد عن المرزباني عن عبد الله بن الحسن عن محمد بن رشيد قال آخر شعر قاله السيد بن محمد رحمه الله قبل وفاته بساعة و ذلك أنه أغمي عليه و اسود لونه ثم أفاق و قد ابيض وجهه و هو يقول‏: «أحب الذي من مات من أهل وده *** تلقاه بالبشرى لدى الموت يضحك‏». «و من مات يهوي غيره من عدوه *** فليس له إلا إلى النار مسلك‏». «أبا حسن تفديك نفسي و أسرتي *** و مالي و ما أصبحت في الأرض أملك‏». «أبا حسن إني بفضلك عارف *** و إني بحبل من هواك لممسك‏»}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار حارث همدانی با امیرالمؤمنین(ع)<br /> # اظهار محبت حارث به امیرالمؤمنین(ع)<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط محبان هنگام مرگ<br /> # راندن مردم از حوض توسط امیرالمؤمنین(ع)<br /> # حمل لوای حمد توسط امیرالمؤمنین(ع) در صراط<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با رؤیت امام هنگام مرگ<br /> # نقش امیرالمؤمنین(ع) در حوض کوثر<br /> # مقام امیرالمؤمنین(ع) در پیشاپیش پیامبر(ص)<br /> # پاداش محبت اهل‌بیت(ع) در آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # عشق حارث همدانی به امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین، حامل لوای حمد<br /> # امیرالمومنین و حوض کوثر<br /> # مشاهده امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # منازل امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|10- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ أَخِيهِ عَلِيٍّ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَابُورَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ فِي الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ذَلِكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص يَرَى مَا يَسُرُّهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَمَا تَرَى الرَّجُلَ إِذَا يَرَى مَا يَسُرُّهُ فَتَدْمَعُ عَيْنُهُ وَ يَضْحَكُ:}}.<br /> <br /> {{متن حدیث|كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن علي بن الحكم عن معاوية بن وهب مثله: «2»- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر فضالة مثله- مع، معاني الأخبار ابن الوليد عن الصفار عن ابن معروف عن علي بن مهزيار عن فضالة مثله}} «3».<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اشک ریختن چشم مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر(ص) توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # دیدن امور مسرت‌بخش توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # خندیدن مؤمن هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه اشک با شادی درونی هنگام مرگ<br /> # حکمت نمایش بشارت‌ها به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفسیر واکنش‌های ظاهری مؤمن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر(ص) در تجربه مرگ مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # گریان شدن چشم مومن در لحظه مرگ<br /> # گریه مومن محتضر از شوق مشاهده پیامبراکرم<br /> # حضور پیامبر بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر <br /> # ولایت تکوینی پیامبر<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> {{متن حدیث|11- فس، تفسير القمي {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً}} قَالَ إِذَا حَضَرَ الْمُؤْمِنَ الْوَفَاةُ نَادَى مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي}} راضِيَةً بِوَلَاءِ عَلِيٍ‏ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَلَا يَكُونُ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا اللُّحُوقُ بِالنِّدَاءِ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 183<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ندای الهی به نفس مطمئنه هنگام مرگ<br /> # رضایت از ولایت علی(ع) در ندای الهی<br /> # رضایت از ثواب در ندای الهی<br /> # دعوت به ورود در زمره بندگان الهی<br /> # دعوت به ورود در بهشت هنگام مرگ<br /> # انحصار همت مؤمن در پیوستن به ندای الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با اطمینان قلبی هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت الهی برای زدودن دلواپسی<br /> # اهمیت ولایت در تحقق رضایت متقابل<br /> # تأثیر ندای الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احتضار مومن<br /> # ندای الهی به مومن هنگام احتضار<br /> # خطاب «نفس مطمئنة» به مومن هنگام احتضار از سوی خدا<br /> # رضایت نفس مومن هنگام بازگشت به خدا به ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین در هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در دخول به بهشت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة}}<br /> # پیوستن به عبادالله در بهشت، تمام همت مومن محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> {{متن حدیث|12- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تمسک به دستورات الهی برای غبطه هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده آنچه مؤمن دوست دارد هنگام مرگ<br /> # بشارت الهی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # روشنی چشم مؤمن با بشارت الهی<br /> # محبت به لقای الهی پس از بشارت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تقوا با غبطه هنگام مرگ<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) برای آرامش مؤمن<br /> # تأثیر بشارت الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> # اهمیت استقامت برای دیدار پیامبر(ص) هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تمسک به اوامر الهی<br /> # وجوب اطاعت اطاعت از اوامر الهی<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت الهی به مومن محتضر<br /> # روشنی چشم مومن هنگام اختضار<br /> # عشق مومن محتضر به پیوستن به پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|13- ير، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ يَحْيَى الْخَثْعَمِيِّ عَنْ بُرَيْدِ «1» بْنِ مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع (اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ)، فَقَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَمُوتُ وَ لَا كَافِرٍ فَيُوضَعُ فِي قَبْرِهِ حَتَّى يُعْرَضَ عَمَلُهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَى عَلِيٍّ ع فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَى آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَى الْعِبَادِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) بريد - وزان زبير - بن معاوية العجليّ، أبو القاسم، عربى، روى عن أبي عبد اللّه و أبى جعفر عليهما السلام، مات في حياة أبي عبد اللّه عليه السلام و قيل: فى سنة 150، و الرجل وجه من وجوه أصحابنا، و فقيه من أكابر فقهائنا، له محل عند الأئمّة عليهم السلام، قال الكشّيّ: إنّه ممن اتفقت العصابة على تصديقه، و ممن انقادوا له بالفقه، و روى أخبارا كثيرة في فضله و توثيقه عن الأئمّة، يوجد ترجمته في ص 155 من رجال الكشّيّ، و في ص 81 من النجاشيّ، و فصل الفاضل المامقاني ترجمته في ج 1 ص 164 فليراجع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عرضه اعمال مؤمن و کافر بر پیامبر(ص)<br /> # عرضه اعمال بر امام علی(ع) پس از مرگ<br /> # عرضه اعمال بر همه ائمه(ع) به ترتیب<br /> # زمان عرضه اعمال پیش از دفن میت<br /> # شمول عرضه اعمال بر مؤمن و کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با نظارت بر اعمال بندگان<br /> # فلسفه عرضه اعمال بر معصومین(ع)<br /> # اهمیت آگاهی از حضور ائمه(ع) در برزخ<br /> # تفسیر آیه عرضه اعمال بر مؤمنین<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه{{متن قرآن|اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}<br /> # عرضه اعمال در قبر<br /> # عرضه اعمال مومن و کافر هنگام مرگ بر پیامبر و امام علی<br /> # اهمیت پذیرش نبوت پیامبر و ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> {{متن حدیث|14- سن، المحاسن أَبِي عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِاللَّهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع مَا بَيْنَ مَنْ وَصَفَ هَذَا الْأَمْرَ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيُقَالُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ قَدِمْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَتَخَوَّفُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ إِنَّ أَمَامَكَ لَإِمَامَ صِدْقٍ اقْدَمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ ع}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مؤمن پس از مرگ<br /> # زوال ترس‌های مؤمن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) در برزخ<br /> # معرفی امام علی(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با آرامش در مرگ<br /> # اهمیت امید به لقای معصومین(ع)<br /> # فلسفه بشارت الهی به مؤمنان<br /> # تأثیر اعتقاد بر تجربه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بشارت به مومن هنگام مرگ<br /> # رسیدن مومن به آرزوهای خود در هنگام مرگ<br /> # بشارت به امنیت مومن در هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|15- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ «3» عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَلِيدِ النَّخَعِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي ع أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ‏ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ - وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ - وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}} فَنَحْنُ وَ اللَّهِ ذُرِّيَّةُ رَسُولِ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|(3) عقبة بضم العين و سكون القاف.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 184<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # مشاهده مؤمن از حقایق شادی‌بخش هنگام مرگ<br /> # شهادت امام صادق(ع) بر سخن امام باقر(ع)<br /> # اهل‌بیت به عنوان ذریه پیامبر در آیه ۳۸ سوره رعد<br /> # غبطه و روشنی چشم مؤمن در لحظه احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا لحظه مرگ<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین جان‌کندن<br /> # اهمیت انتساب اهل‌بیت(ع) به پیامبر(ص)<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رسیدن مومن به خوشبختی با رسیدن جان او به گلوگاه<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}}<br /> # اهل بیت، ذریه رسول خدا<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|16- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ شَجَرَةَ «1» أَخِي بَشِيرٍ النَّبَّالِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يُعَايِنَ مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) هو شجرة بن ميمون بن أبي أراكة النبال الوابشى، مولاهم الكوفيّ، ثقة و من وجوه الاصحاب و أجلائهم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # نزدیکی مؤمن به مشاهده آنچه چشم او را روشن می‌کند<br /> # قرب لحظه مرگ با دیدن حقایق شادی‌بخش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا هنگام جان‌کندن<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین احتضار<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده قریب‌الوقوع حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|17- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْزَنُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ «2».}}<br /> <br /> {{عربی|(2) رواه الكليني كما يأتي تحت رقم 55.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت امنیت از غم دنیا هنگام جان‌کندن<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور حضرت فاطمه(س) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آغاز بشارت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تسلی مؤمن با یادآوری پایان رنج دنیوی<br /> # رابطه ایمان با حضور معصومان(ع) هنگام مرگ<br /> # اهمیت بشارت به اهل‌بیت(ع) برای تسکین جان‌کندن<br /> # حکمت اعلام امنیت از غم در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # در امان بودن مومن از غم و اندوه دنیا هنگام رسیدن جانش به گلوگاه<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور فاطمه زهرا بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|18- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ الطَّائِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهَةً لِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ وَ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ فَيَنْقَطِعُ عَنْهُ أَهْوَالُ الدُّنْيَا وَ مَا كَانَ يُحَاذِرُ مِنْهَا وَ يُقَالُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا فَاطِمَةَ فَلَا تَذْكُرْهَا.}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله و في آخره و يقال له أمامك رسول الله ص و علي و الأئمة.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اوج نفرت دشمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # اوج شادی مؤمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # قطع اهوال دنیا از مؤمن در احتضار<br /> # قطع ترس‌های دنیوی از مؤمن در احتضار<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) برای مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تضاد واکنش مؤمن و کافر به ولایت<br /> # فلسفه تشدید احساسات متضاد در لحظه مرگ<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت قطع اهوال دنیا برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دشمنی کافر با ولایت<br /> # بغض کافر از ولایت<br /> # شدیدترین حالت نفرت دشمن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، شدیدترین حالت دشمنی کافر با ولایت<br /> # مرگ کافر<br /> # مرگ دشمن ولایت<br /> # مرگ مومن<br /> # مرگ مومن ولایتمدار<br /> # بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت<br /> # نفش ولایت در بروز حالات دشمنی و شادمانی در انسان در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت در لحظه مرگ<br /> # انقطاع هراس دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # انقطاع خوف از مشکلات دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و تهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نوزدهم==<br /> {{متن حدیث|19- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِمَّا أُرَدِّدُ هَذَا الْكَلَامَ عَلَيْكُمْ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ‏ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ يَأْتِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع فَيَقُولَانِ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَأَمَامَكَ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 185<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تکرار امام صادق(ع) تعلیم لحظه مرگ<br /> # رسیدن جان به گلو آستانه غبطه مؤمن<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن محتضر<br /> # حضور امام علی(ع) نزد مؤمن محتضر<br /> # بشارت امنیت از ترس‌ها هنگام احتضار<br /> # بشارت تحقق آرزوها برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت تکرار تعالیم مرگ برای مؤمنان<br /> # فلسفه تأخیر غبطه تا لحظه جان‌کندن<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت بشارت دوگانه در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حیا و شرم امام از تکرار یادآوری مرگ اصحاب به آنها<br /> # مرگ، فاصله میان مومن و رسیدن به خوشبختی و شادمانی<br /> # امان مومن از خوف دنیا در لحظه مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر و امیرمومنان به عدم خوف و امنیت مومن محتضر <br /> # جایگاه پیامبر و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرمومنان<br /> <br /> ==حدیث بیستم==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|20- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَا وَ الْمُعَلَّى بْنُ خُنَيْسٍ فَقَالَ يَا عُقْبَةُ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا هَذَا الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْوَرِيدِ قَالَ ثُمَّ اتَّكَأَ وَ غَمَزَ إِلَيَّ الْمُعَلَّى أَنْ سَلْهُ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ فَأَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى فَرَدَّدَ عَلَيْهِ بضعة عشر [بِضْعَ عَشْرَةَ] مَرَّةً أَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى «1» فَقَالَ فِي كُلِّهَا يَرَى لَا يَزِيدُ عَلَيْهَا ثُمَّ جَلَسَ فِي آخِرِهَا فَقَالَ يَا عُقْبَةُ قُلْتُ لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ فَقَالَ أَبَيْتَ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّمَا دِينِي مَعَ دَمِي فَإِذَا ذَهَبَ دَمِي كَانَ ذَلِكَ وَ كَيْفَ بِكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ كُلَّ سَاعَةٍ وَ بَكَيْتُ فَرَقَّ لِي فَقَالَ يَرَاهُمَا وَ اللَّهِ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَنْ هُمَا فَقَالَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع يَا عُقْبَةُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ أَبَداً حَتَّى تَرَاهُمَا.}}<br /> <br /> (1) في الكافي: فقلت له بضع عشر مرة: أى شي‏ء يرى؟.<br /> (2) في المصدر: فيقدم عليه. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # انحصار قبولی عمل در ولایت اهل‌بیت(ع)<br /> # نزدیکی لحظه مرگ به مشاهدۀ حقایق<br /> # اصرار راوی برای دانستن مشاهدات احتضار<br /> # مشاهدۀ پیامبر(ص) و امام علی(ع) هنگام مرگ<br /> # حتمیت دیدار مؤمن با پیامبر(ص) و علی(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معرفت برای آرامش در مرگ<br /> # رابطۀ ایمان با بشارت‌های برزخی<br /> # تردید امام در افشای حقایق غیبی<br /> # رحمت امام به شاگرد مشتاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در پذیرش اعمال<br /> # مشاهدات محتضر هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر مومن یا کافر<br /> # مهربانی امام با اصحاب خود<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> ===بخش دوم:===<br /> {{متن حدیث|قُلْتُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمَا الْمُؤْمِنُ أَيَرْجِعُ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ لَا بَلْ يَمْضِي أَمَامَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَقُولَانِ شَيْئاً جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ نَعَمْ يَدْخُلَانِ جَمِيعاً عَلَى الْمُؤْمِنِ فَيَجْلِسُ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ رَأْسِهِ وَ عَلِيٌّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَيُكِبُّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي خَيْرٌ لَكَ مِمَّا تَتْرُكُ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَنْهَضُ رَسُولُ اللَّهِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ «2» عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا حَتَّى يُكِبَّ عَلَيْهِ فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الَّذِي كُنْتَ تُحِبُّنِي أَمَا لَأَنْفَعُكَ «3» ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَا إِنَّ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. قُلْتُ: أَيْنَ هَذَا جُعِلْتُ فِدَاكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ؟ قَالَ: فِي سُورَةِ يُونُسَ قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 186<br /> <br /> {{عربی|(3) في المصدر: لانفعنك. م.}}<br /> {{عربی|شي، تفسير العياشي عن عقبة بن خالد مثله}} <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|إنما ديني مع دمي المراد بالدم الحياة أي لا أترك طلب الدين ما دمت حيا فإذا ذهب دمي أي مت كان ذلك أي ترك الطلب أو المعنى أنه إنما يمكنني تحصيل الدين ما دمت حيا فقوله فإذا ذهب دمي استفهام إنكاري أي بعد الموت كيف يمكنني طلب الدين و في شي، تفسير العياشي فإذا ذهب ديني كان ذلك فالمعنى أن ديني مقرون بحياتي فمع عدم الدين فكأني لست بحي فقوله كان ذلك أي كان الموت و في الكافي «1» إنما ديني مع دينك فإذا ذهب ديني كان ذلك أي إن ديني إنما يستقيم إذا كان موافقا لدينك فإذا ذهب ديني لعدم علمي بما تعتقده كان ذلك أي الخسران و الهلاك و العذاب الأبدي أشار إليه مبهما لتفخيمه و أما استشهاده ع بالآية فالظاهر أنه فسر البشرى في الحياة الدنيا بما يكون عند الموت و يحتمل أن يكون ع فسر البشرى في الآخرة بذلك لأن تلك الحالة من مقدمات النشأة الآخرة فالبشرى في الحياة الدنيا بالمنامات الحسنة كما ورد في أخبار أخر أو بما بشر الله في كتبه و على لسان أنبيائه و الأول أظهر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم بازگشت مؤمن پس از مشاهده<br /> # ورود پیامبر(ص) و علی(ع) بر بالین مؤمن<br /> # نشستن پیامبر(ص) بر سر مؤمن محتضر<br /> # نشستن علی(ع) بر پای مؤمن محتضر<br /> # بشارت پیامبر(ص) به برتری آخرت<br /> # بشارت علی(ع) به سود ولایت<br /> # استشهاد به آیه بشارت در سوره یونس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تجسم حضور معنوی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت محبت علی(ع) برای نجات<br /> # رابطه ایمان و تقوا با بشارت برزخی<br /> # تفسیر عرفانی آیه بشارت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عاقبت بخیری مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور پیامبراکرم نزد سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرمومنان کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضور همزمان پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر<br /> # بشارت امیرمومنان به مومن محتضر<br /> # تصریح قرآن به بشارت‌ به مومن هنگام احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ...}}<br /> <br /> ==حدیث بیست و یکم==<br /> {{متن حدیث|21- سن، المحاسن مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ الْخَطَّابِ الْكُوفِيِّ وَ مُصْعَبٍ الْكُوفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِسَدِيرٍ «2» وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ وَ عَجَّلَ رُوحَهُ إِلَى الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى سُرُوراً «3» أَوْ تَبَيَّنَ لَهُ النَّدَامَةُ وَ الْحَسْرَةُ إِلَّا أَنْ يُعَايِنَ مَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ وَ أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ «4» رُوحِهِ فَيُنَادِي رُوحَهُ فَتَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَمَا يُحِسُّ بِخُرُوجِهَا وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ لِمَنْ كَانَ وَرِعاً مُوَاسِياً لِإِخْوَانِهِ وَصُولًا لَهُمْ «1» وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ وَرِعٍ وَ لَا وَصُولٍ «2» لِإِخْوَانِهِ قِيلَ لَهُ مَا مَنَعَكَ مِنَ الْوَرَعِ وَ الْمُوَاسَاةِ لِإِخْوَانِكَ أَنْتَ مِمَّنِ انْتَحَلَ الْمَحَبَّةَ بِلِسَانِهِ وَ لَمْ يُصَدِّقْ ذَلِكَ بِفِعْلٍ وَ إِذَا لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع لَقِيَاهُمَا مُعْرِضَيْنِ مُقَطِّبَيْنِ فِي وَجْهِهِ غَيْرَ شَافِعَيْنِ لَهُ قَالَ سَدِيرٌ مَنْ جَدَعَ اللَّهُ أَنْفَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَهُوَ ذَاكَ «3».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 187<br /> <br /> (2) في المصدر: و لا وصولا. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: فهو ذلك. م.<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|جدع الأنف أي قطعه كناية عن المذلة أي من أذله الله يكون كذلك و يحتمل أن يكون من استفهاما أي من يكون كذلك فقوله جدع الله أنفه جملة دعائية فأجاب ع بأنه هو الذي ذكرت لك سابقا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فاصله کوتاه مرگ تا مشاهده سرنوشت<br /> # حضور دو فرشته نگهبان هنگام مرگ<br /> # فرا آمدن ملک‌الموت برای قبض روح<br /> # خروج آسان روح مؤمن از بدن<br /> # استشهاد به آیه نفس مطمئنه<br /> # شرط ورع و مواسات برای آرامش مرگ<br /> # بازخواست از مدعی محبت بی‌عمل<br /> # اعراض پیامبر(ص) و امام علی(ع) از مؤمن بی‌عمل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ورع با آرامش احتضار<br /> # اهمیت مواسات برادران در پذیرش ایمان<br /> # تفاوت ادعای زبانی و تصدیق عملی<br /> # پیامد اعراض معصومین در برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ملک الموت مامور قبض روح<br /> # قبض روح توسط ملک الموت در حضور دیگر فرشتگان<br /> # کیفیت قبض روح<br /> # کیفیت خروج روح توسط ملک الموت<br /> # عدم احساس خروج روح از بدن توسط مومن<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة ...}}<br /> # اختصاص مقام رضای مومن از خدا و بالعکس به مومنانی با سه خصلت<br /> # توبیخ غیر اهل ورع در هنگام احتضار<br /> # توبیخ غیر یاری کنندگان مومنان در هنگام احتضار<br /> # عدم کفایت اظهار محبت به مومن بدون عمل<br /> # لزوم تصدیق محبت لسانی با عمل<br /> # مواجهه غیر اهل ورع با پیامبراکرم و امیرمومنان در آخرت<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از غیر اهل ورع<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از محب بی عمل<br /> # جایگاه پیامبر اسلام و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث بیست و دوم==<br /> {{متن حدیث|22- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْتَعِينُوا عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَإِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِمَا هُوَ عَلَيْهِ لَوْ قَدْ صَارَ فِي حَدِّ الْآخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِ الدُّنْيَا عَنْهُ فَإِذَا كَانَ فِي ذَلِكَ الْحَدِّ عَرَفَ أَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعِيمَ وَ الْكَرَامَةَ مِنَ اللَّهِ وَ الْبُشْرَى بِالْجَنَّةِ وَ أَمِنَ مِمَّنْ كَانَ يَخَافُ وَ أَيْقَنَ أَنَّ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ مَنْ خَالَفَ دِينَهُ عَلَى بَاطِلٍ هَالِكٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''توصیه به تقوا و ورع''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و تهذیب نفس''')<br /> # '''استعانت به ورع برای استقامت دینی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و سلوک دینی''')<br /> # '''استعانت به اجتهاد در طاعت الهی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و عبادات''')<br /> # '''بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (شادی مؤمن محتضر در آستانه آخرت) / بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت<br /> # '''قطع تعلق دنیا هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / قطع تعلق دنیا هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده نعیم و کرامت الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / مشاهده نعیم و کرامت الهی<br /> # '''بشارت بهشت در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت بهشت در لحظه احتضار<br /> # '''امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / امنیت از ترس‌های گذشته<br /> # '''یقین به حقانیت دین خود''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به حقانیت دین خود<br /> # '''یقین به هلاکت مخالفان دین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به هلاکت مخالفان دین<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ورع با استقامت بر ولایت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و ولایت''')<br /> # '''اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ''': مرگ / الاستعداد للموت / الحث علی الاستعداد للموت / اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ<br /> # '''تبدیل ترس به امنیت در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس به امنیت در احتضار<br /> # '''کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت<br /> # '''حکمت شادی مؤمن در لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادی مؤمن در لحظه مرگ / فلسفه شادی مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تقوا<br /> # لزوم استعانت از خدا در تلاش در راه اطاعت از او<br /> # لزوم استعانت از خدا در ورع<br /> # بیشترین حال خوشبختی هنگام مرگ و انقطاع از دنیا<br /> # یقین به حقانیت اسلام در لحظه مرگ<br /> # یقین به بطلان مخالفان با اسلام در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در آستانه مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و سوم==<br /> {{متن حدیث|23- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى «4» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَمَا إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ ثُمَّ قَالَ لَا بَلْ إِلَى هَاهُنَا وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ فَيَأْتِيهِ الْبَشِيرُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 188<br /> <br /> {{عربی|(4) قتيبة مصغرا، و أعشى بفتح الهمزة، و سكون العين، و فتح الشين، بعدها الف مقصورة، قال النجاشيّ في ص 223 من رجاله: قتيبة بن محمّد الاعشى المؤدّب، أبو محمّد المقرى، مولى الازد، ثقة، عين، روى عن أبي عبد اللّه عليه السلام، له كتاب يرويه عدة من أصحابنا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ (نقش محبت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار)<br /> # '''نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار<br /> # '''رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / (سختی و حساسیت لحظات احتضار) / رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس<br /> # '''ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر<br /> # '''بشارت امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت امنیت از ترس‌های گذشته<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ (ولایت و امنیت روانی)<br /> # '''حکمت تاخیر بشارت تا آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (تأخیر بشارت به محتضر مؤمن) / حکمت تأخیر بشارت تا آستانه مرگ<br /> # '''تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در آخرت<br /> # اثر حب اهل بیت در لحظه جان دادن<br /> # بیشترین زمان نیاز انسان به محبت اهل بیت<br /> # بشارت به محب اهل بیت به عدم خوف و امان در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث بیست و چهارم==<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن بِالْإِسْنَادِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ بَشِيرٍ الْكُنَاسِيِّ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ حَدَّثَ أَصْحَابُكُمْ أَنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو برای آغاز شادی<br /> # کوتاهی فاصله مؤمن تا لحظه غبطه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تسلی مؤمنان با نزدیکی پاداش<br /> # تأکید بر قطعیت شادی پس از مرگ<br /> # اهمیت صبر تا آستانه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و پنجم==<br /> {{متن حدیث|25- صح، صحيفة الرضا عليه السلام عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مَنْ أَحَبَّنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يُحِبُّ وَ مَنْ أَبْغَضَنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وعده امام علی(ع) به حضور در بستر مرگ دوستداران<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت دلپذیر برای محبان<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت ناخوشایند برای دشمنان<br /> # تضاد کیفیت حضور امام علی(ع) بر اساس محبت یا بغض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با کیفیت تجربه مرگ<br /> # تجسم حضور معنوی امام علی(ع) هنگام احتضار<br /> # اهمیت ولایت برای آرامش در لحظات واپسین زندگی<br /> # تضاد واکنش محب و مبغض به حضور امام علی(ع)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و کافر در حال احتضار<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط مومن<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط کافر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث بیست و ششم==<br /> {{متن حدیث|26- شي، تفسير العياشي مُحَمَّدٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَ مَبْشُورَةٌ كَذَا نُزِلَ بِهَا عَلَى مُحَمَّدٍ ص أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا يَسْتَبْشِرُونَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى قُرَّةِ عَيْنٍ وَ أَمَّا الْفُجَّارُ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى خِزْيِ اللَّهِ إِيَّاهُمْ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نقل امام باقر از نزول آیه ۱۸۵ آل عمران با افزوده بر پیامبر<br /> # عمومیت بشارت برای همه امت اسلام هنگام مرگ<br /> # بشارت به شادی چشم برای مؤمنان محتضر<br /> # بشارت به رسوایی الهی برای فجار محتضر<br /> # تضاد محتوای بشارت بر اساس ایمان یا فجور<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت دریافت بشارت برای همه انسان‌ها<br /> # تفاوت کیفیت بشارت بر اساس عمل<br /> # رابطه ایمان با محتوای بشارت هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت دوگانه در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فانی شدن همه نفوس<br /> # عمومیت بشارت به همه امت در لحظه مرگ<br /> # بشارت‌های لحظه احتضار<br /> # بشارت به مومنان به چشم روشنی در هنگام احتضار<br /> # بشارت به فجار به رسوایی در هنگام احتضار<br /> <br /> ==حدیث بیست و هفدهم==<br /> {{متن حدیث|27- شي، تفسير العياشي عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ : {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ: هُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت پیامبر(ص) در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کشف حقایق در لحظه مرگ<br /> # مشاهده حقایق در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در لحظه مرگ<br /> # ایمان همه اهل کتاب به مسیح در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، شاهد بر اعمال مسیحیان در قیامت<br /> # شهادت پیامبر بر سایر امت‌ها<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # تفسیر شهید در آیه {{متن قرآن|...وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} به پیامبر اسلام<br /> <br /> ==حدیث بیست و هشتم==<br /> {{متن حدیث|28- شي، تفسير العياشي عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ فِي عِيسَى ع {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} فَقَالَ: إِيمَانُ أَهْلِ الْكِتَابِ إِنَّمَا هُوَ لِمُحَمَّدٍ (ص).}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت حضرت عیسی(ع) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت انبیا در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # کشف حقایق بر اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر اعمال اهل کتاب در آخرت<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر امت‌های دیگر<br /> # جایگاه پیامبر اسلام در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> <br /> ==حدیث بیست و نهم==<br /> {{متن حدیث|29 شي، تفسير العياشي عَنِ الْمَشْرِقِيِّ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}} يَعْنِي بِذَلِكَ مُحَمَّداً ص أَنَّهُ لَا يَمُوتُ يَهُودِيٌّ وَ لَا نَصْرَانِيٌّ أَبَداً حَتَّى يَعْرِفَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَنَّهُ قَدْ كَانَ بِهِ كَافِراً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی یهود به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # ایمان حتمی نصارا به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # معرفت اهل کتاب به کفر گذشته خود هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # پشیمانی اهل کتاب از انکار در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # روشن شدن حقایق بر اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # شناخت پیامبر اسلام توسط اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # حقانیت پیامبر اسلام<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام قبل از مرگ<br /> # علم اهل کتاب به کفر خود به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی ام==<br /> {{متن حدیث|30- شي، تفسير العياشي عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ مِنْ جَمِيعِ الْأَدْيَانِ يَمُوتُ إِلَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ حَقّاً مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام باقر(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # مشاهده حتمی پیامبر(ص) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # مشاهده حتمی امام علی(ع) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # عمومیت مشاهده برای پیشینیان و پسینیان<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # رابطه مشاهده معصومین با لحظه احتضار<br /> # اهمیت ولایت در تجربه مرگ همه انسان‌ها<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) و امام علی(ع) در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # حقانیت پیامبراسلام<br /> # حقانیت امیرمومنان<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # افضلیت پیامبراسلام<br /> # افضلیت امیرمومنان<br /> # برتری دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # روشن شدن حقانیت پیامبر اسلام و امیرمومنان بر پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # شاهد بودن پیامبراسلام بر اعمال همه امت‌ها در قیامت<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین عموم محتضرین<br /> # علم امام<br /> # علم امام به تفسیر قرآن<br /> # علم امام به غیب<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و یکم==<br /> {{متن حدیث|31- شي، تفسير العياشي عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَيَأْتِي الرَّجُلَ مِنْ أَوْلِيَائِنَا عِنْدَ مَوْتِهِ يَأْتِيهِ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ لِيَصُدَّهُ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ‏ فَيَأْبَى اللَّهُ لَهُ ذَلِكَ وَ كَذَلِكَ قَالَ اللَّهُ: {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 189<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فرا آمدن شیطان نزد دوستداران اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ<br /> # وسوسه شیطان از راست و چپ بستر مرگ<br /> # هدف شیطان منحرف کردن مؤمن از ولایت<br /> # امتناع الهی از موفقیت شیطان در احتضار<br /> # استشهاد به آیه ۲۷ سوره ابراهیم<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حفاظت الهی از مؤمنان در لحظات احتضار<br /> # رابطه ولایت با استقامت در برابر وسوسه<br /> # اهمیت ثبات بر ایمان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تثبیت الهی در آستانه برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیطان هنگام احتضار اولیای الهی<br /> # کیفیت حضور شیطان نزد محتضر مومن<br /> # تلاش شیطان بر انحراف مومن در هنگام احتضار<br /> # نقش ایمان به خدا در برابر وسوسه‌های شیطان<br /> # عدم موفقیت شیطان در انحراف مومن در لحظه مرگ<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}<br /> <br /> ==حدیث سی و دوم==<br /> {{متن حدیث|32- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «1» قَالَ: كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ ع جُلُوساً فَقَامَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ وَ خَرَجَ فَأَخَذَ بِعِضَادَتَيِ الْبَابِ «2» فَسَلَّمَ فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ وَ إِنَّكُمْ لَعَلَى دِينِ اللَّهِ وَ دِينِ مَلَائِكَتِهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ قَالَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَعِينُوا عَلَى ذَلِكَ بِوَرَعٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام به شیعیان<br /> # اظهار علاقه امام به شیعیان<br /> # ریح شیعه<br /> # روح شیعه<br /> # استشمام ریح شیعه توسط امام<br /> # علاقه امام به ریح شیعیان<br /> # علاقه امام به روح شیعیان<br /> # حب امام به ارواح شیعیان<br /> # باز شدن چشم برزخی با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به حنجره<br /> # اهمیت تقوا<br /> # اهمیت ورع<br /> # نقش تقوا و ورع در عاقبت بخیری<br /> <br /> ==حدیث سی و سوم==<br /> {{متن حدیث|33- م، تفسير الإمام عليه السلام {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ}} قَالَ الْإِمَامُ ع: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِاللَّهِ فِي رَدِّهِمْ نُبُوَّةَ مُحَمَّدٍ ص وَ وَلَايَةَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ آلِهِمَا ع وَ ماتُوا عَلَى كُفْرِهِمْ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ يُوجِبُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُمُ الْبُعْدَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ السَّحْقَ مِنَ الثَّوَابِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ الْمَلَائِكَةِ يَلْعَنُونَهُمْ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ كُلٌّ يَلْعَنُهُمْ لِأَنَّ كُلًّا مِنَ الْمَأْمُورِينَ الْمُنْتَهِينَ يَلْعَنُونَ الْكَافِرِينَ وَ الْكَافِرُونَ أَيْضاً يَقُولُونَ لَعَنَ اللَّهُ الْكَافِرِينَ فَهُمْ فِي لَعْنِ أَنْفُسِهِمْ أَيْضاً خالِدِينَ فِيها فِي اللَّعْنَةِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ يَوْماً وَ لَا سَاعَةً وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ لَا يُؤَخَّرُونَ سَاعَةً إِلَّا يَحِلُ‏ بِهِمُ الْعَذَابُ}} <br /> <br /> {{عربی|(1) هو حفص بن سليمان الأسدى الكوفيّ الغاضرى- بمعجمتين- و هو حفص بن أبي داود القارى، صاحب عاصم، و يقال له: حفيص، أورده هكذا ابن حجر في ص 118 من التقريب و قال بعد ذلك: متروك الحديث مع إمامته في القراءة، من الثامنة، مات سنة ثمانين و له تسعون انتهى. و في هامش التقريب: و هو ثبت في القراءة عند ابن معين و أحمد، و متروك في الحديث عند البخارى و غيره، وثقه ثقة وكيع، قال الذهبي: هو في نفسه صادق غير أنّه لم يتقين الحديث، قال حنبل بن إسحاق، عن أحمد قال: ما به بأس، و روى أبو عليّ الصواف، عن عبد اللّه، عن أبيه قال: هو صالح اه. أقول: أورده الشيخ بالعنوان في أصحاب الصادق عليه السلام و قال: أسند عنه و أورده أيضا في باب الكنى من أصحاب الباقر عليه السلام.}}<br /> <br /> === بخش اول حدیث ===<br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ...}}<br /> # عاقبت کفر به خدا<br /> # لعنت خدا بر کافران<br /> # لعنت خدا بر منکرین ولایت امام علی<br /> # لعنت خدا بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امام علی<br /> # محرومیت از پاداش، عاقبت منکر ولایت<br /> # دوری از رحمت الهی عاقبت منکر ولایت<br /> # عواقب انکار نبوت پیامبر در آخرت<br /> # عواقب انکار ولایت امام علی در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # لعنت فرشتگان بر کافران به خدا در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر اسلام <br /> # مقام و جایگاه امام علی<br /> # لعنت عموم مردم بر کافران در آخرت<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران نبوت پیامبر<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران ولایت امام علی<br /> # لعنت کافران بر کافران در آخرت<br /> # خلود ابدی کفار در آتش<br /> # لعنت ابدی به کفار<br /> # عدم تخفیف در عذاب اخروی کفار<br /> # عدم مهلت در نزول عذاب به کفار<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ هَؤُلَاءِ الْكَاتِمِينَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ الْجَاحِدِينَ لِحِلْيَةِ عَلِيٍّ وَلِيِّ اللَّهِ إِذَا أَتَاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ أَرْوَاحَهُمْ أَتَاهُمْ بِأَفْظَعِ الْمَنَاظِرِ وَ أَقْبَحِ الْوُجُوهِ فَيُحِيطُ بِهِمْ عِنْدَ نَزْعِ أَرْوَاحِهِمْ مَرَدَةُ شَيَاطِينِهِمْ الَّذِينَ كَانُوا يَعْرِفُونَهُمْ ثُمَّ يَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ أَبْشِرِي أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ الْكَافِرَةُ بِرَبِّهَا بِجَحْدِ نُبُوَّةِ نَبِيِّهَا ص وَ إِمَامَةِ عَلِيٍّ وَصِيِّهِ ع بِلَعْنَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ غَضَبٍ ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَ طَرْفَكَ وَ انْظُرْ فَيَرَى دُونَ الْعَرْشِ مُحَمَّداً ص عَلَى سَرِيرٍ بَيْنَ يَدَيْ عَرْشِ الرَّحْمَنِ وَ يَرَى عَلِيّاً ع عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ سَائِرَ الْأَئِمَّةِ ع عَلَى مَرَاتِبِهِمُ الشَّرِيفَةِ بِحَضْرَتِهِ ثُمَّ يَرَى الْجِنَانَ قَدْ فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ يَرَى الْقُصُورَ وَ الدَّرَجَاتِ وَ الْمَنَازِلَ الَّتِي تَقْصُرُ عَنْهَا أَمَانِيُّ الْمُتَمَنِّينَ فَيَقُولُ لَهُ لَوْ كُنْتَ لِأَوْلِيَائِكَ مُوَالِياً كَانَتْ رُوحُكَ يُعْرَجُ بِهَا إِلَى حَضْرَتِهِمْ وَ كَانَ يَكُونُ مَأْوَاكَ فِي تِلْكَ الْجِنَانِ وَ كَانَتْ تَكُونُ مَنَازِلُكَ «1» [فِيهَا] و أولياؤك وَ [أُولَئِكَ‏] مُجَاوِرُوكَ وَ مُقَارِبُوكَ فَانْظُرْ فَيُرْفَعُ حُجُبُ الْهَاوِيَةِ «2» فَيَرَاهَا بِمَا فِيهَا مِنْ بَلَايَاهَا وَ دَوَاهِيهَا وَ عَقَارِبِهَا وَ حَيَّاتِهَا وَ أَفَاعِيهَا وَ صُرُوفِ عَذَابِهَا وَ نَكَالِهَا فَيُقَالُ لَهُ فَتِلْكَ إِذاً مَنَازِلُكَ ثُمَّ تَمَثَّلُ لَهُ شَيَاطِينُهُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَانُوا يُغْوُونَهُ وَ يَقْبَلُ مِنْهُمْ مُقَرَّنِينَ هُنَاكَ فِي الْأَصْفَادِ «3» وَ الْأَغْلَالِ فَيَكُونُ مَوْتُهُ بِأَشَدِّ حَسْرَةٍ وَ أَعْظَمِ أَسَفٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 190<br /> <br /> (2) عضادتا الباب: خشبتاه من جانبيه.<br /> <br /> (1) الموجود في التفسير المطبوع هكذا: و كانت تكون منازلك فيها، و إذ كنت على مخالفتهم فقد حرمت حضرتهم و منعت مجاورتهم، و تلك منازلك، و اولئك مجاوروك و مقاربوك فانظر إلخ. و هو الصحيح. فليراجع ص 238 من تفسير الإمام المطبوع سنة 1315 و ص 223 من المطبوع في هامش تفسير عليّ بن إبراهيم.<br /> <br /> (2) من أسماء جهنم، معرفة ممنوعة من الصرف، و تدخلها أل للمح الصفة فيقال: الهاوية.<br /> <br /> (3) قرنه أي جمعه و شدده يقال: قرنت الأسارى في الحبال. و الاصفاد: ما يوثق به الاسير من قد أو قيد أو غل.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح کفار<br /> # مواجهه کفار با چهره‌های زشت شیاطین در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر کفار در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران نبوت پیامبر اسلام<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران ولایت امام علی<br /> # مشاهده مقام و درجات پیامبر و اهل بیت توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده بهشت و منازل آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده جهنم و عذاب‌های آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # کنار رفتن حجاب‌های جهنم و مشاهده ان توسط کافر محتضر<br /> # نشان دادن جایگاه کافر در دوزخ به او در لحظه مرگ<br /> # تجسم شیاطین برای کافر در لحظه مرگ<br /> # محصور شدن کافر در عذاب‌های برزخی پس از مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # همراه شدن مرگ کافر با غم و اندوه و ناله عمیق<br /> <br /> ==حدیث سی و چهارم==<br /> {{متن حدیث|34- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيَأْتِيَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ فَاتَكَ فَأَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الْآخِرَةِ فَقَدْ أَشْرَفْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَامَكَ سَلَفُ «4» صِدْقٍ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ إِبْرَاهِيمُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 191<br /> <br /> (4) السلف: كل من تقدمك بالموت من آبائك و ذوى قرابتك و لذا سمى الصدر الأول بالسلف الصالح، و منه الحديث: ابشر بالسلف الصالح مرافقة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و على و فاطمة عليهما السلام؛ قاله الطريحى في المجمع.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشتی در لحظه جان دادن<br /> # فانی شدن آرزوهای دنیوی در لحظه مرگ<br /> # رسیدن به امیدهای اخروی در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم، امام علی و حضرت ابراهیم در پیش روی محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> <br /> ==حدیث سی و پنجم==<br /> {{متن حدیث|35- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ عَادَيْتُمْ فِينَا الْآبَاءَ وَ الْأَبْنَاءَ وَ الْأَزْوَاجَ وَ ثَوَابُكُمْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا إِذَا بَلَغَتِ النَّفْسُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش حب اهل بیت<br /> # لحظه جان دادن، بیشترین لحظه نیاز به حب اهل بیت<br /> # حب اهل بیت<br /> # اهمیت حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و ششم==<br /> {{متن حدیث|36- قب، المناقب لابن شهرآشوب زُرَيْقٌ «1» عَنِ الصَّادِقِ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}} قَالَ هُوَ أَنْ يُبَشِّرَاهُ بِالْجَنَّةِ عِنْدَ الْمَوْتِ يَعْنِي مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً ع.}}<br /> <br /> (1) اختلف في ضبطه فالنجاشيّ على تقديم المهملة، مصغر «رزق» و الشيخ بتقديم المعجمة، مصغر «زرق».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}}<br /> # علم امام به قرآن<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # بشارت به مومن در زندگی دنیا<br /> # بشارت پیامبر و امام علی به مومن محتضر به بهشت<br /> # حضور پیامبر و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث سی و هفتم==<br /> {{متن حدیث|37 الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ عَنِ الْبَاقِرَيْنِ ع قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا «2».}}<br /> <br /> (2) للحديث ذيل يأتي في خبر 43.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم خروج روح از جسم قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سی و هشتم==<br /> {{متن حدیث|38 الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ بِالْإِسْنَادِ عَنْ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ عَنْ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ ع وَ رَوَى الشَّعْبِيُّ وَ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْهُ ع وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مشاهده امام علی توسط عموم محتضران<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت امام علی<br /> <br /> ==حدیث سی و نهم==<br /> {{متن حدیث|39 سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنِ الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ع ذَاكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَيَرَى مَا يَسُرُّ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت اشک چشم محتضر<br /> # مشاهده پیامبر اسلام توسط محتضر<br /> # اشک خوشحالی محتضر هنگام مشاهده رسول الله<br /> # حضور پیامبر اسلام بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث چهلم==<br /> {{متن حدیث|40- لي، الأمالي للصدوق حَمْدَوَيْهِ وَ إِبْرَاهِيمُ مَعاً عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ فُضَيْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «3» عَنِ الشَّعْبِيِّ «4» عَنِ الْحَارِثِ‏ الْأَعْوَرِ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ يَا أَعْوَرُ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ جَاءَ بِي وَ اللَّهِ حُبُّكَ قَالَ أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ لِشُكْرِهَا أَمَا إِنَّهُ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يَكْرَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ لِيَ الشَّعْبِيُّ بَعْدُ أَمَا إِنَّ حُبَّهُ لَا يَنْفَعُكَ وَ بُغْضَهُ لَا يَضُرُّكَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 192<br /> <br /> {{عربی|(3) تقدم ترجمته في الباب تحت رقم 32 فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) بفتح الشين و سكون العين المهملة نسبة الى شعب او شعبان، قال ابن منظور في مادة «شعب» من لسان العرب: شعبان: بطن من همدان، تشعب من اليمن، اليهم ينسب عامر الشعبى على طرح الزائد. و قيل: شعب جبل باليمن و هو ذو شعبين، فمن كان منهم بالكوفة يقال لهم: الشعبيون منهم عامر بن شراحيل الشعبى، و عداده في الهمدان؛ و من كان منهم بالشام يقال لهم: الشعبانيون؛ و من كان منهم باليمن يقال لهم: آل ذى شعبين؛ و من كان منهم بمصر و المغرب يقال لهم: الاشعوب.<br /> انتهى. و قال السويدى في صفحة 18 من السبائك: الشعبيون: بطن من ولد عمرو بن حسان ابن عمرو الحميري قال الجوهريّ: كان عمرو بن حسان قد نزل هو و ولده جبلا باليمن ذا شعبتين فنسبوا إليه، ثمّ تفرقوا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام علی<br /> # آثار حب امیرالمومنین <br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان و مبغضان آن حضرت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و یکم==<br /> {{متن حدیث|41- كش، رجال الكشي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَيُّوبَ عَنِ الْعَمْرَكِيِّ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ حَضَرَ أَحَدَ ابْنَيْ سَابُورَ وَ كَانَ لَهُمَا وَرَعٌ وَ إِخْبَاتٌ فَمَرِضَ أَحَدُهُمَا وَ لَا أَحْسَبُهُ إِلَّا زَكَرِيَّا بْنَ سَابُورَ قَالَ فَحَضَرْتُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ قَالَ فَبَسَطَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَلَمَّا قُمْتُ مِنْ عِنْدِهِ ظَنَنْتُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ أَخْبَرَهُ بِخَبَرِ الرَّجُلِ فَأَتْبَعَنِي بِرَسُولٍ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي خَبَرَ الرَّجُلِ الَّذِي حَضَرْتَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ أَيَّ شَيْ‏ءٍ سَمِعْتَهُ يَقُولُ قُلْتُ بَسَطَ يَدَهُ فَقَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> : كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن ابن فضال مثله «1».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ورع فرزندان سابور<br /> # علم امام به غیب<br /> # حکمت سفید شدن کف دست مومن هنگام مرگ<br /> # سفید شدن کف دست زکریا بن سابور هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهل و دوم==<br /> {{متن حدیث|42- كشف، كشف الغمة حَدَّثَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى السَّيِّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحِمْيَرِيِّ عَائِداً فِي عِلَّتِهِ الَّتِي مَاتَ فِيهَا فَوَجَدْتُهُ يُسَاقُ بِهِ وَ وَجَدْتُ عِنْدَهُ جَمَاعَةً مِنْ جِيرَانِهِ وَ كَانُوا عُثْمَانِيَّةً وَ كَانَ السَّيِّدُ جَمِيلَ الْوَجْهِ رَحْبَ الْجَبْهَةِ عَرِيضَ مَا بَيْنَ السَّالِفَيْنِ فَبَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ مِثْلُ النُّقْطَةِ مِنَ الْمِدَادِ ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تَزِيدُ وَ تَنْمِي حَتَّى طَبَّقَتْ وَجْهَهُ بِسَوَادِهَا فَاغْتَمَّ لِذَلِكَ مَنْ حَضَرَهُ مِنَ الشِّيعَةِ وَ ظَهَرَ مِنَ النَّاصِبَةِ سُرُورٌ وَ شَمَاتَةٌ فَلَمْ يَلْبَثْ بِذَلِكَ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى بَدَتْ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ وَجْهِهِ لُمْعَةٌ بَيْضَاءُ فَلَمْ تَزَلْ تَزِيدُ أَيْضاً وَ تَنْمِي حَتَّى أَسْفَرَ وَجْهُهُ وَ أَشْرَقَ وَ افْتَرَّ السَّيِّدُ «1» ضَاحِكاً مُسْتَبْشِراً فَقَالَ شعر: كَذَبَ الزَّاعِمُونَ أَنَّ عَلِيّاً***لَنْ يُنَجِّيَ مُحِبَّهُ مِنْ هَنَاتٍ «2» قَدْ وَ رَبِّي دَخَلْتُ جَنَّةَ عَدْنٍ‏. وَ عَفَا لِيَ الْإِلَهُ عَنْ سَيِّئَاتِي *** فَأَبْشِرُوا الْيَوْمَ أَوْلِيَاءَ عَلِيٍ‏. وَ تَوَالَوُا الْوَصِيَّ حَتَّى الْمَمَاتِ *** ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ تَوَلَّوْا بَنِيهِ‏ وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ بِالصِّفَاتِ‏ ثُمَّ أَتْبَعَ قَوْلَهُ هَذَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً حَقّاً أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ أَغْمَضَ عَيْنَهُ لِنَفْسِهِ فَكَأَنَّمَا كَانَتْ رُوحُهُ زُبَالَةً طَفِئَتْ أَوْ حَصَاةً سَقَطَتْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ قَالَ لِي أَبِي الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ وَ كَانَ أُذَيْنَةُ حَاضِراً فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ مَا مَنْ شَهِدَ كَمَنْ لَمْ يَشْهَدْ أَخْبَرَنِي وَ إِلَّا صَمَّتَا- الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ عَنْ جَعْفَرٍ ع أَنَّهُمَا قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى الْخَمْسَةَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا أَوْ تَسْخَنُ عَيْنُهَا فَانْتَشَرَ هَذَا الْحَدِيثُ فِي النَّاسِ فَشَهِدَ جِنَازَتَهُ وَ اللَّهِ الْمُوَافِقُ وَ الْمُفَارِقُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن يحيى بن علي بن عبد الجبار عن عمه محمد بن عبد الجبار عن علي عن أبيه الحسين بن عون مثله- قب، المناقب لابن شهرآشوب لَمَّا احْتُضِرَ السَّيِّدُ الْحِمْيَرِيُّ بَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ و ساق الحديث مثله و زاد بعد قوله واحدا بعد واحد بالصفات ثُمَّ قَالَ‏: أُحِبُّ الَّذِي مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِ وُدِّهِ *** تَلَقَّاهُ بِالْبُشْرَى لَدَى الْمَوْتِ يَضْحَكُ‏. وَ مَنْ كَانَ يَهْوَى غَيْرَهُ مِنْ عَدُوِّهِ*** فَلَيْسَ لَهُ إِلَّا إِلَى النَّارِ مَسْلَكٌ‏. الْقَصِيدَة}}<br /> <br /> {{عربی|فى البلاد فنزلت فرقة منهم بالكوفة فقيل لهم: الشعبيون على الأصل، و إليهم ينسب عامر الشعبى و إن كان عداده في همدان اه. و قال في شعبان بن عمرو بن زهير بن ابير بن الهميسع بن حمير: فبنو شعبان بطن من حمير و إليهم ينسب الشعبى إه. و الرجل عامر بن شراحيل، أبو عمرو من فقهاء العامّة وثقه ابن حجر في ص 247 من تقريبه، و قال: ثقة، مشهور، فقيه، فاضل، من الثالثة؛ قال مكحول فما رأيت أفقه منه؛ مات بعد المائة و له نحو من ثمانين انتهى. أقول: فصل ابن خلّكان ترجمته و مدحه و قال:<br /> و كانت ولادته سنة لست سنين خلت من خلافة عثمان، و قيل: سنة عشرين للهجرة و قيل: إحدى و ثلاثين.<br /> و روى عنه أنّه قال: ولدت سنة جلولاء و هي سنة تسع عشرة. و توفى بالكوفة سنة 104 و قيل: 103 و قيل: 107 و قيل: 106 و قيل 105، و كانت أمه من سبى جلولاء.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 193<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اوصاف ظاهری سید محمد حمیری<br /> # عیادت حسین بن عون از سید محمد حمیری<br /> # سختی مرگ<br /> # اثرات گناه در رنگ چهره مومن هنگام احتضار<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آمرزش گناهان به واسطه حب امیرالمومنین<br /> # نورانی شدن و درخشش چهره در اثر حب امام علی<br /> # اثرات حب امام علی در رنگ چهره هنگام احتضار<br /> # نجات مومن گناهکار به واسطه حب امام علی هنگام احتضار<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده و ورود در بهشت در هنگام احتضار<br /> # آسانی مرگ مومن محب علی<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پنج تن<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و سوم==<br /> {{متن حدیث|43- بشا، بشارة المصطفى مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ شَهْرَيَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْسِيِّ «1» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ الْأَحْمَسِيِّ «2» عَنْ عُبَيْدِ بْنِ كَثِيرٍ الْهِلَالِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ يَحْيَى بْنُ مُسَاوِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ ع قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تُفَارِقُ رُوحٌ جَسَدَ صَاحِبِهَا حَتَّى تَأْكُلَ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ أَوْ مِنْ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ وَ حِينَ تَرَى مَلَكَ الْمَوْتِ تَرَانِي وَ تَرَى عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً ع فَإِنْ كَانَ يُحِبُّنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِهِ إِنَّهُ كَانَ يُحِبُّنِي وَ يُحِبُّ أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنْ كَانَ يُبْغِضُنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ شَدِّدْ عَلَيْهِ إِنَّهُ كَانَ يُبْغِضُنِي وَ يُبْغِضُ أَهْلَ بَيْتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 195<br /> <br /> (1) الموجود في بشارة المصطفى المطبوع: «النرسى».<br /> <br /> (2) الموجود في بشارة المصطفى هكذا: «الاحمسى من أصل خطّ أبى سعيد بيده قال: أخبرنا أبو سعيد بن كثير الهلالى التمار».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهشت برزخی<br /> # جهنم برزخی<br /> # ثمار جنت<br /> # اعطای ثواب قبل از خروج روح از بدن<br /> # اعطای پاداش در حال احتضار<br /> # میوه‌های بهشتی<br /> # شجره زقوم<br /> # خوردن از میوه شجره زقوم قبل از خروج روح از بدن<br /> # عذاب زقوم قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # تناول از میوه‌های بهشتی قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # زمان شروع پاداش و عذاب برزخی محتضر<br /> # مشاهده پیامبر همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # مشاهده امیرالمومنین، فاطمه زهرا و حسنین همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # امر پیامبر به ارفاق ملک الموت در قبض روح محتضر محب اهل بیت<br /> # شفاعت پیامبر در هنگام قبض روح<br /> # رأفت پیامبر نسبت به محبان اهل بیت در هنگام قبض روح<br /> # امر پیامبر به سختگیری ملک الموت در قبض روح محتضر مبغض اهل بیت<br /> # اهمیت حب پیامبر و اهل بیت<br /> # نقش و اثر حب پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ<br /> # اثر حب اهل بیت در آسانی مرگ<br /> # اثر حب پیامبر و اهل بیت در سختی مرگ<br /> # اثر حب و بغض اهل بیت در رفتار ملک الموت با محتضر<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث چهل و چهارم==<br /> {{متن حدیث|44- فر، تفسير فرات بن إبراهيم عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ مُعَنْعَناً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا عَلِيُّ إِنَّ فِيكَ مَثَلًا مِنْ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ يَفْتَرِي عَلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَقُولَ فِيهِ الْحَقَّ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ إِنَّكَ عَلَى مَثَلِهِ لَا يَمُوتُ عَدُوُّكَ حَتَّى يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونَ عَلَيْهِ غَيْظاً وَ حُزْناً حَتَّى يُقِرَّ بِالْحَقِّ مِنْ أَمْرِكَ وَ يَقُولَ فِيكَ الْحَقَّ وَ يُقِرَّ بِوَلَايَتِكَ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ أَمَّا وَلِيُّكَ فَإِنَّهُ يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونُ لَهُ شَفِيعاً وَ مُبَشِّراً وَ قُرَّةَ عَيْنٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت امیرالمومنین<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در عالم قبر<br /> # اثر پذیرش ولایت امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # دشمنی با امیرالمومنین<br /> # اثر دشمنی با امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # اقرار دشمن امیرالمومنین به حقانیت آن حضرت هنگام احتضار<br /> # عدم منفعت اقرار به حقانیت امیرالمومنین برای دشمن او در حالت احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # شفاعت اهل بیت<br /> # شفاعت امیرالمومنین برای شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # بشارت امیرالمومنین به شیعه خود در هنگام احتضار<br /> # چشم روشنی امیرالمومنین به شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # شباهت امیرالمومنین به عیسی مسیح <br /> # ایمان آوردن تمامی افترا زنندگان به عیسی به آن حضرت قبل از مرگ (در حال احتضار)<br /> # اقرار تمام افترا زنندگان به عیسی به حقانیت آن حضرت در حال احتضار<br /> # عدم منفعت ایمان به عیسی و اقرار به حقانیت او برای افترا زنندگان به آن حضرت، در حال احتضار <br /> # خشم و حزن امیرالمومنین بر دشمن خود هنگام احتضار<br /> # اخبار پیامبر به غیب<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> # گستره علم پیامبر<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و پنجم==<br /> {{متن حدیث|45 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ قَالَ شَدِيداً أَلِيماً قَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يَبْدَؤُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ مِنْهُ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذِهِ مَلَائِكَةُ رَبِّي بِالتَّحِيَّاتِ وَ التُّحَفِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْكَ وَ هُمْ قِيَامٌ بَيْنَ يَدَيْكَ فَأْذَنْ لَهُمْ فِي الْجُلُوسِ فَقَالَ الرِّضَا ع اجْلِسُوا مَلَائِكَةَ رَبِّي ثُمَّ قَالَ لِلْمَرِيضِ سَلْهُمْ أُمِرُوا بِالْقِيَامِ بِحَضْرَتِي فَقَالَ الْمَرِيضُ سَأَلْتُهُمْ فَذَكَرُوا أَنَّهُ لَوْ حَضَرَكَ كُلُّ مَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ مِنْ مَلَائِكَتِهِ لَقَامُوا لَكَ وَ لَمْ يَجْلِسُوا حَتَّى تَأْذَنَ لَهُمْ هَكَذَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ غَمَّضَ الرَّجُلُ عَيْنَيْهِ وَ قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذَا شَخْصُكَ مَاثِلٌ لِي مَعَ أَشْخَاصِ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ بَعْدَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ ع وَ قَضَى الرَّجُلُ «1».}}<br /> <br /> (1) تقدم صدر الحديث مسندا عن كتاب المعاني في باب سكرات الموت تحت رقم 11.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام رضا از بیمار<br /> # رأفت امام رضا به اصحاب خود<br /> # توجه امام به اصحاب خود<br /> # دو گروه از مردم در مواجهه با مرگ<br /> # تقسیم موت به مستریح و مستراح<br /> # اقسام مرگ به لحاظ سختی و راحتی انسان پس از آن<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت در آسانی مرگ<br /> # اثر ایمان به خدا و ولایت پذیری در رسیدن به آرامش با مرگ<br /> # کیفیت حضور فرشتگان مرگ نزد محتضر<br /> # تواضع و سلام فرشتگان مرگ در محضر امام و بر بالین محتضر<br /> # مشاهده فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # اذن امام به فرشتگان مرگ جهت جلوس بر بالین محتضر<br /> # عدم جلوس فرشتگان مرگ نزد محتضر بدون اذن امام<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # اثرات تجدید ایمان به خدا و بیعت با امام در راحتی مرگ، قبل از مرگ<br /> # جایگاه و مقام امام رضا (ع) نزد خدای متعال<br /> # مقام و منزلت امام رضا نزد فرشتگان<br /> # افضلیت امام بر فرشتگان<br /> # قدرت تکلم محتضر با فرشتگان مرگ<br /> # شنیدن صدای فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # هدایت و راهنمایی مومن محتضر توسط امام جهت تسهیل در مرگ<br /> <br /> ==حدیث چهل و ششم==<br /> {{متن حدیث|46- وَ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ يَوْمٍ نِصْفَ النَّهَارِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ حُبُّكَ وَ اللَّهِ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً لَتَرَانِي فِي ثَلَاثِ مَوَاطِنَ حَيْثُ تَبْلُغُ نَفْسُكَ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # صداقت در حب امیرالمومنین<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان صادق آن حضرت در سه موضع در دنیا و آخرت<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در صراط<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در کنار حوض<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و هفتم==<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ يَحْضُرُهُ الْمَوْتُ إِلَّا وَكَّلَ بِهِ إِبْلِيسُ مِنْ شَيَاطِينِهِ مَنْ يَأْمُرُهُ «2» بِالْكُفْرِ وَ يُشَكِّكُهُ فِي دِينِهِ حَتَّى تَخْرُجَ نَفْسُهُ فَمَنْ كَانَ مُؤْمِناً لَمْ يَقْدِرْ عَلَيْهِ فَإِذَا حَضَرْتُمْ مَوْتَاكُمْ فَلَقِّنُوهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى يَمُوتَ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 196<br /> <br /> (2) في المصدر: من شيطانه أن يأمره إلخ. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیاطین ابلیس نزد محتضر<br /> # دستور شیاطین ابلیس به کافر شدن هر کسی که مرگش فرارسیده<br /> # تشکیک کردن شیاطین ابلیس در دین محتضر<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر کافر کردن محتضر مومن<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر تشکیک در دین محتضر مومن<br /> # دستور العمل امام به وابستگان محتضر جهت مقابله با شیاطین ابلیس<br /> # امر به تلقین شهادتین به محتضر جهت بقای او بر ایمان<br /> <br /> ==حدیث چهل و هشتم==<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: حَضَرَ رَجُلًا الْمَوْتُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُلَاناً قَدْ حَضَرَهُ الْمَوْتُ فَنَهَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَعَهُ نَاسٌ «3» مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى أَتَاهُ وَ هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ كُفَّ عَنِ الرَّجُلِ حَتَّى أَسْأَلَهُ‏ فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً فَقَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ السَّوَادُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ فَقَالَهُ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ خَفِّفْ عَنْهُ سَاعَةً حَتَّى أَسْأَلَهُ «1» فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً قَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ الْبَيَاضُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص غَفَرَ اللَّهُ لِصَاحِبِكُمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حَضَرْتُمْ مَيِّتاً فَقُولُوا لَهُ هَذَا الْكَلَامَ لِيَقُولَهُ}}<br /> <br /> (3) في المصدر: اناس م.<br /> <br /> (1) في المصدر: خفف عنه حتّى أسأله. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اطاعت ملک الموت از پیامبر<br /> # مشاهده فرشته مرگ در دنیا توسط پیامبر<br /> # گفتگوی پیامبر با فرشته مرگ در دنیا<br /> # اثر دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ}} در بخشش گناهان در حال احتضار<br /> # راهنمایی پیامبر به محتضر جهت بخشش گناهان او<br /> # دعای بخشیده شدن گناهان محتضر<br /> # سفارش به یاد دادن دعای آمرزش گناهان به محتضر<br /> # دعای مخصوص محتضر جهت راحت شدن مرگ او<br /> <br /> ==حدیث چهل و نهم==<br /> {{متن حدیث|49- كا، الكافي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَدِيرٍ الصَّيْرَفِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ يُكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ إِذَا أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ جَزِعَ عِنْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا وَلِيَّ اللَّهِ لَا تَجْزَعْ فَوَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ عَلَيْكَ مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ قَالَ وَ يُمَثَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمْ ع فَيُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ رُفَقَاؤُكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ فَيُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَيَقُولُ: {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} إِلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً}} بِالْوَلَايَةِ {{متن قرآن|مَرْضِيَّةً}} بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} يَعْنِي مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَمَا مِنْ شَيْ‏ءٍ «2» أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنِ اسْتِلَالِ رُوحِهِ وَ اللُّحُوقِ بِالْمُنَادِي.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 197<br /> <br /> (2) في المصدر: فما شي‏ء. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # عدم اکراه مومن از قبض روح خود<br /> # جزع و بی‌تابی مومن هنگام قبض روح<br /> # خطاب ملک الموت به مومن با عنوان یا ولی الله<br /> # فرشته مرگ مهربان‌تر و دلسوزتر نسبت به محتضر مومن از مادر مهربان<br /> # تمثل 5 تن نزد محتضر مومن به عنوان رفقای او<br /> # حضور 5 تن بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده 5 تن توسط محتضر مومن<br /> # معرفی 5 تن به مومن محتضر به عنوان رفقای او توسط ملک الموت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ...}}<br /> # رسیدن ندای الهی {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} به روح محتضر<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به بازگشت رضایتمندانه به سوی خدا<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به داخل شدن او در جمع محمد و اهل بیت او<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به دخول در بهشت<br /> # لبیک به دعوت منادی محبوب‌ترین چیز برای مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث پنجاهم==<br /> {{متن حدیث|50- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حِيلَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْكَلَامِ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ مَنْ شَاءَ اللَّهُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَنْ يَمِينِهِ وَ الْآخَرُ عَنْ يَسَارِهِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَهُوَ ذَا أَمَامَكَ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ مِنْهُ فَقَدْ أَمِنْتَ‏ مِنْهُ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ «1» فَيَقُولُ هَذَا مَنْزِلُكَ فِي الْجَنَّةِ فَإِنْ شِئْتَ رَدَدْنَاكَ إِلَى الدُّنْيَا وَ لَكَ فِيهَا ذَهَبٌ وَ فِضَّةٌ فَيَقُولُ لَا حَاجَةَ فِي الدُّنْيَا فَعِنْدَ ذَلِكَ يَبْيَضُّ لَوْنُهُ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ تَتَقَلَّصُ شَفَتَاهُ «2» وَ تَنْتَشِرُ مَنْخِرَاهُ وَ تَدْمَعُ عَيْنُهُ الْيُسْرَى فَأَيَّ هَذِهِ الْعَلَامَاتِ رَأَيْتَ فَاكْتَفِ بِهَا فَإِذَا خَرَجَتِ النَّفْسُ مِنَ الْجَسَدِ فَيُعْرَضُ عَلَيْهَا كَمَا يُعْرَضُ «3» عَلَيْهِ وَ هِيَ فِي الْجَسَدِ فَيَخْتَارُ الْآخِرَةَ فَيُغَسِّلُهُ فِيمَنْ يُغَسِّلُهُ وَ يُقَلِّبُهُ فِيمَنْ يُقَلِّبُهُ فَإِذَا أُدْرِجَ فِي أَكْفَانِهِ وَ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ خَرَجَتْ رُوحُهُ تَمْشِي بَيْنَ أَيْدِي الْقَوْمِ قُدُماً وَ تَلَقَّاهُ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَ يُبَشِّرُونَهُ بِمَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ مِنَ النَّعِيمِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ رُدَّ إِلَيْهِ الرُّوحُ إِلَى وَرِكَيْهِ ثُمَّ يُسْأَلُ عَمَّا يَعْلَمُ فَإِذَا جَاءَ بِمَا يَعْلَمُ فُتِحَ لَهُ ذَلِكَ الْبَابُ الَّذِي أَرَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ نُورِهَا وَ بَرْدِهَا وَ طِيبِ رِيحِهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأَيْنَ ضَغْطَةُ الْقَبْرِ فَقَالَ هَيْهَاتَ مَا عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ وَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْضَ لَتَفْتَخِرُ عَلَى هَذِهِ فَتَقُولُ وَطِئَ عَلَى ظَهْرِي مُؤْمِنٌ وَ لَمْ يَطَأْ عَلَى ظَهْرِكِ مُؤْمِنٌ وَ تَقُولُ لَهُ الْأَرْضُ لَقَدْ كُنْتُ «4» أُحِبُّكَ وَ أَنْتَ تَمْشِي عَلَى ظَهْرِي فَأَمَّا إِذَا وُلِّيتُكَ فَسَتَعْلَمُ مَا أَصْنَعُ بِكَ فَيُفْتَحُ لَهُ مَدَّ بَصَرِهِ «5».}}<br /> <br /> {{عربی|بيان يشكل الجمع بين هذا الخبر و خبر فاطمة بنت أسد و سعد بن معاذ إلا أن يقال كان ذلك العموم في صدر الإسلام ثم نسخه الله و رفعه عن كمل المؤمنين أو يخص المؤمن في هذا الخبر بالمعصومين «6» و يمكن أن يقال في خبر فاطمة أن النبي ص إنما فعل ذلك لما وعدها لمزيد اطمئنانها و الله يعلم.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 198<br /> <br /> (1) في المصدر: من الجنة. م.<br /> <br /> (2) أي انضمتا و انزوتا الى علو. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: كما عرض. م.<br /> <br /> (4) في المصدر: و اللّه لقد كنت. م.<br /> <br /> (5) في المصدر: فيفسح له مد بصره. و هو الأصحّ. م.<br /> <br /> (6) يبعده مورد الخبر؛ و يمكن أن يخصص المؤمنين بمن لم يأتوا ما يوجب الضغطة.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت در سمت راست و چپ محتضر<br /> # بشارت پیامبر به در امان بودن محتضر<br /> # بشارت پیامبر به رسیدن محتضر به آرزوهایش<br /> # مشاهده پیامبر توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر توسط محتضر<br /> # ولایت تکوینی پیامبر در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # بهشت منزلگاه مومن <br /> # گشوده شدن درب بهشت در قبر مومن<br /> # اعطای پاداش اعمال به مومن از لحظه مرگ<br /> # مخیر نمودن مومن محتضر در بازگشت به دنیا با داشتن طلا و نقره و رفتن به بهشت<br /> # اظهار بی‌نیازی مومن محتضر به دنیا و بازگشت به آن<br /> # نشانه‌های قبض روح مومن <br /> # نشانه‌های مرگ مومن<br /> # انتخاب آخرت به جای دنیا توسط روح مومن<br /> # خروج روح از بدن پس از کفن شدن جسم و قرار گرفتن در تابوت<br /> # استقبال ارواح مومنان از روح مومن هنگام تشییع و دفن<br /> # سلام ارواح مومنان به روح مومن و بشارت به نعمت‌های بهشتی<br /> # بازگشت روح به بدن پس از قرار گرفتن جسم در قبر<br /> # حتمی بودن سوال از میت در قبر<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت و استشمام رایحه خوش و نسیم خنک برای مومن در قبر پس از پاسخ به سوالات<br /> # افتخار زمین به قرار گرفتن مومن در دل او<br /> # عدم وجود فشار قبر برای مومن<br /> # خطاب زمین به مومن در عالم قبر به دوست داشتن او در حال حیات<br /> # سخن گفتن زمین با میت در عالم قبر<br /> # گشایش قبر مومن به وسعت آنچه آن را می‌بیند<br /> # جایگاه مومن در عالم برزخ<br /> # اهمیت ایمان و آثار آن در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و یکم==<br /> === بخش اول حدیث ===<br /> {{متن حدیث|51- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ مِنْكُمْ وَ اللَّهِ يُقْبَلُ وَ لَكُمْ وَ اللَّهِ يُغْفَرُ إِنَّهُ‏ لَيْسَ بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى السُّرُورَ وَ قُرَّةَ الْعَيْنِ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ وَ احْتُضِرَ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ ارْفُقْ بِهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ فَيُوَفِّقُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ وَ مَا ذَاكَ فَيَقُولُ وَلَايَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَيَقُولُ صَدَقْتَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ عَنْهُ «1» وَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَرْجُوهُ فَقَدْ أَدْرَكْتَهُ أَبْشِرْ بِالسَّلَفِ الصَّالِحِ مُرَافَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ ع ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا رَفِيقاً ثُمَّ يُنْزَلُ بِكَفَنِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ حَنُوطِهِ مِنَ الْجَنَّةِ بِمِسْكٍ أَذْفَرَ فَيُكَفَّنُ بِذَلِكَ الْكَفَنِ وَ يُحَنَّطُ بِذَلِكَ الْحَنُوطِ ثُمَّ يُكْسَى حُلَّةً صَفْرَاءَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فَتَحَ اللَّهُ لَهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ رَوْحِهَا وَ رَيْحَانِهَا ثُمَّ يُفْسَحُ لَهُ عَنْ أَمَامِهِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ نَمْ نَوْمَةَ الْعَرُوسِ عَلَى فِرَاشِهَا أَبْشِرْ بِرَوْحٍ وَ رَيْحَانٍ وَ جَنَّةِ نَعِيمٍ وَ رَبٍّ غَيْرِ غَضْبَانَ ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ وَ يَضْمَحِلُّ الْمُحِلُّونَ وَ قَلِيلٌ مَا يَكُونُونَ هَلَكَتِ الْمَحَاضِيرُ وَ نَجَا الْمُقَرَّبُونَ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع أَنْتَ أَخِي وَ مِيعَادُ مَا بَيْنِي وَ بَيْنَكَ وَادِي السَّلَامِ}} <br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر محمد بن سنان مثله بيان المحلون الذين لا يرون حرمة الأئمة ع و لا يتابعونهم قال الفيروزآبادي رجل محل منتهك للحرام أو لا يرى للشهر الحرام حرمة و يقال رجل محضير أي كثير العدو و المحاضير جمعه أي الذين يستعجلون في طلب الفرج بقيام القائم ع و المقربون بفتح الراء أي أهل التسليم و الانقياد فإنهم المقربون عند الله أو بكسر الراء أي الذين يقولون الفرج قريب و لا يستبطئونه.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 199<br /> <br /> (1) في المصدر: منه. م.<br /> <br /> (1) في نسخة: فأبغضه و اعنف عليه.<br /> <br /> (2) في نسخة: رقبتك.<br /> <br /> (3) في المصدر: فتح له من أبواب النار. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # امکان بخشش و آمرزش گنه کاران قبل از مرگ<br /> # حضور پیامبر بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر دوست داشتن و مدارا با محتضر محب اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # توفیق الهی به مومن محتضر جهت پاسخ مثبت به سوالات ملک الموت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط مومن محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت توسط محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آسانی مرگ با تصدیق ولایت مداری محتضر توسط ملک الموت<br /> # بشارت ملک الموت به در امان بودن محتضر ولایت مدار<br /> # مدارای ملک الموت با محتضر ولایت مدار<br /> # نزول کفن و حنوط بهشتی پس از جان دادن برای مومن محب اهل بیت<br /> # پاداش‌های برزخی مومن محب اهل بیت<br /> # پوشاندن جامه زرد بهشتی بر تن مومن پس از مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت به مومن محب اهل بیت پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # بشارت به آرامش و خوشبختی و بهره‌مندی از نعمات بهشتی به مومن محب اهل بیت در قبر<br /> # کیفیت گشایش قبر بر مومن محب اهل بیت<br /> # دیدار مومن محب اهل بیت با اهل بیت در جنان رضوی در عالم برزخ<br /> # همنشینی مومن محب اهل بیت با اهل بیت در عالم برزخ<br /> # رجعت<br /> # رجعت مومن محب اهل بیت<br /> # رجعت مومنان و محبان اهل بیت از بزرخ به دنیا پس از ظهور حضرت حجت<br /> # یاری مومنان محب اهل بیت به حضرت حجت پس از بازگشت از برزخ به دنیا<br /> # علی، برادر رسول خدا<br /> # اخوت پیامبر با امیرالمومنین<br /> # وادی السلام، وعده‌گاه پیامبر و امیرالمومنین<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ وَ إِذَا احْتُضِرَ الْكَافِرُ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَبْغِضْهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ‏ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ «1» وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ وَ أَعْنِفْ عَلَيْهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رِهَانِكَ «2» أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ مِنَ النَّارِ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ أَبْشِرْ يَا عَدُوَّ اللَّهِ بِسَخَطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَذَابِهِ وَ النَّارِ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ نَزَلَ بِكَ ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا عَنِيفاً ثُمَّ يُوَكِّلُ بِرُوحِهِ ثَلَاثَمِائَةِ شَيْطَانٍ كُلُّهُمْ يَبْزُقُ فِي وَجْهِهِ وَ يَتَأَذَّى بِرُوحِهِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فُتِحَ لَهُ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ «3» فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ قَيْحِهَا وَ لَهَبِهَا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبر نزد کافر محتضر <br /> # حضور امیرالمومنین نزد کافر محتضر<br /> # حضور جبرئیل نزد کافر محتضر<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر محتضر<br /> # بغض اهل بیت<br /> # آثار بغض و دشمنی با اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر بغض و سختگیری با محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # پاسخ منفی کافر محتضر به سوالات ملک الموت پیرامون ولایت اهل بیت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط کافر محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت کافر محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # سختی مرگ با انکار ولایت<br /> # بشارت ملک الموت به کافر محتضر از خوف و خشم و عذاب الهی<br /> # سختگیری ملک الموت با کافر محتضر<br /> # گماشته شدن 300 شیطان بر روح کافر محتضر و عذاب روح او<br /> # گشوده شدن دری از درهای آتش بر کافر پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # عذاب‌های برزخی کافر <br /> # سرنوشت کافر در عالم برزخ<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و دوم==<br /> {{متن حدیث|52- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْقَصِيرِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ مِيثَمٍ عَنْ عَبَايَةَ الْأَسَدِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيّاً ع يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا يُبْغِضُنِي عَبْدٌ أَبَداً يَمُوتُ عَلَى بُغْضِي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يَكْرَهُ وَ لَا يُحِبُّنِي عَبْدٌ أَبَداً فَيَمُوتُ عَلَى حُبِّي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يُحِبُّ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَعَمْ وَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْيَمِينِ}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # # حب و بغض امیرالمومنین<br /> # اثر حب و بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # حضور امیرالمومنین نزد محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره غضبناک توسط مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره‌ای دوست داشتنی توسط محب آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # کیفیت مشاهده چهره امیرالمومنین توسط محب و مبغض حضرت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و سوم==<br /> {{متن حدیث|53- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: كَانَ خَطَّابٌ الْجُهَنِيُّ خَلِيطاً لَنَا وَ كَانَ شَدِيدَ النَّصْبِ لِآلِ مُحَمَّدٍ ص‏ وَ كَانَ يَصْحَبُ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ أَعُودُهُ لِلْخُلْطَةِ وَ التَّقِيَّةِ فَإِذَا هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ فِي حَدِّ الْمَوْتِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا لِي وَ لَكَ يَا عَلِيُّ فَأَخْبَرْتُ بِذَلِكَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ «1».}}<br /> <br /> (1) ذكرت هذه الجملة في المصدر مرتين. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # همنشینی و معاشرت خطاب جهنی با ابن ابی یعفور<br /> # کیفیت احتضار خطاب جهنی<br /> # عداوت شدید خطاب جهنی با اهل بیت پیامبر<br /> # ناصبی بودن خطاب جهنی<br /> # اثر بغض و عداوت با اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # دشمنی نجده حروری با اهل بیت<br /> # مصاحبت خطاب جهنی با نجده حروری<br /> # مصاحبت با دشمنان اهل بیت<br /> # عیادت از دشمنان اهل بیت از روی تقیه<br /> # حضور امیرالمومنین نزد نواصب در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط خطاب جهنی در لحظه احتضار<br /> # کشف حقیقت بر دشمنان امیرالمومنین در لحظه احتضار<br /> # کشف حقانیت امیرالمومنین بر نواصب در لحظه احتضار<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و چهارم==<br /> {{متن حدیث|54- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ع أَمَامَكَ «2».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 201<br /> <br /> (2) تقدم الحديث عن المحاسن تحت رقم 17.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فراغت مومن از نگرانی‌های هم و غم دنیابا رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به امنیت برای مومن با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به مومن محتضر به مشاهده پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه <br /> # حضور و استقبال پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه از مومن محتضر<br /> # جایگاه و مقام مومن در برزخ<br /> # آسانی مرگ مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت ایشان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و پنجم==<br /> {{متن حدیث|55- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ...}} قَالَ إِنَّ نَفْسَ الْمُحْتَضَرِ إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ كَانَ مُؤْمِناً رَأَى مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلَهَا بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}}<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهدات ماورایی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # مشاهده منزل در بهشت توسط محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # زمان مشاهده منزلگاه خود در بهشت در حال احتضار<br /> # درخواست مومن محتضر پس از مشاهده منزل خود در بهشت جهت باطگشت به دنیا و خبر دادن به خانواده خود<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از فرارسیدن مرگ<br /> # رد درخواست محتضر جهت بازگشت به دنیا حتی برای اهل ایمان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و ششم==<br /> {{متن حدیث|56- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر حَمَّادُ بْنُ عِيسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِيّاً بِحَضْرَتِهِ}}.<br /> <br /> {{عربی|أقول: قد مر كثير من أخبار هذا الباب في الأبواب السابقة و سيأتي كثير منها في باب البرزخ و غيرها.<br /> وَ قَالَ الْبُرْسِيُّ فِي مَشَارِقِ الْأَنْوَارِ، رَوَى الْمُفِيدُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع يَا عَلِيُّ إِنَّ مُحِبِّيكَ يَفْرَحُونَ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ عِنْدَ خُرُوجِ أَنْفُسِهِمْ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَشْهَدُهُمْ وَ عِنْدَ الْمُسَاءَلَةِ فِي الْقُبُورِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تُلَقِّنُهُمْ وَ عِنْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَعْرِفُهُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|تذييل اعلم أن حضور النبي ص و الأئمة صلوات الله عليهم عند الموت مما قد ورد به الأخبار المستفيضة و قد اشتهر بين الشيعة غاية الاشتهار و إنكار مثل‏ ذلك لمحض استبعاد الأوهام ليس من طريقة الأخيار و أما نحو حضورهم و كيفيته فلا يلزم الفحص عنه بل يكفي فيه و في أمثاله الإيمان به مجملا على ما صدر عنهم ع و ما يقال من أن هذا خلاف الحس و العقل أما الأول فلأنا نحضر الموتى إلى قبض روحهم و لا نرى عندهم أحدا و أما الثاني فلأنه يمكن أن يتفق في آن واحد قبض أرواح آلاف من الناس في مشارق الأرض و مغاربها و لا يمكن حضور الجسم في زمان واحد في أمكنة متعددة فيمكن الجواب عن الأول بوجوه.}}<br /> #{{عربی|'''الأول''' أن الله تعالى قادر على أن يحجبهم عن أبصارنا لضرب من المصلحة كما ورد في أخبار الخاصة و العامة في تفسير قوله تعالى جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً إن الله تعالى أخفى شخص النبي ص عن أعدائه مع أن أولياءه كانوا يرونه و إنكار أمثال ذلك يفضي إلى إنكار أكثر معجزات الأنبياء و الأوصياء ع و قد مر فيما نقلنا من تفسير العسكري ع التصريح بهذا الوجه.}}<br /> #{{عربی|'''الثاني''' أنه يمكن أن يكون حضورهم بجسد مثالي لطيف لا يراه غير المحتضر كحضور ملك الموت و أعوانه و سيأتي الأخبار في سائر الموتى أن أرواحهم في البرزخ تتعلق بأجساد مثالية و أما الحيّ من الأئمة ع فلا يبعد تصرف روحه لقوّته في جسد مثالي أيضا.}}<br /> #{{عربی|'''الثالث''' أنه يمكن أن يخلق الله تعالى لكل منهم مثالا بصورته و هذه الأمثلة يكلمون الموتى و يبشرونهم من قبلهم عليهم السلام كما ورد في بعض الأخبار بلفظ التمثيل.}}<br /> #{{عربی|'''الرابع''' أنه يمكن أن يرتسم صورهم في الحس المشترك بحيث يشاهدهم المحتضر و يتكلم معهم كما في المبرسم.}}<br /> #{{عربی|'''الخامس''' ما ذكره السيد المرتضى رضي الله عنه و هو أن المعنى أنه يعلم في تلك الحال ثمرة ولايتهم و انحرافه عنهم لأن المحبّ لهم يرى في تلك الحال ما يدله على أنه من أهل الجنة و كذا المبغض لهم يرى ما يدله على أنه من أهل النار فيكون حضورهم و تكلمهم استعارة تمثيلية و لا يخفى أن الوجهين الأخيرين بعيدان عن‏ سياق الأخبار بل مثل هذه التأويلات ردّ للأخبار و طعن في الآثار و أما الجواب عن الوجه الثاني فبأنه إنما يتمّ الشبهة إذا ثبت وقوع هذا الاتفاق و محض الإمكان لا يكفي في ذلك مع أنه إذا قلنا بأن حضورهم في الأجساد المثالية يمكن أن يكون لهم أجساد مثالية كثيرة لما جعل الله لهم من القدرة الكاملة التي بها امتازوا عن سائر البشر و في الوجوه الثلاثة الأخيرة على تقدير صحتها اندفاع هذا الإيراد ظاهر و الأحوط و الأولى في أمثال تلك المتشابهات الإيمان بها و عدم التعرض لخصوصياتها و تفاصيلها و إحالة علمها إلى العالم ع كما مر في الأخبار التي أوردناها في باب التسليم وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 202<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # نخستین مشاهدات مومن پس از مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و امیرالمومنین توسط مومن پس از مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرالمومنین در کنار مومن پس از مرگ<br /> # اهمیت ایمان در لحظه مرگ<br /> # اثر ایمان پس از مرگ<br /> # نقش و جایگاه پیامبراکرم و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D8%B9%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%B0%D9%84%D9%83_%D9%88_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85&diff=1375613 2026-06-08T06:47:59Z

<p>انزابی: /* حدیث دوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> <br /> '''باب 7 ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم‏:<br /> '''<br /> <br /> ==حدیث نخست==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|1- م، تفسير الإمام عليه السلام إِنَّ الْمُؤْمِنَ الْمُوَالِيَ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الْمُتَّخِذَ لِعَلِيٍّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ إِمَامَهُ الَّذِي يَحْتَذِي مِثَالَهُ وَ سَيِّدَهُ الَّذِي يُصَدِّقُ أَقْوَالَهُ وَ يُصَوِّبُ أَفْعَالَهُ وَ يُطِيعُهُ بِطَاعَةِ مَنْ يَنْدُبُهُ مِنْ أَطَايِبِ ذُرِّيَّتِهِ لِأُمُورِ الدِّينِ وَ سِيَاسَتِهِ إِذَا حَضَرَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى مَا لَا يُرَدُّ وَ نَزَلَ بِهِ مِنْ قَضَائِهِ مَا لَا يُصَدُّ وَ حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ أَعْوَانُهُ وَجَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ عَلِيّاً سَيِّدَ الْوَصِيِّينَ وَ عِنْدَ رِجْلَيْهِ مِنْ جَانِبٍ الْحَسَنَ سِبْطَ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ الْحُسَيْنَ سَيِّدَ الشُّهَدَاءِ أَجْمَعِينَ وَ حَوَالَيْهِ بَعْدَهُمْ خِيَارَ خَوَاصِّهِمْ وَ مُحِبِّيهِمْ الَّذِينَ هُمْ سَادَةُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ سَادَاتِهِمْ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ يَنْظُرُ الْعَلِيلُ الْمُؤْمِنُ إِلَيْهِمْ فَيُخَاطِبُهُمْ بِحَيْثُ يَحْجُبُ اللَّهُ صَوْتَهُ عَنْ آذَانِ حَاضِرِيهِ كَمَا يَحْجُبُ رُؤْيَتَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ‏ وَ رُؤْيَةَ خَواصِّنَا عَنْ أَعْيُنِهِمْ لِيَكُونَ إِيمَانُهُمْ بِذَلِكَ أَعْظَمَ ثَوَاباً لِشِدَّةِ الْمِحْنَةِ عَلَيْهِمْ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ رَبِّ الْعِزَّةِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا وَصِيَّ رَسُولِ رَبِّ الرَّحْمَةِ بِأَبِي أَنْتُمَا وَ أُمِّي يَا شِبْلَيْ مُحَمَّدٍ وَ ضِرْغَامَيْهِ يَا وَلَدَيْهِ وَ سِبْطَيْهِ يَا سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الْمُقَرَّبِينَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ مَرْحَباً بِكُمْ مَعَاشِرَ خِيَارِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ وَلَدَيْهِمَا مَا كَانَ أَعْظَمَ شَوْقِي إِلَيْكُمْ وَ مَا أَشَدَّ سُرُورِي الْآنَ بِلِقَائِكُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ قَدْ حَضَرَنِي وَ لَا أَشُكُّ فِي جَلَالَتِي فِي صَدْرِهِ لِمَكَانِكَ وَ مَكَانِ أَخِيكَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص كَذَلِكَ هُوَ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى مَلَكِ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اسْتَوْصِ بِوَصِيَّةِ اللَّهِ فِي الْإِحْسَانِ إِلَى مَوْلَانَا وَ خَادِمِنَا وَ مُحِبِّنَا وَ مُؤْثِرِنَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِي الْجِنَانِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص لِيَنْظُرَ إِلَى الْعُلُوِّ فَيَنْظُرُ إِلَى مَا لَا يُحِيطُ بِهِ الْأَلْبَابُ «1» وَ لَا يَأْتِي عَلَيْهِ الْعَدَدُ وَ الْحِسَابُ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ كَيْفَ لَا أَرْفُقُ بِمَنْ ذَلِكَ ثَوَابُهُ وَ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَعِزَّتُهُ زُوَّارُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْمَوْتَ عَقَبَةً «2» لَا يَصِلُ إِلَى تِلْكَ الْجِنَانِ إِلَّا مَنْ قَطَعَهَا لَمَا تَنَاوَلْتُ رُوحَهُ وَ لَكِنْ لِخَادِمِكَ وَ مُحِبِّكَ هَذَا أُسْوَةٌ «3» بِكَ وَ بِسَائِرِ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ الَّذِينَ أُذِيقُوا الْمَوْتَ لِحُكْمِ اللَّهِ تَعَالَى ثُمَّ يَقُولُ مُحَمَّدٌ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَاكَ أَخَانَا قَدْ سَلَّمْنَاهُ إِلَيْكَ فَاسْتَوْصِ بِهِ خَيْراً ثُمَّ يَرْتَفِعُ هُوَ وَ مَنْ مَعَهُ إِلَى رَوْضِ الْجِنَانِ وَ قَدْ كُشِفَ مِنَ الْغِطَاءِ وَ الْحِجَابِ لِعَيْنِ ذَلِكَ الْمُؤْمِنِ الْعَلِيلِ فَيَرَاهُمُ الْمُؤْمِنُ هُنَاكَ بَعْدَ مَا كَانُوا حَوْلَ فِرَاشِهِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ الْوَحَا الْوَحَا «4» تَنَاوَلْ رُوحِي وَ لَا تُلْبِثْنِي هَاهُنَا فَلَا صَبْرَ لِي عَنْ مُحَمَّدٍ وَ أَعِزَّتِهِ وَ أَلْحِقْنِي بِهِمْ‏.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن)<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رؤیة علی (مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر)<br /> # '''حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین<br /> # '''خطاب مؤمن محتضر به پیامبر و ائمه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / خطاب مؤمن به پیامبر و ائمه<br /> # '''سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق<br /> # '''نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ<br /> # '''تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / (ملک‌الموت) / (آداب ملک‌الموت در قبض روح مؤمن) / تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر<br /> # '''اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر''': مرگ / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر)) / حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر<br /> # '''افزایش ثواب ایمان با شدت محنت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> # '''مرگ به عنوان عقبه رسیدن به بهشت''': مرگ / حکمت مرگ / مرگ عقبه رسیدن به بهشت<br /> # '''اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان''': مرگ / اقسام مرگ / به لحاظ تعلق به موجودات / مرگ انسان / مرگ انبیا / اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان<br /> # '''جایگاه والای مؤمن موالی در نزد خدا''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # احوالات قبض روح مومن<br /> # حضور ملک الموت با جمعی دیگر از فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # حضور پیامبر اکرم بر بالای سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امام حسن در کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضورامام حسین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی مومن محتضر با پیامبر و اهل بیت <br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # عدم مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین مومن محتضر<br /> # عدم شنیدن صدای گفتگوی محتضر با پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین او<br /> # خوش آمد گویی مومن به پیامبر و اهل بیت بر بالین خود در هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سفارش پیامبر به ملک الموت بر مدارا با مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در باغ‌های بهشت توسط مومن در حال احتضار<br /> # اشتیاق مومن جهت ملحق شدن به پیامبر و اهل بیت<br /> # تقدم پیامبر بر امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> #امامت / اعتقاد به جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/ حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اصحاب اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #امامت /تاثر اعتقاد به امامت هنگام مرگ/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه مومن معتقد با اهل بیت علیهم السلام/ اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امیر مومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> # سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> ===بخش دوم===<br /> {{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ يَتَنَاوَلُ مَلَكُ الْمَوْتِ رُوحَهُ فَيَسُلُّهَا كَمَا يَسُلُّ الشَّعْرَةَ مِنَ الدَّقِيقِ وَ إِنْ كُنْتُمْ تَرَوْنَ أَنَّهُ فِي شِدَّةٍ فَلَيْسَ هُوَ فِي شِدَّةٍ بَلْ هُوَ فِي رَخَاءٍ وَ لَذَّةٍ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ وَجَدَ جَمَاعَتَنَا هُنَاكَ وَ إِذَا جَاءَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ خِيَارُ صَحَابَتِهِمْ بِحَضْرَةِ صَاحِبِنَا فَلْنَتَّضِعْ لَهُمَا «1» فَيَأْتِيَانِ فَيُسَلِّمَانِ عَلَى مُحَمَّدٍ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى عَلِيٍّ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى الْحَسَنَيْنِ سَلَاماً يَجْمَعَانِهِمَا فِيهِ ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى سَائِرِ مَنْ مَعَنَا مِنْ أَصْحَابِنَا ثُمَّ يَقُولُونَ قَدْ عَلِمْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ زِيَارَتَكَ فِي خَاصَّتِكَ لِخَادِمِكَ وَ مَوْلَاكَ وَ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ يُرِيدُ إِظْهَارَ فَضْلِهِ لِمَنْ بِهَذِهِ الْحَضْرَةِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ مَنْ يَسْمَعُنَا مِنْ مَلَائِكَتِهِ بَعْدَهُمْ لَمَا سَأَلْنَاهُ وَ لَكِنْ أَمْرُ اللَّهِ لَا بُدَّ مِنْ امْتِثَالِهِ ثُمَّ يَسْأَلَانِهِ فَيَقُولَانِ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ وَ مَنْ إِمَامُكَ وَ مَا قِبْلَتُكَ وَ مَنْ شِيعَتُكَ وَ مَنْ إِخْوَانُكَ فَيَقُولُ اللَّهُ رَبِّي وَ مُحَمَّدٌ نَبِيِّي وَ عَلِيٌّ وَصِيُّ مُحَمَّدٍ إِمَامِي وَ الْكَعْبَةُ قِبْلَتِي وَ الْمُؤْمِنُونَ الْمُوَالُونَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ آلِهِمَا وَ أَوْلِيَاؤُهُمَا الْمُعَادُونَ لِأَعْدَائِهِمَا إِخْوَانِي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ أَخَاهُ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ وَ أَنَّ مَنْ نَصَبَهُمْ لِلْإِمَامَةِ مِنْ أَطَايِبِ عِتْرَتِهِ وَ خِيَارِ ذُرِّيَّتِهِ خُلَفَاءُ الْأُمَّةِ وَ وُلَاةُ الْحَقِّ وَ الْقَوَّامُونَ بِالصِّدْقِ فَيَقُولَانِ عَلَى هَذَا حَيِيتَ وَ عَلَى هَذَا مِتَّ وَ عَلَى هَذَا تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَ تَكُونُ مَعَ مَنْ تَتَوَلَّاهُ فِي دَارِ كَرَامَةِ اللَّهِ وَ مُسْتَقَرِّ رَحْمَتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد<br /> # '''پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی<br /> # '''حضور پیامبر و اهل بیت در قبر مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و أهل بيته عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در قبر مؤمن)<br /> # '''تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال <br /> # '''سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''سلام مشترک نکیر و منکر به حسنین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر<br /> # '''پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ مؤمن به سؤال قبر)) / پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین<br /> # '''بشارت نکیر و منکر به بعث با ائمه''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ارکان سؤال قبر / سائلون / نکیر و منکر / ((بشارت منکر و نکیر)) / بشارت منکر و نکیر به بعث با ائمه<br /> # '''تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم / ((تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی))<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / ((آشکار کردن فضل مؤمن)) / حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر<br /> # '''اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / مسئول عنه (موارد سوال) / دین / اصول دین / امام / سؤال از ولایت اهل بیت به صورت کلی و ولایت امیرالمؤمنین به طور ویژه / اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر<br /> # '''رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / ((آثار پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی<br /> # '''احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ''': برزخ / العلاقات فی عالم القبر / ((علاقات الملائکه مع المعصومین)) / ((آداب فرشتگان با معصومان در عالم برزخ)) / احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ<br /> # '''جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم/ ((تنعم ویژه شیعیان)) / جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح مومن<br /> # آسانی قبض روح برای مومن<br /> # حضور اهل بیت در قبر مومن (برزخ)<br /> # مشاهده اهل بیت توسط مومن در قبر (عالم برزخ)<br /> # تواضع نکیر و منکر در برابر پیامبر و اهل بیت هنگام حضور در قبر مومن<br /> # اطاعت مطلق نکیر و منکر از اوامر الهی<br /> # سوال و جواب نکیر و منکر در قبر با مومن<br /> # اقرار مومن به توحید، نبوت پیامبر و امامت اهل بیت در قبر<br /> # اعتراف نکیر و منکر به عاقبت بخیری مومن در دنیا و آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح<br /> #معاد/ موت/ فرشتگان نکیر و منکر/ کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح<br /> #کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> ===بخش سوم===<br /> {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ إِنْ كَانَ لِأَوْلِيَائِنَا مُعَادِياً وَ لِأَعْدَائِنَا مُوَالِياً وَ لِأَضْدَادِنَا بِأَلْقَابِنَا مُلَقِّباً فَإِذَا جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِنَزْعِ رُوحِهِ مَثَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِذَلِكَ الْفَاجِرِ سَادَتَهُ الَّذِينَ اتَّخَذَهُمُ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْوَاعِ الْعَذَابِ مَا يَكَادُ نَظَرُهُ إِلَيْهِمْ يُهْلِكُهُ وَ لَا يَزَالُ يَصِلُ إِلَيْهِ مِنْ حَرِّ عَذَابِهِمْ مَا لَا طَاقَةَ لَهُ بِهِ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا أَيُّهَا الْفَاجِرُ الْكَافِرُ تَرَكْتَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ إِلَى أَعْدَائِهِ فَالْيَوْمَ لَا يُغْنُونَ عَنْكَ شَيْئاً وَ لَا تَجِدُ إِلَى مَنَاصٍ «2» سَبِيلًا فَيَرِدُ عَلَيْهِ مِنَ الْعَذَابِ مَا لَوْ قُسِمَ أَدْنَاهُ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا لَأَهْلَكَهُمْ ثُمَّ إِذَا دُلِّيَ فِي‏ قَبْرِهِ رَأَى بَاباً مِنَ الْجَنَّةِ مَفْتُوحاً إِلَى قَبْرِهِ يَرَى مِنْهُ خَيْرَاتِهَا فَيَقُولُ لَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ انْظُرْ إِلَى مَا حُرِمْتَ مِنْ تِلْكَ الْخَيْرَاتِ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ بَابٌ مِنَ النَّارِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْهُ مِنْ عَذَابِهَا فَيَقُولُ رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ يَا رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|الضرغام بالكسر الأسد.}}<br /> <br /> (2)المناص: الملجأ و المفر.<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 176<br /> <br /> ====واسطی====<br /> <br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر<br /> # '''رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر<br /> # '''توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((مکالمه ملک الموت با کافر)) / توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی<br /> # '''بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ<br /> # '''شدت عذاب کافران هنگام احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / شدت عذاب کافران هنگام احتضار<br /> # '''نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه کافر در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت<br /> # '''ورود عذاب دوزخ به قبر کافر''': برزخ / احوال برزخ / پاداش و کیفر برزخی (لذت و الم) / کیفر برزخی / عذاب قبر / أصناف عذاب عالم القبر / فتح باب إلی النار / ورود عذاب دوزخ به قبر کافر<br /> # '''درخواست کافر برای تأخیر قیامت''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / ((دعاء الکافر)) / درخواست کافر برای تأخیر قیامت <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / / ((حکمت تمثل پیشوایان باطل)) / رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان<br /> # '''تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ''': برزخ / احوال برزخ / ((مقایسه بین احوال مؤمن و کافر)) / تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ<br /> # '''اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا''': مرگ / ((عبرت های مرگ)) / اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا<br /> # '''ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / طلب أرواح الکفار عدم وقوع القیامة / ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تولی و تبری<br /> # نقش تولی و تبری در لحظه مرگ<br /> # عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # عذاب دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت و دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر هنگام احتضار<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشت و عذاب‌های جهنم توسط کافر در عالم قبر<br /> # شدت عذاب کافر در عالم قبر<br /> # عذاب برزخی کافر<br /> # عذاب دوستان و دشمنان اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح کسانی که لقب دشمنان اهل بیت ع را دارند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبر/احوال کافر در قبر/نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #قبض روح کسانی که لقب دشمنان <br /> #عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> {{متن حدیث|2- م، تفسير الإمام عليه السلام قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ «1» الَّذِينَ يُقَدِّرُونَ أَنَّهُمْ يَلْقَوْنَ رَبَّهُمْ اللِّقَاءَ الَّذِي هُوَ أَعْظَمُ كَرَامَاتِهِ وَ إِنَّمَا قَالَ يَظُنُّونَ لِأَنَّهُمْ لَا يَرَوْنَ بِمَا ذَا يُخْتَمُ لَهُمْ وَ الْعَاقِبَةُ مَسْتُورَةٌ عَنْهُمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ إِلَى كَرَامَاتِهِ وَ نَعِيمِ جِنَانِهِ لِإِيمَانِهِمْ وَ خُشُوعِهِمْ لَا يَعْلَمُونَ ذَلِكَ يَقِيناً لِأَنَّهُمْ لَا يَأْمَنُونَ أَنْ يُغَيَّرُوا وَ يُبَدَّلُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا يَزَالُ الْمُؤْمِنُ خَائِفاً مِنْ سُوءِ الْعَاقِبَةِ وَ لَا يَتَيَقَّنُ الْوُصُولَ إِلَى رِضْوَانِ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ وَقْتُ نَزْعِ رُوحِهِ وَ ظُهُورِ مَلَكِ الْمَوْتِ لَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِ وَ هُوَ فِي شِدَّةِ عِلَّةٍ وَ عَظِيمِ ضِيقِ صَدْرِهِ بِمَا يُخَلِّفُ مِنْ أَمْوَالِهِ وَ لِمَا هُوَ عَلَيْهِ مِنِ اضْطِرَابِ أَحْوَالِهِ فِي مُعَامِلِيهِ وَ عِيَالِهِ وَ قَدْ بَقِيَتْ فِي نَفْسِهِ مَرَارَتُهَا وَ حَسَرَاتُهَا وَ اقْتَطَعَ دُونَ أَمَانِيِّهِ فَلَمْ يَنَلْهَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ مَا لَكَ تَجَرَّعُ غُصَصَكَ قَالَ لِاضْطِرَابِ أَحْوَالِي وَ اقْتِطَاعِكَ لِي دُونَ آمَالِي فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ هَلْ يَحْزَنُ عَاقِلٌ مِنْ فَقْدِ دِرْهَمٍ زَائِفٍ وَ اعْتِيَاضِ أَلْفِ أَلْفِ ضِعْفِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَانْظُرْ فَوْقَكَ فَيَنْظُرُ فَيَرَى دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ وَ قُصُورَهَا الَّتِي يَقْصُرُ دُونَهَا الْأَمَانِيُّ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ تِلْكَ مَنَازِلُكَ وَ نِعَمُكَ وَ أَمْوَالُكَ وَ أَهْلُكَ وَ عِيَالُكَ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِكَ هَاهُنَا وَ ذُرِّيَّتِكَ صَالِحاً فَهُمْ هُنَاكَ مَعَكَ أَ فَتَرْضَى بِهِ بَدَلًا مِمَّا هُنَاكَ فَيَقُولُ بَلَى وَ اللَّهِ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرْ فَيَنْظُرُ فَيَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمَا فِي أَعْلَى عِلِّيِّينَ فَيَقُولُ أَوَ تَرَاهُمْ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكَ وَ أَئِمَّتُكَ هُمْ هُنَاكَ جُلَّاسُكَ وَ آنَاسُكَ «2» أَ فَمَا تَرْضَى‏ بِهِمْ بَدَلًا مِمَّنْ تُفَارِقُ هَاهُنَا فَيَقُولُ بَلَى وَ رَبِّي فَذَلِكَ مَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا فَمَا أَمَامَكُمْ مِنَ الْأَهْوَالِ كُفِيتُمُوهَا وَ لَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا تُخَلِّفُونَهُ مِنَ الذَّرَارِيِّ وَ الْعِيَالِ فَهَذَا الَّذِي شَاهَدْتُمُوهُ فِي الْجِنَانِ بَدَلًا مِنْهُمْ وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ هَذِهِ مَنَازِلُكُمْ وَ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكُمْ آنَاسُكُمْ وَ جُلَّاسُكُمْ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 177<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت''': مرگ / ((معرفت مرگ)) / ((یقین به عاقبت)) / ((ظن به لقاء الله)) / ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت<br /> # '''ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / حالات المحتضر عند قبض الروح / ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ<br /> # '''نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعة هنگام احتضار / نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر<br /> # '''تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین<br /> # '''بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ<br /> # '''رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان<br /> # '''جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ''': مرگ / خوف از مرگ / ((حکمت خوف از مرگ)) / ((عدم یقین به عاقبت)) / حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ <br /> # '''رابطه استقامت با تنزل ملائکه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / ((تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / ((شرایط تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / رابطه استقامت با تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # '''حکمت نمایش بهشت برای زدودن حسرت دنیا''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه مؤمن در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / نمایش بهشت به مؤمن در قبر برای زدودن حسرت دنیا<br /> # '''تفاوت ارزش دنیا و آخرت در نگاه مؤمن''': ((این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی))<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دیدار با خدا، بزرگترین کرامت انسان<br /> # مخفی بودن عاقبت کار یا سرنوشت انسان بر او<br /> # عدم یقین داشتن مومن به رسیدن به رضوان الهی تا لحظه مرگ<br /> # هراس همیشگی مومن از سوء عاقبت<br /> # کیفیت حال مومن هنگام حضور ملک الموت بر بالین او<br /> # اظهار ناراحتی مومن از جدایی اموال و عیال خود در لحظه مرگ<br /> # گفتگوی مومن با ملک الموت در لحظه مرگ<br /> # مشاهده منازل و درجات بهشتی توسط مومن در لحظه مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و اهل بیت توسط مومن در اعلی علیین در لحظه مرگ<br /> # یادآوری بی‌ارزش بودن مال دنیا توسط ملک الموت به مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # منازل و درجات اهل بیت در عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ گمان به لقاء الله توسط مومن/ معنای گمان به لقاء الله<br /> #اخلاق/ سیر و سلوک توحیدی / لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #معاد/عاقبت امر بندگان/ مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/ قبر/ فشار قبر/ تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #معاد/موت/نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ تعلق خاطربنده به اموال و خانواده هنگام مرگ/ راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #معاد/موت/ نگرانی مومن از شدائد پس از مرگ/ بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معنای گمان به لقاء الله<br /> #لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> {{متن حدیث|3- ين، كِتَابُ حُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ وَ النَّوَادِرُ الْقَاسِمُ عَنْ كُلَيْبٍ الْأَسَدِيِّ «1» قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ بَلَغَنَا عَنْكَ حَدِيثٌ قَالَ وَ مَا هُوَ قُلْتُ قَوْلُكَ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا كَانَ فِي هَذِهِ وَ أَوْمَأْتَ بِيَدِكَ إِلَى حَلْقِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ أَهْلُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ أَمَّا مَا كَانَ يَتَخَوَّفُ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ وَلَّى عَنْهُ وَ أَمَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ «2».}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(1) كليب وزان (زبير) هو كليب بن معاوية بن جبلة الصيداوى الأسدى، أبو محمد، و قيل أبو الحسين، روى عن أبي جعفر و أبي عبد اللّه عليهما السلام، له كتاب. أورد ترجمته النجاشيّ في ص 223 من رجاله، و في سائر كتب التراجم يوجد ترجمته و بيان حاله فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(2) تأتى صورة اخرى للحديث تحت رقم 14.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ <br /> # '''زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر)<br /> # '''تحقق وعده الهی در آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تحقق وعده الهی در آستانه مرگ<br /> # '''اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر شادمانی مؤمن محتضر تا لحظه مرگ''': ( .. ؟ .. )<br /> # '''رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((آثار ولایت محمد و آل محمد هنگام احتضار)) / رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده<br /> # '''حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حکمت حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر))<br /> # '''اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی''': مرگ / متعلقات مرگ / ((حسن الخاتمة)) / ((شرائط حسن الخاتمة)) / ((استقامت تا لحظه مرگ)) / اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رنج و سختی دائمی دنیا برای مومن تا لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> {{متن حدیث|4- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الْأَمْرِ حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَجُلًا مِنْ آلِ عُثْمَانَ كَانَ سَبَّابَةً لِعَلِيٍّ ع فَحَدَّثَتْنِي مَوْلَاةٌ لَهُ كَانَتْ تَأْتِينَا قَالَتْ لَمَّا احْتُضِرَ قَالَ مَا لِي وَ لَهُمْ قُلْتُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ مَا لَهُ قَالَ هَذَا فَقَالَ لِمَا أُرِيَ مِنَ الْعَذَابِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً}} هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَا وَ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ ثَبَاتُ الشَّيْ‏ءِ فِي الْقَلْبِ وَ إِنْ صَلَّى وَ صَامَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((اوج کراهت از ولایت)) / اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((مشاهده عذاب در احتضار)) / مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار<br /> # '''شرط ایمان به تحکیم قلبی ولایت''': <br /> # '''بی‌اثری عبادات بدون ولایت قلبی''': <br /> # '''سرنوشت سبّاب علی(ع) هنگام احتضار''': <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / ((کشف حقیقت هنگام احتضار)) / حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ<br /> # '''رابطه تسلیم قلبی با نجات اخروی''': <br /> # '''حکمت نمایش عذاب برای منکران ولایت''': <br /> # '''اهمیت ثبات عقیدتی بر صرف اعمال ظاهری''':<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ...}}<br /> # مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ ناصبی<br /> # عاقبت ناصبی<br /> # عذاب سب کننده امیرالمومنین<br /> # لحظه رسیدن روح به گلوگاه (جان دادن)، اوج کراهت دشمن اهل بیت<br /> # مشاهده عذاب توسط ناصبی در لحظه مرگ<br /> # عذاب برزخی ناصبی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # بی‌ارزش بودن عبادات ناصبی بدون ایمان به ولایت<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> {{متن حدیث|5- شي، تفسير العياشي عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا أَحَدُكُمْ حِينَ يَبْلُغُ نَفْسُهُ هَاهُنَا يَنْزِلُ عَلَيْهِ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أُعْطِيتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى مَنْزِلِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَسْكَنِكَ‏ فِي الْجَنَّةِ وَ انْظُرْ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ع رُفَقَاؤُكَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 178<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت ملک‌الموت به تحقق امید مؤمن<br /> # بشارت ملک‌الموت به زوال ترس مؤمن<br /> # گشایش باب بهشت برای محتضر مؤمن<br /> # نمایش منزل بهشتی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # معرفی پیامبر و ائمه به عنوان رفیقان اخروی<br /> # تفسیر بشارت دنیوی به مشاهدات احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه نمایش پاداش پیش از مرگ کامل<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام احتضار<br /> # حکمت معرفی رفقای اخروی در بالین<br /> # اهمیت دیدار ائمه برای تسکین محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}<br /> # قبض روح مومن<br /> # گفتگوی ملک الموت با مومن در لحظه مرگ<br /> # بشارت ملک الموت به مومن در لحظه جان دادن<br /> # بشارت ملک الموت به امنیت مومن در لحظه مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت در لحظه مرگ در قبر مومن<br /> # مومن و مشاهده جایگاه خود در بهشت در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین{{ع}}، همراهان مومن در دنیا و آخرت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # قبر، منزل مومن<br /> # بهشت، مسکن مومن<br /> # پیامبراکرم، امام علی و حسنین، رفقای مومن در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> {{متن حدیث|6- شي، تفسير العياشي عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع مَا يُصْنَعُ بِأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَكَانَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَكَانَهُ مِنَّا إِلَّا أَنْ يَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا ثُمَّ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ أَ لَا أُبَشِّرُكَ يَا أَبَا حَمْزَةَ فَقُلْتُ بَلَى جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع مَعَهُ يَقْعُدُ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ مَا تَعْرِفُنِي أَنَا رَسُولُ اللَّهِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَمَا أَمَامَكَ خَيْرٌ لَكَ مِمَّا خَلَّفْتَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ أَمِنْتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ هَجَمْتَ عَلَيْهِ «1» أَيَّتُهَا الرُّوحُ اخْرُجِي إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَ رِضْوَانِهِ وَ يَقُولُ لَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِثْلَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَ لَا أُخْبِرُكَ بِذَلِكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ قَوْلِ اللَّهِ: (الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ ..) الْآيَةَ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) أي انتهيت إليه بغتة على غفلة منك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو نشانه مشاهده منزلت<br /> # حضور پیامبر و علی در بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر به زوال ترس مؤمن<br /> # بشارت پیامبر به تحقق امید مؤمن<br /> # دعوت پیامبر به سوی روح الله<br /> # تأیید علی بر سخنان پیامبر در بالین<br /> # تفسیر بشارت به آیه تقوا و ایمان<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مشاهده منزلت تا احتضار<br /> # حکمت حضور مشترک پیامبر و علی<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام مرگ<br /> # اهمیت اطمینان بخشی به محتضر مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # بشارت‌های امام باقر به رخدادهای لحظه مرگ برای مومن<br /> # حضور پیامبر و امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت رسول خدا از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # بشارت امیرالمومنین به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت امیرالمومنین از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # تفسیر قرآن توسط امام<br /> # علم امام به قرآن<br /> # علم امام به غیب (احوالات مرگ)<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|7- جا، المجالس للمفيد عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَهْدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: دَخَلَ الْحَارِثُ الْهَمْدَانِيُّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ ع فِي نَفَرٍ مِنَ الشِّيعَةِ وَ كُنْتُ فِيهِمْ فَجَعَلَ الْحَارِثُ يَتَّئِدُ فِي مِشْيَتِهِ وَ يَخْبِطُ الْأَرْضَ بِمِحْجَنِهِ وَ كَانَ مَرِيضاً فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ كَانَتْ لَهُ مِنْهُ مَنْزِلَةٌ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ يَا حَارِثُ فَقَالَ نَالَ الدَّهْرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنِّي وَ زَادَنِي أَوْباً غَلِيلًا اخْتِصَامُ أَصْحَابِكَ بِبَابِكَ قَالَ وَ فِيمَ خُصُومَتُهُمْ قَالَ فِيكَ وَ فِي الثَّلَاثَةِ مِنْ قَبْلِكَ «2» فَمِنْ مُفْرِطٍ مِنْهُمْ غَالٍ وَ مُقْتَصِدٍ تَالٍ وَ مِنْ مُتَرَدِّدٍ مُرْتَابٍ لَا يَدْرِي أَ يُقْدِمُ أَمْ يُحْجِمُ فَقَالَ حَسْبُكَ يَا أَخَا هَمْدَانَ أَلَا إِنَّ خَيْرَ شِيعَتِي النَّمَطُ «3» الْأَوْسَطُ إِلَيْهِمْ يَرْجِعُ الْغَالِي وَ بِهِمْ يَلْحَقُ التَّالِي فَقَالَ لَهُ الْحَارِثُ لَوْ كَشَفْتَ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي الرَّيْنَ عَنْ قُلُوبِنَا وَ جَعَلْتَنَا فِي ذَلِكَ عَلَى بَصِيرَةٍ مِنْ أَمْرِنَا قَالَ قَدْكَ‏ فَإِنَّكَ امْرُؤٌ مَلْبُوسٌ عَلَيْكَ إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُعْرَفُ بِالرِّجَالِ بَلْ بِآيَةِ الْحَقِّ فَاعْرِفِ الْحَقَّ تَعْرِفْ أَهْلَهُ يَا حَارِثُ إِنَّ الْحَقَّ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ وَ الصَّادِعَ «4» بِهِ مُجَاهِدٌ وَ بِالْحَقِّ أُخْبِرُكَ فَأَرْعِنِي سَمْعَكَ ثُمَّ خَبِّرْ بِهِ مَنْ كَانَتْ لَهُ حَصَانَةٌ مِنْ أَصْحَابِكَ أَلَا إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ وَ صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ قَدْ صَدَّقْتُهُ وَ آدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَ الْجَسَدِ ثُمَّ إِنِّي صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ فِي أُمَّتِكُمْ حَقّاً فَنَحْنُ الْأَوَّلُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَ نَحْنُ خَاصَّتُهُ يَا حَارِثُ وَ خَالِصَتُهُ وَ أَنَا صَفْوُهُ وَ وَصِيُّهُ وَ وَلِيُّهُ وَ صَاحِبُ نَجْوَاهُ وَ سِرِّهِ أُوتِيتُ فَهْمَ الْكِتَابِ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ وَ عِلْمَ الْقُرُونِ وَ الْأَسْبَابِ وَ اسْتُودِعْتُ أَلْفَ مِفْتَاحٍ يَفْتَحُ كُلُّ مِفْتَاحٍ أَلْفَ بَابٍ يُفْضِي كُلُّ بَابٍ إِلَى أَلْفِ عَهْدٍ «5» وَ أُيِّدْتُ وَ اتُّخِذْتُ وَ أُمْدِدْتُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ نَفْلًا وَ إِنَّ ذَلِكَ لَيَجْرِي لِي وَ لِمَنْ تَحَفَّظَ «6» مِنْ ذُرِّيَّتِي مَا جَرَى اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ حَتَّى يَرِثَ اللَّهُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْهَا وَ أُبَشِّرُكَ يَا حَارِثُ لَتَعْرِفُنِي عِنْدَ الْمَمَاتِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ وَ عِنْدَ الْمُقَاسَمَةِ قَالَ الْحَارِثُ وَ مَا الْمُقَاسَمَةُ قَالَ مُقَاسَمَةُ النَّارِ أُقَاسِمُهَا قِسْمَةً صَحِيحَةً أَقُولُ هَذَا وَلِيِّي فَاتْرُكِيهِ وَ هَذَا عَدُوِّي فَخُذِيهِ ثُمَّ أَخَذَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع بِيَدِ الْحَارِثِ - فَقَالَ يَا حَارِثُ أَخَذْتُ بِيَدِكَ كَمَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِيَدِي فَقَالَ لِي وَ قَدْ شَكَوْتُ إِلَيْهِ حَسَدَ قُرَيْشٍ وَ الْمُنَافِقِينَ لِي إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَخَذْتُ بِحَبْلِ اللَّهِ وَ بِحُجْزَتِهِ يَعْنِي عِصْمَتَهُ مِنْ ذِي الْعَرْشِ تَعَالَى وَ أَخَذْتَ أَنْتَ يَا عَلِيُّ بِحُجْزَتِي وَ أَخَذَ ذُرِّيَّتُكَ بِحُجْزَتِكَ وَ أَخَذَ شِيعَتُكُمْ بِحُجَزِكُمْ فَمَا ذَا يَصْنَعُ اللَّهُ بِنَبِيِّهِ وَ مَا يَصْنَعُ نَبِيُّهُ بِوَصِيِّهِ خُذْهَا إِلَيْكَ يَا حَارِثُ قَصِيرَةٌ مِنْ طَوِيلَةٍ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَكَ مَا اكْتَسَبْتَ يَقُولُهَا ثَلَاثاً فَقَامَ الْحَارِثُ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَ يَقُولُ مَا أُبَالِي بَعْدَهَا مَتَى لَقِيتُ الْمَوْتَ أَوْ لَقِيَنِي.}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(2)في كشف الغمّة ص 123 هكذا: قال: فى شأنك و البلية من قبلك. و في ذيل ص 3 من الأمالي للمفيد جعله بدلا عما في المتن.}}<br /> <br /> {{عربی|(3)النمط: جماعة من الناس أمرهم واحد.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) صدع بالحق. تكلم به جهارا.}}<br /> <br /> {{عربی|(5) في نسخة: الف الف.}}<br /> <br /> {{عربی|(6) في نسخة: استحفظ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 180<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن محمد بن علي بن مهدي و غيره عن محمد بن علي بن عمرو مثله}} «2» <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|يتّئد أي يتثبّت و يتأنّى من التؤدة و في ما يتأوّد أي يتعوج و خبطه ضربه شديدا و المحجن كمنبر العصا المعوجة و أوب كفرح غضب و في ما أوارا و غليلا و الأوار بالضم حرارة الشمس و حرارة العطش و الغليل الحقد و الضغن و حرارة الحب و الحزن و أحجم عنه كفّ أو نكص هيبة و قد إذا كانت اسمية تكون على وجهين اسم فعل مرادفة ليكفي نحو قولهم قدني درهم و اسم مرادف لحسب ذكره الفيروزآبادي و قال أرعني سمعك و راعني استمع لمقالي قوله ع نفلا أي زائدا على ما أعطيت من الفضائل و الكرائم قوله ع قبلا أي مقابلة و عيانا و قوله ع تخاله أي تظنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اختلاف شیعیان درباره منزلت امیرالمؤمنین(ع)<br /> # توصیه امام علی(ع) به اعتدال در اعتقاد<br /> # شناخت حق به جای شناخت دین از طریق افراد<br /> # اعلام مقام صدیقیت اول امام علی(ع)<br /> # سپرده شدن هزار مفتاح دانش به امام علی(ع)<br /> # جریان شب قدر برای امام و فرزندانش<br /> # مقاسمه آتش توسط امام علی(ع) در قیامت<br /> # تمسک پیامبر(ص) به خدا و امام به پیامبر<br /> # همراهی انسان با کسی که دوستش دارد<br /> # آرامش حارث همدانی پس از شنیدن سخنان امام<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت اعتدال در اعتقادات مذهبی<br /> # معیار شناخت دین از طریق حق<br /> # فلسفه وراثت علم و ولایت در اهل‌بیت<br /> # رابطه محبت با سرنوشت اخروی انسان<br /> # نقش امام در نجات شیعیان در قیامت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی امیرالمومنین با حارث همدانی پیرامون جایگاه خود و مومنان پس از مرگ<br /> # دیدگاه سه گروه از شیعیان نسبت به مقام و منزلت امیرالمومنین<br /> # ناراحتی حارث از افراط، تفریط و تشکیک شیعیان نسبت به امیرالمومنین<br /> # بهترین شیعیان امیرالمومنین از منظر آن حضرت<br /> # میانه روها بهترین شیعیان امیرالمومنین<br /> # لازمه شناخت اهل حق، شناخت خود حق<br /> # تصدیق پیامبر توسط امیرالمومنین، قبل از خلقت آدم{{ع}}<br /> # امیرالمومنین، نخستین دوست پیامبر در امت اسلام<br /> # اهل بیت، خاص‌ترین و برگزیده‌ترین بندگان خدا<br /> # امیرالمومنین، وصی پیامبر<br /> # امیرالمومنین، صاحب سر و مناجات پیامبر<br /> # علم امیرالمومنین به قرآن<br /> # علم امیرالمومنین به قرون و اسباب<br /> # گستره علم امام<br /> # تایید امامان با شب قدر<br /> # مژده امیرالمومنین به شناخت آن حضرت توسط حارث در هنگام مرگ و پس از آن<br /> # امیرالمومنین تقسیم کننده اهل آتش <br /> # عدالت امیرالمومنین در تقسیم اهل آتش<br /> # همنشینی انسان پس از مرگ با کسی که او را دوست دارد<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین مقسم بهشت و جهنم<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|8- فس، تفسير القمي أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا يَمُوتُ مُوَالٍ لَنَا مُبْغِضٌ لِأَعْدَائِنَا إِلَّا وَ يَحْضُرُهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَيَرَوْنَهُ وَ يُبَشِّرُونَهُ وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ مُوَالٍ لَنَا يَرَاهُمْ بِحَيْثُ يَسُوؤُهُ وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ قَوْلُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع لِحَارِثٍ الْهَمْدَانِيِ‏: يَا حَارِ هَمْدَانَ مَنْ يَمُتْ يَرَنِي *** مِنْ مُؤْمِنٍ أَوْ مُنَافِقٍ قُبُلًا.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 181<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) هنگام مرگ موالیان<br /> # بشارت پیامبر(ص) و ائمه(ع) به موالیان هنگام مرگ<br /> # رؤیت دشمنان اهل‌بیت(ع) از ائمه به شکل ناخوشایند<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط مؤمن و منافق هنگام مرگ<br /> # شرط بغض دشمنان برای حضور ائمه(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با تجربه مرگ<br /> # تفاوت تجربه مرگ مؤمن و منافق<br /> # اهمیت بغض دشمنان در کنار محبت اهل‌بیت(ع)<br /> # نقش ائمه(ع) در آرامش روانی هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت تولی و تبری<br /> # نقش و اثر تولی و تبری در هنگام مرگ<br /> # اهمیت بغض دشمنان اهل بیت<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # حضور پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ به مومن محتضر<br /> # کیفیت مرگ مومن<br /> # مشاهده اهل بیت توسط محتضر، مومن یا منافق<br /> # مشاهده اهل بیت با چهره ناراحت توسط منافق در حال احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و منافق در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|9- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْمَرَاغِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ السَّبِيعِيِّ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ حُبِّي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ يَا حَارِثُ أَ تُحِبُّنِي قُلْتُ نَعَمْ وَ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَمَا لَوْ بَلَغَتْ نَفْسُكَ الْحُلْقُومَ رَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا أَذُودُ «1» الرِّجَالَ عَنِ الْحَوْضِ ذَوْدَ غَرِيبَةِ الْإِبِلِ لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا مَارٌّ عَلَى الصِّرَاطِ بِلِوَاءِ الْحَمْدِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ ص لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ: «2».}}<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي المفيد عن المرزباني عن عبد الله بن الحسن عن محمد بن رشيد قال آخر شعر قاله السيد بن محمد رحمه الله قبل وفاته بساعة و ذلك أنه أغمي عليه و اسود لونه ثم أفاق و قد ابيض وجهه و هو يقول‏: «أحب الذي من مات من أهل وده *** تلقاه بالبشرى لدى الموت يضحك‏». «و من مات يهوي غيره من عدوه *** فليس له إلا إلى النار مسلك‏». «أبا حسن تفديك نفسي و أسرتي *** و مالي و ما أصبحت في الأرض أملك‏». «أبا حسن إني بفضلك عارف *** و إني بحبل من هواك لممسك‏»}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار حارث همدانی با امیرالمؤمنین(ع)<br /> # اظهار محبت حارث به امیرالمؤمنین(ع)<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط محبان هنگام مرگ<br /> # راندن مردم از حوض توسط امیرالمؤمنین(ع)<br /> # حمل لوای حمد توسط امیرالمؤمنین(ع) در صراط<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با رؤیت امام هنگام مرگ<br /> # نقش امیرالمؤمنین(ع) در حوض کوثر<br /> # مقام امیرالمؤمنین(ع) در پیشاپیش پیامبر(ص)<br /> # پاداش محبت اهل‌بیت(ع) در آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # عشق حارث همدانی به امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین، حامل لوای حمد<br /> # امیرالمومنین و حوض کوثر<br /> # مشاهده امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # منازل امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|10- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ أَخِيهِ عَلِيٍّ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَابُورَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ فِي الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ذَلِكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص يَرَى مَا يَسُرُّهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَمَا تَرَى الرَّجُلَ إِذَا يَرَى مَا يَسُرُّهُ فَتَدْمَعُ عَيْنُهُ وَ يَضْحَكُ:}}.<br /> <br /> {{متن حدیث|كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن علي بن الحكم عن معاوية بن وهب مثله: «2»- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر فضالة مثله- مع، معاني الأخبار ابن الوليد عن الصفار عن ابن معروف عن علي بن مهزيار عن فضالة مثله}} «3».<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اشک ریختن چشم مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر(ص) توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # دیدن امور مسرت‌بخش توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # خندیدن مؤمن هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه اشک با شادی درونی هنگام مرگ<br /> # حکمت نمایش بشارت‌ها به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفسیر واکنش‌های ظاهری مؤمن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر(ص) در تجربه مرگ مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # گریان شدن چشم مومن در لحظه مرگ<br /> # گریه مومن محتضر از شوق مشاهده پیامبراکرم<br /> # حضور پیامبر بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر <br /> # ولایت تکوینی پیامبر<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> {{متن حدیث|11- فس، تفسير القمي {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً}} قَالَ إِذَا حَضَرَ الْمُؤْمِنَ الْوَفَاةُ نَادَى مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي}} راضِيَةً بِوَلَاءِ عَلِيٍ‏ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَلَا يَكُونُ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا اللُّحُوقُ بِالنِّدَاءِ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 183<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ندای الهی به نفس مطمئنه هنگام مرگ<br /> # رضایت از ولایت علی(ع) در ندای الهی<br /> # رضایت از ثواب در ندای الهی<br /> # دعوت به ورود در زمره بندگان الهی<br /> # دعوت به ورود در بهشت هنگام مرگ<br /> # انحصار همت مؤمن در پیوستن به ندای الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با اطمینان قلبی هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت الهی برای زدودن دلواپسی<br /> # اهمیت ولایت در تحقق رضایت متقابل<br /> # تأثیر ندای الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احتضار مومن<br /> # ندای الهی به مومن هنگام احتضار<br /> # خطاب «نفس مطمئنة» به مومن هنگام احتضار از سوی خدا<br /> # رضایت نفس مومن هنگام بازگشت به خدا به ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین در هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در دخول به بهشت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة}}<br /> # پیوستن به عبادالله در بهشت، تمام همت مومن محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> {{متن حدیث|12- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تمسک به دستورات الهی برای غبطه هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده آنچه مؤمن دوست دارد هنگام مرگ<br /> # بشارت الهی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # روشنی چشم مؤمن با بشارت الهی<br /> # محبت به لقای الهی پس از بشارت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تقوا با غبطه هنگام مرگ<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) برای آرامش مؤمن<br /> # تأثیر بشارت الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> # اهمیت استقامت برای دیدار پیامبر(ص) هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تمسک به اوامر الهی<br /> # وجوب اطاعت اطاعت از اوامر الهی<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت الهی به مومن محتضر<br /> # روشنی چشم مومن هنگام اختضار<br /> # عشق مومن محتضر به پیوستن به پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|13- ير، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ يَحْيَى الْخَثْعَمِيِّ عَنْ بُرَيْدِ «1» بْنِ مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع (اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ)، فَقَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَمُوتُ وَ لَا كَافِرٍ فَيُوضَعُ فِي قَبْرِهِ حَتَّى يُعْرَضَ عَمَلُهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَى عَلِيٍّ ع فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَى آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَى الْعِبَادِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) بريد - وزان زبير - بن معاوية العجليّ، أبو القاسم، عربى، روى عن أبي عبد اللّه و أبى جعفر عليهما السلام، مات في حياة أبي عبد اللّه عليه السلام و قيل: فى سنة 150، و الرجل وجه من وجوه أصحابنا، و فقيه من أكابر فقهائنا، له محل عند الأئمّة عليهم السلام، قال الكشّيّ: إنّه ممن اتفقت العصابة على تصديقه، و ممن انقادوا له بالفقه، و روى أخبارا كثيرة في فضله و توثيقه عن الأئمّة، يوجد ترجمته في ص 155 من رجال الكشّيّ، و في ص 81 من النجاشيّ، و فصل الفاضل المامقاني ترجمته في ج 1 ص 164 فليراجع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عرضه اعمال مؤمن و کافر بر پیامبر(ص)<br /> # عرضه اعمال بر امام علی(ع) پس از مرگ<br /> # عرضه اعمال بر همه ائمه(ع) به ترتیب<br /> # زمان عرضه اعمال پیش از دفن میت<br /> # شمول عرضه اعمال بر مؤمن و کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با نظارت بر اعمال بندگان<br /> # فلسفه عرضه اعمال بر معصومین(ع)<br /> # اهمیت آگاهی از حضور ائمه(ع) در برزخ<br /> # تفسیر آیه عرضه اعمال بر مؤمنین<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه{{متن قرآن|اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}<br /> # عرضه اعمال در قبر<br /> # عرضه اعمال مومن و کافر هنگام مرگ بر پیامبر و امام علی<br /> # اهمیت پذیرش نبوت پیامبر و ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> {{متن حدیث|14- سن، المحاسن أَبِي عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِاللَّهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع مَا بَيْنَ مَنْ وَصَفَ هَذَا الْأَمْرَ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيُقَالُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ قَدِمْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَتَخَوَّفُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ إِنَّ أَمَامَكَ لَإِمَامَ صِدْقٍ اقْدَمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ ع}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مؤمن پس از مرگ<br /> # زوال ترس‌های مؤمن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) در برزخ<br /> # معرفی امام علی(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با آرامش در مرگ<br /> # اهمیت امید به لقای معصومین(ع)<br /> # فلسفه بشارت الهی به مؤمنان<br /> # تأثیر اعتقاد بر تجربه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بشارت به مومن هنگام مرگ<br /> # رسیدن مومن به آرزوهای خود در هنگام مرگ<br /> # بشارت به امنیت مومن در هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|15- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ «3» عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَلِيدِ النَّخَعِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي ع أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ‏ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ - وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ - وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}} فَنَحْنُ وَ اللَّهِ ذُرِّيَّةُ رَسُولِ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|(3) عقبة بضم العين و سكون القاف.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 184<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # مشاهده مؤمن از حقایق شادی‌بخش هنگام مرگ<br /> # شهادت امام صادق(ع) بر سخن امام باقر(ع)<br /> # اهل‌بیت به عنوان ذریه پیامبر در آیه ۳۸ سوره رعد<br /> # غبطه و روشنی چشم مؤمن در لحظه احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا لحظه مرگ<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین جان‌کندن<br /> # اهمیت انتساب اهل‌بیت(ع) به پیامبر(ص)<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رسیدن مومن به خوشبختی با رسیدن جان او به گلوگاه<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}}<br /> # اهل بیت، ذریه رسول خدا<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|16- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ شَجَرَةَ «1» أَخِي بَشِيرٍ النَّبَّالِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يُعَايِنَ مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) هو شجرة بن ميمون بن أبي أراكة النبال الوابشى، مولاهم الكوفيّ، ثقة و من وجوه الاصحاب و أجلائهم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # نزدیکی مؤمن به مشاهده آنچه چشم او را روشن می‌کند<br /> # قرب لحظه مرگ با دیدن حقایق شادی‌بخش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا هنگام جان‌کندن<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین احتضار<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده قریب‌الوقوع حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|17- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْزَنُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ «2».}}<br /> <br /> {{عربی|(2) رواه الكليني كما يأتي تحت رقم 55.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت امنیت از غم دنیا هنگام جان‌کندن<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور حضرت فاطمه(س) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آغاز بشارت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تسلی مؤمن با یادآوری پایان رنج دنیوی<br /> # رابطه ایمان با حضور معصومان(ع) هنگام مرگ<br /> # اهمیت بشارت به اهل‌بیت(ع) برای تسکین جان‌کندن<br /> # حکمت اعلام امنیت از غم در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # در امان بودن مومن از غم و اندوه دنیا هنگام رسیدن جانش به گلوگاه<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور فاطمه زهرا بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|18- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ الطَّائِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهَةً لِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ وَ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ فَيَنْقَطِعُ عَنْهُ أَهْوَالُ الدُّنْيَا وَ مَا كَانَ يُحَاذِرُ مِنْهَا وَ يُقَالُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا فَاطِمَةَ فَلَا تَذْكُرْهَا.}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله و في آخره و يقال له أمامك رسول الله ص و علي و الأئمة.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اوج نفرت دشمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # اوج شادی مؤمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # قطع اهوال دنیا از مؤمن در احتضار<br /> # قطع ترس‌های دنیوی از مؤمن در احتضار<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) برای مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تضاد واکنش مؤمن و کافر به ولایت<br /> # فلسفه تشدید احساسات متضاد در لحظه مرگ<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت قطع اهوال دنیا برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دشمنی کافر با ولایت<br /> # بغض کافر از ولایت<br /> # شدیدترین حالت نفرت دشمن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، شدیدترین حالت دشمنی کافر با ولایت<br /> # مرگ کافر<br /> # مرگ دشمن ولایت<br /> # مرگ مومن<br /> # مرگ مومن ولایتمدار<br /> # بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت<br /> # نفش ولایت در بروز حالات دشمنی و شادمانی در انسان در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت در لحظه مرگ<br /> # انقطاع هراس دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # انقطاع خوف از مشکلات دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و تهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نوزدهم==<br /> {{متن حدیث|19- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِمَّا أُرَدِّدُ هَذَا الْكَلَامَ عَلَيْكُمْ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ‏ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ يَأْتِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع فَيَقُولَانِ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَأَمَامَكَ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 185<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تکرار امام صادق(ع) تعلیم لحظه مرگ<br /> # رسیدن جان به گلو آستانه غبطه مؤمن<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن محتضر<br /> # حضور امام علی(ع) نزد مؤمن محتضر<br /> # بشارت امنیت از ترس‌ها هنگام احتضار<br /> # بشارت تحقق آرزوها برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت تکرار تعالیم مرگ برای مؤمنان<br /> # فلسفه تأخیر غبطه تا لحظه جان‌کندن<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت بشارت دوگانه در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حیا و شرم امام از تکرار یادآوری مرگ اصحاب به آنها<br /> # مرگ، فاصله میان مومن و رسیدن به خوشبختی و شادمانی<br /> # امان مومن از خوف دنیا در لحظه مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر و امیرمومنان به عدم خوف و امنیت مومن محتضر <br /> # جایگاه پیامبر و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرمومنان<br /> <br /> ==حدیث بیستم==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|20- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَا وَ الْمُعَلَّى بْنُ خُنَيْسٍ فَقَالَ يَا عُقْبَةُ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا هَذَا الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْوَرِيدِ قَالَ ثُمَّ اتَّكَأَ وَ غَمَزَ إِلَيَّ الْمُعَلَّى أَنْ سَلْهُ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ فَأَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى فَرَدَّدَ عَلَيْهِ بضعة عشر [بِضْعَ عَشْرَةَ] مَرَّةً أَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى «1» فَقَالَ فِي كُلِّهَا يَرَى لَا يَزِيدُ عَلَيْهَا ثُمَّ جَلَسَ فِي آخِرِهَا فَقَالَ يَا عُقْبَةُ قُلْتُ لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ فَقَالَ أَبَيْتَ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّمَا دِينِي مَعَ دَمِي فَإِذَا ذَهَبَ دَمِي كَانَ ذَلِكَ وَ كَيْفَ بِكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ كُلَّ سَاعَةٍ وَ بَكَيْتُ فَرَقَّ لِي فَقَالَ يَرَاهُمَا وَ اللَّهِ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَنْ هُمَا فَقَالَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع يَا عُقْبَةُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ أَبَداً حَتَّى تَرَاهُمَا.}}<br /> <br /> (1) في الكافي: فقلت له بضع عشر مرة: أى شي‏ء يرى؟.<br /> (2) في المصدر: فيقدم عليه. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # انحصار قبولی عمل در ولایت اهل‌بیت(ع)<br /> # نزدیکی لحظه مرگ به مشاهدۀ حقایق<br /> # اصرار راوی برای دانستن مشاهدات احتضار<br /> # مشاهدۀ پیامبر(ص) و امام علی(ع) هنگام مرگ<br /> # حتمیت دیدار مؤمن با پیامبر(ص) و علی(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معرفت برای آرامش در مرگ<br /> # رابطۀ ایمان با بشارت‌های برزخی<br /> # تردید امام در افشای حقایق غیبی<br /> # رحمت امام به شاگرد مشتاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در پذیرش اعمال<br /> # مشاهدات محتضر هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر مومن یا کافر<br /> # مهربانی امام با اصحاب خود<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> ===بخش دوم:===<br /> {{متن حدیث|قُلْتُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمَا الْمُؤْمِنُ أَيَرْجِعُ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ لَا بَلْ يَمْضِي أَمَامَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَقُولَانِ شَيْئاً جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ نَعَمْ يَدْخُلَانِ جَمِيعاً عَلَى الْمُؤْمِنِ فَيَجْلِسُ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ رَأْسِهِ وَ عَلِيٌّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَيُكِبُّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي خَيْرٌ لَكَ مِمَّا تَتْرُكُ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَنْهَضُ رَسُولُ اللَّهِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ «2» عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا حَتَّى يُكِبَّ عَلَيْهِ فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الَّذِي كُنْتَ تُحِبُّنِي أَمَا لَأَنْفَعُكَ «3» ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَا إِنَّ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. قُلْتُ: أَيْنَ هَذَا جُعِلْتُ فِدَاكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ؟ قَالَ: فِي سُورَةِ يُونُسَ قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 186<br /> <br /> {{عربی|(3) في المصدر: لانفعنك. م.}}<br /> {{عربی|شي، تفسير العياشي عن عقبة بن خالد مثله}} <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|إنما ديني مع دمي المراد بالدم الحياة أي لا أترك طلب الدين ما دمت حيا فإذا ذهب دمي أي مت كان ذلك أي ترك الطلب أو المعنى أنه إنما يمكنني تحصيل الدين ما دمت حيا فقوله فإذا ذهب دمي استفهام إنكاري أي بعد الموت كيف يمكنني طلب الدين و في شي، تفسير العياشي فإذا ذهب ديني كان ذلك فالمعنى أن ديني مقرون بحياتي فمع عدم الدين فكأني لست بحي فقوله كان ذلك أي كان الموت و في الكافي «1» إنما ديني مع دينك فإذا ذهب ديني كان ذلك أي إن ديني إنما يستقيم إذا كان موافقا لدينك فإذا ذهب ديني لعدم علمي بما تعتقده كان ذلك أي الخسران و الهلاك و العذاب الأبدي أشار إليه مبهما لتفخيمه و أما استشهاده ع بالآية فالظاهر أنه فسر البشرى في الحياة الدنيا بما يكون عند الموت و يحتمل أن يكون ع فسر البشرى في الآخرة بذلك لأن تلك الحالة من مقدمات النشأة الآخرة فالبشرى في الحياة الدنيا بالمنامات الحسنة كما ورد في أخبار أخر أو بما بشر الله في كتبه و على لسان أنبيائه و الأول أظهر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم بازگشت مؤمن پس از مشاهده<br /> # ورود پیامبر(ص) و علی(ع) بر بالین مؤمن<br /> # نشستن پیامبر(ص) بر سر مؤمن محتضر<br /> # نشستن علی(ع) بر پای مؤمن محتضر<br /> # بشارت پیامبر(ص) به برتری آخرت<br /> # بشارت علی(ع) به سود ولایت<br /> # استشهاد به آیه بشارت در سوره یونس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تجسم حضور معنوی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت محبت علی(ع) برای نجات<br /> # رابطه ایمان و تقوا با بشارت برزخی<br /> # تفسیر عرفانی آیه بشارت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عاقبت بخیری مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور پیامبراکرم نزد سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرمومنان کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضور همزمان پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر<br /> # بشارت امیرمومنان به مومن محتضر<br /> # تصریح قرآن به بشارت‌ به مومن هنگام احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ...}}<br /> <br /> ==حدیث بیست و یکم==<br /> {{متن حدیث|21- سن، المحاسن مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ الْخَطَّابِ الْكُوفِيِّ وَ مُصْعَبٍ الْكُوفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِسَدِيرٍ «2» وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ وَ عَجَّلَ رُوحَهُ إِلَى الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى سُرُوراً «3» أَوْ تَبَيَّنَ لَهُ النَّدَامَةُ وَ الْحَسْرَةُ إِلَّا أَنْ يُعَايِنَ مَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ وَ أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ «4» رُوحِهِ فَيُنَادِي رُوحَهُ فَتَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَمَا يُحِسُّ بِخُرُوجِهَا وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ لِمَنْ كَانَ وَرِعاً مُوَاسِياً لِإِخْوَانِهِ وَصُولًا لَهُمْ «1» وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ وَرِعٍ وَ لَا وَصُولٍ «2» لِإِخْوَانِهِ قِيلَ لَهُ مَا مَنَعَكَ مِنَ الْوَرَعِ وَ الْمُوَاسَاةِ لِإِخْوَانِكَ أَنْتَ مِمَّنِ انْتَحَلَ الْمَحَبَّةَ بِلِسَانِهِ وَ لَمْ يُصَدِّقْ ذَلِكَ بِفِعْلٍ وَ إِذَا لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع لَقِيَاهُمَا مُعْرِضَيْنِ مُقَطِّبَيْنِ فِي وَجْهِهِ غَيْرَ شَافِعَيْنِ لَهُ قَالَ سَدِيرٌ مَنْ جَدَعَ اللَّهُ أَنْفَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَهُوَ ذَاكَ «3».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 187<br /> <br /> (2) في المصدر: و لا وصولا. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: فهو ذلك. م.<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|جدع الأنف أي قطعه كناية عن المذلة أي من أذله الله يكون كذلك و يحتمل أن يكون من استفهاما أي من يكون كذلك فقوله جدع الله أنفه جملة دعائية فأجاب ع بأنه هو الذي ذكرت لك سابقا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فاصله کوتاه مرگ تا مشاهده سرنوشت<br /> # حضور دو فرشته نگهبان هنگام مرگ<br /> # فرا آمدن ملک‌الموت برای قبض روح<br /> # خروج آسان روح مؤمن از بدن<br /> # استشهاد به آیه نفس مطمئنه<br /> # شرط ورع و مواسات برای آرامش مرگ<br /> # بازخواست از مدعی محبت بی‌عمل<br /> # اعراض پیامبر(ص) و امام علی(ع) از مؤمن بی‌عمل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ورع با آرامش احتضار<br /> # اهمیت مواسات برادران در پذیرش ایمان<br /> # تفاوت ادعای زبانی و تصدیق عملی<br /> # پیامد اعراض معصومین در برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ملک الموت مامور قبض روح<br /> # قبض روح توسط ملک الموت در حضور دیگر فرشتگان<br /> # کیفیت قبض روح<br /> # کیفیت خروج روح توسط ملک الموت<br /> # عدم احساس خروج روح از بدن توسط مومن<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة ...}}<br /> # اختصاص مقام رضای مومن از خدا و بالعکس به مومنانی با سه خصلت<br /> # توبیخ غیر اهل ورع در هنگام احتضار<br /> # توبیخ غیر یاری کنندگان مومنان در هنگام احتضار<br /> # عدم کفایت اظهار محبت به مومن بدون عمل<br /> # لزوم تصدیق محبت لسانی با عمل<br /> # مواجهه غیر اهل ورع با پیامبراکرم و امیرمومنان در آخرت<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از غیر اهل ورع<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از محب بی عمل<br /> # جایگاه پیامبر اسلام و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث بیست و دوم==<br /> {{متن حدیث|22- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْتَعِينُوا عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَإِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِمَا هُوَ عَلَيْهِ لَوْ قَدْ صَارَ فِي حَدِّ الْآخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِ الدُّنْيَا عَنْهُ فَإِذَا كَانَ فِي ذَلِكَ الْحَدِّ عَرَفَ أَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعِيمَ وَ الْكَرَامَةَ مِنَ اللَّهِ وَ الْبُشْرَى بِالْجَنَّةِ وَ أَمِنَ مِمَّنْ كَانَ يَخَافُ وَ أَيْقَنَ أَنَّ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ مَنْ خَالَفَ دِينَهُ عَلَى بَاطِلٍ هَالِكٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''توصیه به تقوا و ورع''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و تهذیب نفس''')<br /> # '''استعانت به ورع برای استقامت دینی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و سلوک دینی''')<br /> # '''استعانت به اجتهاد در طاعت الهی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و عبادات''')<br /> # '''بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (شادی مؤمن محتضر در آستانه آخرت) / بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت<br /> # '''قطع تعلق دنیا هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / قطع تعلق دنیا هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده نعیم و کرامت الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / مشاهده نعیم و کرامت الهی<br /> # '''بشارت بهشت در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت بهشت در لحظه احتضار<br /> # '''امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / امنیت از ترس‌های گذشته<br /> # '''یقین به حقانیت دین خود''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به حقانیت دین خود<br /> # '''یقین به هلاکت مخالفان دین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به هلاکت مخالفان دین<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ورع با استقامت بر ولایت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و ولایت''')<br /> # '''اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ''': مرگ / الاستعداد للموت / الحث علی الاستعداد للموت / اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ<br /> # '''تبدیل ترس به امنیت در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس به امنیت در احتضار<br /> # '''کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت<br /> # '''حکمت شادی مؤمن در لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادی مؤمن در لحظه مرگ / فلسفه شادی مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تقوا<br /> # لزوم استعانت از خدا در تلاش در راه اطاعت از او<br /> # لزوم استعانت از خدا در ورع<br /> # بیشترین حال خوشبختی هنگام مرگ و انقطاع از دنیا<br /> # یقین به حقانیت اسلام در لحظه مرگ<br /> # یقین به بطلان مخالفان با اسلام در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در آستانه مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و سوم==<br /> {{متن حدیث|23- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى «4» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَمَا إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ ثُمَّ قَالَ لَا بَلْ إِلَى هَاهُنَا وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ فَيَأْتِيهِ الْبَشِيرُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 188<br /> <br /> {{عربی|(4) قتيبة مصغرا، و أعشى بفتح الهمزة، و سكون العين، و فتح الشين، بعدها الف مقصورة، قال النجاشيّ في ص 223 من رجاله: قتيبة بن محمّد الاعشى المؤدّب، أبو محمّد المقرى، مولى الازد، ثقة، عين، روى عن أبي عبد اللّه عليه السلام، له كتاب يرويه عدة من أصحابنا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ (نقش محبت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار)<br /> # '''نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار<br /> # '''رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / (سختی و حساسیت لحظات احتضار) / رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس<br /> # '''ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر<br /> # '''بشارت امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت امنیت از ترس‌های گذشته<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ (ولایت و امنیت روانی)<br /> # '''حکمت تاخیر بشارت تا آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (تأخیر بشارت به محتضر مؤمن) / حکمت تأخیر بشارت تا آستانه مرگ<br /> # '''تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در آخرت<br /> # اثر حب اهل بیت در لحظه جان دادن<br /> # بیشترین زمان نیاز انسان به محبت اهل بیت<br /> # بشارت به محب اهل بیت به عدم خوف و امان در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث بیست و چهارم==<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن بِالْإِسْنَادِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ بَشِيرٍ الْكُنَاسِيِّ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ حَدَّثَ أَصْحَابُكُمْ أَنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو برای آغاز شادی<br /> # کوتاهی فاصله مؤمن تا لحظه غبطه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تسلی مؤمنان با نزدیکی پاداش<br /> # تأکید بر قطعیت شادی پس از مرگ<br /> # اهمیت صبر تا آستانه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و پنجم==<br /> {{متن حدیث|25- صح، صحيفة الرضا عليه السلام عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مَنْ أَحَبَّنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يُحِبُّ وَ مَنْ أَبْغَضَنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وعده امام علی(ع) به حضور در بستر مرگ دوستداران<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت دلپذیر برای محبان<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت ناخوشایند برای دشمنان<br /> # تضاد کیفیت حضور امام علی(ع) بر اساس محبت یا بغض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با کیفیت تجربه مرگ<br /> # تجسم حضور معنوی امام علی(ع) هنگام احتضار<br /> # اهمیت ولایت برای آرامش در لحظات واپسین زندگی<br /> # تضاد واکنش محب و مبغض به حضور امام علی(ع)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و کافر در حال احتضار<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط مومن<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط کافر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث بیست و ششم==<br /> {{متن حدیث|26- شي، تفسير العياشي مُحَمَّدٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَ مَبْشُورَةٌ كَذَا نُزِلَ بِهَا عَلَى مُحَمَّدٍ ص أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا يَسْتَبْشِرُونَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى قُرَّةِ عَيْنٍ وَ أَمَّا الْفُجَّارُ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى خِزْيِ اللَّهِ إِيَّاهُمْ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نقل امام باقر از نزول آیه ۱۸۵ آل عمران با افزوده بر پیامبر<br /> # عمومیت بشارت برای همه امت اسلام هنگام مرگ<br /> # بشارت به شادی چشم برای مؤمنان محتضر<br /> # بشارت به رسوایی الهی برای فجار محتضر<br /> # تضاد محتوای بشارت بر اساس ایمان یا فجور<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت دریافت بشارت برای همه انسان‌ها<br /> # تفاوت کیفیت بشارت بر اساس عمل<br /> # رابطه ایمان با محتوای بشارت هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت دوگانه در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فانی شدن همه نفوس<br /> # عمومیت بشارت به همه امت در لحظه مرگ<br /> # بشارت‌های لحظه احتضار<br /> # بشارت به مومنان به چشم روشنی در هنگام احتضار<br /> # بشارت به فجار به رسوایی در هنگام احتضار<br /> <br /> ==حدیث بیست و هفدهم==<br /> {{متن حدیث|27- شي، تفسير العياشي عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ : {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ: هُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت پیامبر(ص) در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کشف حقایق در لحظه مرگ<br /> # مشاهده حقایق در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در لحظه مرگ<br /> # ایمان همه اهل کتاب به مسیح در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، شاهد بر اعمال مسیحیان در قیامت<br /> # شهادت پیامبر بر سایر امت‌ها<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # تفسیر شهید در آیه {{متن قرآن|...وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} به پیامبر اسلام<br /> <br /> ==حدیث بیست و هشتم==<br /> {{متن حدیث|28- شي، تفسير العياشي عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ فِي عِيسَى ع {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} فَقَالَ: إِيمَانُ أَهْلِ الْكِتَابِ إِنَّمَا هُوَ لِمُحَمَّدٍ (ص).}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت حضرت عیسی(ع) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت انبیا در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # کشف حقایق بر اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر اعمال اهل کتاب در آخرت<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر امت‌های دیگر<br /> # جایگاه پیامبر اسلام در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> <br /> ==حدیث بیست و نهم==<br /> {{متن حدیث|29 شي، تفسير العياشي عَنِ الْمَشْرِقِيِّ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}} يَعْنِي بِذَلِكَ مُحَمَّداً ص أَنَّهُ لَا يَمُوتُ يَهُودِيٌّ وَ لَا نَصْرَانِيٌّ أَبَداً حَتَّى يَعْرِفَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَنَّهُ قَدْ كَانَ بِهِ كَافِراً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی یهود به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # ایمان حتمی نصارا به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # معرفت اهل کتاب به کفر گذشته خود هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # پشیمانی اهل کتاب از انکار در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # روشن شدن حقایق بر اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # شناخت پیامبر اسلام توسط اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # حقانیت پیامبر اسلام<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام قبل از مرگ<br /> # علم اهل کتاب به کفر خود به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی ام==<br /> {{متن حدیث|30- شي، تفسير العياشي عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ مِنْ جَمِيعِ الْأَدْيَانِ يَمُوتُ إِلَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ حَقّاً مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام باقر(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # مشاهده حتمی پیامبر(ص) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # مشاهده حتمی امام علی(ع) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # عمومیت مشاهده برای پیشینیان و پسینیان<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # رابطه مشاهده معصومین با لحظه احتضار<br /> # اهمیت ولایت در تجربه مرگ همه انسان‌ها<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) و امام علی(ع) در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # حقانیت پیامبراسلام<br /> # حقانیت امیرمومنان<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # افضلیت پیامبراسلام<br /> # افضلیت امیرمومنان<br /> # برتری دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # روشن شدن حقانیت پیامبر اسلام و امیرمومنان بر پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # شاهد بودن پیامبراسلام بر اعمال همه امت‌ها در قیامت<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین عموم محتضرین<br /> # علم امام<br /> # علم امام به تفسیر قرآن<br /> # علم امام به غیب<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و یکم==<br /> {{متن حدیث|31- شي، تفسير العياشي عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَيَأْتِي الرَّجُلَ مِنْ أَوْلِيَائِنَا عِنْدَ مَوْتِهِ يَأْتِيهِ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ لِيَصُدَّهُ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ‏ فَيَأْبَى اللَّهُ لَهُ ذَلِكَ وَ كَذَلِكَ قَالَ اللَّهُ: {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 189<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فرا آمدن شیطان نزد دوستداران اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ<br /> # وسوسه شیطان از راست و چپ بستر مرگ<br /> # هدف شیطان منحرف کردن مؤمن از ولایت<br /> # امتناع الهی از موفقیت شیطان در احتضار<br /> # استشهاد به آیه ۲۷ سوره ابراهیم<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حفاظت الهی از مؤمنان در لحظات احتضار<br /> # رابطه ولایت با استقامت در برابر وسوسه<br /> # اهمیت ثبات بر ایمان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تثبیت الهی در آستانه برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیطان هنگام احتضار اولیای الهی<br /> # کیفیت حضور شیطان نزد محتضر مومن<br /> # تلاش شیطان بر انحراف مومن در هنگام احتضار<br /> # نقش ایمان به خدا در برابر وسوسه‌های شیطان<br /> # عدم موفقیت شیطان در انحراف مومن در لحظه مرگ<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}<br /> <br /> ==حدیث سی و دوم==<br /> {{متن حدیث|32- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «1» قَالَ: كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ ع جُلُوساً فَقَامَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ وَ خَرَجَ فَأَخَذَ بِعِضَادَتَيِ الْبَابِ «2» فَسَلَّمَ فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ وَ إِنَّكُمْ لَعَلَى دِينِ اللَّهِ وَ دِينِ مَلَائِكَتِهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ قَالَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَعِينُوا عَلَى ذَلِكَ بِوَرَعٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام به شیعیان<br /> # اظهار علاقه امام به شیعیان<br /> # ریح شیعه<br /> # روح شیعه<br /> # استشمام ریح شیعه توسط امام<br /> # علاقه امام به ریح شیعیان<br /> # علاقه امام به روح شیعیان<br /> # حب امام به ارواح شیعیان<br /> # باز شدن چشم برزخی با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به حنجره<br /> # اهمیت تقوا<br /> # اهمیت ورع<br /> # نقش تقوا و ورع در عاقبت بخیری<br /> <br /> ==حدیث سی و سوم==<br /> {{متن حدیث|33- م، تفسير الإمام عليه السلام {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ}} قَالَ الْإِمَامُ ع: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِاللَّهِ فِي رَدِّهِمْ نُبُوَّةَ مُحَمَّدٍ ص وَ وَلَايَةَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ آلِهِمَا ع وَ ماتُوا عَلَى كُفْرِهِمْ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ يُوجِبُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُمُ الْبُعْدَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ السَّحْقَ مِنَ الثَّوَابِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ الْمَلَائِكَةِ يَلْعَنُونَهُمْ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ كُلٌّ يَلْعَنُهُمْ لِأَنَّ كُلًّا مِنَ الْمَأْمُورِينَ الْمُنْتَهِينَ يَلْعَنُونَ الْكَافِرِينَ وَ الْكَافِرُونَ أَيْضاً يَقُولُونَ لَعَنَ اللَّهُ الْكَافِرِينَ فَهُمْ فِي لَعْنِ أَنْفُسِهِمْ أَيْضاً خالِدِينَ فِيها فِي اللَّعْنَةِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ يَوْماً وَ لَا سَاعَةً وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ لَا يُؤَخَّرُونَ سَاعَةً إِلَّا يَحِلُ‏ بِهِمُ الْعَذَابُ}} <br /> <br /> {{عربی|(1) هو حفص بن سليمان الأسدى الكوفيّ الغاضرى- بمعجمتين- و هو حفص بن أبي داود القارى، صاحب عاصم، و يقال له: حفيص، أورده هكذا ابن حجر في ص 118 من التقريب و قال بعد ذلك: متروك الحديث مع إمامته في القراءة، من الثامنة، مات سنة ثمانين و له تسعون انتهى. و في هامش التقريب: و هو ثبت في القراءة عند ابن معين و أحمد، و متروك في الحديث عند البخارى و غيره، وثقه ثقة وكيع، قال الذهبي: هو في نفسه صادق غير أنّه لم يتقين الحديث، قال حنبل بن إسحاق، عن أحمد قال: ما به بأس، و روى أبو عليّ الصواف، عن عبد اللّه، عن أبيه قال: هو صالح اه. أقول: أورده الشيخ بالعنوان في أصحاب الصادق عليه السلام و قال: أسند عنه و أورده أيضا في باب الكنى من أصحاب الباقر عليه السلام.}}<br /> <br /> === بخش اول حدیث ===<br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ...}}<br /> # عاقبت کفر به خدا<br /> # لعنت خدا بر کافران<br /> # لعنت خدا بر منکرین ولایت امام علی<br /> # لعنت خدا بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امام علی<br /> # محرومیت از پاداش، عاقبت منکر ولایت<br /> # دوری از رحمت الهی عاقبت منکر ولایت<br /> # عواقب انکار نبوت پیامبر در آخرت<br /> # عواقب انکار ولایت امام علی در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # لعنت فرشتگان بر کافران به خدا در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر اسلام <br /> # مقام و جایگاه امام علی<br /> # لعنت عموم مردم بر کافران در آخرت<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران نبوت پیامبر<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران ولایت امام علی<br /> # لعنت کافران بر کافران در آخرت<br /> # خلود ابدی کفار در آتش<br /> # لعنت ابدی به کفار<br /> # عدم تخفیف در عذاب اخروی کفار<br /> # عدم مهلت در نزول عذاب به کفار<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ هَؤُلَاءِ الْكَاتِمِينَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ الْجَاحِدِينَ لِحِلْيَةِ عَلِيٍّ وَلِيِّ اللَّهِ إِذَا أَتَاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ أَرْوَاحَهُمْ أَتَاهُمْ بِأَفْظَعِ الْمَنَاظِرِ وَ أَقْبَحِ الْوُجُوهِ فَيُحِيطُ بِهِمْ عِنْدَ نَزْعِ أَرْوَاحِهِمْ مَرَدَةُ شَيَاطِينِهِمْ الَّذِينَ كَانُوا يَعْرِفُونَهُمْ ثُمَّ يَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ أَبْشِرِي أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ الْكَافِرَةُ بِرَبِّهَا بِجَحْدِ نُبُوَّةِ نَبِيِّهَا ص وَ إِمَامَةِ عَلِيٍّ وَصِيِّهِ ع بِلَعْنَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ غَضَبٍ ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَ طَرْفَكَ وَ انْظُرْ فَيَرَى دُونَ الْعَرْشِ مُحَمَّداً ص عَلَى سَرِيرٍ بَيْنَ يَدَيْ عَرْشِ الرَّحْمَنِ وَ يَرَى عَلِيّاً ع عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ سَائِرَ الْأَئِمَّةِ ع عَلَى مَرَاتِبِهِمُ الشَّرِيفَةِ بِحَضْرَتِهِ ثُمَّ يَرَى الْجِنَانَ قَدْ فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ يَرَى الْقُصُورَ وَ الدَّرَجَاتِ وَ الْمَنَازِلَ الَّتِي تَقْصُرُ عَنْهَا أَمَانِيُّ الْمُتَمَنِّينَ فَيَقُولُ لَهُ لَوْ كُنْتَ لِأَوْلِيَائِكَ مُوَالِياً كَانَتْ رُوحُكَ يُعْرَجُ بِهَا إِلَى حَضْرَتِهِمْ وَ كَانَ يَكُونُ مَأْوَاكَ فِي تِلْكَ الْجِنَانِ وَ كَانَتْ تَكُونُ مَنَازِلُكَ «1» [فِيهَا] و أولياؤك وَ [أُولَئِكَ‏] مُجَاوِرُوكَ وَ مُقَارِبُوكَ فَانْظُرْ فَيُرْفَعُ حُجُبُ الْهَاوِيَةِ «2» فَيَرَاهَا بِمَا فِيهَا مِنْ بَلَايَاهَا وَ دَوَاهِيهَا وَ عَقَارِبِهَا وَ حَيَّاتِهَا وَ أَفَاعِيهَا وَ صُرُوفِ عَذَابِهَا وَ نَكَالِهَا فَيُقَالُ لَهُ فَتِلْكَ إِذاً مَنَازِلُكَ ثُمَّ تَمَثَّلُ لَهُ شَيَاطِينُهُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَانُوا يُغْوُونَهُ وَ يَقْبَلُ مِنْهُمْ مُقَرَّنِينَ هُنَاكَ فِي الْأَصْفَادِ «3» وَ الْأَغْلَالِ فَيَكُونُ مَوْتُهُ بِأَشَدِّ حَسْرَةٍ وَ أَعْظَمِ أَسَفٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 190<br /> <br /> (2) عضادتا الباب: خشبتاه من جانبيه.<br /> <br /> (1) الموجود في التفسير المطبوع هكذا: و كانت تكون منازلك فيها، و إذ كنت على مخالفتهم فقد حرمت حضرتهم و منعت مجاورتهم، و تلك منازلك، و اولئك مجاوروك و مقاربوك فانظر إلخ. و هو الصحيح. فليراجع ص 238 من تفسير الإمام المطبوع سنة 1315 و ص 223 من المطبوع في هامش تفسير عليّ بن إبراهيم.<br /> <br /> (2) من أسماء جهنم، معرفة ممنوعة من الصرف، و تدخلها أل للمح الصفة فيقال: الهاوية.<br /> <br /> (3) قرنه أي جمعه و شدده يقال: قرنت الأسارى في الحبال. و الاصفاد: ما يوثق به الاسير من قد أو قيد أو غل.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح کفار<br /> # مواجهه کفار با چهره‌های زشت شیاطین در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر کفار در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران نبوت پیامبر اسلام<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران ولایت امام علی<br /> # مشاهده مقام و درجات پیامبر و اهل بیت توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده بهشت و منازل آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده جهنم و عذاب‌های آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # کنار رفتن حجاب‌های جهنم و مشاهده ان توسط کافر محتضر<br /> # نشان دادن جایگاه کافر در دوزخ به او در لحظه مرگ<br /> # تجسم شیاطین برای کافر در لحظه مرگ<br /> # محصور شدن کافر در عذاب‌های برزخی پس از مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # همراه شدن مرگ کافر با غم و اندوه و ناله عمیق<br /> <br /> ==حدیث سی و چهارم==<br /> {{متن حدیث|34- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيَأْتِيَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ فَاتَكَ فَأَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الْآخِرَةِ فَقَدْ أَشْرَفْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَامَكَ سَلَفُ «4» صِدْقٍ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ إِبْرَاهِيمُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 191<br /> <br /> (4) السلف: كل من تقدمك بالموت من آبائك و ذوى قرابتك و لذا سمى الصدر الأول بالسلف الصالح، و منه الحديث: ابشر بالسلف الصالح مرافقة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و على و فاطمة عليهما السلام؛ قاله الطريحى في المجمع.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشتی در لحظه جان دادن<br /> # فانی شدن آرزوهای دنیوی در لحظه مرگ<br /> # رسیدن به امیدهای اخروی در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم، امام علی و حضرت ابراهیم در پیش روی محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> <br /> ==حدیث سی و پنجم==<br /> {{متن حدیث|35- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ عَادَيْتُمْ فِينَا الْآبَاءَ وَ الْأَبْنَاءَ وَ الْأَزْوَاجَ وَ ثَوَابُكُمْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا إِذَا بَلَغَتِ النَّفْسُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش حب اهل بیت<br /> # لحظه جان دادن، بیشترین لحظه نیاز به حب اهل بیت<br /> # حب اهل بیت<br /> # اهمیت حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و ششم==<br /> {{متن حدیث|36- قب، المناقب لابن شهرآشوب زُرَيْقٌ «1» عَنِ الصَّادِقِ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}} قَالَ هُوَ أَنْ يُبَشِّرَاهُ بِالْجَنَّةِ عِنْدَ الْمَوْتِ يَعْنِي مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً ع.}}<br /> <br /> (1) اختلف في ضبطه فالنجاشيّ على تقديم المهملة، مصغر «رزق» و الشيخ بتقديم المعجمة، مصغر «زرق».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}}<br /> # علم امام به قرآن<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # بشارت به مومن در زندگی دنیا<br /> # بشارت پیامبر و امام علی به مومن محتضر به بهشت<br /> # حضور پیامبر و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث سی و هفتم==<br /> {{متن حدیث|37 الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ عَنِ الْبَاقِرَيْنِ ع قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا «2».}}<br /> <br /> (2) للحديث ذيل يأتي في خبر 43.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم خروج روح از جسم قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سی و هشتم==<br /> {{متن حدیث|38 الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ بِالْإِسْنَادِ عَنْ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ عَنْ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ ع وَ رَوَى الشَّعْبِيُّ وَ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْهُ ع وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مشاهده امام علی توسط عموم محتضران<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت امام علی<br /> <br /> ==حدیث سی و نهم==<br /> {{متن حدیث|39 سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنِ الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ع ذَاكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَيَرَى مَا يَسُرُّ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت اشک چشم محتضر<br /> # مشاهده پیامبر اسلام توسط محتضر<br /> # اشک خوشحالی محتضر هنگام مشاهده رسول الله<br /> # حضور پیامبر اسلام بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث چهلم==<br /> {{متن حدیث|40- لي، الأمالي للصدوق حَمْدَوَيْهِ وَ إِبْرَاهِيمُ مَعاً عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ فُضَيْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «3» عَنِ الشَّعْبِيِّ «4» عَنِ الْحَارِثِ‏ الْأَعْوَرِ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ يَا أَعْوَرُ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ جَاءَ بِي وَ اللَّهِ حُبُّكَ قَالَ أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ لِشُكْرِهَا أَمَا إِنَّهُ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يَكْرَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ لِيَ الشَّعْبِيُّ بَعْدُ أَمَا إِنَّ حُبَّهُ لَا يَنْفَعُكَ وَ بُغْضَهُ لَا يَضُرُّكَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 192<br /> <br /> {{عربی|(3) تقدم ترجمته في الباب تحت رقم 32 فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) بفتح الشين و سكون العين المهملة نسبة الى شعب او شعبان، قال ابن منظور في مادة «شعب» من لسان العرب: شعبان: بطن من همدان، تشعب من اليمن، اليهم ينسب عامر الشعبى على طرح الزائد. و قيل: شعب جبل باليمن و هو ذو شعبين، فمن كان منهم بالكوفة يقال لهم: الشعبيون منهم عامر بن شراحيل الشعبى، و عداده في الهمدان؛ و من كان منهم بالشام يقال لهم: الشعبانيون؛ و من كان منهم باليمن يقال لهم: آل ذى شعبين؛ و من كان منهم بمصر و المغرب يقال لهم: الاشعوب.<br /> انتهى. و قال السويدى في صفحة 18 من السبائك: الشعبيون: بطن من ولد عمرو بن حسان ابن عمرو الحميري قال الجوهريّ: كان عمرو بن حسان قد نزل هو و ولده جبلا باليمن ذا شعبتين فنسبوا إليه، ثمّ تفرقوا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام علی<br /> # آثار حب امیرالمومنین <br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان و مبغضان آن حضرت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و یکم==<br /> {{متن حدیث|41- كش، رجال الكشي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَيُّوبَ عَنِ الْعَمْرَكِيِّ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ حَضَرَ أَحَدَ ابْنَيْ سَابُورَ وَ كَانَ لَهُمَا وَرَعٌ وَ إِخْبَاتٌ فَمَرِضَ أَحَدُهُمَا وَ لَا أَحْسَبُهُ إِلَّا زَكَرِيَّا بْنَ سَابُورَ قَالَ فَحَضَرْتُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ قَالَ فَبَسَطَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَلَمَّا قُمْتُ مِنْ عِنْدِهِ ظَنَنْتُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ أَخْبَرَهُ بِخَبَرِ الرَّجُلِ فَأَتْبَعَنِي بِرَسُولٍ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي خَبَرَ الرَّجُلِ الَّذِي حَضَرْتَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ أَيَّ شَيْ‏ءٍ سَمِعْتَهُ يَقُولُ قُلْتُ بَسَطَ يَدَهُ فَقَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> : كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن ابن فضال مثله «1».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ورع فرزندان سابور<br /> # علم امام به غیب<br /> # حکمت سفید شدن کف دست مومن هنگام مرگ<br /> # سفید شدن کف دست زکریا بن سابور هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهل و دوم==<br /> {{متن حدیث|42- كشف، كشف الغمة حَدَّثَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى السَّيِّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحِمْيَرِيِّ عَائِداً فِي عِلَّتِهِ الَّتِي مَاتَ فِيهَا فَوَجَدْتُهُ يُسَاقُ بِهِ وَ وَجَدْتُ عِنْدَهُ جَمَاعَةً مِنْ جِيرَانِهِ وَ كَانُوا عُثْمَانِيَّةً وَ كَانَ السَّيِّدُ جَمِيلَ الْوَجْهِ رَحْبَ الْجَبْهَةِ عَرِيضَ مَا بَيْنَ السَّالِفَيْنِ فَبَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ مِثْلُ النُّقْطَةِ مِنَ الْمِدَادِ ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تَزِيدُ وَ تَنْمِي حَتَّى طَبَّقَتْ وَجْهَهُ بِسَوَادِهَا فَاغْتَمَّ لِذَلِكَ مَنْ حَضَرَهُ مِنَ الشِّيعَةِ وَ ظَهَرَ مِنَ النَّاصِبَةِ سُرُورٌ وَ شَمَاتَةٌ فَلَمْ يَلْبَثْ بِذَلِكَ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى بَدَتْ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ وَجْهِهِ لُمْعَةٌ بَيْضَاءُ فَلَمْ تَزَلْ تَزِيدُ أَيْضاً وَ تَنْمِي حَتَّى أَسْفَرَ وَجْهُهُ وَ أَشْرَقَ وَ افْتَرَّ السَّيِّدُ «1» ضَاحِكاً مُسْتَبْشِراً فَقَالَ شعر: كَذَبَ الزَّاعِمُونَ أَنَّ عَلِيّاً***لَنْ يُنَجِّيَ مُحِبَّهُ مِنْ هَنَاتٍ «2» قَدْ وَ رَبِّي دَخَلْتُ جَنَّةَ عَدْنٍ‏. وَ عَفَا لِيَ الْإِلَهُ عَنْ سَيِّئَاتِي *** فَأَبْشِرُوا الْيَوْمَ أَوْلِيَاءَ عَلِيٍ‏. وَ تَوَالَوُا الْوَصِيَّ حَتَّى الْمَمَاتِ *** ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ تَوَلَّوْا بَنِيهِ‏ وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ بِالصِّفَاتِ‏ ثُمَّ أَتْبَعَ قَوْلَهُ هَذَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً حَقّاً أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ أَغْمَضَ عَيْنَهُ لِنَفْسِهِ فَكَأَنَّمَا كَانَتْ رُوحُهُ زُبَالَةً طَفِئَتْ أَوْ حَصَاةً سَقَطَتْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ قَالَ لِي أَبِي الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ وَ كَانَ أُذَيْنَةُ حَاضِراً فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ مَا مَنْ شَهِدَ كَمَنْ لَمْ يَشْهَدْ أَخْبَرَنِي وَ إِلَّا صَمَّتَا- الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ عَنْ جَعْفَرٍ ع أَنَّهُمَا قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى الْخَمْسَةَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا أَوْ تَسْخَنُ عَيْنُهَا فَانْتَشَرَ هَذَا الْحَدِيثُ فِي النَّاسِ فَشَهِدَ جِنَازَتَهُ وَ اللَّهِ الْمُوَافِقُ وَ الْمُفَارِقُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن يحيى بن علي بن عبد الجبار عن عمه محمد بن عبد الجبار عن علي عن أبيه الحسين بن عون مثله- قب، المناقب لابن شهرآشوب لَمَّا احْتُضِرَ السَّيِّدُ الْحِمْيَرِيُّ بَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ و ساق الحديث مثله و زاد بعد قوله واحدا بعد واحد بالصفات ثُمَّ قَالَ‏: أُحِبُّ الَّذِي مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِ وُدِّهِ *** تَلَقَّاهُ بِالْبُشْرَى لَدَى الْمَوْتِ يَضْحَكُ‏. وَ مَنْ كَانَ يَهْوَى غَيْرَهُ مِنْ عَدُوِّهِ*** فَلَيْسَ لَهُ إِلَّا إِلَى النَّارِ مَسْلَكٌ‏. الْقَصِيدَة}}<br /> <br /> {{عربی|فى البلاد فنزلت فرقة منهم بالكوفة فقيل لهم: الشعبيون على الأصل، و إليهم ينسب عامر الشعبى و إن كان عداده في همدان اه. و قال في شعبان بن عمرو بن زهير بن ابير بن الهميسع بن حمير: فبنو شعبان بطن من حمير و إليهم ينسب الشعبى إه. و الرجل عامر بن شراحيل، أبو عمرو من فقهاء العامّة وثقه ابن حجر في ص 247 من تقريبه، و قال: ثقة، مشهور، فقيه، فاضل، من الثالثة؛ قال مكحول فما رأيت أفقه منه؛ مات بعد المائة و له نحو من ثمانين انتهى. أقول: فصل ابن خلّكان ترجمته و مدحه و قال:<br /> و كانت ولادته سنة لست سنين خلت من خلافة عثمان، و قيل: سنة عشرين للهجرة و قيل: إحدى و ثلاثين.<br /> و روى عنه أنّه قال: ولدت سنة جلولاء و هي سنة تسع عشرة. و توفى بالكوفة سنة 104 و قيل: 103 و قيل: 107 و قيل: 106 و قيل 105، و كانت أمه من سبى جلولاء.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 193<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اوصاف ظاهری سید محمد حمیری<br /> # عیادت حسین بن عون از سید محمد حمیری<br /> # سختی مرگ<br /> # اثرات گناه در رنگ چهره مومن هنگام احتضار<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آمرزش گناهان به واسطه حب امیرالمومنین<br /> # نورانی شدن و درخشش چهره در اثر حب امام علی<br /> # اثرات حب امام علی در رنگ چهره هنگام احتضار<br /> # نجات مومن گناهکار به واسطه حب امام علی هنگام احتضار<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده و ورود در بهشت در هنگام احتضار<br /> # آسانی مرگ مومن محب علی<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پنج تن<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و سوم==<br /> {{متن حدیث|43- بشا، بشارة المصطفى مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ شَهْرَيَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْسِيِّ «1» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ الْأَحْمَسِيِّ «2» عَنْ عُبَيْدِ بْنِ كَثِيرٍ الْهِلَالِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ يَحْيَى بْنُ مُسَاوِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ ع قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تُفَارِقُ رُوحٌ جَسَدَ صَاحِبِهَا حَتَّى تَأْكُلَ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ أَوْ مِنْ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ وَ حِينَ تَرَى مَلَكَ الْمَوْتِ تَرَانِي وَ تَرَى عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً ع فَإِنْ كَانَ يُحِبُّنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِهِ إِنَّهُ كَانَ يُحِبُّنِي وَ يُحِبُّ أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنْ كَانَ يُبْغِضُنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ شَدِّدْ عَلَيْهِ إِنَّهُ كَانَ يُبْغِضُنِي وَ يُبْغِضُ أَهْلَ بَيْتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 195<br /> <br /> (1) الموجود في بشارة المصطفى المطبوع: «النرسى».<br /> <br /> (2) الموجود في بشارة المصطفى هكذا: «الاحمسى من أصل خطّ أبى سعيد بيده قال: أخبرنا أبو سعيد بن كثير الهلالى التمار».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهشت برزخی<br /> # جهنم برزخی<br /> # ثمار جنت<br /> # اعطای ثواب قبل از خروج روح از بدن<br /> # اعطای پاداش در حال احتضار<br /> # میوه‌های بهشتی<br /> # شجره زقوم<br /> # خوردن از میوه شجره زقوم قبل از خروج روح از بدن<br /> # عذاب زقوم قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # تناول از میوه‌های بهشتی قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # زمان شروع پاداش و عذاب برزخی محتضر<br /> # مشاهده پیامبر همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # مشاهده امیرالمومنین، فاطمه زهرا و حسنین همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # امر پیامبر به ارفاق ملک الموت در قبض روح محتضر محب اهل بیت<br /> # شفاعت پیامبر در هنگام قبض روح<br /> # رأفت پیامبر نسبت به محبان اهل بیت در هنگام قبض روح<br /> # امر پیامبر به سختگیری ملک الموت در قبض روح محتضر مبغض اهل بیت<br /> # اهمیت حب پیامبر و اهل بیت<br /> # نقش و اثر حب پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ<br /> # اثر حب اهل بیت در آسانی مرگ<br /> # اثر حب پیامبر و اهل بیت در سختی مرگ<br /> # اثر حب و بغض اهل بیت در رفتار ملک الموت با محتضر<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث چهل و چهارم==<br /> {{متن حدیث|44- فر، تفسير فرات بن إبراهيم عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ مُعَنْعَناً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا عَلِيُّ إِنَّ فِيكَ مَثَلًا مِنْ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ يَفْتَرِي عَلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَقُولَ فِيهِ الْحَقَّ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ إِنَّكَ عَلَى مَثَلِهِ لَا يَمُوتُ عَدُوُّكَ حَتَّى يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونَ عَلَيْهِ غَيْظاً وَ حُزْناً حَتَّى يُقِرَّ بِالْحَقِّ مِنْ أَمْرِكَ وَ يَقُولَ فِيكَ الْحَقَّ وَ يُقِرَّ بِوَلَايَتِكَ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ أَمَّا وَلِيُّكَ فَإِنَّهُ يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونُ لَهُ شَفِيعاً وَ مُبَشِّراً وَ قُرَّةَ عَيْنٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت امیرالمومنین<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در عالم قبر<br /> # اثر پذیرش ولایت امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # دشمنی با امیرالمومنین<br /> # اثر دشمنی با امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # اقرار دشمن امیرالمومنین به حقانیت آن حضرت هنگام احتضار<br /> # عدم منفعت اقرار به حقانیت امیرالمومنین برای دشمن او در حالت احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # شفاعت اهل بیت<br /> # شفاعت امیرالمومنین برای شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # بشارت امیرالمومنین به شیعه خود در هنگام احتضار<br /> # چشم روشنی امیرالمومنین به شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # شباهت امیرالمومنین به عیسی مسیح <br /> # ایمان آوردن تمامی افترا زنندگان به عیسی به آن حضرت قبل از مرگ (در حال احتضار)<br /> # اقرار تمام افترا زنندگان به عیسی به حقانیت آن حضرت در حال احتضار<br /> # عدم منفعت ایمان به عیسی و اقرار به حقانیت او برای افترا زنندگان به آن حضرت، در حال احتضار <br /> # خشم و حزن امیرالمومنین بر دشمن خود هنگام احتضار<br /> # اخبار پیامبر به غیب<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> # گستره علم پیامبر<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و پنجم==<br /> {{متن حدیث|45 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ قَالَ شَدِيداً أَلِيماً قَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يَبْدَؤُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ مِنْهُ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذِهِ مَلَائِكَةُ رَبِّي بِالتَّحِيَّاتِ وَ التُّحَفِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْكَ وَ هُمْ قِيَامٌ بَيْنَ يَدَيْكَ فَأْذَنْ لَهُمْ فِي الْجُلُوسِ فَقَالَ الرِّضَا ع اجْلِسُوا مَلَائِكَةَ رَبِّي ثُمَّ قَالَ لِلْمَرِيضِ سَلْهُمْ أُمِرُوا بِالْقِيَامِ بِحَضْرَتِي فَقَالَ الْمَرِيضُ سَأَلْتُهُمْ فَذَكَرُوا أَنَّهُ لَوْ حَضَرَكَ كُلُّ مَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ مِنْ مَلَائِكَتِهِ لَقَامُوا لَكَ وَ لَمْ يَجْلِسُوا حَتَّى تَأْذَنَ لَهُمْ هَكَذَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ غَمَّضَ الرَّجُلُ عَيْنَيْهِ وَ قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذَا شَخْصُكَ مَاثِلٌ لِي مَعَ أَشْخَاصِ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ بَعْدَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ ع وَ قَضَى الرَّجُلُ «1».}}<br /> <br /> (1) تقدم صدر الحديث مسندا عن كتاب المعاني في باب سكرات الموت تحت رقم 11.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام رضا از بیمار<br /> # رأفت امام رضا به اصحاب خود<br /> # توجه امام به اصحاب خود<br /> # دو گروه از مردم در مواجهه با مرگ<br /> # تقسیم موت به مستریح و مستراح<br /> # اقسام مرگ به لحاظ سختی و راحتی انسان پس از آن<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت در آسانی مرگ<br /> # اثر ایمان به خدا و ولایت پذیری در رسیدن به آرامش با مرگ<br /> # کیفیت حضور فرشتگان مرگ نزد محتضر<br /> # تواضع و سلام فرشتگان مرگ در محضر امام و بر بالین محتضر<br /> # مشاهده فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # اذن امام به فرشتگان مرگ جهت جلوس بر بالین محتضر<br /> # عدم جلوس فرشتگان مرگ نزد محتضر بدون اذن امام<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # اثرات تجدید ایمان به خدا و بیعت با امام در راحتی مرگ، قبل از مرگ<br /> # جایگاه و مقام امام رضا (ع) نزد خدای متعال<br /> # مقام و منزلت امام رضا نزد فرشتگان<br /> # افضلیت امام بر فرشتگان<br /> # قدرت تکلم محتضر با فرشتگان مرگ<br /> # شنیدن صدای فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # هدایت و راهنمایی مومن محتضر توسط امام جهت تسهیل در مرگ<br /> <br /> ==حدیث چهل و ششم==<br /> {{متن حدیث|46- وَ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ يَوْمٍ نِصْفَ النَّهَارِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ حُبُّكَ وَ اللَّهِ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً لَتَرَانِي فِي ثَلَاثِ مَوَاطِنَ حَيْثُ تَبْلُغُ نَفْسُكَ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # صداقت در حب امیرالمومنین<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان صادق آن حضرت در سه موضع در دنیا و آخرت<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در صراط<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در کنار حوض<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و هفتم==<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ يَحْضُرُهُ الْمَوْتُ إِلَّا وَكَّلَ بِهِ إِبْلِيسُ مِنْ شَيَاطِينِهِ مَنْ يَأْمُرُهُ «2» بِالْكُفْرِ وَ يُشَكِّكُهُ فِي دِينِهِ حَتَّى تَخْرُجَ نَفْسُهُ فَمَنْ كَانَ مُؤْمِناً لَمْ يَقْدِرْ عَلَيْهِ فَإِذَا حَضَرْتُمْ مَوْتَاكُمْ فَلَقِّنُوهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى يَمُوتَ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 196<br /> <br /> (2) في المصدر: من شيطانه أن يأمره إلخ. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیاطین ابلیس نزد محتضر<br /> # دستور شیاطین ابلیس به کافر شدن هر کسی که مرگش فرارسیده<br /> # تشکیک کردن شیاطین ابلیس در دین محتضر<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر کافر کردن محتضر مومن<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر تشکیک در دین محتضر مومن<br /> # دستور العمل امام به وابستگان محتضر جهت مقابله با شیاطین ابلیس<br /> # امر به تلقین شهادتین به محتضر جهت بقای او بر ایمان<br /> <br /> ==حدیث چهل و هشتم==<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: حَضَرَ رَجُلًا الْمَوْتُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُلَاناً قَدْ حَضَرَهُ الْمَوْتُ فَنَهَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَعَهُ نَاسٌ «3» مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى أَتَاهُ وَ هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ كُفَّ عَنِ الرَّجُلِ حَتَّى أَسْأَلَهُ‏ فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً فَقَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ السَّوَادُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ فَقَالَهُ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ خَفِّفْ عَنْهُ سَاعَةً حَتَّى أَسْأَلَهُ «1» فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً قَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ الْبَيَاضُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص غَفَرَ اللَّهُ لِصَاحِبِكُمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حَضَرْتُمْ مَيِّتاً فَقُولُوا لَهُ هَذَا الْكَلَامَ لِيَقُولَهُ}}<br /> <br /> (3) في المصدر: اناس م.<br /> <br /> (1) في المصدر: خفف عنه حتّى أسأله. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اطاعت ملک الموت از پیامبر<br /> # مشاهده فرشته مرگ در دنیا توسط پیامبر<br /> # گفتگوی پیامبر با فرشته مرگ در دنیا<br /> # اثر دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ}} در بخشش گناهان در حال احتضار<br /> # راهنمایی پیامبر به محتضر جهت بخشش گناهان او<br /> # دعای بخشیده شدن گناهان محتضر<br /> # سفارش به یاد دادن دعای آمرزش گناهان به محتضر<br /> # دعای مخصوص محتضر جهت راحت شدن مرگ او<br /> <br /> ==حدیث چهل و نهم==<br /> {{متن حدیث|49- كا، الكافي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَدِيرٍ الصَّيْرَفِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ يُكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ إِذَا أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ جَزِعَ عِنْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا وَلِيَّ اللَّهِ لَا تَجْزَعْ فَوَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ عَلَيْكَ مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ قَالَ وَ يُمَثَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمْ ع فَيُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ رُفَقَاؤُكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ فَيُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَيَقُولُ: {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} إِلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً}} بِالْوَلَايَةِ {{متن قرآن|مَرْضِيَّةً}} بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} يَعْنِي مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَمَا مِنْ شَيْ‏ءٍ «2» أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنِ اسْتِلَالِ رُوحِهِ وَ اللُّحُوقِ بِالْمُنَادِي.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 197<br /> <br /> (2) في المصدر: فما شي‏ء. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # عدم اکراه مومن از قبض روح خود<br /> # جزع و بی‌تابی مومن هنگام قبض روح<br /> # خطاب ملک الموت به مومن با عنوان یا ولی الله<br /> # فرشته مرگ مهربان‌تر و دلسوزتر نسبت به محتضر مومن از مادر مهربان<br /> # تمثل 5 تن نزد محتضر مومن به عنوان رفقای او<br /> # حضور 5 تن بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده 5 تن توسط محتضر مومن<br /> # معرفی 5 تن به مومن محتضر به عنوان رفقای او توسط ملک الموت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ...}}<br /> # رسیدن ندای الهی {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} به روح محتضر<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به بازگشت رضایتمندانه به سوی خدا<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به داخل شدن او در جمع محمد و اهل بیت او<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به دخول در بهشت<br /> # لبیک به دعوت منادی محبوب‌ترین چیز برای مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث پنجاهم==<br /> {{متن حدیث|50- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حِيلَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْكَلَامِ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ مَنْ شَاءَ اللَّهُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَنْ يَمِينِهِ وَ الْآخَرُ عَنْ يَسَارِهِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَهُوَ ذَا أَمَامَكَ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ مِنْهُ فَقَدْ أَمِنْتَ‏ مِنْهُ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ «1» فَيَقُولُ هَذَا مَنْزِلُكَ فِي الْجَنَّةِ فَإِنْ شِئْتَ رَدَدْنَاكَ إِلَى الدُّنْيَا وَ لَكَ فِيهَا ذَهَبٌ وَ فِضَّةٌ فَيَقُولُ لَا حَاجَةَ فِي الدُّنْيَا فَعِنْدَ ذَلِكَ يَبْيَضُّ لَوْنُهُ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ تَتَقَلَّصُ شَفَتَاهُ «2» وَ تَنْتَشِرُ مَنْخِرَاهُ وَ تَدْمَعُ عَيْنُهُ الْيُسْرَى فَأَيَّ هَذِهِ الْعَلَامَاتِ رَأَيْتَ فَاكْتَفِ بِهَا فَإِذَا خَرَجَتِ النَّفْسُ مِنَ الْجَسَدِ فَيُعْرَضُ عَلَيْهَا كَمَا يُعْرَضُ «3» عَلَيْهِ وَ هِيَ فِي الْجَسَدِ فَيَخْتَارُ الْآخِرَةَ فَيُغَسِّلُهُ فِيمَنْ يُغَسِّلُهُ وَ يُقَلِّبُهُ فِيمَنْ يُقَلِّبُهُ فَإِذَا أُدْرِجَ فِي أَكْفَانِهِ وَ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ خَرَجَتْ رُوحُهُ تَمْشِي بَيْنَ أَيْدِي الْقَوْمِ قُدُماً وَ تَلَقَّاهُ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَ يُبَشِّرُونَهُ بِمَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ مِنَ النَّعِيمِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ رُدَّ إِلَيْهِ الرُّوحُ إِلَى وَرِكَيْهِ ثُمَّ يُسْأَلُ عَمَّا يَعْلَمُ فَإِذَا جَاءَ بِمَا يَعْلَمُ فُتِحَ لَهُ ذَلِكَ الْبَابُ الَّذِي أَرَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ نُورِهَا وَ بَرْدِهَا وَ طِيبِ رِيحِهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأَيْنَ ضَغْطَةُ الْقَبْرِ فَقَالَ هَيْهَاتَ مَا عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ وَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْضَ لَتَفْتَخِرُ عَلَى هَذِهِ فَتَقُولُ وَطِئَ عَلَى ظَهْرِي مُؤْمِنٌ وَ لَمْ يَطَأْ عَلَى ظَهْرِكِ مُؤْمِنٌ وَ تَقُولُ لَهُ الْأَرْضُ لَقَدْ كُنْتُ «4» أُحِبُّكَ وَ أَنْتَ تَمْشِي عَلَى ظَهْرِي فَأَمَّا إِذَا وُلِّيتُكَ فَسَتَعْلَمُ مَا أَصْنَعُ بِكَ فَيُفْتَحُ لَهُ مَدَّ بَصَرِهِ «5».}}<br /> <br /> {{عربی|بيان يشكل الجمع بين هذا الخبر و خبر فاطمة بنت أسد و سعد بن معاذ إلا أن يقال كان ذلك العموم في صدر الإسلام ثم نسخه الله و رفعه عن كمل المؤمنين أو يخص المؤمن في هذا الخبر بالمعصومين «6» و يمكن أن يقال في خبر فاطمة أن النبي ص إنما فعل ذلك لما وعدها لمزيد اطمئنانها و الله يعلم.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 198<br /> <br /> (1) في المصدر: من الجنة. م.<br /> <br /> (2) أي انضمتا و انزوتا الى علو. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: كما عرض. م.<br /> <br /> (4) في المصدر: و اللّه لقد كنت. م.<br /> <br /> (5) في المصدر: فيفسح له مد بصره. و هو الأصحّ. م.<br /> <br /> (6) يبعده مورد الخبر؛ و يمكن أن يخصص المؤمنين بمن لم يأتوا ما يوجب الضغطة.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت در سمت راست و چپ محتضر<br /> # بشارت پیامبر به در امان بودن محتضر<br /> # بشارت پیامبر به رسیدن محتضر به آرزوهایش<br /> # مشاهده پیامبر توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر توسط محتضر<br /> # ولایت تکوینی پیامبر در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # بهشت منزلگاه مومن <br /> # گشوده شدن درب بهشت در قبر مومن<br /> # اعطای پاداش اعمال به مومن از لحظه مرگ<br /> # مخیر نمودن مومن محتضر در بازگشت به دنیا با داشتن طلا و نقره و رفتن به بهشت<br /> # اظهار بی‌نیازی مومن محتضر به دنیا و بازگشت به آن<br /> # نشانه‌های قبض روح مومن <br /> # نشانه‌های مرگ مومن<br /> # انتخاب آخرت به جای دنیا توسط روح مومن<br /> # خروج روح از بدن پس از کفن شدن جسم و قرار گرفتن در تابوت<br /> # استقبال ارواح مومنان از روح مومن هنگام تشییع و دفن<br /> # سلام ارواح مومنان به روح مومن و بشارت به نعمت‌های بهشتی<br /> # بازگشت روح به بدن پس از قرار گرفتن جسم در قبر<br /> # حتمی بودن سوال از میت در قبر<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت و استشمام رایحه خوش و نسیم خنک برای مومن در قبر پس از پاسخ به سوالات<br /> # افتخار زمین به قرار گرفتن مومن در دل او<br /> # عدم وجود فشار قبر برای مومن<br /> # خطاب زمین به مومن در عالم قبر به دوست داشتن او در حال حیات<br /> # سخن گفتن زمین با میت در عالم قبر<br /> # گشایش قبر مومن به وسعت آنچه آن را می‌بیند<br /> # جایگاه مومن در عالم برزخ<br /> # اهمیت ایمان و آثار آن در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و یکم==<br /> === بخش اول حدیث ===<br /> {{متن حدیث|51- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ مِنْكُمْ وَ اللَّهِ يُقْبَلُ وَ لَكُمْ وَ اللَّهِ يُغْفَرُ إِنَّهُ‏ لَيْسَ بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى السُّرُورَ وَ قُرَّةَ الْعَيْنِ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ وَ احْتُضِرَ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ ارْفُقْ بِهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ فَيُوَفِّقُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ وَ مَا ذَاكَ فَيَقُولُ وَلَايَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَيَقُولُ صَدَقْتَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ عَنْهُ «1» وَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَرْجُوهُ فَقَدْ أَدْرَكْتَهُ أَبْشِرْ بِالسَّلَفِ الصَّالِحِ مُرَافَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ ع ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا رَفِيقاً ثُمَّ يُنْزَلُ بِكَفَنِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ حَنُوطِهِ مِنَ الْجَنَّةِ بِمِسْكٍ أَذْفَرَ فَيُكَفَّنُ بِذَلِكَ الْكَفَنِ وَ يُحَنَّطُ بِذَلِكَ الْحَنُوطِ ثُمَّ يُكْسَى حُلَّةً صَفْرَاءَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فَتَحَ اللَّهُ لَهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ رَوْحِهَا وَ رَيْحَانِهَا ثُمَّ يُفْسَحُ لَهُ عَنْ أَمَامِهِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ نَمْ نَوْمَةَ الْعَرُوسِ عَلَى فِرَاشِهَا أَبْشِرْ بِرَوْحٍ وَ رَيْحَانٍ وَ جَنَّةِ نَعِيمٍ وَ رَبٍّ غَيْرِ غَضْبَانَ ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ وَ يَضْمَحِلُّ الْمُحِلُّونَ وَ قَلِيلٌ مَا يَكُونُونَ هَلَكَتِ الْمَحَاضِيرُ وَ نَجَا الْمُقَرَّبُونَ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع أَنْتَ أَخِي وَ مِيعَادُ مَا بَيْنِي وَ بَيْنَكَ وَادِي السَّلَامِ}} <br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر محمد بن سنان مثله بيان المحلون الذين لا يرون حرمة الأئمة ع و لا يتابعونهم قال الفيروزآبادي رجل محل منتهك للحرام أو لا يرى للشهر الحرام حرمة و يقال رجل محضير أي كثير العدو و المحاضير جمعه أي الذين يستعجلون في طلب الفرج بقيام القائم ع و المقربون بفتح الراء أي أهل التسليم و الانقياد فإنهم المقربون عند الله أو بكسر الراء أي الذين يقولون الفرج قريب و لا يستبطئونه.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 199<br /> <br /> (1) في المصدر: منه. م.<br /> <br /> (1) في نسخة: فأبغضه و اعنف عليه.<br /> <br /> (2) في نسخة: رقبتك.<br /> <br /> (3) في المصدر: فتح له من أبواب النار. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # امکان بخشش و آمرزش گنه کاران قبل از مرگ<br /> # حضور پیامبر بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر دوست داشتن و مدارا با محتضر محب اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # توفیق الهی به مومن محتضر جهت پاسخ مثبت به سوالات ملک الموت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط مومن محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت توسط محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آسانی مرگ با تصدیق ولایت مداری محتضر توسط ملک الموت<br /> # بشارت ملک الموت به در امان بودن محتضر ولایت مدار<br /> # مدارای ملک الموت با محتضر ولایت مدار<br /> # نزول کفن و حنوط بهشتی پس از جان دادن برای مومن محب اهل بیت<br /> # پاداش‌های برزخی مومن محب اهل بیت<br /> # پوشاندن جامه زرد بهشتی بر تن مومن پس از مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت به مومن محب اهل بیت پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # بشارت به آرامش و خوشبختی و بهره‌مندی از نعمات بهشتی به مومن محب اهل بیت در قبر<br /> # کیفیت گشایش قبر بر مومن محب اهل بیت<br /> # دیدار مومن محب اهل بیت با اهل بیت در جنان رضوی در عالم برزخ<br /> # همنشینی مومن محب اهل بیت با اهل بیت در عالم برزخ<br /> # رجعت<br /> # رجعت مومن محب اهل بیت<br /> # رجعت مومنان و محبان اهل بیت از بزرخ به دنیا پس از ظهور حضرت حجت<br /> # یاری مومنان محب اهل بیت به حضرت حجت پس از بازگشت از برزخ به دنیا<br /> # علی، برادر رسول خدا<br /> # اخوت پیامبر با امیرالمومنین<br /> # وادی السلام، وعده‌گاه پیامبر و امیرالمومنین<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ وَ إِذَا احْتُضِرَ الْكَافِرُ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَبْغِضْهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ‏ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ «1» وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ وَ أَعْنِفْ عَلَيْهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رِهَانِكَ «2» أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ مِنَ النَّارِ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ أَبْشِرْ يَا عَدُوَّ اللَّهِ بِسَخَطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَذَابِهِ وَ النَّارِ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ نَزَلَ بِكَ ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا عَنِيفاً ثُمَّ يُوَكِّلُ بِرُوحِهِ ثَلَاثَمِائَةِ شَيْطَانٍ كُلُّهُمْ يَبْزُقُ فِي وَجْهِهِ وَ يَتَأَذَّى بِرُوحِهِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فُتِحَ لَهُ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ «3» فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ قَيْحِهَا وَ لَهَبِهَا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبر نزد کافر محتضر <br /> # حضور امیرالمومنین نزد کافر محتضر<br /> # حضور جبرئیل نزد کافر محتضر<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر محتضر<br /> # بغض اهل بیت<br /> # آثار بغض و دشمنی با اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر بغض و سختگیری با محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # پاسخ منفی کافر محتضر به سوالات ملک الموت پیرامون ولایت اهل بیت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط کافر محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت کافر محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # سختی مرگ با انکار ولایت<br /> # بشارت ملک الموت به کافر محتضر از خوف و خشم و عذاب الهی<br /> # سختگیری ملک الموت با کافر محتضر<br /> # گماشته شدن 300 شیطان بر روح کافر محتضر و عذاب روح او<br /> # گشوده شدن دری از درهای آتش بر کافر پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # عذاب‌های برزخی کافر <br /> # سرنوشت کافر در عالم برزخ<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و دوم==<br /> {{متن حدیث|52- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْقَصِيرِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ مِيثَمٍ عَنْ عَبَايَةَ الْأَسَدِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيّاً ع يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا يُبْغِضُنِي عَبْدٌ أَبَداً يَمُوتُ عَلَى بُغْضِي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يَكْرَهُ وَ لَا يُحِبُّنِي عَبْدٌ أَبَداً فَيَمُوتُ عَلَى حُبِّي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يُحِبُّ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَعَمْ وَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْيَمِينِ}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # # حب و بغض امیرالمومنین<br /> # اثر حب و بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # حضور امیرالمومنین نزد محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره غضبناک توسط مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره‌ای دوست داشتنی توسط محب آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # کیفیت مشاهده چهره امیرالمومنین توسط محب و مبغض حضرت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و سوم==<br /> {{متن حدیث|53- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: كَانَ خَطَّابٌ الْجُهَنِيُّ خَلِيطاً لَنَا وَ كَانَ شَدِيدَ النَّصْبِ لِآلِ مُحَمَّدٍ ص‏ وَ كَانَ يَصْحَبُ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ أَعُودُهُ لِلْخُلْطَةِ وَ التَّقِيَّةِ فَإِذَا هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ فِي حَدِّ الْمَوْتِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا لِي وَ لَكَ يَا عَلِيُّ فَأَخْبَرْتُ بِذَلِكَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ «1».}}<br /> <br /> (1) ذكرت هذه الجملة في المصدر مرتين. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # همنشینی و معاشرت خطاب جهنی با ابن ابی یعفور<br /> # کیفیت احتضار خطاب جهنی<br /> # عداوت شدید خطاب جهنی با اهل بیت پیامبر<br /> # ناصبی بودن خطاب جهنی<br /> # اثر بغض و عداوت با اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # دشمنی نجده حروری با اهل بیت<br /> # مصاحبت خطاب جهنی با نجده حروری<br /> # مصاحبت با دشمنان اهل بیت<br /> # عیادت از دشمنان اهل بیت از روی تقیه<br /> # حضور امیرالمومنین نزد نواصب در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط خطاب جهنی در لحظه احتضار<br /> # کشف حقیقت بر دشمنان امیرالمومنین در لحظه احتضار<br /> # کشف حقانیت امیرالمومنین بر نواصب در لحظه احتضار<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و چهارم==<br /> {{متن حدیث|54- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ع أَمَامَكَ «2».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 201<br /> <br /> (2) تقدم الحديث عن المحاسن تحت رقم 17.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فراغت مومن از نگرانی‌های هم و غم دنیابا رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به امنیت برای مومن با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به مومن محتضر به مشاهده پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه <br /> # حضور و استقبال پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه از مومن محتضر<br /> # جایگاه و مقام مومن در برزخ<br /> # آسانی مرگ مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت ایشان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و پنجم==<br /> {{متن حدیث|55- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ...}} قَالَ إِنَّ نَفْسَ الْمُحْتَضَرِ إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ كَانَ مُؤْمِناً رَأَى مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلَهَا بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}}<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهدات ماورایی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # مشاهده منزل در بهشت توسط محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # زمان مشاهده منزلگاه خود در بهشت در حال احتضار<br /> # درخواست مومن محتضر پس از مشاهده منزل خود در بهشت جهت باطگشت به دنیا و خبر دادن به خانواده خود<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از فرارسیدن مرگ<br /> # رد درخواست محتضر جهت بازگشت به دنیا حتی برای اهل ایمان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و ششم==<br /> {{متن حدیث|56- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر حَمَّادُ بْنُ عِيسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِيّاً بِحَضْرَتِهِ}}.<br /> <br /> {{عربی|أقول: قد مر كثير من أخبار هذا الباب في الأبواب السابقة و سيأتي كثير منها في باب البرزخ و غيرها.<br /> وَ قَالَ الْبُرْسِيُّ فِي مَشَارِقِ الْأَنْوَارِ، رَوَى الْمُفِيدُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع يَا عَلِيُّ إِنَّ مُحِبِّيكَ يَفْرَحُونَ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ عِنْدَ خُرُوجِ أَنْفُسِهِمْ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَشْهَدُهُمْ وَ عِنْدَ الْمُسَاءَلَةِ فِي الْقُبُورِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تُلَقِّنُهُمْ وَ عِنْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَعْرِفُهُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|تذييل اعلم أن حضور النبي ص و الأئمة صلوات الله عليهم عند الموت مما قد ورد به الأخبار المستفيضة و قد اشتهر بين الشيعة غاية الاشتهار و إنكار مثل‏ ذلك لمحض استبعاد الأوهام ليس من طريقة الأخيار و أما نحو حضورهم و كيفيته فلا يلزم الفحص عنه بل يكفي فيه و في أمثاله الإيمان به مجملا على ما صدر عنهم ع و ما يقال من أن هذا خلاف الحس و العقل أما الأول فلأنا نحضر الموتى إلى قبض روحهم و لا نرى عندهم أحدا و أما الثاني فلأنه يمكن أن يتفق في آن واحد قبض أرواح آلاف من الناس في مشارق الأرض و مغاربها و لا يمكن حضور الجسم في زمان واحد في أمكنة متعددة فيمكن الجواب عن الأول بوجوه.}}<br /> #{{عربی|'''الأول''' أن الله تعالى قادر على أن يحجبهم عن أبصارنا لضرب من المصلحة كما ورد في أخبار الخاصة و العامة في تفسير قوله تعالى جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً إن الله تعالى أخفى شخص النبي ص عن أعدائه مع أن أولياءه كانوا يرونه و إنكار أمثال ذلك يفضي إلى إنكار أكثر معجزات الأنبياء و الأوصياء ع و قد مر فيما نقلنا من تفسير العسكري ع التصريح بهذا الوجه.}}<br /> #{{عربی|'''الثاني''' أنه يمكن أن يكون حضورهم بجسد مثالي لطيف لا يراه غير المحتضر كحضور ملك الموت و أعوانه و سيأتي الأخبار في سائر الموتى أن أرواحهم في البرزخ تتعلق بأجساد مثالية و أما الحيّ من الأئمة ع فلا يبعد تصرف روحه لقوّته في جسد مثالي أيضا.}}<br /> #{{عربی|'''الثالث''' أنه يمكن أن يخلق الله تعالى لكل منهم مثالا بصورته و هذه الأمثلة يكلمون الموتى و يبشرونهم من قبلهم عليهم السلام كما ورد في بعض الأخبار بلفظ التمثيل.}}<br /> #{{عربی|'''الرابع''' أنه يمكن أن يرتسم صورهم في الحس المشترك بحيث يشاهدهم المحتضر و يتكلم معهم كما في المبرسم.}}<br /> #{{عربی|'''الخامس''' ما ذكره السيد المرتضى رضي الله عنه و هو أن المعنى أنه يعلم في تلك الحال ثمرة ولايتهم و انحرافه عنهم لأن المحبّ لهم يرى في تلك الحال ما يدله على أنه من أهل الجنة و كذا المبغض لهم يرى ما يدله على أنه من أهل النار فيكون حضورهم و تكلمهم استعارة تمثيلية و لا يخفى أن الوجهين الأخيرين بعيدان عن‏ سياق الأخبار بل مثل هذه التأويلات ردّ للأخبار و طعن في الآثار و أما الجواب عن الوجه الثاني فبأنه إنما يتمّ الشبهة إذا ثبت وقوع هذا الاتفاق و محض الإمكان لا يكفي في ذلك مع أنه إذا قلنا بأن حضورهم في الأجساد المثالية يمكن أن يكون لهم أجساد مثالية كثيرة لما جعل الله لهم من القدرة الكاملة التي بها امتازوا عن سائر البشر و في الوجوه الثلاثة الأخيرة على تقدير صحتها اندفاع هذا الإيراد ظاهر و الأحوط و الأولى في أمثال تلك المتشابهات الإيمان بها و عدم التعرض لخصوصياتها و تفاصيلها و إحالة علمها إلى العالم ع كما مر في الأخبار التي أوردناها في باب التسليم وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 202<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # نخستین مشاهدات مومن پس از مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و امیرالمومنین توسط مومن پس از مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرالمومنین در کنار مومن پس از مرگ<br /> # اهمیت ایمان در لحظه مرگ<br /> # اثر ایمان پس از مرگ<br /> # نقش و جایگاه پیامبراکرم و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D8%B9%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%B0%D9%84%D9%83_%D9%88_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85&diff=1375612 2026-06-08T06:47:39Z

<p>انزابی: /* حدیث دوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> <br /> '''باب 7 ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم‏:<br /> '''<br /> <br /> ==حدیث نخست==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|1- م، تفسير الإمام عليه السلام إِنَّ الْمُؤْمِنَ الْمُوَالِيَ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الْمُتَّخِذَ لِعَلِيٍّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ إِمَامَهُ الَّذِي يَحْتَذِي مِثَالَهُ وَ سَيِّدَهُ الَّذِي يُصَدِّقُ أَقْوَالَهُ وَ يُصَوِّبُ أَفْعَالَهُ وَ يُطِيعُهُ بِطَاعَةِ مَنْ يَنْدُبُهُ مِنْ أَطَايِبِ ذُرِّيَّتِهِ لِأُمُورِ الدِّينِ وَ سِيَاسَتِهِ إِذَا حَضَرَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى مَا لَا يُرَدُّ وَ نَزَلَ بِهِ مِنْ قَضَائِهِ مَا لَا يُصَدُّ وَ حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ أَعْوَانُهُ وَجَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ عَلِيّاً سَيِّدَ الْوَصِيِّينَ وَ عِنْدَ رِجْلَيْهِ مِنْ جَانِبٍ الْحَسَنَ سِبْطَ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ الْحُسَيْنَ سَيِّدَ الشُّهَدَاءِ أَجْمَعِينَ وَ حَوَالَيْهِ بَعْدَهُمْ خِيَارَ خَوَاصِّهِمْ وَ مُحِبِّيهِمْ الَّذِينَ هُمْ سَادَةُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ سَادَاتِهِمْ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ يَنْظُرُ الْعَلِيلُ الْمُؤْمِنُ إِلَيْهِمْ فَيُخَاطِبُهُمْ بِحَيْثُ يَحْجُبُ اللَّهُ صَوْتَهُ عَنْ آذَانِ حَاضِرِيهِ كَمَا يَحْجُبُ رُؤْيَتَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ‏ وَ رُؤْيَةَ خَواصِّنَا عَنْ أَعْيُنِهِمْ لِيَكُونَ إِيمَانُهُمْ بِذَلِكَ أَعْظَمَ ثَوَاباً لِشِدَّةِ الْمِحْنَةِ عَلَيْهِمْ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ رَبِّ الْعِزَّةِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا وَصِيَّ رَسُولِ رَبِّ الرَّحْمَةِ بِأَبِي أَنْتُمَا وَ أُمِّي يَا شِبْلَيْ مُحَمَّدٍ وَ ضِرْغَامَيْهِ يَا وَلَدَيْهِ وَ سِبْطَيْهِ يَا سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الْمُقَرَّبِينَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ مَرْحَباً بِكُمْ مَعَاشِرَ خِيَارِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ وَلَدَيْهِمَا مَا كَانَ أَعْظَمَ شَوْقِي إِلَيْكُمْ وَ مَا أَشَدَّ سُرُورِي الْآنَ بِلِقَائِكُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ قَدْ حَضَرَنِي وَ لَا أَشُكُّ فِي جَلَالَتِي فِي صَدْرِهِ لِمَكَانِكَ وَ مَكَانِ أَخِيكَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص كَذَلِكَ هُوَ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى مَلَكِ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اسْتَوْصِ بِوَصِيَّةِ اللَّهِ فِي الْإِحْسَانِ إِلَى مَوْلَانَا وَ خَادِمِنَا وَ مُحِبِّنَا وَ مُؤْثِرِنَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِي الْجِنَانِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص لِيَنْظُرَ إِلَى الْعُلُوِّ فَيَنْظُرُ إِلَى مَا لَا يُحِيطُ بِهِ الْأَلْبَابُ «1» وَ لَا يَأْتِي عَلَيْهِ الْعَدَدُ وَ الْحِسَابُ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ كَيْفَ لَا أَرْفُقُ بِمَنْ ذَلِكَ ثَوَابُهُ وَ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَعِزَّتُهُ زُوَّارُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْمَوْتَ عَقَبَةً «2» لَا يَصِلُ إِلَى تِلْكَ الْجِنَانِ إِلَّا مَنْ قَطَعَهَا لَمَا تَنَاوَلْتُ رُوحَهُ وَ لَكِنْ لِخَادِمِكَ وَ مُحِبِّكَ هَذَا أُسْوَةٌ «3» بِكَ وَ بِسَائِرِ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ الَّذِينَ أُذِيقُوا الْمَوْتَ لِحُكْمِ اللَّهِ تَعَالَى ثُمَّ يَقُولُ مُحَمَّدٌ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَاكَ أَخَانَا قَدْ سَلَّمْنَاهُ إِلَيْكَ فَاسْتَوْصِ بِهِ خَيْراً ثُمَّ يَرْتَفِعُ هُوَ وَ مَنْ مَعَهُ إِلَى رَوْضِ الْجِنَانِ وَ قَدْ كُشِفَ مِنَ الْغِطَاءِ وَ الْحِجَابِ لِعَيْنِ ذَلِكَ الْمُؤْمِنِ الْعَلِيلِ فَيَرَاهُمُ الْمُؤْمِنُ هُنَاكَ بَعْدَ مَا كَانُوا حَوْلَ فِرَاشِهِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ الْوَحَا الْوَحَا «4» تَنَاوَلْ رُوحِي وَ لَا تُلْبِثْنِي هَاهُنَا فَلَا صَبْرَ لِي عَنْ مُحَمَّدٍ وَ أَعِزَّتِهِ وَ أَلْحِقْنِي بِهِمْ‏.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن)<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رؤیة علی (مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر)<br /> # '''حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین<br /> # '''خطاب مؤمن محتضر به پیامبر و ائمه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / خطاب مؤمن به پیامبر و ائمه<br /> # '''سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق<br /> # '''نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ<br /> # '''تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / (ملک‌الموت) / (آداب ملک‌الموت در قبض روح مؤمن) / تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر<br /> # '''اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر''': مرگ / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر)) / حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر<br /> # '''افزایش ثواب ایمان با شدت محنت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> # '''مرگ به عنوان عقبه رسیدن به بهشت''': مرگ / حکمت مرگ / مرگ عقبه رسیدن به بهشت<br /> # '''اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان''': مرگ / اقسام مرگ / به لحاظ تعلق به موجودات / مرگ انسان / مرگ انبیا / اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان<br /> # '''جایگاه والای مؤمن موالی در نزد خدا''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # احوالات قبض روح مومن<br /> # حضور ملک الموت با جمعی دیگر از فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # حضور پیامبر اکرم بر بالای سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امام حسن در کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضورامام حسین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی مومن محتضر با پیامبر و اهل بیت <br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # عدم مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین مومن محتضر<br /> # عدم شنیدن صدای گفتگوی محتضر با پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین او<br /> # خوش آمد گویی مومن به پیامبر و اهل بیت بر بالین خود در هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سفارش پیامبر به ملک الموت بر مدارا با مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در باغ‌های بهشت توسط مومن در حال احتضار<br /> # اشتیاق مومن جهت ملحق شدن به پیامبر و اهل بیت<br /> # تقدم پیامبر بر امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> #امامت / اعتقاد به جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/ حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اصحاب اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #امامت /تاثر اعتقاد به امامت هنگام مرگ/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه مومن معتقد با اهل بیت علیهم السلام/ اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امیر مومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> # سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> ===بخش دوم===<br /> {{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ يَتَنَاوَلُ مَلَكُ الْمَوْتِ رُوحَهُ فَيَسُلُّهَا كَمَا يَسُلُّ الشَّعْرَةَ مِنَ الدَّقِيقِ وَ إِنْ كُنْتُمْ تَرَوْنَ أَنَّهُ فِي شِدَّةٍ فَلَيْسَ هُوَ فِي شِدَّةٍ بَلْ هُوَ فِي رَخَاءٍ وَ لَذَّةٍ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ وَجَدَ جَمَاعَتَنَا هُنَاكَ وَ إِذَا جَاءَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ خِيَارُ صَحَابَتِهِمْ بِحَضْرَةِ صَاحِبِنَا فَلْنَتَّضِعْ لَهُمَا «1» فَيَأْتِيَانِ فَيُسَلِّمَانِ عَلَى مُحَمَّدٍ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى عَلِيٍّ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى الْحَسَنَيْنِ سَلَاماً يَجْمَعَانِهِمَا فِيهِ ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى سَائِرِ مَنْ مَعَنَا مِنْ أَصْحَابِنَا ثُمَّ يَقُولُونَ قَدْ عَلِمْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ زِيَارَتَكَ فِي خَاصَّتِكَ لِخَادِمِكَ وَ مَوْلَاكَ وَ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ يُرِيدُ إِظْهَارَ فَضْلِهِ لِمَنْ بِهَذِهِ الْحَضْرَةِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ مَنْ يَسْمَعُنَا مِنْ مَلَائِكَتِهِ بَعْدَهُمْ لَمَا سَأَلْنَاهُ وَ لَكِنْ أَمْرُ اللَّهِ لَا بُدَّ مِنْ امْتِثَالِهِ ثُمَّ يَسْأَلَانِهِ فَيَقُولَانِ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ وَ مَنْ إِمَامُكَ وَ مَا قِبْلَتُكَ وَ مَنْ شِيعَتُكَ وَ مَنْ إِخْوَانُكَ فَيَقُولُ اللَّهُ رَبِّي وَ مُحَمَّدٌ نَبِيِّي وَ عَلِيٌّ وَصِيُّ مُحَمَّدٍ إِمَامِي وَ الْكَعْبَةُ قِبْلَتِي وَ الْمُؤْمِنُونَ الْمُوَالُونَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ آلِهِمَا وَ أَوْلِيَاؤُهُمَا الْمُعَادُونَ لِأَعْدَائِهِمَا إِخْوَانِي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ أَخَاهُ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ وَ أَنَّ مَنْ نَصَبَهُمْ لِلْإِمَامَةِ مِنْ أَطَايِبِ عِتْرَتِهِ وَ خِيَارِ ذُرِّيَّتِهِ خُلَفَاءُ الْأُمَّةِ وَ وُلَاةُ الْحَقِّ وَ الْقَوَّامُونَ بِالصِّدْقِ فَيَقُولَانِ عَلَى هَذَا حَيِيتَ وَ عَلَى هَذَا مِتَّ وَ عَلَى هَذَا تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَ تَكُونُ مَعَ مَنْ تَتَوَلَّاهُ فِي دَارِ كَرَامَةِ اللَّهِ وَ مُسْتَقَرِّ رَحْمَتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد<br /> # '''پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی<br /> # '''حضور پیامبر و اهل بیت در قبر مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و أهل بيته عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در قبر مؤمن)<br /> # '''تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال <br /> # '''سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''سلام مشترک نکیر و منکر به حسنین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر<br /> # '''پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ مؤمن به سؤال قبر)) / پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین<br /> # '''بشارت نکیر و منکر به بعث با ائمه''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ارکان سؤال قبر / سائلون / نکیر و منکر / ((بشارت منکر و نکیر)) / بشارت منکر و نکیر به بعث با ائمه<br /> # '''تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم / ((تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی))<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / ((آشکار کردن فضل مؤمن)) / حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر<br /> # '''اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / مسئول عنه (موارد سوال) / دین / اصول دین / امام / سؤال از ولایت اهل بیت به صورت کلی و ولایت امیرالمؤمنین به طور ویژه / اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر<br /> # '''رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / ((آثار پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی<br /> # '''احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ''': برزخ / العلاقات فی عالم القبر / ((علاقات الملائکه مع المعصومین)) / ((آداب فرشتگان با معصومان در عالم برزخ)) / احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ<br /> # '''جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم/ ((تنعم ویژه شیعیان)) / جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح مومن<br /> # آسانی قبض روح برای مومن<br /> # حضور اهل بیت در قبر مومن (برزخ)<br /> # مشاهده اهل بیت توسط مومن در قبر (عالم برزخ)<br /> # تواضع نکیر و منکر در برابر پیامبر و اهل بیت هنگام حضور در قبر مومن<br /> # اطاعت مطلق نکیر و منکر از اوامر الهی<br /> # سوال و جواب نکیر و منکر در قبر با مومن<br /> # اقرار مومن به توحید، نبوت پیامبر و امامت اهل بیت در قبر<br /> # اعتراف نکیر و منکر به عاقبت بخیری مومن در دنیا و آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح<br /> #معاد/ موت/ فرشتگان نکیر و منکر/ کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح<br /> #کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> ===بخش سوم===<br /> {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ إِنْ كَانَ لِأَوْلِيَائِنَا مُعَادِياً وَ لِأَعْدَائِنَا مُوَالِياً وَ لِأَضْدَادِنَا بِأَلْقَابِنَا مُلَقِّباً فَإِذَا جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِنَزْعِ رُوحِهِ مَثَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِذَلِكَ الْفَاجِرِ سَادَتَهُ الَّذِينَ اتَّخَذَهُمُ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْوَاعِ الْعَذَابِ مَا يَكَادُ نَظَرُهُ إِلَيْهِمْ يُهْلِكُهُ وَ لَا يَزَالُ يَصِلُ إِلَيْهِ مِنْ حَرِّ عَذَابِهِمْ مَا لَا طَاقَةَ لَهُ بِهِ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا أَيُّهَا الْفَاجِرُ الْكَافِرُ تَرَكْتَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ إِلَى أَعْدَائِهِ فَالْيَوْمَ لَا يُغْنُونَ عَنْكَ شَيْئاً وَ لَا تَجِدُ إِلَى مَنَاصٍ «2» سَبِيلًا فَيَرِدُ عَلَيْهِ مِنَ الْعَذَابِ مَا لَوْ قُسِمَ أَدْنَاهُ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا لَأَهْلَكَهُمْ ثُمَّ إِذَا دُلِّيَ فِي‏ قَبْرِهِ رَأَى بَاباً مِنَ الْجَنَّةِ مَفْتُوحاً إِلَى قَبْرِهِ يَرَى مِنْهُ خَيْرَاتِهَا فَيَقُولُ لَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ انْظُرْ إِلَى مَا حُرِمْتَ مِنْ تِلْكَ الْخَيْرَاتِ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ بَابٌ مِنَ النَّارِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْهُ مِنْ عَذَابِهَا فَيَقُولُ رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ يَا رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|الضرغام بالكسر الأسد.}}<br /> <br /> (2)المناص: الملجأ و المفر.<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 176<br /> <br /> ====واسطی====<br /> <br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر<br /> # '''رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر<br /> # '''توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((مکالمه ملک الموت با کافر)) / توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی<br /> # '''بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ<br /> # '''شدت عذاب کافران هنگام احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / شدت عذاب کافران هنگام احتضار<br /> # '''نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه کافر در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت<br /> # '''ورود عذاب دوزخ به قبر کافر''': برزخ / احوال برزخ / پاداش و کیفر برزخی (لذت و الم) / کیفر برزخی / عذاب قبر / أصناف عذاب عالم القبر / فتح باب إلی النار / ورود عذاب دوزخ به قبر کافر<br /> # '''درخواست کافر برای تأخیر قیامت''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / ((دعاء الکافر)) / درخواست کافر برای تأخیر قیامت <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / / ((حکمت تمثل پیشوایان باطل)) / رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان<br /> # '''تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ''': برزخ / احوال برزخ / ((مقایسه بین احوال مؤمن و کافر)) / تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ<br /> # '''اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا''': مرگ / ((عبرت های مرگ)) / اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا<br /> # '''ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / طلب أرواح الکفار عدم وقوع القیامة / ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تولی و تبری<br /> # نقش تولی و تبری در لحظه مرگ<br /> # عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # عذاب دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت و دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر هنگام احتضار<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشت و عذاب‌های جهنم توسط کافر در عالم قبر<br /> # شدت عذاب کافر در عالم قبر<br /> # عذاب برزخی کافر<br /> # عذاب دوستان و دشمنان اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح کسانی که لقب دشمنان اهل بیت ع را دارند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبر/احوال کافر در قبر/نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #قبض روح کسانی که لقب دشمنان <br /> #عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> {{متن حدیث|2- م، تفسير الإمام عليه السلام قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ «1» الَّذِينَ يُقَدِّرُونَ أَنَّهُمْ يَلْقَوْنَ رَبَّهُمْ اللِّقَاءَ الَّذِي هُوَ أَعْظَمُ كَرَامَاتِهِ وَ إِنَّمَا قَالَ يَظُنُّونَ لِأَنَّهُمْ لَا يَرَوْنَ بِمَا ذَا يُخْتَمُ لَهُمْ وَ الْعَاقِبَةُ مَسْتُورَةٌ عَنْهُمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ إِلَى كَرَامَاتِهِ وَ نَعِيمِ جِنَانِهِ لِإِيمَانِهِمْ وَ خُشُوعِهِمْ لَا يَعْلَمُونَ ذَلِكَ يَقِيناً لِأَنَّهُمْ لَا يَأْمَنُونَ أَنْ يُغَيَّرُوا وَ يُبَدَّلُوا <br /> <br /> قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا يَزَالُ الْمُؤْمِنُ خَائِفاً مِنْ سُوءِ الْعَاقِبَةِ وَ لَا يَتَيَقَّنُ الْوُصُولَ إِلَى رِضْوَانِ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ وَقْتُ نَزْعِ رُوحِهِ وَ ظُهُورِ مَلَكِ الْمَوْتِ لَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِ وَ هُوَ فِي شِدَّةِ عِلَّةٍ وَ عَظِيمِ ضِيقِ صَدْرِهِ بِمَا يُخَلِّفُ مِنْ أَمْوَالِهِ وَ لِمَا هُوَ عَلَيْهِ مِنِ اضْطِرَابِ أَحْوَالِهِ فِي مُعَامِلِيهِ وَ عِيَالِهِ وَ قَدْ بَقِيَتْ فِي نَفْسِهِ مَرَارَتُهَا وَ حَسَرَاتُهَا وَ اقْتَطَعَ دُونَ أَمَانِيِّهِ فَلَمْ يَنَلْهَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ مَا لَكَ تَجَرَّعُ غُصَصَكَ قَالَ لِاضْطِرَابِ أَحْوَالِي وَ اقْتِطَاعِكَ لِي دُونَ آمَالِي فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ هَلْ يَحْزَنُ عَاقِلٌ مِنْ فَقْدِ دِرْهَمٍ زَائِفٍ وَ اعْتِيَاضِ أَلْفِ أَلْفِ ضِعْفِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَانْظُرْ فَوْقَكَ فَيَنْظُرُ فَيَرَى دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ وَ قُصُورَهَا الَّتِي يَقْصُرُ دُونَهَا الْأَمَانِيُّ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ تِلْكَ مَنَازِلُكَ وَ نِعَمُكَ وَ أَمْوَالُكَ وَ أَهْلُكَ وَ عِيَالُكَ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِكَ هَاهُنَا وَ ذُرِّيَّتِكَ صَالِحاً فَهُمْ هُنَاكَ مَعَكَ أَ فَتَرْضَى بِهِ بَدَلًا مِمَّا هُنَاكَ فَيَقُولُ بَلَى وَ اللَّهِ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرْ فَيَنْظُرُ فَيَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمَا فِي أَعْلَى عِلِّيِّينَ فَيَقُولُ أَوَ تَرَاهُمْ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكَ وَ أَئِمَّتُكَ هُمْ هُنَاكَ جُلَّاسُكَ وَ آنَاسُكَ «2» أَ فَمَا تَرْضَى‏ بِهِمْ بَدَلًا مِمَّنْ تُفَارِقُ هَاهُنَا فَيَقُولُ بَلَى وَ رَبِّي فَذَلِكَ مَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا فَمَا أَمَامَكُمْ مِنَ الْأَهْوَالِ كُفِيتُمُوهَا وَ لَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا تُخَلِّفُونَهُ مِنَ الذَّرَارِيِّ وَ الْعِيَالِ فَهَذَا الَّذِي شَاهَدْتُمُوهُ فِي الْجِنَانِ بَدَلًا مِنْهُمْ وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ هَذِهِ مَنَازِلُكُمْ وَ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكُمْ آنَاسُكُمْ وَ جُلَّاسُكُمْ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 177<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت''': مرگ / ((معرفت مرگ)) / ((یقین به عاقبت)) / ((ظن به لقاء الله)) / ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت<br /> # '''ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / حالات المحتضر عند قبض الروح / ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ<br /> # '''نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعة هنگام احتضار / نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر<br /> # '''تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین<br /> # '''بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ<br /> # '''رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان<br /> # '''جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ''': مرگ / خوف از مرگ / ((حکمت خوف از مرگ)) / ((عدم یقین به عاقبت)) / حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ <br /> # '''رابطه استقامت با تنزل ملائکه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / ((تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / ((شرایط تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / رابطه استقامت با تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # '''حکمت نمایش بهشت برای زدودن حسرت دنیا''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه مؤمن در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / نمایش بهشت به مؤمن در قبر برای زدودن حسرت دنیا<br /> # '''تفاوت ارزش دنیا و آخرت در نگاه مؤمن''': ((این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی))<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دیدار با خدا، بزرگترین کرامت انسان<br /> # مخفی بودن عاقبت کار یا سرنوشت انسان بر او<br /> # عدم یقین داشتن مومن به رسیدن به رضوان الهی تا لحظه مرگ<br /> # هراس همیشگی مومن از سوء عاقبت<br /> # کیفیت حال مومن هنگام حضور ملک الموت بر بالین او<br /> # اظهار ناراحتی مومن از جدایی اموال و عیال خود در لحظه مرگ<br /> # گفتگوی مومن با ملک الموت در لحظه مرگ<br /> # مشاهده منازل و درجات بهشتی توسط مومن در لحظه مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و اهل بیت توسط مومن در اعلی علیین در لحظه مرگ<br /> # یادآوری بی‌ارزش بودن مال دنیا توسط ملک الموت به مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # منازل و درجات اهل بیت در عالم آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ گمان به لقاء الله توسط مومن/ معنای گمان به لقاء الله<br /> #اخلاق/ سیر و سلوک توحیدی / لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #معاد/عاقبت امر بندگان/ مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معاد/ عاقبت امر بندگان/ معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/ قبر/ فشار قبر/ تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #معاد/موت/نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/موت/ تعلق خاطربنده به اموال و خانواده هنگام مرگ/ راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #معاد/موت/ نگرانی مومن از شدائد پس از مرگ/ بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معنای گمان به لقاء الله<br /> #لقاء الله،کرامت بندگان<br /> #مخفی بودن عاقبت امر بندگان<br /> #خوف مومن از پایان کار و عاقبت امر خودش<br /> #معلوم شدن چگونگی عاقبت امر هنگام قبض روح <br /> #تنگی سینه در قبر به جهت تعلق به اموال و تعلق خاطر به خانواده <br /> #تعجب فرشته مرگ به بنده مومن بخاطر تعلق خاطرش به امور دنیوی<br /> #نشان دادن نعمت های بهشتی به مومن هنگام حضور فرشته مرگ<br /> #رویت اهل بیت علیهم السلام توسط مومن هنگام مرگ<br /> #راضی شدن بنده مومن به بدل اخروی اموال و خانواده دنیوی<br /> #بشارت به کفایت و عدم حزن مومن نسبت به اهوال و شدائد بعد از مرگ<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> {{متن حدیث|3- ين، كِتَابُ حُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ وَ النَّوَادِرُ الْقَاسِمُ عَنْ كُلَيْبٍ الْأَسَدِيِّ «1» قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ بَلَغَنَا عَنْكَ حَدِيثٌ قَالَ وَ مَا هُوَ قُلْتُ قَوْلُكَ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا كَانَ فِي هَذِهِ وَ أَوْمَأْتَ بِيَدِكَ إِلَى حَلْقِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ أَهْلُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ أَمَّا مَا كَانَ يَتَخَوَّفُ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ وَلَّى عَنْهُ وَ أَمَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ «2».}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(1) كليب وزان (زبير) هو كليب بن معاوية بن جبلة الصيداوى الأسدى، أبو محمد، و قيل أبو الحسين، روى عن أبي جعفر و أبي عبد اللّه عليهما السلام، له كتاب. أورد ترجمته النجاشيّ في ص 223 من رجاله، و في سائر كتب التراجم يوجد ترجمته و بيان حاله فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(2) تأتى صورة اخرى للحديث تحت رقم 14.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ <br /> # '''زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر)<br /> # '''تحقق وعده الهی در آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تحقق وعده الهی در آستانه مرگ<br /> # '''اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر شادمانی مؤمن محتضر تا لحظه مرگ''': ( .. ؟ .. )<br /> # '''رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((آثار ولایت محمد و آل محمد هنگام احتضار)) / رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده<br /> # '''حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حکمت حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر))<br /> # '''اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی''': مرگ / متعلقات مرگ / ((حسن الخاتمة)) / ((شرائط حسن الخاتمة)) / ((استقامت تا لحظه مرگ)) / اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رنج و سختی دائمی دنیا برای مومن تا لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> {{متن حدیث|4- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الْأَمْرِ حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَجُلًا مِنْ آلِ عُثْمَانَ كَانَ سَبَّابَةً لِعَلِيٍّ ع فَحَدَّثَتْنِي مَوْلَاةٌ لَهُ كَانَتْ تَأْتِينَا قَالَتْ لَمَّا احْتُضِرَ قَالَ مَا لِي وَ لَهُمْ قُلْتُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ مَا لَهُ قَالَ هَذَا فَقَالَ لِمَا أُرِيَ مِنَ الْعَذَابِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً}} هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَا وَ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ ثَبَاتُ الشَّيْ‏ءِ فِي الْقَلْبِ وَ إِنْ صَلَّى وَ صَامَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((اوج کراهت از ولایت)) / اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((مشاهده عذاب در احتضار)) / مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار<br /> # '''شرط ایمان به تحکیم قلبی ولایت''': <br /> # '''بی‌اثری عبادات بدون ولایت قلبی''': <br /> # '''سرنوشت سبّاب علی(ع) هنگام احتضار''': <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / ((کشف حقیقت هنگام احتضار)) / حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ<br /> # '''رابطه تسلیم قلبی با نجات اخروی''': <br /> # '''حکمت نمایش عذاب برای منکران ولایت''': <br /> # '''اهمیت ثبات عقیدتی بر صرف اعمال ظاهری''':<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ...}}<br /> # مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ ناصبی<br /> # عاقبت ناصبی<br /> # عذاب سب کننده امیرالمومنین<br /> # لحظه رسیدن روح به گلوگاه (جان دادن)، اوج کراهت دشمن اهل بیت<br /> # مشاهده عذاب توسط ناصبی در لحظه مرگ<br /> # عذاب برزخی ناصبی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # بی‌ارزش بودن عبادات ناصبی بدون ایمان به ولایت<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> {{متن حدیث|5- شي، تفسير العياشي عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا أَحَدُكُمْ حِينَ يَبْلُغُ نَفْسُهُ هَاهُنَا يَنْزِلُ عَلَيْهِ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أُعْطِيتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى مَنْزِلِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَسْكَنِكَ‏ فِي الْجَنَّةِ وَ انْظُرْ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ع رُفَقَاؤُكَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 178<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت ملک‌الموت به تحقق امید مؤمن<br /> # بشارت ملک‌الموت به زوال ترس مؤمن<br /> # گشایش باب بهشت برای محتضر مؤمن<br /> # نمایش منزل بهشتی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # معرفی پیامبر و ائمه به عنوان رفیقان اخروی<br /> # تفسیر بشارت دنیوی به مشاهدات احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه نمایش پاداش پیش از مرگ کامل<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام احتضار<br /> # حکمت معرفی رفقای اخروی در بالین<br /> # اهمیت دیدار ائمه برای تسکین محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}<br /> # قبض روح مومن<br /> # گفتگوی ملک الموت با مومن در لحظه مرگ<br /> # بشارت ملک الموت به مومن در لحظه جان دادن<br /> # بشارت ملک الموت به امنیت مومن در لحظه مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت در لحظه مرگ در قبر مومن<br /> # مومن و مشاهده جایگاه خود در بهشت در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین{{ع}}، همراهان مومن در دنیا و آخرت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # قبر، منزل مومن<br /> # بهشت، مسکن مومن<br /> # پیامبراکرم، امام علی و حسنین، رفقای مومن در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> {{متن حدیث|6- شي، تفسير العياشي عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع مَا يُصْنَعُ بِأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَكَانَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَكَانَهُ مِنَّا إِلَّا أَنْ يَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا ثُمَّ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ أَ لَا أُبَشِّرُكَ يَا أَبَا حَمْزَةَ فَقُلْتُ بَلَى جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع مَعَهُ يَقْعُدُ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ مَا تَعْرِفُنِي أَنَا رَسُولُ اللَّهِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَمَا أَمَامَكَ خَيْرٌ لَكَ مِمَّا خَلَّفْتَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ أَمِنْتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ هَجَمْتَ عَلَيْهِ «1» أَيَّتُهَا الرُّوحُ اخْرُجِي إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَ رِضْوَانِهِ وَ يَقُولُ لَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِثْلَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَ لَا أُخْبِرُكَ بِذَلِكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ قَوْلِ اللَّهِ: (الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ ..) الْآيَةَ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) أي انتهيت إليه بغتة على غفلة منك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو نشانه مشاهده منزلت<br /> # حضور پیامبر و علی در بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر به زوال ترس مؤمن<br /> # بشارت پیامبر به تحقق امید مؤمن<br /> # دعوت پیامبر به سوی روح الله<br /> # تأیید علی بر سخنان پیامبر در بالین<br /> # تفسیر بشارت به آیه تقوا و ایمان<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مشاهده منزلت تا احتضار<br /> # حکمت حضور مشترک پیامبر و علی<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام مرگ<br /> # اهمیت اطمینان بخشی به محتضر مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # بشارت‌های امام باقر به رخدادهای لحظه مرگ برای مومن<br /> # حضور پیامبر و امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت رسول خدا از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # بشارت امیرالمومنین به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت امیرالمومنین از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # تفسیر قرآن توسط امام<br /> # علم امام به قرآن<br /> # علم امام به غیب (احوالات مرگ)<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|7- جا، المجالس للمفيد عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَهْدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: دَخَلَ الْحَارِثُ الْهَمْدَانِيُّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ ع فِي نَفَرٍ مِنَ الشِّيعَةِ وَ كُنْتُ فِيهِمْ فَجَعَلَ الْحَارِثُ يَتَّئِدُ فِي مِشْيَتِهِ وَ يَخْبِطُ الْأَرْضَ بِمِحْجَنِهِ وَ كَانَ مَرِيضاً فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ كَانَتْ لَهُ مِنْهُ مَنْزِلَةٌ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ يَا حَارِثُ فَقَالَ نَالَ الدَّهْرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنِّي وَ زَادَنِي أَوْباً غَلِيلًا اخْتِصَامُ أَصْحَابِكَ بِبَابِكَ قَالَ وَ فِيمَ خُصُومَتُهُمْ قَالَ فِيكَ وَ فِي الثَّلَاثَةِ مِنْ قَبْلِكَ «2» فَمِنْ مُفْرِطٍ مِنْهُمْ غَالٍ وَ مُقْتَصِدٍ تَالٍ وَ مِنْ مُتَرَدِّدٍ مُرْتَابٍ لَا يَدْرِي أَ يُقْدِمُ أَمْ يُحْجِمُ فَقَالَ حَسْبُكَ يَا أَخَا هَمْدَانَ أَلَا إِنَّ خَيْرَ شِيعَتِي النَّمَطُ «3» الْأَوْسَطُ إِلَيْهِمْ يَرْجِعُ الْغَالِي وَ بِهِمْ يَلْحَقُ التَّالِي فَقَالَ لَهُ الْحَارِثُ لَوْ كَشَفْتَ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي الرَّيْنَ عَنْ قُلُوبِنَا وَ جَعَلْتَنَا فِي ذَلِكَ عَلَى بَصِيرَةٍ مِنْ أَمْرِنَا قَالَ قَدْكَ‏ فَإِنَّكَ امْرُؤٌ مَلْبُوسٌ عَلَيْكَ إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُعْرَفُ بِالرِّجَالِ بَلْ بِآيَةِ الْحَقِّ فَاعْرِفِ الْحَقَّ تَعْرِفْ أَهْلَهُ يَا حَارِثُ إِنَّ الْحَقَّ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ وَ الصَّادِعَ «4» بِهِ مُجَاهِدٌ وَ بِالْحَقِّ أُخْبِرُكَ فَأَرْعِنِي سَمْعَكَ ثُمَّ خَبِّرْ بِهِ مَنْ كَانَتْ لَهُ حَصَانَةٌ مِنْ أَصْحَابِكَ أَلَا إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ وَ صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ قَدْ صَدَّقْتُهُ وَ آدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَ الْجَسَدِ ثُمَّ إِنِّي صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ فِي أُمَّتِكُمْ حَقّاً فَنَحْنُ الْأَوَّلُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَ نَحْنُ خَاصَّتُهُ يَا حَارِثُ وَ خَالِصَتُهُ وَ أَنَا صَفْوُهُ وَ وَصِيُّهُ وَ وَلِيُّهُ وَ صَاحِبُ نَجْوَاهُ وَ سِرِّهِ أُوتِيتُ فَهْمَ الْكِتَابِ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ وَ عِلْمَ الْقُرُونِ وَ الْأَسْبَابِ وَ اسْتُودِعْتُ أَلْفَ مِفْتَاحٍ يَفْتَحُ كُلُّ مِفْتَاحٍ أَلْفَ بَابٍ يُفْضِي كُلُّ بَابٍ إِلَى أَلْفِ عَهْدٍ «5» وَ أُيِّدْتُ وَ اتُّخِذْتُ وَ أُمْدِدْتُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ نَفْلًا وَ إِنَّ ذَلِكَ لَيَجْرِي لِي وَ لِمَنْ تَحَفَّظَ «6» مِنْ ذُرِّيَّتِي مَا جَرَى اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ حَتَّى يَرِثَ اللَّهُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْهَا وَ أُبَشِّرُكَ يَا حَارِثُ لَتَعْرِفُنِي عِنْدَ الْمَمَاتِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ وَ عِنْدَ الْمُقَاسَمَةِ قَالَ الْحَارِثُ وَ مَا الْمُقَاسَمَةُ قَالَ مُقَاسَمَةُ النَّارِ أُقَاسِمُهَا قِسْمَةً صَحِيحَةً أَقُولُ هَذَا وَلِيِّي فَاتْرُكِيهِ وَ هَذَا عَدُوِّي فَخُذِيهِ ثُمَّ أَخَذَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع بِيَدِ الْحَارِثِ - فَقَالَ يَا حَارِثُ أَخَذْتُ بِيَدِكَ كَمَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِيَدِي فَقَالَ لِي وَ قَدْ شَكَوْتُ إِلَيْهِ حَسَدَ قُرَيْشٍ وَ الْمُنَافِقِينَ لِي إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَخَذْتُ بِحَبْلِ اللَّهِ وَ بِحُجْزَتِهِ يَعْنِي عِصْمَتَهُ مِنْ ذِي الْعَرْشِ تَعَالَى وَ أَخَذْتَ أَنْتَ يَا عَلِيُّ بِحُجْزَتِي وَ أَخَذَ ذُرِّيَّتُكَ بِحُجْزَتِكَ وَ أَخَذَ شِيعَتُكُمْ بِحُجَزِكُمْ فَمَا ذَا يَصْنَعُ اللَّهُ بِنَبِيِّهِ وَ مَا يَصْنَعُ نَبِيُّهُ بِوَصِيِّهِ خُذْهَا إِلَيْكَ يَا حَارِثُ قَصِيرَةٌ مِنْ طَوِيلَةٍ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَكَ مَا اكْتَسَبْتَ يَقُولُهَا ثَلَاثاً فَقَامَ الْحَارِثُ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَ يَقُولُ مَا أُبَالِي بَعْدَهَا مَتَى لَقِيتُ الْمَوْتَ أَوْ لَقِيَنِي.}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(2)في كشف الغمّة ص 123 هكذا: قال: فى شأنك و البلية من قبلك. و في ذيل ص 3 من الأمالي للمفيد جعله بدلا عما في المتن.}}<br /> <br /> {{عربی|(3)النمط: جماعة من الناس أمرهم واحد.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) صدع بالحق. تكلم به جهارا.}}<br /> <br /> {{عربی|(5) في نسخة: الف الف.}}<br /> <br /> {{عربی|(6) في نسخة: استحفظ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 180<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن محمد بن علي بن مهدي و غيره عن محمد بن علي بن عمرو مثله}} «2» <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|يتّئد أي يتثبّت و يتأنّى من التؤدة و في ما يتأوّد أي يتعوج و خبطه ضربه شديدا و المحجن كمنبر العصا المعوجة و أوب كفرح غضب و في ما أوارا و غليلا و الأوار بالضم حرارة الشمس و حرارة العطش و الغليل الحقد و الضغن و حرارة الحب و الحزن و أحجم عنه كفّ أو نكص هيبة و قد إذا كانت اسمية تكون على وجهين اسم فعل مرادفة ليكفي نحو قولهم قدني درهم و اسم مرادف لحسب ذكره الفيروزآبادي و قال أرعني سمعك و راعني استمع لمقالي قوله ع نفلا أي زائدا على ما أعطيت من الفضائل و الكرائم قوله ع قبلا أي مقابلة و عيانا و قوله ع تخاله أي تظنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اختلاف شیعیان درباره منزلت امیرالمؤمنین(ع)<br /> # توصیه امام علی(ع) به اعتدال در اعتقاد<br /> # شناخت حق به جای شناخت دین از طریق افراد<br /> # اعلام مقام صدیقیت اول امام علی(ع)<br /> # سپرده شدن هزار مفتاح دانش به امام علی(ع)<br /> # جریان شب قدر برای امام و فرزندانش<br /> # مقاسمه آتش توسط امام علی(ع) در قیامت<br /> # تمسک پیامبر(ص) به خدا و امام به پیامبر<br /> # همراهی انسان با کسی که دوستش دارد<br /> # آرامش حارث همدانی پس از شنیدن سخنان امام<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت اعتدال در اعتقادات مذهبی<br /> # معیار شناخت دین از طریق حق<br /> # فلسفه وراثت علم و ولایت در اهل‌بیت<br /> # رابطه محبت با سرنوشت اخروی انسان<br /> # نقش امام در نجات شیعیان در قیامت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی امیرالمومنین با حارث همدانی پیرامون جایگاه خود و مومنان پس از مرگ<br /> # دیدگاه سه گروه از شیعیان نسبت به مقام و منزلت امیرالمومنین<br /> # ناراحتی حارث از افراط، تفریط و تشکیک شیعیان نسبت به امیرالمومنین<br /> # بهترین شیعیان امیرالمومنین از منظر آن حضرت<br /> # میانه روها بهترین شیعیان امیرالمومنین<br /> # لازمه شناخت اهل حق، شناخت خود حق<br /> # تصدیق پیامبر توسط امیرالمومنین، قبل از خلقت آدم{{ع}}<br /> # امیرالمومنین، نخستین دوست پیامبر در امت اسلام<br /> # اهل بیت، خاص‌ترین و برگزیده‌ترین بندگان خدا<br /> # امیرالمومنین، وصی پیامبر<br /> # امیرالمومنین، صاحب سر و مناجات پیامبر<br /> # علم امیرالمومنین به قرآن<br /> # علم امیرالمومنین به قرون و اسباب<br /> # گستره علم امام<br /> # تایید امامان با شب قدر<br /> # مژده امیرالمومنین به شناخت آن حضرت توسط حارث در هنگام مرگ و پس از آن<br /> # امیرالمومنین تقسیم کننده اهل آتش <br /> # عدالت امیرالمومنین در تقسیم اهل آتش<br /> # همنشینی انسان پس از مرگ با کسی که او را دوست دارد<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین مقسم بهشت و جهنم<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|8- فس، تفسير القمي أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا يَمُوتُ مُوَالٍ لَنَا مُبْغِضٌ لِأَعْدَائِنَا إِلَّا وَ يَحْضُرُهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَيَرَوْنَهُ وَ يُبَشِّرُونَهُ وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ مُوَالٍ لَنَا يَرَاهُمْ بِحَيْثُ يَسُوؤُهُ وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ قَوْلُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع لِحَارِثٍ الْهَمْدَانِيِ‏: يَا حَارِ هَمْدَانَ مَنْ يَمُتْ يَرَنِي *** مِنْ مُؤْمِنٍ أَوْ مُنَافِقٍ قُبُلًا.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 181<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) هنگام مرگ موالیان<br /> # بشارت پیامبر(ص) و ائمه(ع) به موالیان هنگام مرگ<br /> # رؤیت دشمنان اهل‌بیت(ع) از ائمه به شکل ناخوشایند<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط مؤمن و منافق هنگام مرگ<br /> # شرط بغض دشمنان برای حضور ائمه(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با تجربه مرگ<br /> # تفاوت تجربه مرگ مؤمن و منافق<br /> # اهمیت بغض دشمنان در کنار محبت اهل‌بیت(ع)<br /> # نقش ائمه(ع) در آرامش روانی هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت تولی و تبری<br /> # نقش و اثر تولی و تبری در هنگام مرگ<br /> # اهمیت بغض دشمنان اهل بیت<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # حضور پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ به مومن محتضر<br /> # کیفیت مرگ مومن<br /> # مشاهده اهل بیت توسط محتضر، مومن یا منافق<br /> # مشاهده اهل بیت با چهره ناراحت توسط منافق در حال احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و منافق در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|9- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْمَرَاغِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ السَّبِيعِيِّ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ حُبِّي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ يَا حَارِثُ أَ تُحِبُّنِي قُلْتُ نَعَمْ وَ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَمَا لَوْ بَلَغَتْ نَفْسُكَ الْحُلْقُومَ رَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا أَذُودُ «1» الرِّجَالَ عَنِ الْحَوْضِ ذَوْدَ غَرِيبَةِ الْإِبِلِ لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا مَارٌّ عَلَى الصِّرَاطِ بِلِوَاءِ الْحَمْدِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ ص لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ: «2».}}<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي المفيد عن المرزباني عن عبد الله بن الحسن عن محمد بن رشيد قال آخر شعر قاله السيد بن محمد رحمه الله قبل وفاته بساعة و ذلك أنه أغمي عليه و اسود لونه ثم أفاق و قد ابيض وجهه و هو يقول‏: «أحب الذي من مات من أهل وده *** تلقاه بالبشرى لدى الموت يضحك‏». «و من مات يهوي غيره من عدوه *** فليس له إلا إلى النار مسلك‏». «أبا حسن تفديك نفسي و أسرتي *** و مالي و ما أصبحت في الأرض أملك‏». «أبا حسن إني بفضلك عارف *** و إني بحبل من هواك لممسك‏»}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار حارث همدانی با امیرالمؤمنین(ع)<br /> # اظهار محبت حارث به امیرالمؤمنین(ع)<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط محبان هنگام مرگ<br /> # راندن مردم از حوض توسط امیرالمؤمنین(ع)<br /> # حمل لوای حمد توسط امیرالمؤمنین(ع) در صراط<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با رؤیت امام هنگام مرگ<br /> # نقش امیرالمؤمنین(ع) در حوض کوثر<br /> # مقام امیرالمؤمنین(ع) در پیشاپیش پیامبر(ص)<br /> # پاداش محبت اهل‌بیت(ع) در آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # عشق حارث همدانی به امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین، حامل لوای حمد<br /> # امیرالمومنین و حوض کوثر<br /> # مشاهده امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # منازل امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|10- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ أَخِيهِ عَلِيٍّ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَابُورَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ فِي الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ذَلِكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص يَرَى مَا يَسُرُّهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَمَا تَرَى الرَّجُلَ إِذَا يَرَى مَا يَسُرُّهُ فَتَدْمَعُ عَيْنُهُ وَ يَضْحَكُ:}}.<br /> <br /> {{متن حدیث|كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن علي بن الحكم عن معاوية بن وهب مثله: «2»- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر فضالة مثله- مع، معاني الأخبار ابن الوليد عن الصفار عن ابن معروف عن علي بن مهزيار عن فضالة مثله}} «3».<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اشک ریختن چشم مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر(ص) توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # دیدن امور مسرت‌بخش توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # خندیدن مؤمن هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه اشک با شادی درونی هنگام مرگ<br /> # حکمت نمایش بشارت‌ها به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفسیر واکنش‌های ظاهری مؤمن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر(ص) در تجربه مرگ مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # گریان شدن چشم مومن در لحظه مرگ<br /> # گریه مومن محتضر از شوق مشاهده پیامبراکرم<br /> # حضور پیامبر بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر <br /> # ولایت تکوینی پیامبر<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> {{متن حدیث|11- فس، تفسير القمي {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً}} قَالَ إِذَا حَضَرَ الْمُؤْمِنَ الْوَفَاةُ نَادَى مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي}} راضِيَةً بِوَلَاءِ عَلِيٍ‏ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَلَا يَكُونُ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا اللُّحُوقُ بِالنِّدَاءِ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 183<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ندای الهی به نفس مطمئنه هنگام مرگ<br /> # رضایت از ولایت علی(ع) در ندای الهی<br /> # رضایت از ثواب در ندای الهی<br /> # دعوت به ورود در زمره بندگان الهی<br /> # دعوت به ورود در بهشت هنگام مرگ<br /> # انحصار همت مؤمن در پیوستن به ندای الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با اطمینان قلبی هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت الهی برای زدودن دلواپسی<br /> # اهمیت ولایت در تحقق رضایت متقابل<br /> # تأثیر ندای الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احتضار مومن<br /> # ندای الهی به مومن هنگام احتضار<br /> # خطاب «نفس مطمئنة» به مومن هنگام احتضار از سوی خدا<br /> # رضایت نفس مومن هنگام بازگشت به خدا به ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین در هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در دخول به بهشت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة}}<br /> # پیوستن به عبادالله در بهشت، تمام همت مومن محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> {{متن حدیث|12- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تمسک به دستورات الهی برای غبطه هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده آنچه مؤمن دوست دارد هنگام مرگ<br /> # بشارت الهی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # روشنی چشم مؤمن با بشارت الهی<br /> # محبت به لقای الهی پس از بشارت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تقوا با غبطه هنگام مرگ<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) برای آرامش مؤمن<br /> # تأثیر بشارت الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> # اهمیت استقامت برای دیدار پیامبر(ص) هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تمسک به اوامر الهی<br /> # وجوب اطاعت اطاعت از اوامر الهی<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت الهی به مومن محتضر<br /> # روشنی چشم مومن هنگام اختضار<br /> # عشق مومن محتضر به پیوستن به پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|13- ير، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ يَحْيَى الْخَثْعَمِيِّ عَنْ بُرَيْدِ «1» بْنِ مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع (اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ)، فَقَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَمُوتُ وَ لَا كَافِرٍ فَيُوضَعُ فِي قَبْرِهِ حَتَّى يُعْرَضَ عَمَلُهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَى عَلِيٍّ ع فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَى آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَى الْعِبَادِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) بريد - وزان زبير - بن معاوية العجليّ، أبو القاسم، عربى، روى عن أبي عبد اللّه و أبى جعفر عليهما السلام، مات في حياة أبي عبد اللّه عليه السلام و قيل: فى سنة 150، و الرجل وجه من وجوه أصحابنا، و فقيه من أكابر فقهائنا، له محل عند الأئمّة عليهم السلام، قال الكشّيّ: إنّه ممن اتفقت العصابة على تصديقه، و ممن انقادوا له بالفقه، و روى أخبارا كثيرة في فضله و توثيقه عن الأئمّة، يوجد ترجمته في ص 155 من رجال الكشّيّ، و في ص 81 من النجاشيّ، و فصل الفاضل المامقاني ترجمته في ج 1 ص 164 فليراجع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عرضه اعمال مؤمن و کافر بر پیامبر(ص)<br /> # عرضه اعمال بر امام علی(ع) پس از مرگ<br /> # عرضه اعمال بر همه ائمه(ع) به ترتیب<br /> # زمان عرضه اعمال پیش از دفن میت<br /> # شمول عرضه اعمال بر مؤمن و کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با نظارت بر اعمال بندگان<br /> # فلسفه عرضه اعمال بر معصومین(ع)<br /> # اهمیت آگاهی از حضور ائمه(ع) در برزخ<br /> # تفسیر آیه عرضه اعمال بر مؤمنین<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه{{متن قرآن|اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}<br /> # عرضه اعمال در قبر<br /> # عرضه اعمال مومن و کافر هنگام مرگ بر پیامبر و امام علی<br /> # اهمیت پذیرش نبوت پیامبر و ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> {{متن حدیث|14- سن، المحاسن أَبِي عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِاللَّهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع مَا بَيْنَ مَنْ وَصَفَ هَذَا الْأَمْرَ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيُقَالُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ قَدِمْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَتَخَوَّفُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ إِنَّ أَمَامَكَ لَإِمَامَ صِدْقٍ اقْدَمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ ع}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مؤمن پس از مرگ<br /> # زوال ترس‌های مؤمن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) در برزخ<br /> # معرفی امام علی(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با آرامش در مرگ<br /> # اهمیت امید به لقای معصومین(ع)<br /> # فلسفه بشارت الهی به مؤمنان<br /> # تأثیر اعتقاد بر تجربه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بشارت به مومن هنگام مرگ<br /> # رسیدن مومن به آرزوهای خود در هنگام مرگ<br /> # بشارت به امنیت مومن در هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|15- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ «3» عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَلِيدِ النَّخَعِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي ع أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ‏ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ - وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ - وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}} فَنَحْنُ وَ اللَّهِ ذُرِّيَّةُ رَسُولِ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|(3) عقبة بضم العين و سكون القاف.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 184<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # مشاهده مؤمن از حقایق شادی‌بخش هنگام مرگ<br /> # شهادت امام صادق(ع) بر سخن امام باقر(ع)<br /> # اهل‌بیت به عنوان ذریه پیامبر در آیه ۳۸ سوره رعد<br /> # غبطه و روشنی چشم مؤمن در لحظه احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا لحظه مرگ<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین جان‌کندن<br /> # اهمیت انتساب اهل‌بیت(ع) به پیامبر(ص)<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رسیدن مومن به خوشبختی با رسیدن جان او به گلوگاه<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}}<br /> # اهل بیت، ذریه رسول خدا<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|16- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ شَجَرَةَ «1» أَخِي بَشِيرٍ النَّبَّالِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يُعَايِنَ مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) هو شجرة بن ميمون بن أبي أراكة النبال الوابشى، مولاهم الكوفيّ، ثقة و من وجوه الاصحاب و أجلائهم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # نزدیکی مؤمن به مشاهده آنچه چشم او را روشن می‌کند<br /> # قرب لحظه مرگ با دیدن حقایق شادی‌بخش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا هنگام جان‌کندن<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین احتضار<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده قریب‌الوقوع حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|17- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْزَنُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ «2».}}<br /> <br /> {{عربی|(2) رواه الكليني كما يأتي تحت رقم 55.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت امنیت از غم دنیا هنگام جان‌کندن<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور حضرت فاطمه(س) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آغاز بشارت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تسلی مؤمن با یادآوری پایان رنج دنیوی<br /> # رابطه ایمان با حضور معصومان(ع) هنگام مرگ<br /> # اهمیت بشارت به اهل‌بیت(ع) برای تسکین جان‌کندن<br /> # حکمت اعلام امنیت از غم در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # در امان بودن مومن از غم و اندوه دنیا هنگام رسیدن جانش به گلوگاه<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور فاطمه زهرا بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|18- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ الطَّائِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهَةً لِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ وَ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ فَيَنْقَطِعُ عَنْهُ أَهْوَالُ الدُّنْيَا وَ مَا كَانَ يُحَاذِرُ مِنْهَا وَ يُقَالُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا فَاطِمَةَ فَلَا تَذْكُرْهَا.}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله و في آخره و يقال له أمامك رسول الله ص و علي و الأئمة.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اوج نفرت دشمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # اوج شادی مؤمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # قطع اهوال دنیا از مؤمن در احتضار<br /> # قطع ترس‌های دنیوی از مؤمن در احتضار<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) برای مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تضاد واکنش مؤمن و کافر به ولایت<br /> # فلسفه تشدید احساسات متضاد در لحظه مرگ<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت قطع اهوال دنیا برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دشمنی کافر با ولایت<br /> # بغض کافر از ولایت<br /> # شدیدترین حالت نفرت دشمن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، شدیدترین حالت دشمنی کافر با ولایت<br /> # مرگ کافر<br /> # مرگ دشمن ولایت<br /> # مرگ مومن<br /> # مرگ مومن ولایتمدار<br /> # بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت<br /> # نفش ولایت در بروز حالات دشمنی و شادمانی در انسان در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت در لحظه مرگ<br /> # انقطاع هراس دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # انقطاع خوف از مشکلات دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و تهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نوزدهم==<br /> {{متن حدیث|19- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِمَّا أُرَدِّدُ هَذَا الْكَلَامَ عَلَيْكُمْ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ‏ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ يَأْتِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع فَيَقُولَانِ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَأَمَامَكَ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 185<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تکرار امام صادق(ع) تعلیم لحظه مرگ<br /> # رسیدن جان به گلو آستانه غبطه مؤمن<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن محتضر<br /> # حضور امام علی(ع) نزد مؤمن محتضر<br /> # بشارت امنیت از ترس‌ها هنگام احتضار<br /> # بشارت تحقق آرزوها برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت تکرار تعالیم مرگ برای مؤمنان<br /> # فلسفه تأخیر غبطه تا لحظه جان‌کندن<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت بشارت دوگانه در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حیا و شرم امام از تکرار یادآوری مرگ اصحاب به آنها<br /> # مرگ، فاصله میان مومن و رسیدن به خوشبختی و شادمانی<br /> # امان مومن از خوف دنیا در لحظه مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر و امیرمومنان به عدم خوف و امنیت مومن محتضر <br /> # جایگاه پیامبر و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرمومنان<br /> <br /> ==حدیث بیستم==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|20- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَا وَ الْمُعَلَّى بْنُ خُنَيْسٍ فَقَالَ يَا عُقْبَةُ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا هَذَا الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْوَرِيدِ قَالَ ثُمَّ اتَّكَأَ وَ غَمَزَ إِلَيَّ الْمُعَلَّى أَنْ سَلْهُ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ فَأَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى فَرَدَّدَ عَلَيْهِ بضعة عشر [بِضْعَ عَشْرَةَ] مَرَّةً أَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى «1» فَقَالَ فِي كُلِّهَا يَرَى لَا يَزِيدُ عَلَيْهَا ثُمَّ جَلَسَ فِي آخِرِهَا فَقَالَ يَا عُقْبَةُ قُلْتُ لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ فَقَالَ أَبَيْتَ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّمَا دِينِي مَعَ دَمِي فَإِذَا ذَهَبَ دَمِي كَانَ ذَلِكَ وَ كَيْفَ بِكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ كُلَّ سَاعَةٍ وَ بَكَيْتُ فَرَقَّ لِي فَقَالَ يَرَاهُمَا وَ اللَّهِ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَنْ هُمَا فَقَالَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع يَا عُقْبَةُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ أَبَداً حَتَّى تَرَاهُمَا.}}<br /> <br /> (1) في الكافي: فقلت له بضع عشر مرة: أى شي‏ء يرى؟.<br /> (2) في المصدر: فيقدم عليه. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # انحصار قبولی عمل در ولایت اهل‌بیت(ع)<br /> # نزدیکی لحظه مرگ به مشاهدۀ حقایق<br /> # اصرار راوی برای دانستن مشاهدات احتضار<br /> # مشاهدۀ پیامبر(ص) و امام علی(ع) هنگام مرگ<br /> # حتمیت دیدار مؤمن با پیامبر(ص) و علی(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معرفت برای آرامش در مرگ<br /> # رابطۀ ایمان با بشارت‌های برزخی<br /> # تردید امام در افشای حقایق غیبی<br /> # رحمت امام به شاگرد مشتاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در پذیرش اعمال<br /> # مشاهدات محتضر هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر مومن یا کافر<br /> # مهربانی امام با اصحاب خود<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> ===بخش دوم:===<br /> {{متن حدیث|قُلْتُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمَا الْمُؤْمِنُ أَيَرْجِعُ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ لَا بَلْ يَمْضِي أَمَامَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَقُولَانِ شَيْئاً جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ نَعَمْ يَدْخُلَانِ جَمِيعاً عَلَى الْمُؤْمِنِ فَيَجْلِسُ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ رَأْسِهِ وَ عَلِيٌّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَيُكِبُّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي خَيْرٌ لَكَ مِمَّا تَتْرُكُ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَنْهَضُ رَسُولُ اللَّهِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ «2» عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا حَتَّى يُكِبَّ عَلَيْهِ فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الَّذِي كُنْتَ تُحِبُّنِي أَمَا لَأَنْفَعُكَ «3» ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَا إِنَّ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. قُلْتُ: أَيْنَ هَذَا جُعِلْتُ فِدَاكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ؟ قَالَ: فِي سُورَةِ يُونُسَ قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 186<br /> <br /> {{عربی|(3) في المصدر: لانفعنك. م.}}<br /> {{عربی|شي، تفسير العياشي عن عقبة بن خالد مثله}} <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|إنما ديني مع دمي المراد بالدم الحياة أي لا أترك طلب الدين ما دمت حيا فإذا ذهب دمي أي مت كان ذلك أي ترك الطلب أو المعنى أنه إنما يمكنني تحصيل الدين ما دمت حيا فقوله فإذا ذهب دمي استفهام إنكاري أي بعد الموت كيف يمكنني طلب الدين و في شي، تفسير العياشي فإذا ذهب ديني كان ذلك فالمعنى أن ديني مقرون بحياتي فمع عدم الدين فكأني لست بحي فقوله كان ذلك أي كان الموت و في الكافي «1» إنما ديني مع دينك فإذا ذهب ديني كان ذلك أي إن ديني إنما يستقيم إذا كان موافقا لدينك فإذا ذهب ديني لعدم علمي بما تعتقده كان ذلك أي الخسران و الهلاك و العذاب الأبدي أشار إليه مبهما لتفخيمه و أما استشهاده ع بالآية فالظاهر أنه فسر البشرى في الحياة الدنيا بما يكون عند الموت و يحتمل أن يكون ع فسر البشرى في الآخرة بذلك لأن تلك الحالة من مقدمات النشأة الآخرة فالبشرى في الحياة الدنيا بالمنامات الحسنة كما ورد في أخبار أخر أو بما بشر الله في كتبه و على لسان أنبيائه و الأول أظهر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم بازگشت مؤمن پس از مشاهده<br /> # ورود پیامبر(ص) و علی(ع) بر بالین مؤمن<br /> # نشستن پیامبر(ص) بر سر مؤمن محتضر<br /> # نشستن علی(ع) بر پای مؤمن محتضر<br /> # بشارت پیامبر(ص) به برتری آخرت<br /> # بشارت علی(ع) به سود ولایت<br /> # استشهاد به آیه بشارت در سوره یونس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تجسم حضور معنوی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت محبت علی(ع) برای نجات<br /> # رابطه ایمان و تقوا با بشارت برزخی<br /> # تفسیر عرفانی آیه بشارت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عاقبت بخیری مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور پیامبراکرم نزد سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرمومنان کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضور همزمان پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر<br /> # بشارت امیرمومنان به مومن محتضر<br /> # تصریح قرآن به بشارت‌ به مومن هنگام احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ...}}<br /> <br /> ==حدیث بیست و یکم==<br /> {{متن حدیث|21- سن، المحاسن مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ الْخَطَّابِ الْكُوفِيِّ وَ مُصْعَبٍ الْكُوفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِسَدِيرٍ «2» وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ وَ عَجَّلَ رُوحَهُ إِلَى الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى سُرُوراً «3» أَوْ تَبَيَّنَ لَهُ النَّدَامَةُ وَ الْحَسْرَةُ إِلَّا أَنْ يُعَايِنَ مَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ وَ أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ «4» رُوحِهِ فَيُنَادِي رُوحَهُ فَتَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَمَا يُحِسُّ بِخُرُوجِهَا وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ لِمَنْ كَانَ وَرِعاً مُوَاسِياً لِإِخْوَانِهِ وَصُولًا لَهُمْ «1» وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ وَرِعٍ وَ لَا وَصُولٍ «2» لِإِخْوَانِهِ قِيلَ لَهُ مَا مَنَعَكَ مِنَ الْوَرَعِ وَ الْمُوَاسَاةِ لِإِخْوَانِكَ أَنْتَ مِمَّنِ انْتَحَلَ الْمَحَبَّةَ بِلِسَانِهِ وَ لَمْ يُصَدِّقْ ذَلِكَ بِفِعْلٍ وَ إِذَا لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع لَقِيَاهُمَا مُعْرِضَيْنِ مُقَطِّبَيْنِ فِي وَجْهِهِ غَيْرَ شَافِعَيْنِ لَهُ قَالَ سَدِيرٌ مَنْ جَدَعَ اللَّهُ أَنْفَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَهُوَ ذَاكَ «3».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 187<br /> <br /> (2) في المصدر: و لا وصولا. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: فهو ذلك. م.<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|جدع الأنف أي قطعه كناية عن المذلة أي من أذله الله يكون كذلك و يحتمل أن يكون من استفهاما أي من يكون كذلك فقوله جدع الله أنفه جملة دعائية فأجاب ع بأنه هو الذي ذكرت لك سابقا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فاصله کوتاه مرگ تا مشاهده سرنوشت<br /> # حضور دو فرشته نگهبان هنگام مرگ<br /> # فرا آمدن ملک‌الموت برای قبض روح<br /> # خروج آسان روح مؤمن از بدن<br /> # استشهاد به آیه نفس مطمئنه<br /> # شرط ورع و مواسات برای آرامش مرگ<br /> # بازخواست از مدعی محبت بی‌عمل<br /> # اعراض پیامبر(ص) و امام علی(ع) از مؤمن بی‌عمل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ورع با آرامش احتضار<br /> # اهمیت مواسات برادران در پذیرش ایمان<br /> # تفاوت ادعای زبانی و تصدیق عملی<br /> # پیامد اعراض معصومین در برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ملک الموت مامور قبض روح<br /> # قبض روح توسط ملک الموت در حضور دیگر فرشتگان<br /> # کیفیت قبض روح<br /> # کیفیت خروج روح توسط ملک الموت<br /> # عدم احساس خروج روح از بدن توسط مومن<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة ...}}<br /> # اختصاص مقام رضای مومن از خدا و بالعکس به مومنانی با سه خصلت<br /> # توبیخ غیر اهل ورع در هنگام احتضار<br /> # توبیخ غیر یاری کنندگان مومنان در هنگام احتضار<br /> # عدم کفایت اظهار محبت به مومن بدون عمل<br /> # لزوم تصدیق محبت لسانی با عمل<br /> # مواجهه غیر اهل ورع با پیامبراکرم و امیرمومنان در آخرت<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از غیر اهل ورع<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از محب بی عمل<br /> # جایگاه پیامبر اسلام و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث بیست و دوم==<br /> {{متن حدیث|22- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْتَعِينُوا عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَإِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِمَا هُوَ عَلَيْهِ لَوْ قَدْ صَارَ فِي حَدِّ الْآخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِ الدُّنْيَا عَنْهُ فَإِذَا كَانَ فِي ذَلِكَ الْحَدِّ عَرَفَ أَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعِيمَ وَ الْكَرَامَةَ مِنَ اللَّهِ وَ الْبُشْرَى بِالْجَنَّةِ وَ أَمِنَ مِمَّنْ كَانَ يَخَافُ وَ أَيْقَنَ أَنَّ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ مَنْ خَالَفَ دِينَهُ عَلَى بَاطِلٍ هَالِكٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''توصیه به تقوا و ورع''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و تهذیب نفس''')<br /> # '''استعانت به ورع برای استقامت دینی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و سلوک دینی''')<br /> # '''استعانت به اجتهاد در طاعت الهی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و عبادات''')<br /> # '''بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (شادی مؤمن محتضر در آستانه آخرت) / بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت<br /> # '''قطع تعلق دنیا هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / قطع تعلق دنیا هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده نعیم و کرامت الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / مشاهده نعیم و کرامت الهی<br /> # '''بشارت بهشت در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت بهشت در لحظه احتضار<br /> # '''امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / امنیت از ترس‌های گذشته<br /> # '''یقین به حقانیت دین خود''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به حقانیت دین خود<br /> # '''یقین به هلاکت مخالفان دین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به هلاکت مخالفان دین<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ورع با استقامت بر ولایت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و ولایت''')<br /> # '''اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ''': مرگ / الاستعداد للموت / الحث علی الاستعداد للموت / اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ<br /> # '''تبدیل ترس به امنیت در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس به امنیت در احتضار<br /> # '''کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت<br /> # '''حکمت شادی مؤمن در لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادی مؤمن در لحظه مرگ / فلسفه شادی مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تقوا<br /> # لزوم استعانت از خدا در تلاش در راه اطاعت از او<br /> # لزوم استعانت از خدا در ورع<br /> # بیشترین حال خوشبختی هنگام مرگ و انقطاع از دنیا<br /> # یقین به حقانیت اسلام در لحظه مرگ<br /> # یقین به بطلان مخالفان با اسلام در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در آستانه مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و سوم==<br /> {{متن حدیث|23- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى «4» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَمَا إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ ثُمَّ قَالَ لَا بَلْ إِلَى هَاهُنَا وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ فَيَأْتِيهِ الْبَشِيرُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 188<br /> <br /> {{عربی|(4) قتيبة مصغرا، و أعشى بفتح الهمزة، و سكون العين، و فتح الشين، بعدها الف مقصورة، قال النجاشيّ في ص 223 من رجاله: قتيبة بن محمّد الاعشى المؤدّب، أبو محمّد المقرى، مولى الازد، ثقة، عين، روى عن أبي عبد اللّه عليه السلام، له كتاب يرويه عدة من أصحابنا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ (نقش محبت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار)<br /> # '''نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار<br /> # '''رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / (سختی و حساسیت لحظات احتضار) / رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس<br /> # '''ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر<br /> # '''بشارت امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت امنیت از ترس‌های گذشته<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ (ولایت و امنیت روانی)<br /> # '''حکمت تاخیر بشارت تا آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (تأخیر بشارت به محتضر مؤمن) / حکمت تأخیر بشارت تا آستانه مرگ<br /> # '''تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در آخرت<br /> # اثر حب اهل بیت در لحظه جان دادن<br /> # بیشترین زمان نیاز انسان به محبت اهل بیت<br /> # بشارت به محب اهل بیت به عدم خوف و امان در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث بیست و چهارم==<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن بِالْإِسْنَادِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ بَشِيرٍ الْكُنَاسِيِّ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ حَدَّثَ أَصْحَابُكُمْ أَنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو برای آغاز شادی<br /> # کوتاهی فاصله مؤمن تا لحظه غبطه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تسلی مؤمنان با نزدیکی پاداش<br /> # تأکید بر قطعیت شادی پس از مرگ<br /> # اهمیت صبر تا آستانه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و پنجم==<br /> {{متن حدیث|25- صح، صحيفة الرضا عليه السلام عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مَنْ أَحَبَّنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يُحِبُّ وَ مَنْ أَبْغَضَنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وعده امام علی(ع) به حضور در بستر مرگ دوستداران<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت دلپذیر برای محبان<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت ناخوشایند برای دشمنان<br /> # تضاد کیفیت حضور امام علی(ع) بر اساس محبت یا بغض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با کیفیت تجربه مرگ<br /> # تجسم حضور معنوی امام علی(ع) هنگام احتضار<br /> # اهمیت ولایت برای آرامش در لحظات واپسین زندگی<br /> # تضاد واکنش محب و مبغض به حضور امام علی(ع)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و کافر در حال احتضار<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط مومن<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط کافر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث بیست و ششم==<br /> {{متن حدیث|26- شي، تفسير العياشي مُحَمَّدٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَ مَبْشُورَةٌ كَذَا نُزِلَ بِهَا عَلَى مُحَمَّدٍ ص أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا يَسْتَبْشِرُونَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى قُرَّةِ عَيْنٍ وَ أَمَّا الْفُجَّارُ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى خِزْيِ اللَّهِ إِيَّاهُمْ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نقل امام باقر از نزول آیه ۱۸۵ آل عمران با افزوده بر پیامبر<br /> # عمومیت بشارت برای همه امت اسلام هنگام مرگ<br /> # بشارت به شادی چشم برای مؤمنان محتضر<br /> # بشارت به رسوایی الهی برای فجار محتضر<br /> # تضاد محتوای بشارت بر اساس ایمان یا فجور<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت دریافت بشارت برای همه انسان‌ها<br /> # تفاوت کیفیت بشارت بر اساس عمل<br /> # رابطه ایمان با محتوای بشارت هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت دوگانه در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فانی شدن همه نفوس<br /> # عمومیت بشارت به همه امت در لحظه مرگ<br /> # بشارت‌های لحظه احتضار<br /> # بشارت به مومنان به چشم روشنی در هنگام احتضار<br /> # بشارت به فجار به رسوایی در هنگام احتضار<br /> <br /> ==حدیث بیست و هفدهم==<br /> {{متن حدیث|27- شي، تفسير العياشي عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ : {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ: هُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت پیامبر(ص) در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کشف حقایق در لحظه مرگ<br /> # مشاهده حقایق در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در لحظه مرگ<br /> # ایمان همه اهل کتاب به مسیح در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، شاهد بر اعمال مسیحیان در قیامت<br /> # شهادت پیامبر بر سایر امت‌ها<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # تفسیر شهید در آیه {{متن قرآن|...وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} به پیامبر اسلام<br /> <br /> ==حدیث بیست و هشتم==<br /> {{متن حدیث|28- شي، تفسير العياشي عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ فِي عِيسَى ع {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} فَقَالَ: إِيمَانُ أَهْلِ الْكِتَابِ إِنَّمَا هُوَ لِمُحَمَّدٍ (ص).}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت حضرت عیسی(ع) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت انبیا در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # کشف حقایق بر اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر اعمال اهل کتاب در آخرت<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر امت‌های دیگر<br /> # جایگاه پیامبر اسلام در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> <br /> ==حدیث بیست و نهم==<br /> {{متن حدیث|29 شي، تفسير العياشي عَنِ الْمَشْرِقِيِّ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}} يَعْنِي بِذَلِكَ مُحَمَّداً ص أَنَّهُ لَا يَمُوتُ يَهُودِيٌّ وَ لَا نَصْرَانِيٌّ أَبَداً حَتَّى يَعْرِفَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَنَّهُ قَدْ كَانَ بِهِ كَافِراً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی یهود به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # ایمان حتمی نصارا به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # معرفت اهل کتاب به کفر گذشته خود هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # پشیمانی اهل کتاب از انکار در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # روشن شدن حقایق بر اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # شناخت پیامبر اسلام توسط اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # حقانیت پیامبر اسلام<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام قبل از مرگ<br /> # علم اهل کتاب به کفر خود به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی ام==<br /> {{متن حدیث|30- شي، تفسير العياشي عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ مِنْ جَمِيعِ الْأَدْيَانِ يَمُوتُ إِلَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ حَقّاً مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام باقر(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # مشاهده حتمی پیامبر(ص) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # مشاهده حتمی امام علی(ع) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # عمومیت مشاهده برای پیشینیان و پسینیان<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # رابطه مشاهده معصومین با لحظه احتضار<br /> # اهمیت ولایت در تجربه مرگ همه انسان‌ها<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) و امام علی(ع) در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # حقانیت پیامبراسلام<br /> # حقانیت امیرمومنان<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # افضلیت پیامبراسلام<br /> # افضلیت امیرمومنان<br /> # برتری دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # روشن شدن حقانیت پیامبر اسلام و امیرمومنان بر پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # شاهد بودن پیامبراسلام بر اعمال همه امت‌ها در قیامت<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین عموم محتضرین<br /> # علم امام<br /> # علم امام به تفسیر قرآن<br /> # علم امام به غیب<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و یکم==<br /> {{متن حدیث|31- شي، تفسير العياشي عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَيَأْتِي الرَّجُلَ مِنْ أَوْلِيَائِنَا عِنْدَ مَوْتِهِ يَأْتِيهِ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ لِيَصُدَّهُ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ‏ فَيَأْبَى اللَّهُ لَهُ ذَلِكَ وَ كَذَلِكَ قَالَ اللَّهُ: {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 189<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فرا آمدن شیطان نزد دوستداران اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ<br /> # وسوسه شیطان از راست و چپ بستر مرگ<br /> # هدف شیطان منحرف کردن مؤمن از ولایت<br /> # امتناع الهی از موفقیت شیطان در احتضار<br /> # استشهاد به آیه ۲۷ سوره ابراهیم<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حفاظت الهی از مؤمنان در لحظات احتضار<br /> # رابطه ولایت با استقامت در برابر وسوسه<br /> # اهمیت ثبات بر ایمان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تثبیت الهی در آستانه برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیطان هنگام احتضار اولیای الهی<br /> # کیفیت حضور شیطان نزد محتضر مومن<br /> # تلاش شیطان بر انحراف مومن در هنگام احتضار<br /> # نقش ایمان به خدا در برابر وسوسه‌های شیطان<br /> # عدم موفقیت شیطان در انحراف مومن در لحظه مرگ<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}<br /> <br /> ==حدیث سی و دوم==<br /> {{متن حدیث|32- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «1» قَالَ: كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ ع جُلُوساً فَقَامَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ وَ خَرَجَ فَأَخَذَ بِعِضَادَتَيِ الْبَابِ «2» فَسَلَّمَ فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ وَ إِنَّكُمْ لَعَلَى دِينِ اللَّهِ وَ دِينِ مَلَائِكَتِهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ قَالَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَعِينُوا عَلَى ذَلِكَ بِوَرَعٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام به شیعیان<br /> # اظهار علاقه امام به شیعیان<br /> # ریح شیعه<br /> # روح شیعه<br /> # استشمام ریح شیعه توسط امام<br /> # علاقه امام به ریح شیعیان<br /> # علاقه امام به روح شیعیان<br /> # حب امام به ارواح شیعیان<br /> # باز شدن چشم برزخی با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به حنجره<br /> # اهمیت تقوا<br /> # اهمیت ورع<br /> # نقش تقوا و ورع در عاقبت بخیری<br /> <br /> ==حدیث سی و سوم==<br /> {{متن حدیث|33- م، تفسير الإمام عليه السلام {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ}} قَالَ الْإِمَامُ ع: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِاللَّهِ فِي رَدِّهِمْ نُبُوَّةَ مُحَمَّدٍ ص وَ وَلَايَةَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ آلِهِمَا ع وَ ماتُوا عَلَى كُفْرِهِمْ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ يُوجِبُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُمُ الْبُعْدَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ السَّحْقَ مِنَ الثَّوَابِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ الْمَلَائِكَةِ يَلْعَنُونَهُمْ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ كُلٌّ يَلْعَنُهُمْ لِأَنَّ كُلًّا مِنَ الْمَأْمُورِينَ الْمُنْتَهِينَ يَلْعَنُونَ الْكَافِرِينَ وَ الْكَافِرُونَ أَيْضاً يَقُولُونَ لَعَنَ اللَّهُ الْكَافِرِينَ فَهُمْ فِي لَعْنِ أَنْفُسِهِمْ أَيْضاً خالِدِينَ فِيها فِي اللَّعْنَةِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ يَوْماً وَ لَا سَاعَةً وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ لَا يُؤَخَّرُونَ سَاعَةً إِلَّا يَحِلُ‏ بِهِمُ الْعَذَابُ}} <br /> <br /> {{عربی|(1) هو حفص بن سليمان الأسدى الكوفيّ الغاضرى- بمعجمتين- و هو حفص بن أبي داود القارى، صاحب عاصم، و يقال له: حفيص، أورده هكذا ابن حجر في ص 118 من التقريب و قال بعد ذلك: متروك الحديث مع إمامته في القراءة، من الثامنة، مات سنة ثمانين و له تسعون انتهى. و في هامش التقريب: و هو ثبت في القراءة عند ابن معين و أحمد، و متروك في الحديث عند البخارى و غيره، وثقه ثقة وكيع، قال الذهبي: هو في نفسه صادق غير أنّه لم يتقين الحديث، قال حنبل بن إسحاق، عن أحمد قال: ما به بأس، و روى أبو عليّ الصواف، عن عبد اللّه، عن أبيه قال: هو صالح اه. أقول: أورده الشيخ بالعنوان في أصحاب الصادق عليه السلام و قال: أسند عنه و أورده أيضا في باب الكنى من أصحاب الباقر عليه السلام.}}<br /> <br /> === بخش اول حدیث ===<br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ...}}<br /> # عاقبت کفر به خدا<br /> # لعنت خدا بر کافران<br /> # لعنت خدا بر منکرین ولایت امام علی<br /> # لعنت خدا بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امام علی<br /> # محرومیت از پاداش، عاقبت منکر ولایت<br /> # دوری از رحمت الهی عاقبت منکر ولایت<br /> # عواقب انکار نبوت پیامبر در آخرت<br /> # عواقب انکار ولایت امام علی در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # لعنت فرشتگان بر کافران به خدا در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر اسلام <br /> # مقام و جایگاه امام علی<br /> # لعنت عموم مردم بر کافران در آخرت<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران نبوت پیامبر<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران ولایت امام علی<br /> # لعنت کافران بر کافران در آخرت<br /> # خلود ابدی کفار در آتش<br /> # لعنت ابدی به کفار<br /> # عدم تخفیف در عذاب اخروی کفار<br /> # عدم مهلت در نزول عذاب به کفار<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ هَؤُلَاءِ الْكَاتِمِينَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ الْجَاحِدِينَ لِحِلْيَةِ عَلِيٍّ وَلِيِّ اللَّهِ إِذَا أَتَاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ أَرْوَاحَهُمْ أَتَاهُمْ بِأَفْظَعِ الْمَنَاظِرِ وَ أَقْبَحِ الْوُجُوهِ فَيُحِيطُ بِهِمْ عِنْدَ نَزْعِ أَرْوَاحِهِمْ مَرَدَةُ شَيَاطِينِهِمْ الَّذِينَ كَانُوا يَعْرِفُونَهُمْ ثُمَّ يَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ أَبْشِرِي أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ الْكَافِرَةُ بِرَبِّهَا بِجَحْدِ نُبُوَّةِ نَبِيِّهَا ص وَ إِمَامَةِ عَلِيٍّ وَصِيِّهِ ع بِلَعْنَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ غَضَبٍ ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَ طَرْفَكَ وَ انْظُرْ فَيَرَى دُونَ الْعَرْشِ مُحَمَّداً ص عَلَى سَرِيرٍ بَيْنَ يَدَيْ عَرْشِ الرَّحْمَنِ وَ يَرَى عَلِيّاً ع عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ سَائِرَ الْأَئِمَّةِ ع عَلَى مَرَاتِبِهِمُ الشَّرِيفَةِ بِحَضْرَتِهِ ثُمَّ يَرَى الْجِنَانَ قَدْ فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ يَرَى الْقُصُورَ وَ الدَّرَجَاتِ وَ الْمَنَازِلَ الَّتِي تَقْصُرُ عَنْهَا أَمَانِيُّ الْمُتَمَنِّينَ فَيَقُولُ لَهُ لَوْ كُنْتَ لِأَوْلِيَائِكَ مُوَالِياً كَانَتْ رُوحُكَ يُعْرَجُ بِهَا إِلَى حَضْرَتِهِمْ وَ كَانَ يَكُونُ مَأْوَاكَ فِي تِلْكَ الْجِنَانِ وَ كَانَتْ تَكُونُ مَنَازِلُكَ «1» [فِيهَا] و أولياؤك وَ [أُولَئِكَ‏] مُجَاوِرُوكَ وَ مُقَارِبُوكَ فَانْظُرْ فَيُرْفَعُ حُجُبُ الْهَاوِيَةِ «2» فَيَرَاهَا بِمَا فِيهَا مِنْ بَلَايَاهَا وَ دَوَاهِيهَا وَ عَقَارِبِهَا وَ حَيَّاتِهَا وَ أَفَاعِيهَا وَ صُرُوفِ عَذَابِهَا وَ نَكَالِهَا فَيُقَالُ لَهُ فَتِلْكَ إِذاً مَنَازِلُكَ ثُمَّ تَمَثَّلُ لَهُ شَيَاطِينُهُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَانُوا يُغْوُونَهُ وَ يَقْبَلُ مِنْهُمْ مُقَرَّنِينَ هُنَاكَ فِي الْأَصْفَادِ «3» وَ الْأَغْلَالِ فَيَكُونُ مَوْتُهُ بِأَشَدِّ حَسْرَةٍ وَ أَعْظَمِ أَسَفٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 190<br /> <br /> (2) عضادتا الباب: خشبتاه من جانبيه.<br /> <br /> (1) الموجود في التفسير المطبوع هكذا: و كانت تكون منازلك فيها، و إذ كنت على مخالفتهم فقد حرمت حضرتهم و منعت مجاورتهم، و تلك منازلك، و اولئك مجاوروك و مقاربوك فانظر إلخ. و هو الصحيح. فليراجع ص 238 من تفسير الإمام المطبوع سنة 1315 و ص 223 من المطبوع في هامش تفسير عليّ بن إبراهيم.<br /> <br /> (2) من أسماء جهنم، معرفة ممنوعة من الصرف، و تدخلها أل للمح الصفة فيقال: الهاوية.<br /> <br /> (3) قرنه أي جمعه و شدده يقال: قرنت الأسارى في الحبال. و الاصفاد: ما يوثق به الاسير من قد أو قيد أو غل.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح کفار<br /> # مواجهه کفار با چهره‌های زشت شیاطین در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر کفار در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران نبوت پیامبر اسلام<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران ولایت امام علی<br /> # مشاهده مقام و درجات پیامبر و اهل بیت توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده بهشت و منازل آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده جهنم و عذاب‌های آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # کنار رفتن حجاب‌های جهنم و مشاهده ان توسط کافر محتضر<br /> # نشان دادن جایگاه کافر در دوزخ به او در لحظه مرگ<br /> # تجسم شیاطین برای کافر در لحظه مرگ<br /> # محصور شدن کافر در عذاب‌های برزخی پس از مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # همراه شدن مرگ کافر با غم و اندوه و ناله عمیق<br /> <br /> ==حدیث سی و چهارم==<br /> {{متن حدیث|34- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيَأْتِيَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ فَاتَكَ فَأَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الْآخِرَةِ فَقَدْ أَشْرَفْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَامَكَ سَلَفُ «4» صِدْقٍ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ إِبْرَاهِيمُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 191<br /> <br /> (4) السلف: كل من تقدمك بالموت من آبائك و ذوى قرابتك و لذا سمى الصدر الأول بالسلف الصالح، و منه الحديث: ابشر بالسلف الصالح مرافقة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و على و فاطمة عليهما السلام؛ قاله الطريحى في المجمع.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشتی در لحظه جان دادن<br /> # فانی شدن آرزوهای دنیوی در لحظه مرگ<br /> # رسیدن به امیدهای اخروی در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم، امام علی و حضرت ابراهیم در پیش روی محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> <br /> ==حدیث سی و پنجم==<br /> {{متن حدیث|35- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ عَادَيْتُمْ فِينَا الْآبَاءَ وَ الْأَبْنَاءَ وَ الْأَزْوَاجَ وَ ثَوَابُكُمْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا إِذَا بَلَغَتِ النَّفْسُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش حب اهل بیت<br /> # لحظه جان دادن، بیشترین لحظه نیاز به حب اهل بیت<br /> # حب اهل بیت<br /> # اهمیت حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و ششم==<br /> {{متن حدیث|36- قب، المناقب لابن شهرآشوب زُرَيْقٌ «1» عَنِ الصَّادِقِ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}} قَالَ هُوَ أَنْ يُبَشِّرَاهُ بِالْجَنَّةِ عِنْدَ الْمَوْتِ يَعْنِي مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً ع.}}<br /> <br /> (1) اختلف في ضبطه فالنجاشيّ على تقديم المهملة، مصغر «رزق» و الشيخ بتقديم المعجمة، مصغر «زرق».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}}<br /> # علم امام به قرآن<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # بشارت به مومن در زندگی دنیا<br /> # بشارت پیامبر و امام علی به مومن محتضر به بهشت<br /> # حضور پیامبر و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث سی و هفتم==<br /> {{متن حدیث|37 الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ عَنِ الْبَاقِرَيْنِ ع قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا «2».}}<br /> <br /> (2) للحديث ذيل يأتي في خبر 43.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم خروج روح از جسم قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سی و هشتم==<br /> {{متن حدیث|38 الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ بِالْإِسْنَادِ عَنْ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ عَنْ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ ع وَ رَوَى الشَّعْبِيُّ وَ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْهُ ع وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مشاهده امام علی توسط عموم محتضران<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت امام علی<br /> <br /> ==حدیث سی و نهم==<br /> {{متن حدیث|39 سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنِ الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ع ذَاكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَيَرَى مَا يَسُرُّ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت اشک چشم محتضر<br /> # مشاهده پیامبر اسلام توسط محتضر<br /> # اشک خوشحالی محتضر هنگام مشاهده رسول الله<br /> # حضور پیامبر اسلام بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث چهلم==<br /> {{متن حدیث|40- لي، الأمالي للصدوق حَمْدَوَيْهِ وَ إِبْرَاهِيمُ مَعاً عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ فُضَيْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «3» عَنِ الشَّعْبِيِّ «4» عَنِ الْحَارِثِ‏ الْأَعْوَرِ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ يَا أَعْوَرُ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ جَاءَ بِي وَ اللَّهِ حُبُّكَ قَالَ أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ لِشُكْرِهَا أَمَا إِنَّهُ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يَكْرَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ لِيَ الشَّعْبِيُّ بَعْدُ أَمَا إِنَّ حُبَّهُ لَا يَنْفَعُكَ وَ بُغْضَهُ لَا يَضُرُّكَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 192<br /> <br /> {{عربی|(3) تقدم ترجمته في الباب تحت رقم 32 فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) بفتح الشين و سكون العين المهملة نسبة الى شعب او شعبان، قال ابن منظور في مادة «شعب» من لسان العرب: شعبان: بطن من همدان، تشعب من اليمن، اليهم ينسب عامر الشعبى على طرح الزائد. و قيل: شعب جبل باليمن و هو ذو شعبين، فمن كان منهم بالكوفة يقال لهم: الشعبيون منهم عامر بن شراحيل الشعبى، و عداده في الهمدان؛ و من كان منهم بالشام يقال لهم: الشعبانيون؛ و من كان منهم باليمن يقال لهم: آل ذى شعبين؛ و من كان منهم بمصر و المغرب يقال لهم: الاشعوب.<br /> انتهى. و قال السويدى في صفحة 18 من السبائك: الشعبيون: بطن من ولد عمرو بن حسان ابن عمرو الحميري قال الجوهريّ: كان عمرو بن حسان قد نزل هو و ولده جبلا باليمن ذا شعبتين فنسبوا إليه، ثمّ تفرقوا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام علی<br /> # آثار حب امیرالمومنین <br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان و مبغضان آن حضرت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و یکم==<br /> {{متن حدیث|41- كش، رجال الكشي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَيُّوبَ عَنِ الْعَمْرَكِيِّ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ حَضَرَ أَحَدَ ابْنَيْ سَابُورَ وَ كَانَ لَهُمَا وَرَعٌ وَ إِخْبَاتٌ فَمَرِضَ أَحَدُهُمَا وَ لَا أَحْسَبُهُ إِلَّا زَكَرِيَّا بْنَ سَابُورَ قَالَ فَحَضَرْتُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ قَالَ فَبَسَطَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَلَمَّا قُمْتُ مِنْ عِنْدِهِ ظَنَنْتُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ أَخْبَرَهُ بِخَبَرِ الرَّجُلِ فَأَتْبَعَنِي بِرَسُولٍ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي خَبَرَ الرَّجُلِ الَّذِي حَضَرْتَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ أَيَّ شَيْ‏ءٍ سَمِعْتَهُ يَقُولُ قُلْتُ بَسَطَ يَدَهُ فَقَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> : كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن ابن فضال مثله «1».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ورع فرزندان سابور<br /> # علم امام به غیب<br /> # حکمت سفید شدن کف دست مومن هنگام مرگ<br /> # سفید شدن کف دست زکریا بن سابور هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهل و دوم==<br /> {{متن حدیث|42- كشف، كشف الغمة حَدَّثَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى السَّيِّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحِمْيَرِيِّ عَائِداً فِي عِلَّتِهِ الَّتِي مَاتَ فِيهَا فَوَجَدْتُهُ يُسَاقُ بِهِ وَ وَجَدْتُ عِنْدَهُ جَمَاعَةً مِنْ جِيرَانِهِ وَ كَانُوا عُثْمَانِيَّةً وَ كَانَ السَّيِّدُ جَمِيلَ الْوَجْهِ رَحْبَ الْجَبْهَةِ عَرِيضَ مَا بَيْنَ السَّالِفَيْنِ فَبَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ مِثْلُ النُّقْطَةِ مِنَ الْمِدَادِ ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تَزِيدُ وَ تَنْمِي حَتَّى طَبَّقَتْ وَجْهَهُ بِسَوَادِهَا فَاغْتَمَّ لِذَلِكَ مَنْ حَضَرَهُ مِنَ الشِّيعَةِ وَ ظَهَرَ مِنَ النَّاصِبَةِ سُرُورٌ وَ شَمَاتَةٌ فَلَمْ يَلْبَثْ بِذَلِكَ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى بَدَتْ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ وَجْهِهِ لُمْعَةٌ بَيْضَاءُ فَلَمْ تَزَلْ تَزِيدُ أَيْضاً وَ تَنْمِي حَتَّى أَسْفَرَ وَجْهُهُ وَ أَشْرَقَ وَ افْتَرَّ السَّيِّدُ «1» ضَاحِكاً مُسْتَبْشِراً فَقَالَ شعر: كَذَبَ الزَّاعِمُونَ أَنَّ عَلِيّاً***لَنْ يُنَجِّيَ مُحِبَّهُ مِنْ هَنَاتٍ «2» قَدْ وَ رَبِّي دَخَلْتُ جَنَّةَ عَدْنٍ‏. وَ عَفَا لِيَ الْإِلَهُ عَنْ سَيِّئَاتِي *** فَأَبْشِرُوا الْيَوْمَ أَوْلِيَاءَ عَلِيٍ‏. وَ تَوَالَوُا الْوَصِيَّ حَتَّى الْمَمَاتِ *** ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ تَوَلَّوْا بَنِيهِ‏ وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ بِالصِّفَاتِ‏ ثُمَّ أَتْبَعَ قَوْلَهُ هَذَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً حَقّاً أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ أَغْمَضَ عَيْنَهُ لِنَفْسِهِ فَكَأَنَّمَا كَانَتْ رُوحُهُ زُبَالَةً طَفِئَتْ أَوْ حَصَاةً سَقَطَتْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ قَالَ لِي أَبِي الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ وَ كَانَ أُذَيْنَةُ حَاضِراً فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ مَا مَنْ شَهِدَ كَمَنْ لَمْ يَشْهَدْ أَخْبَرَنِي وَ إِلَّا صَمَّتَا- الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ عَنْ جَعْفَرٍ ع أَنَّهُمَا قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى الْخَمْسَةَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا أَوْ تَسْخَنُ عَيْنُهَا فَانْتَشَرَ هَذَا الْحَدِيثُ فِي النَّاسِ فَشَهِدَ جِنَازَتَهُ وَ اللَّهِ الْمُوَافِقُ وَ الْمُفَارِقُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن يحيى بن علي بن عبد الجبار عن عمه محمد بن عبد الجبار عن علي عن أبيه الحسين بن عون مثله- قب، المناقب لابن شهرآشوب لَمَّا احْتُضِرَ السَّيِّدُ الْحِمْيَرِيُّ بَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ و ساق الحديث مثله و زاد بعد قوله واحدا بعد واحد بالصفات ثُمَّ قَالَ‏: أُحِبُّ الَّذِي مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِ وُدِّهِ *** تَلَقَّاهُ بِالْبُشْرَى لَدَى الْمَوْتِ يَضْحَكُ‏. وَ مَنْ كَانَ يَهْوَى غَيْرَهُ مِنْ عَدُوِّهِ*** فَلَيْسَ لَهُ إِلَّا إِلَى النَّارِ مَسْلَكٌ‏. الْقَصِيدَة}}<br /> <br /> {{عربی|فى البلاد فنزلت فرقة منهم بالكوفة فقيل لهم: الشعبيون على الأصل، و إليهم ينسب عامر الشعبى و إن كان عداده في همدان اه. و قال في شعبان بن عمرو بن زهير بن ابير بن الهميسع بن حمير: فبنو شعبان بطن من حمير و إليهم ينسب الشعبى إه. و الرجل عامر بن شراحيل، أبو عمرو من فقهاء العامّة وثقه ابن حجر في ص 247 من تقريبه، و قال: ثقة، مشهور، فقيه، فاضل، من الثالثة؛ قال مكحول فما رأيت أفقه منه؛ مات بعد المائة و له نحو من ثمانين انتهى. أقول: فصل ابن خلّكان ترجمته و مدحه و قال:<br /> و كانت ولادته سنة لست سنين خلت من خلافة عثمان، و قيل: سنة عشرين للهجرة و قيل: إحدى و ثلاثين.<br /> و روى عنه أنّه قال: ولدت سنة جلولاء و هي سنة تسع عشرة. و توفى بالكوفة سنة 104 و قيل: 103 و قيل: 107 و قيل: 106 و قيل 105، و كانت أمه من سبى جلولاء.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 193<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اوصاف ظاهری سید محمد حمیری<br /> # عیادت حسین بن عون از سید محمد حمیری<br /> # سختی مرگ<br /> # اثرات گناه در رنگ چهره مومن هنگام احتضار<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آمرزش گناهان به واسطه حب امیرالمومنین<br /> # نورانی شدن و درخشش چهره در اثر حب امام علی<br /> # اثرات حب امام علی در رنگ چهره هنگام احتضار<br /> # نجات مومن گناهکار به واسطه حب امام علی هنگام احتضار<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده و ورود در بهشت در هنگام احتضار<br /> # آسانی مرگ مومن محب علی<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پنج تن<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و سوم==<br /> {{متن حدیث|43- بشا، بشارة المصطفى مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ شَهْرَيَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْسِيِّ «1» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ الْأَحْمَسِيِّ «2» عَنْ عُبَيْدِ بْنِ كَثِيرٍ الْهِلَالِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ يَحْيَى بْنُ مُسَاوِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ ع قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تُفَارِقُ رُوحٌ جَسَدَ صَاحِبِهَا حَتَّى تَأْكُلَ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ أَوْ مِنْ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ وَ حِينَ تَرَى مَلَكَ الْمَوْتِ تَرَانِي وَ تَرَى عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً ع فَإِنْ كَانَ يُحِبُّنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِهِ إِنَّهُ كَانَ يُحِبُّنِي وَ يُحِبُّ أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنْ كَانَ يُبْغِضُنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ شَدِّدْ عَلَيْهِ إِنَّهُ كَانَ يُبْغِضُنِي وَ يُبْغِضُ أَهْلَ بَيْتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 195<br /> <br /> (1) الموجود في بشارة المصطفى المطبوع: «النرسى».<br /> <br /> (2) الموجود في بشارة المصطفى هكذا: «الاحمسى من أصل خطّ أبى سعيد بيده قال: أخبرنا أبو سعيد بن كثير الهلالى التمار».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهشت برزخی<br /> # جهنم برزخی<br /> # ثمار جنت<br /> # اعطای ثواب قبل از خروج روح از بدن<br /> # اعطای پاداش در حال احتضار<br /> # میوه‌های بهشتی<br /> # شجره زقوم<br /> # خوردن از میوه شجره زقوم قبل از خروج روح از بدن<br /> # عذاب زقوم قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # تناول از میوه‌های بهشتی قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # زمان شروع پاداش و عذاب برزخی محتضر<br /> # مشاهده پیامبر همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # مشاهده امیرالمومنین، فاطمه زهرا و حسنین همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # امر پیامبر به ارفاق ملک الموت در قبض روح محتضر محب اهل بیت<br /> # شفاعت پیامبر در هنگام قبض روح<br /> # رأفت پیامبر نسبت به محبان اهل بیت در هنگام قبض روح<br /> # امر پیامبر به سختگیری ملک الموت در قبض روح محتضر مبغض اهل بیت<br /> # اهمیت حب پیامبر و اهل بیت<br /> # نقش و اثر حب پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ<br /> # اثر حب اهل بیت در آسانی مرگ<br /> # اثر حب پیامبر و اهل بیت در سختی مرگ<br /> # اثر حب و بغض اهل بیت در رفتار ملک الموت با محتضر<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث چهل و چهارم==<br /> {{متن حدیث|44- فر، تفسير فرات بن إبراهيم عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ مُعَنْعَناً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا عَلِيُّ إِنَّ فِيكَ مَثَلًا مِنْ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ يَفْتَرِي عَلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَقُولَ فِيهِ الْحَقَّ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ إِنَّكَ عَلَى مَثَلِهِ لَا يَمُوتُ عَدُوُّكَ حَتَّى يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونَ عَلَيْهِ غَيْظاً وَ حُزْناً حَتَّى يُقِرَّ بِالْحَقِّ مِنْ أَمْرِكَ وَ يَقُولَ فِيكَ الْحَقَّ وَ يُقِرَّ بِوَلَايَتِكَ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ أَمَّا وَلِيُّكَ فَإِنَّهُ يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونُ لَهُ شَفِيعاً وَ مُبَشِّراً وَ قُرَّةَ عَيْنٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت امیرالمومنین<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در عالم قبر<br /> # اثر پذیرش ولایت امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # دشمنی با امیرالمومنین<br /> # اثر دشمنی با امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # اقرار دشمن امیرالمومنین به حقانیت آن حضرت هنگام احتضار<br /> # عدم منفعت اقرار به حقانیت امیرالمومنین برای دشمن او در حالت احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # شفاعت اهل بیت<br /> # شفاعت امیرالمومنین برای شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # بشارت امیرالمومنین به شیعه خود در هنگام احتضار<br /> # چشم روشنی امیرالمومنین به شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # شباهت امیرالمومنین به عیسی مسیح <br /> # ایمان آوردن تمامی افترا زنندگان به عیسی به آن حضرت قبل از مرگ (در حال احتضار)<br /> # اقرار تمام افترا زنندگان به عیسی به حقانیت آن حضرت در حال احتضار<br /> # عدم منفعت ایمان به عیسی و اقرار به حقانیت او برای افترا زنندگان به آن حضرت، در حال احتضار <br /> # خشم و حزن امیرالمومنین بر دشمن خود هنگام احتضار<br /> # اخبار پیامبر به غیب<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> # گستره علم پیامبر<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و پنجم==<br /> {{متن حدیث|45 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ قَالَ شَدِيداً أَلِيماً قَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يَبْدَؤُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ مِنْهُ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذِهِ مَلَائِكَةُ رَبِّي بِالتَّحِيَّاتِ وَ التُّحَفِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْكَ وَ هُمْ قِيَامٌ بَيْنَ يَدَيْكَ فَأْذَنْ لَهُمْ فِي الْجُلُوسِ فَقَالَ الرِّضَا ع اجْلِسُوا مَلَائِكَةَ رَبِّي ثُمَّ قَالَ لِلْمَرِيضِ سَلْهُمْ أُمِرُوا بِالْقِيَامِ بِحَضْرَتِي فَقَالَ الْمَرِيضُ سَأَلْتُهُمْ فَذَكَرُوا أَنَّهُ لَوْ حَضَرَكَ كُلُّ مَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ مِنْ مَلَائِكَتِهِ لَقَامُوا لَكَ وَ لَمْ يَجْلِسُوا حَتَّى تَأْذَنَ لَهُمْ هَكَذَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ غَمَّضَ الرَّجُلُ عَيْنَيْهِ وَ قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذَا شَخْصُكَ مَاثِلٌ لِي مَعَ أَشْخَاصِ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ بَعْدَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ ع وَ قَضَى الرَّجُلُ «1».}}<br /> <br /> (1) تقدم صدر الحديث مسندا عن كتاب المعاني في باب سكرات الموت تحت رقم 11.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام رضا از بیمار<br /> # رأفت امام رضا به اصحاب خود<br /> # توجه امام به اصحاب خود<br /> # دو گروه از مردم در مواجهه با مرگ<br /> # تقسیم موت به مستریح و مستراح<br /> # اقسام مرگ به لحاظ سختی و راحتی انسان پس از آن<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت در آسانی مرگ<br /> # اثر ایمان به خدا و ولایت پذیری در رسیدن به آرامش با مرگ<br /> # کیفیت حضور فرشتگان مرگ نزد محتضر<br /> # تواضع و سلام فرشتگان مرگ در محضر امام و بر بالین محتضر<br /> # مشاهده فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # اذن امام به فرشتگان مرگ جهت جلوس بر بالین محتضر<br /> # عدم جلوس فرشتگان مرگ نزد محتضر بدون اذن امام<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # اثرات تجدید ایمان به خدا و بیعت با امام در راحتی مرگ، قبل از مرگ<br /> # جایگاه و مقام امام رضا (ع) نزد خدای متعال<br /> # مقام و منزلت امام رضا نزد فرشتگان<br /> # افضلیت امام بر فرشتگان<br /> # قدرت تکلم محتضر با فرشتگان مرگ<br /> # شنیدن صدای فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # هدایت و راهنمایی مومن محتضر توسط امام جهت تسهیل در مرگ<br /> <br /> ==حدیث چهل و ششم==<br /> {{متن حدیث|46- وَ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ يَوْمٍ نِصْفَ النَّهَارِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ حُبُّكَ وَ اللَّهِ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً لَتَرَانِي فِي ثَلَاثِ مَوَاطِنَ حَيْثُ تَبْلُغُ نَفْسُكَ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # صداقت در حب امیرالمومنین<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان صادق آن حضرت در سه موضع در دنیا و آخرت<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در صراط<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در کنار حوض<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و هفتم==<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ يَحْضُرُهُ الْمَوْتُ إِلَّا وَكَّلَ بِهِ إِبْلِيسُ مِنْ شَيَاطِينِهِ مَنْ يَأْمُرُهُ «2» بِالْكُفْرِ وَ يُشَكِّكُهُ فِي دِينِهِ حَتَّى تَخْرُجَ نَفْسُهُ فَمَنْ كَانَ مُؤْمِناً لَمْ يَقْدِرْ عَلَيْهِ فَإِذَا حَضَرْتُمْ مَوْتَاكُمْ فَلَقِّنُوهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى يَمُوتَ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 196<br /> <br /> (2) في المصدر: من شيطانه أن يأمره إلخ. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیاطین ابلیس نزد محتضر<br /> # دستور شیاطین ابلیس به کافر شدن هر کسی که مرگش فرارسیده<br /> # تشکیک کردن شیاطین ابلیس در دین محتضر<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر کافر کردن محتضر مومن<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر تشکیک در دین محتضر مومن<br /> # دستور العمل امام به وابستگان محتضر جهت مقابله با شیاطین ابلیس<br /> # امر به تلقین شهادتین به محتضر جهت بقای او بر ایمان<br /> <br /> ==حدیث چهل و هشتم==<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: حَضَرَ رَجُلًا الْمَوْتُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُلَاناً قَدْ حَضَرَهُ الْمَوْتُ فَنَهَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَعَهُ نَاسٌ «3» مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى أَتَاهُ وَ هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ كُفَّ عَنِ الرَّجُلِ حَتَّى أَسْأَلَهُ‏ فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً فَقَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ السَّوَادُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ فَقَالَهُ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ خَفِّفْ عَنْهُ سَاعَةً حَتَّى أَسْأَلَهُ «1» فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً قَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ الْبَيَاضُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص غَفَرَ اللَّهُ لِصَاحِبِكُمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حَضَرْتُمْ مَيِّتاً فَقُولُوا لَهُ هَذَا الْكَلَامَ لِيَقُولَهُ}}<br /> <br /> (3) في المصدر: اناس م.<br /> <br /> (1) في المصدر: خفف عنه حتّى أسأله. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اطاعت ملک الموت از پیامبر<br /> # مشاهده فرشته مرگ در دنیا توسط پیامبر<br /> # گفتگوی پیامبر با فرشته مرگ در دنیا<br /> # اثر دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ}} در بخشش گناهان در حال احتضار<br /> # راهنمایی پیامبر به محتضر جهت بخشش گناهان او<br /> # دعای بخشیده شدن گناهان محتضر<br /> # سفارش به یاد دادن دعای آمرزش گناهان به محتضر<br /> # دعای مخصوص محتضر جهت راحت شدن مرگ او<br /> <br /> ==حدیث چهل و نهم==<br /> {{متن حدیث|49- كا، الكافي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَدِيرٍ الصَّيْرَفِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ يُكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ إِذَا أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ جَزِعَ عِنْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا وَلِيَّ اللَّهِ لَا تَجْزَعْ فَوَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ عَلَيْكَ مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ قَالَ وَ يُمَثَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمْ ع فَيُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ رُفَقَاؤُكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ فَيُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَيَقُولُ: {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} إِلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً}} بِالْوَلَايَةِ {{متن قرآن|مَرْضِيَّةً}} بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} يَعْنِي مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَمَا مِنْ شَيْ‏ءٍ «2» أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنِ اسْتِلَالِ رُوحِهِ وَ اللُّحُوقِ بِالْمُنَادِي.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 197<br /> <br /> (2) في المصدر: فما شي‏ء. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # عدم اکراه مومن از قبض روح خود<br /> # جزع و بی‌تابی مومن هنگام قبض روح<br /> # خطاب ملک الموت به مومن با عنوان یا ولی الله<br /> # فرشته مرگ مهربان‌تر و دلسوزتر نسبت به محتضر مومن از مادر مهربان<br /> # تمثل 5 تن نزد محتضر مومن به عنوان رفقای او<br /> # حضور 5 تن بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده 5 تن توسط محتضر مومن<br /> # معرفی 5 تن به مومن محتضر به عنوان رفقای او توسط ملک الموت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ...}}<br /> # رسیدن ندای الهی {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} به روح محتضر<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به بازگشت رضایتمندانه به سوی خدا<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به داخل شدن او در جمع محمد و اهل بیت او<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به دخول در بهشت<br /> # لبیک به دعوت منادی محبوب‌ترین چیز برای مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث پنجاهم==<br /> {{متن حدیث|50- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حِيلَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْكَلَامِ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ مَنْ شَاءَ اللَّهُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَنْ يَمِينِهِ وَ الْآخَرُ عَنْ يَسَارِهِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَهُوَ ذَا أَمَامَكَ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ مِنْهُ فَقَدْ أَمِنْتَ‏ مِنْهُ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ «1» فَيَقُولُ هَذَا مَنْزِلُكَ فِي الْجَنَّةِ فَإِنْ شِئْتَ رَدَدْنَاكَ إِلَى الدُّنْيَا وَ لَكَ فِيهَا ذَهَبٌ وَ فِضَّةٌ فَيَقُولُ لَا حَاجَةَ فِي الدُّنْيَا فَعِنْدَ ذَلِكَ يَبْيَضُّ لَوْنُهُ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ تَتَقَلَّصُ شَفَتَاهُ «2» وَ تَنْتَشِرُ مَنْخِرَاهُ وَ تَدْمَعُ عَيْنُهُ الْيُسْرَى فَأَيَّ هَذِهِ الْعَلَامَاتِ رَأَيْتَ فَاكْتَفِ بِهَا فَإِذَا خَرَجَتِ النَّفْسُ مِنَ الْجَسَدِ فَيُعْرَضُ عَلَيْهَا كَمَا يُعْرَضُ «3» عَلَيْهِ وَ هِيَ فِي الْجَسَدِ فَيَخْتَارُ الْآخِرَةَ فَيُغَسِّلُهُ فِيمَنْ يُغَسِّلُهُ وَ يُقَلِّبُهُ فِيمَنْ يُقَلِّبُهُ فَإِذَا أُدْرِجَ فِي أَكْفَانِهِ وَ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ خَرَجَتْ رُوحُهُ تَمْشِي بَيْنَ أَيْدِي الْقَوْمِ قُدُماً وَ تَلَقَّاهُ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَ يُبَشِّرُونَهُ بِمَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ مِنَ النَّعِيمِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ رُدَّ إِلَيْهِ الرُّوحُ إِلَى وَرِكَيْهِ ثُمَّ يُسْأَلُ عَمَّا يَعْلَمُ فَإِذَا جَاءَ بِمَا يَعْلَمُ فُتِحَ لَهُ ذَلِكَ الْبَابُ الَّذِي أَرَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ نُورِهَا وَ بَرْدِهَا وَ طِيبِ رِيحِهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأَيْنَ ضَغْطَةُ الْقَبْرِ فَقَالَ هَيْهَاتَ مَا عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ وَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْضَ لَتَفْتَخِرُ عَلَى هَذِهِ فَتَقُولُ وَطِئَ عَلَى ظَهْرِي مُؤْمِنٌ وَ لَمْ يَطَأْ عَلَى ظَهْرِكِ مُؤْمِنٌ وَ تَقُولُ لَهُ الْأَرْضُ لَقَدْ كُنْتُ «4» أُحِبُّكَ وَ أَنْتَ تَمْشِي عَلَى ظَهْرِي فَأَمَّا إِذَا وُلِّيتُكَ فَسَتَعْلَمُ مَا أَصْنَعُ بِكَ فَيُفْتَحُ لَهُ مَدَّ بَصَرِهِ «5».}}<br /> <br /> {{عربی|بيان يشكل الجمع بين هذا الخبر و خبر فاطمة بنت أسد و سعد بن معاذ إلا أن يقال كان ذلك العموم في صدر الإسلام ثم نسخه الله و رفعه عن كمل المؤمنين أو يخص المؤمن في هذا الخبر بالمعصومين «6» و يمكن أن يقال في خبر فاطمة أن النبي ص إنما فعل ذلك لما وعدها لمزيد اطمئنانها و الله يعلم.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 198<br /> <br /> (1) في المصدر: من الجنة. م.<br /> <br /> (2) أي انضمتا و انزوتا الى علو. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: كما عرض. م.<br /> <br /> (4) في المصدر: و اللّه لقد كنت. م.<br /> <br /> (5) في المصدر: فيفسح له مد بصره. و هو الأصحّ. م.<br /> <br /> (6) يبعده مورد الخبر؛ و يمكن أن يخصص المؤمنين بمن لم يأتوا ما يوجب الضغطة.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت در سمت راست و چپ محتضر<br /> # بشارت پیامبر به در امان بودن محتضر<br /> # بشارت پیامبر به رسیدن محتضر به آرزوهایش<br /> # مشاهده پیامبر توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر توسط محتضر<br /> # ولایت تکوینی پیامبر در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # بهشت منزلگاه مومن <br /> # گشوده شدن درب بهشت در قبر مومن<br /> # اعطای پاداش اعمال به مومن از لحظه مرگ<br /> # مخیر نمودن مومن محتضر در بازگشت به دنیا با داشتن طلا و نقره و رفتن به بهشت<br /> # اظهار بی‌نیازی مومن محتضر به دنیا و بازگشت به آن<br /> # نشانه‌های قبض روح مومن <br /> # نشانه‌های مرگ مومن<br /> # انتخاب آخرت به جای دنیا توسط روح مومن<br /> # خروج روح از بدن پس از کفن شدن جسم و قرار گرفتن در تابوت<br /> # استقبال ارواح مومنان از روح مومن هنگام تشییع و دفن<br /> # سلام ارواح مومنان به روح مومن و بشارت به نعمت‌های بهشتی<br /> # بازگشت روح به بدن پس از قرار گرفتن جسم در قبر<br /> # حتمی بودن سوال از میت در قبر<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت و استشمام رایحه خوش و نسیم خنک برای مومن در قبر پس از پاسخ به سوالات<br /> # افتخار زمین به قرار گرفتن مومن در دل او<br /> # عدم وجود فشار قبر برای مومن<br /> # خطاب زمین به مومن در عالم قبر به دوست داشتن او در حال حیات<br /> # سخن گفتن زمین با میت در عالم قبر<br /> # گشایش قبر مومن به وسعت آنچه آن را می‌بیند<br /> # جایگاه مومن در عالم برزخ<br /> # اهمیت ایمان و آثار آن در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و یکم==<br /> === بخش اول حدیث ===<br /> {{متن حدیث|51- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ مِنْكُمْ وَ اللَّهِ يُقْبَلُ وَ لَكُمْ وَ اللَّهِ يُغْفَرُ إِنَّهُ‏ لَيْسَ بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى السُّرُورَ وَ قُرَّةَ الْعَيْنِ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ وَ احْتُضِرَ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ ارْفُقْ بِهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ فَيُوَفِّقُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ وَ مَا ذَاكَ فَيَقُولُ وَلَايَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَيَقُولُ صَدَقْتَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ عَنْهُ «1» وَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَرْجُوهُ فَقَدْ أَدْرَكْتَهُ أَبْشِرْ بِالسَّلَفِ الصَّالِحِ مُرَافَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ ع ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا رَفِيقاً ثُمَّ يُنْزَلُ بِكَفَنِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ حَنُوطِهِ مِنَ الْجَنَّةِ بِمِسْكٍ أَذْفَرَ فَيُكَفَّنُ بِذَلِكَ الْكَفَنِ وَ يُحَنَّطُ بِذَلِكَ الْحَنُوطِ ثُمَّ يُكْسَى حُلَّةً صَفْرَاءَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فَتَحَ اللَّهُ لَهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ رَوْحِهَا وَ رَيْحَانِهَا ثُمَّ يُفْسَحُ لَهُ عَنْ أَمَامِهِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ نَمْ نَوْمَةَ الْعَرُوسِ عَلَى فِرَاشِهَا أَبْشِرْ بِرَوْحٍ وَ رَيْحَانٍ وَ جَنَّةِ نَعِيمٍ وَ رَبٍّ غَيْرِ غَضْبَانَ ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ وَ يَضْمَحِلُّ الْمُحِلُّونَ وَ قَلِيلٌ مَا يَكُونُونَ هَلَكَتِ الْمَحَاضِيرُ وَ نَجَا الْمُقَرَّبُونَ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع أَنْتَ أَخِي وَ مِيعَادُ مَا بَيْنِي وَ بَيْنَكَ وَادِي السَّلَامِ}} <br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر محمد بن سنان مثله بيان المحلون الذين لا يرون حرمة الأئمة ع و لا يتابعونهم قال الفيروزآبادي رجل محل منتهك للحرام أو لا يرى للشهر الحرام حرمة و يقال رجل محضير أي كثير العدو و المحاضير جمعه أي الذين يستعجلون في طلب الفرج بقيام القائم ع و المقربون بفتح الراء أي أهل التسليم و الانقياد فإنهم المقربون عند الله أو بكسر الراء أي الذين يقولون الفرج قريب و لا يستبطئونه.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 199<br /> <br /> (1) في المصدر: منه. م.<br /> <br /> (1) في نسخة: فأبغضه و اعنف عليه.<br /> <br /> (2) في نسخة: رقبتك.<br /> <br /> (3) في المصدر: فتح له من أبواب النار. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # امکان بخشش و آمرزش گنه کاران قبل از مرگ<br /> # حضور پیامبر بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر دوست داشتن و مدارا با محتضر محب اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # توفیق الهی به مومن محتضر جهت پاسخ مثبت به سوالات ملک الموت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط مومن محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت توسط محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آسانی مرگ با تصدیق ولایت مداری محتضر توسط ملک الموت<br /> # بشارت ملک الموت به در امان بودن محتضر ولایت مدار<br /> # مدارای ملک الموت با محتضر ولایت مدار<br /> # نزول کفن و حنوط بهشتی پس از جان دادن برای مومن محب اهل بیت<br /> # پاداش‌های برزخی مومن محب اهل بیت<br /> # پوشاندن جامه زرد بهشتی بر تن مومن پس از مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت به مومن محب اهل بیت پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # بشارت به آرامش و خوشبختی و بهره‌مندی از نعمات بهشتی به مومن محب اهل بیت در قبر<br /> # کیفیت گشایش قبر بر مومن محب اهل بیت<br /> # دیدار مومن محب اهل بیت با اهل بیت در جنان رضوی در عالم برزخ<br /> # همنشینی مومن محب اهل بیت با اهل بیت در عالم برزخ<br /> # رجعت<br /> # رجعت مومن محب اهل بیت<br /> # رجعت مومنان و محبان اهل بیت از بزرخ به دنیا پس از ظهور حضرت حجت<br /> # یاری مومنان محب اهل بیت به حضرت حجت پس از بازگشت از برزخ به دنیا<br /> # علی، برادر رسول خدا<br /> # اخوت پیامبر با امیرالمومنین<br /> # وادی السلام، وعده‌گاه پیامبر و امیرالمومنین<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ وَ إِذَا احْتُضِرَ الْكَافِرُ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَبْغِضْهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ‏ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ «1» وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ وَ أَعْنِفْ عَلَيْهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رِهَانِكَ «2» أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ مِنَ النَّارِ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ أَبْشِرْ يَا عَدُوَّ اللَّهِ بِسَخَطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَذَابِهِ وَ النَّارِ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ نَزَلَ بِكَ ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا عَنِيفاً ثُمَّ يُوَكِّلُ بِرُوحِهِ ثَلَاثَمِائَةِ شَيْطَانٍ كُلُّهُمْ يَبْزُقُ فِي وَجْهِهِ وَ يَتَأَذَّى بِرُوحِهِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فُتِحَ لَهُ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ «3» فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ قَيْحِهَا وَ لَهَبِهَا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبر نزد کافر محتضر <br /> # حضور امیرالمومنین نزد کافر محتضر<br /> # حضور جبرئیل نزد کافر محتضر<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر محتضر<br /> # بغض اهل بیت<br /> # آثار بغض و دشمنی با اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر بغض و سختگیری با محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # پاسخ منفی کافر محتضر به سوالات ملک الموت پیرامون ولایت اهل بیت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط کافر محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت کافر محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # سختی مرگ با انکار ولایت<br /> # بشارت ملک الموت به کافر محتضر از خوف و خشم و عذاب الهی<br /> # سختگیری ملک الموت با کافر محتضر<br /> # گماشته شدن 300 شیطان بر روح کافر محتضر و عذاب روح او<br /> # گشوده شدن دری از درهای آتش بر کافر پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # عذاب‌های برزخی کافر <br /> # سرنوشت کافر در عالم برزخ<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و دوم==<br /> {{متن حدیث|52- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْقَصِيرِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ مِيثَمٍ عَنْ عَبَايَةَ الْأَسَدِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيّاً ع يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا يُبْغِضُنِي عَبْدٌ أَبَداً يَمُوتُ عَلَى بُغْضِي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يَكْرَهُ وَ لَا يُحِبُّنِي عَبْدٌ أَبَداً فَيَمُوتُ عَلَى حُبِّي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يُحِبُّ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَعَمْ وَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْيَمِينِ}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # # حب و بغض امیرالمومنین<br /> # اثر حب و بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # حضور امیرالمومنین نزد محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره غضبناک توسط مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره‌ای دوست داشتنی توسط محب آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # کیفیت مشاهده چهره امیرالمومنین توسط محب و مبغض حضرت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و سوم==<br /> {{متن حدیث|53- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: كَانَ خَطَّابٌ الْجُهَنِيُّ خَلِيطاً لَنَا وَ كَانَ شَدِيدَ النَّصْبِ لِآلِ مُحَمَّدٍ ص‏ وَ كَانَ يَصْحَبُ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ أَعُودُهُ لِلْخُلْطَةِ وَ التَّقِيَّةِ فَإِذَا هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ فِي حَدِّ الْمَوْتِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا لِي وَ لَكَ يَا عَلِيُّ فَأَخْبَرْتُ بِذَلِكَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ «1».}}<br /> <br /> (1) ذكرت هذه الجملة في المصدر مرتين. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # همنشینی و معاشرت خطاب جهنی با ابن ابی یعفور<br /> # کیفیت احتضار خطاب جهنی<br /> # عداوت شدید خطاب جهنی با اهل بیت پیامبر<br /> # ناصبی بودن خطاب جهنی<br /> # اثر بغض و عداوت با اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # دشمنی نجده حروری با اهل بیت<br /> # مصاحبت خطاب جهنی با نجده حروری<br /> # مصاحبت با دشمنان اهل بیت<br /> # عیادت از دشمنان اهل بیت از روی تقیه<br /> # حضور امیرالمومنین نزد نواصب در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط خطاب جهنی در لحظه احتضار<br /> # کشف حقیقت بر دشمنان امیرالمومنین در لحظه احتضار<br /> # کشف حقانیت امیرالمومنین بر نواصب در لحظه احتضار<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و چهارم==<br /> {{متن حدیث|54- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ع أَمَامَكَ «2».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 201<br /> <br /> (2) تقدم الحديث عن المحاسن تحت رقم 17.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فراغت مومن از نگرانی‌های هم و غم دنیابا رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به امنیت برای مومن با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به مومن محتضر به مشاهده پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه <br /> # حضور و استقبال پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه از مومن محتضر<br /> # جایگاه و مقام مومن در برزخ<br /> # آسانی مرگ مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت ایشان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و پنجم==<br /> {{متن حدیث|55- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ...}} قَالَ إِنَّ نَفْسَ الْمُحْتَضَرِ إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ كَانَ مُؤْمِناً رَأَى مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلَهَا بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}}<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهدات ماورایی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # مشاهده منزل در بهشت توسط محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # زمان مشاهده منزلگاه خود در بهشت در حال احتضار<br /> # درخواست مومن محتضر پس از مشاهده منزل خود در بهشت جهت باطگشت به دنیا و خبر دادن به خانواده خود<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از فرارسیدن مرگ<br /> # رد درخواست محتضر جهت بازگشت به دنیا حتی برای اهل ایمان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و ششم==<br /> {{متن حدیث|56- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر حَمَّادُ بْنُ عِيسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِيّاً بِحَضْرَتِهِ}}.<br /> <br /> {{عربی|أقول: قد مر كثير من أخبار هذا الباب في الأبواب السابقة و سيأتي كثير منها في باب البرزخ و غيرها.<br /> وَ قَالَ الْبُرْسِيُّ فِي مَشَارِقِ الْأَنْوَارِ، رَوَى الْمُفِيدُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع يَا عَلِيُّ إِنَّ مُحِبِّيكَ يَفْرَحُونَ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ عِنْدَ خُرُوجِ أَنْفُسِهِمْ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَشْهَدُهُمْ وَ عِنْدَ الْمُسَاءَلَةِ فِي الْقُبُورِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تُلَقِّنُهُمْ وَ عِنْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَعْرِفُهُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|تذييل اعلم أن حضور النبي ص و الأئمة صلوات الله عليهم عند الموت مما قد ورد به الأخبار المستفيضة و قد اشتهر بين الشيعة غاية الاشتهار و إنكار مثل‏ ذلك لمحض استبعاد الأوهام ليس من طريقة الأخيار و أما نحو حضورهم و كيفيته فلا يلزم الفحص عنه بل يكفي فيه و في أمثاله الإيمان به مجملا على ما صدر عنهم ع و ما يقال من أن هذا خلاف الحس و العقل أما الأول فلأنا نحضر الموتى إلى قبض روحهم و لا نرى عندهم أحدا و أما الثاني فلأنه يمكن أن يتفق في آن واحد قبض أرواح آلاف من الناس في مشارق الأرض و مغاربها و لا يمكن حضور الجسم في زمان واحد في أمكنة متعددة فيمكن الجواب عن الأول بوجوه.}}<br /> #{{عربی|'''الأول''' أن الله تعالى قادر على أن يحجبهم عن أبصارنا لضرب من المصلحة كما ورد في أخبار الخاصة و العامة في تفسير قوله تعالى جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً إن الله تعالى أخفى شخص النبي ص عن أعدائه مع أن أولياءه كانوا يرونه و إنكار أمثال ذلك يفضي إلى إنكار أكثر معجزات الأنبياء و الأوصياء ع و قد مر فيما نقلنا من تفسير العسكري ع التصريح بهذا الوجه.}}<br /> #{{عربی|'''الثاني''' أنه يمكن أن يكون حضورهم بجسد مثالي لطيف لا يراه غير المحتضر كحضور ملك الموت و أعوانه و سيأتي الأخبار في سائر الموتى أن أرواحهم في البرزخ تتعلق بأجساد مثالية و أما الحيّ من الأئمة ع فلا يبعد تصرف روحه لقوّته في جسد مثالي أيضا.}}<br /> #{{عربی|'''الثالث''' أنه يمكن أن يخلق الله تعالى لكل منهم مثالا بصورته و هذه الأمثلة يكلمون الموتى و يبشرونهم من قبلهم عليهم السلام كما ورد في بعض الأخبار بلفظ التمثيل.}}<br /> #{{عربی|'''الرابع''' أنه يمكن أن يرتسم صورهم في الحس المشترك بحيث يشاهدهم المحتضر و يتكلم معهم كما في المبرسم.}}<br /> #{{عربی|'''الخامس''' ما ذكره السيد المرتضى رضي الله عنه و هو أن المعنى أنه يعلم في تلك الحال ثمرة ولايتهم و انحرافه عنهم لأن المحبّ لهم يرى في تلك الحال ما يدله على أنه من أهل الجنة و كذا المبغض لهم يرى ما يدله على أنه من أهل النار فيكون حضورهم و تكلمهم استعارة تمثيلية و لا يخفى أن الوجهين الأخيرين بعيدان عن‏ سياق الأخبار بل مثل هذه التأويلات ردّ للأخبار و طعن في الآثار و أما الجواب عن الوجه الثاني فبأنه إنما يتمّ الشبهة إذا ثبت وقوع هذا الاتفاق و محض الإمكان لا يكفي في ذلك مع أنه إذا قلنا بأن حضورهم في الأجساد المثالية يمكن أن يكون لهم أجساد مثالية كثيرة لما جعل الله لهم من القدرة الكاملة التي بها امتازوا عن سائر البشر و في الوجوه الثلاثة الأخيرة على تقدير صحتها اندفاع هذا الإيراد ظاهر و الأحوط و الأولى في أمثال تلك المتشابهات الإيمان بها و عدم التعرض لخصوصياتها و تفاصيلها و إحالة علمها إلى العالم ع كما مر في الأخبار التي أوردناها في باب التسليم وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 202<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # نخستین مشاهدات مومن پس از مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و امیرالمومنین توسط مومن پس از مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرالمومنین در کنار مومن پس از مرگ<br /> # اهمیت ایمان در لحظه مرگ<br /> # اثر ایمان پس از مرگ<br /> # نقش و جایگاه پیامبراکرم و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D8%B9%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%B0%D9%84%D9%83_%D9%88_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85&diff=1375477 2026-06-07T07:26:16Z

<p>انزابی: /* بخش سوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> <br /> '''باب 7 ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم‏:<br /> '''<br /> <br /> ==حدیث نخست==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|1- م، تفسير الإمام عليه السلام إِنَّ الْمُؤْمِنَ الْمُوَالِيَ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الْمُتَّخِذَ لِعَلِيٍّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ إِمَامَهُ الَّذِي يَحْتَذِي مِثَالَهُ وَ سَيِّدَهُ الَّذِي يُصَدِّقُ أَقْوَالَهُ وَ يُصَوِّبُ أَفْعَالَهُ وَ يُطِيعُهُ بِطَاعَةِ مَنْ يَنْدُبُهُ مِنْ أَطَايِبِ ذُرِّيَّتِهِ لِأُمُورِ الدِّينِ وَ سِيَاسَتِهِ إِذَا حَضَرَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى مَا لَا يُرَدُّ وَ نَزَلَ بِهِ مِنْ قَضَائِهِ مَا لَا يُصَدُّ وَ حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ أَعْوَانُهُ وَجَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ عَلِيّاً سَيِّدَ الْوَصِيِّينَ وَ عِنْدَ رِجْلَيْهِ مِنْ جَانِبٍ الْحَسَنَ سِبْطَ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ الْحُسَيْنَ سَيِّدَ الشُّهَدَاءِ أَجْمَعِينَ وَ حَوَالَيْهِ بَعْدَهُمْ خِيَارَ خَوَاصِّهِمْ وَ مُحِبِّيهِمْ الَّذِينَ هُمْ سَادَةُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ سَادَاتِهِمْ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ يَنْظُرُ الْعَلِيلُ الْمُؤْمِنُ إِلَيْهِمْ فَيُخَاطِبُهُمْ بِحَيْثُ يَحْجُبُ اللَّهُ صَوْتَهُ عَنْ آذَانِ حَاضِرِيهِ كَمَا يَحْجُبُ رُؤْيَتَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ‏ وَ رُؤْيَةَ خَواصِّنَا عَنْ أَعْيُنِهِمْ لِيَكُونَ إِيمَانُهُمْ بِذَلِكَ أَعْظَمَ ثَوَاباً لِشِدَّةِ الْمِحْنَةِ عَلَيْهِمْ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ رَبِّ الْعِزَّةِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا وَصِيَّ رَسُولِ رَبِّ الرَّحْمَةِ بِأَبِي أَنْتُمَا وَ أُمِّي يَا شِبْلَيْ مُحَمَّدٍ وَ ضِرْغَامَيْهِ يَا وَلَدَيْهِ وَ سِبْطَيْهِ يَا سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الْمُقَرَّبِينَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ مَرْحَباً بِكُمْ مَعَاشِرَ خِيَارِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ وَلَدَيْهِمَا مَا كَانَ أَعْظَمَ شَوْقِي إِلَيْكُمْ وَ مَا أَشَدَّ سُرُورِي الْآنَ بِلِقَائِكُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ قَدْ حَضَرَنِي وَ لَا أَشُكُّ فِي جَلَالَتِي فِي صَدْرِهِ لِمَكَانِكَ وَ مَكَانِ أَخِيكَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص كَذَلِكَ هُوَ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى مَلَكِ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اسْتَوْصِ بِوَصِيَّةِ اللَّهِ فِي الْإِحْسَانِ إِلَى مَوْلَانَا وَ خَادِمِنَا وَ مُحِبِّنَا وَ مُؤْثِرِنَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِي الْجِنَانِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص لِيَنْظُرَ إِلَى الْعُلُوِّ فَيَنْظُرُ إِلَى مَا لَا يُحِيطُ بِهِ الْأَلْبَابُ «1» وَ لَا يَأْتِي عَلَيْهِ الْعَدَدُ وَ الْحِسَابُ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ كَيْفَ لَا أَرْفُقُ بِمَنْ ذَلِكَ ثَوَابُهُ وَ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَعِزَّتُهُ زُوَّارُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْمَوْتَ عَقَبَةً «2» لَا يَصِلُ إِلَى تِلْكَ الْجِنَانِ إِلَّا مَنْ قَطَعَهَا لَمَا تَنَاوَلْتُ رُوحَهُ وَ لَكِنْ لِخَادِمِكَ وَ مُحِبِّكَ هَذَا أُسْوَةٌ «3» بِكَ وَ بِسَائِرِ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ الَّذِينَ أُذِيقُوا الْمَوْتَ لِحُكْمِ اللَّهِ تَعَالَى ثُمَّ يَقُولُ مُحَمَّدٌ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَاكَ أَخَانَا قَدْ سَلَّمْنَاهُ إِلَيْكَ فَاسْتَوْصِ بِهِ خَيْراً ثُمَّ يَرْتَفِعُ هُوَ وَ مَنْ مَعَهُ إِلَى رَوْضِ الْجِنَانِ وَ قَدْ كُشِفَ مِنَ الْغِطَاءِ وَ الْحِجَابِ لِعَيْنِ ذَلِكَ الْمُؤْمِنِ الْعَلِيلِ فَيَرَاهُمُ الْمُؤْمِنُ هُنَاكَ بَعْدَ مَا كَانُوا حَوْلَ فِرَاشِهِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ الْوَحَا الْوَحَا «4» تَنَاوَلْ رُوحِي وَ لَا تُلْبِثْنِي هَاهُنَا فَلَا صَبْرَ لِي عَنْ مُحَمَّدٍ وَ أَعِزَّتِهِ وَ أَلْحِقْنِي بِهِمْ‏.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن)<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رؤیة علی (مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر)<br /> # '''حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین<br /> # '''خطاب مؤمن محتضر به پیامبر و ائمه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / خطاب مؤمن به پیامبر و ائمه<br /> # '''سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق<br /> # '''نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ<br /> # '''تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / (ملک‌الموت) / (آداب ملک‌الموت در قبض روح مؤمن) / تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر<br /> # '''اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر''': مرگ / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر)) / حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر<br /> # '''افزایش ثواب ایمان با شدت محنت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> # '''مرگ به عنوان عقبه رسیدن به بهشت''': مرگ / حکمت مرگ / مرگ عقبه رسیدن به بهشت<br /> # '''اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان''': مرگ / اقسام مرگ / به لحاظ تعلق به موجودات / مرگ انسان / مرگ انبیا / اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان<br /> # '''جایگاه والای مؤمن موالی در نزد خدا''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # احوالات قبض روح مومن<br /> # حضور ملک الموت با جمعی دیگر از فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # حضور پیامبر اکرم بر بالای سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امام حسن در کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضورامام حسین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی مومن محتضر با پیامبر و اهل بیت <br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # عدم مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین مومن محتضر<br /> # عدم شنیدن صدای گفتگوی محتضر با پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین او<br /> # خوش آمد گویی مومن به پیامبر و اهل بیت بر بالین خود در هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سفارش پیامبر به ملک الموت بر مدارا با مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در باغ‌های بهشت توسط مومن در حال احتضار<br /> # اشتیاق مومن جهت ملحق شدن به پیامبر و اهل بیت<br /> # تقدم پیامبر بر امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> #امامت / اعتقاد به جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/ حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اصحاب اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #امامت /تاثر اعتقاد به امامت هنگام مرگ/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه مومن معتقد با اهل بیت علیهم السلام/ اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امیر مومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> # سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> ===بخش دوم===<br /> {{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ يَتَنَاوَلُ مَلَكُ الْمَوْتِ رُوحَهُ فَيَسُلُّهَا كَمَا يَسُلُّ الشَّعْرَةَ مِنَ الدَّقِيقِ وَ إِنْ كُنْتُمْ تَرَوْنَ أَنَّهُ فِي شِدَّةٍ فَلَيْسَ هُوَ فِي شِدَّةٍ بَلْ هُوَ فِي رَخَاءٍ وَ لَذَّةٍ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ وَجَدَ جَمَاعَتَنَا هُنَاكَ وَ إِذَا جَاءَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ خِيَارُ صَحَابَتِهِمْ بِحَضْرَةِ صَاحِبِنَا فَلْنَتَّضِعْ لَهُمَا «1» فَيَأْتِيَانِ فَيُسَلِّمَانِ عَلَى مُحَمَّدٍ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى عَلِيٍّ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى الْحَسَنَيْنِ سَلَاماً يَجْمَعَانِهِمَا فِيهِ ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى سَائِرِ مَنْ مَعَنَا مِنْ أَصْحَابِنَا ثُمَّ يَقُولُونَ قَدْ عَلِمْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ زِيَارَتَكَ فِي خَاصَّتِكَ لِخَادِمِكَ وَ مَوْلَاكَ وَ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ يُرِيدُ إِظْهَارَ فَضْلِهِ لِمَنْ بِهَذِهِ الْحَضْرَةِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ مَنْ يَسْمَعُنَا مِنْ مَلَائِكَتِهِ بَعْدَهُمْ لَمَا سَأَلْنَاهُ وَ لَكِنْ أَمْرُ اللَّهِ لَا بُدَّ مِنْ امْتِثَالِهِ ثُمَّ يَسْأَلَانِهِ فَيَقُولَانِ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ وَ مَنْ إِمَامُكَ وَ مَا قِبْلَتُكَ وَ مَنْ شِيعَتُكَ وَ مَنْ إِخْوَانُكَ فَيَقُولُ اللَّهُ رَبِّي وَ مُحَمَّدٌ نَبِيِّي وَ عَلِيٌّ وَصِيُّ مُحَمَّدٍ إِمَامِي وَ الْكَعْبَةُ قِبْلَتِي وَ الْمُؤْمِنُونَ الْمُوَالُونَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ آلِهِمَا وَ أَوْلِيَاؤُهُمَا الْمُعَادُونَ لِأَعْدَائِهِمَا إِخْوَانِي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ أَخَاهُ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ وَ أَنَّ مَنْ نَصَبَهُمْ لِلْإِمَامَةِ مِنْ أَطَايِبِ عِتْرَتِهِ وَ خِيَارِ ذُرِّيَّتِهِ خُلَفَاءُ الْأُمَّةِ وَ وُلَاةُ الْحَقِّ وَ الْقَوَّامُونَ بِالصِّدْقِ فَيَقُولَانِ عَلَى هَذَا حَيِيتَ وَ عَلَى هَذَا مِتَّ وَ عَلَى هَذَا تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَ تَكُونُ مَعَ مَنْ تَتَوَلَّاهُ فِي دَارِ كَرَامَةِ اللَّهِ وَ مُسْتَقَرِّ رَحْمَتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد<br /> # '''پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی<br /> # '''حضور پیامبر و اهل بیت در قبر مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و أهل بيته عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در قبر مؤمن)<br /> # '''تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال <br /> # '''سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''سلام مشترک نکیر و منکر به حسنین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر<br /> # '''پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ مؤمن به سؤال قبر)) / پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین<br /> # '''بشارت نکیر و منکر به بعث با ائمه''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ارکان سؤال قبر / سائلون / نکیر و منکر / ((بشارت منکر و نکیر)) / بشارت منکر و نکیر به بعث با ائمه<br /> # '''تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم / ((تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی))<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / ((آشکار کردن فضل مؤمن)) / حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر<br /> # '''اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / مسئول عنه (موارد سوال) / دین / اصول دین / امام / سؤال از ولایت اهل بیت به صورت کلی و ولایت امیرالمؤمنین به طور ویژه / اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر<br /> # '''رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / ((آثار پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی<br /> # '''احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ''': برزخ / العلاقات فی عالم القبر / ((علاقات الملائکه مع المعصومین)) / ((آداب فرشتگان با معصومان در عالم برزخ)) / احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ<br /> # '''جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم/ ((تنعم ویژه شیعیان)) / جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح مومن<br /> # آسانی قبض روح برای مومن<br /> # حضور اهل بیت در قبر مومن (برزخ)<br /> # مشاهده اهل بیت توسط مومن در قبر (عالم برزخ)<br /> # تواضع نکیر و منکر در برابر پیامبر و اهل بیت هنگام حضور در قبر مومن<br /> # اطاعت مطلق نکیر و منکر از اوامر الهی<br /> # سوال و جواب نکیر و منکر در قبر با مومن<br /> # اقرار مومن به توحید، نبوت پیامبر و امامت اهل بیت در قبر<br /> # اعتراف نکیر و منکر به عاقبت بخیری مومن در دنیا و آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح<br /> #معاد/ موت/ فرشتگان نکیر و منکر/ کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح<br /> #کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> ===بخش سوم===<br /> {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ إِنْ كَانَ لِأَوْلِيَائِنَا مُعَادِياً وَ لِأَعْدَائِنَا مُوَالِياً وَ لِأَضْدَادِنَا بِأَلْقَابِنَا مُلَقِّباً فَإِذَا جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِنَزْعِ رُوحِهِ مَثَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِذَلِكَ الْفَاجِرِ سَادَتَهُ الَّذِينَ اتَّخَذَهُمُ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْوَاعِ الْعَذَابِ مَا يَكَادُ نَظَرُهُ إِلَيْهِمْ يُهْلِكُهُ وَ لَا يَزَالُ يَصِلُ إِلَيْهِ مِنْ حَرِّ عَذَابِهِمْ مَا لَا طَاقَةَ لَهُ بِهِ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا أَيُّهَا الْفَاجِرُ الْكَافِرُ تَرَكْتَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ إِلَى أَعْدَائِهِ فَالْيَوْمَ لَا يُغْنُونَ عَنْكَ شَيْئاً وَ لَا تَجِدُ إِلَى مَنَاصٍ «2» سَبِيلًا فَيَرِدُ عَلَيْهِ مِنَ الْعَذَابِ مَا لَوْ قُسِمَ أَدْنَاهُ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا لَأَهْلَكَهُمْ ثُمَّ إِذَا دُلِّيَ فِي‏ قَبْرِهِ رَأَى بَاباً مِنَ الْجَنَّةِ مَفْتُوحاً إِلَى قَبْرِهِ يَرَى مِنْهُ خَيْرَاتِهَا فَيَقُولُ لَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ انْظُرْ إِلَى مَا حُرِمْتَ مِنْ تِلْكَ الْخَيْرَاتِ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ بَابٌ مِنَ النَّارِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْهُ مِنْ عَذَابِهَا فَيَقُولُ رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ يَا رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|الضرغام بالكسر الأسد.}}<br /> <br /> (2)المناص: الملجأ و المفر.<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 176<br /> <br /> ====واسطی====<br /> <br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر<br /> # '''رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر<br /> # '''توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((مکالمه ملک الموت با کافر)) / توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی<br /> # '''بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ<br /> # '''شدت عذاب کافران هنگام احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / شدت عذاب کافران هنگام احتضار<br /> # '''نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه کافر در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت<br /> # '''ورود عذاب دوزخ به قبر کافر''': برزخ / احوال برزخ / پاداش و کیفر برزخی (لذت و الم) / کیفر برزخی / عذاب قبر / أصناف عذاب عالم القبر / فتح باب إلی النار / ورود عذاب دوزخ به قبر کافر<br /> # '''درخواست کافر برای تأخیر قیامت''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / ((دعاء الکافر)) / درخواست کافر برای تأخیر قیامت <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / / ((حکمت تمثل پیشوایان باطل)) / رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان<br /> # '''تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ''': برزخ / احوال برزخ / ((مقایسه بین احوال مؤمن و کافر)) / تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ<br /> # '''اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا''': مرگ / ((عبرت های مرگ)) / اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا<br /> # '''ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / طلب أرواح الکفار عدم وقوع القیامة / ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تولی و تبری<br /> # نقش تولی و تبری در لحظه مرگ<br /> # عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # عذاب دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت و دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر هنگام احتضار<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشت و عذاب‌های جهنم توسط کافر در عالم قبر<br /> # شدت عذاب کافر در عالم قبر<br /> # عذاب برزخی کافر<br /> # عذاب دوستان و دشمنان اهل بیت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح کسانی که لقب دشمنان اهل بیت ع را دارند<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبر/احوال کافر در قبر/نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ قبر/ احوال کافر در قبر/ درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #قبض روح دشمنان اهل بیت ع<br /> #قبض روح کسانی که لقب دشمنان <br /> #عذاب ترک اعتقاد و عدم همراهی با اولیاء الهی و اهل بیت ع هنگام قبض روح<br /> #نظاره کافر به اهل بیت ع در قبر بر نعمت هایی که از آن محروم شده<br /> #نظاره و چشیدن کافر اهل بیت ع از عذابهای جهنم در داخل قبر<br /> #درخواست عدم برپایی قیامت توسط کافر به جهت چشیدن نمونه ایی از عذاب آن در داخل قبر<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> {{متن حدیث|2- م، تفسير الإمام عليه السلام قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ «1» الَّذِينَ يُقَدِّرُونَ أَنَّهُمْ يَلْقَوْنَ رَبَّهُمْ اللِّقَاءَ الَّذِي هُوَ أَعْظَمُ كَرَامَاتِهِ وَ إِنَّمَا قَالَ يَظُنُّونَ لِأَنَّهُمْ لَا يَرَوْنَ بِمَا ذَا يُخْتَمُ لَهُمْ وَ الْعَاقِبَةُ مَسْتُورَةٌ عَنْهُمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ إِلَى كَرَامَاتِهِ وَ نَعِيمِ جِنَانِهِ لِإِيمَانِهِمْ وَ خُشُوعِهِمْ لَا يَعْلَمُونَ ذَلِكَ يَقِيناً لِأَنَّهُمْ لَا يَأْمَنُونَ أَنْ يُغَيَّرُوا وَ يُبَدَّلُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا يَزَالُ الْمُؤْمِنُ خَائِفاً مِنْ سُوءِ الْعَاقِبَةِ وَ لَا يَتَيَقَّنُ الْوُصُولَ إِلَى رِضْوَانِ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ وَقْتُ نَزْعِ رُوحِهِ وَ ظُهُورِ مَلَكِ الْمَوْتِ لَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِ وَ هُوَ فِي شِدَّةِ عِلَّةٍ وَ عَظِيمِ ضِيقِ صَدْرِهِ بِمَا يُخَلِّفُ مِنْ أَمْوَالِهِ وَ لِمَا هُوَ عَلَيْهِ مِنِ اضْطِرَابِ أَحْوَالِهِ فِي مُعَامِلِيهِ وَ عِيَالِهِ وَ قَدْ بَقِيَتْ فِي نَفْسِهِ مَرَارَتُهَا وَ حَسَرَاتُهَا وَ اقْتَطَعَ دُونَ أَمَانِيِّهِ فَلَمْ يَنَلْهَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ مَا لَكَ تَجَرَّعُ غُصَصَكَ قَالَ لِاضْطِرَابِ أَحْوَالِي وَ اقْتِطَاعِكَ لِي دُونَ آمَالِي فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ هَلْ يَحْزَنُ عَاقِلٌ مِنْ فَقْدِ دِرْهَمٍ زَائِفٍ وَ اعْتِيَاضِ أَلْفِ أَلْفِ ضِعْفِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَانْظُرْ فَوْقَكَ فَيَنْظُرُ فَيَرَى دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ وَ قُصُورَهَا الَّتِي يَقْصُرُ دُونَهَا الْأَمَانِيُّ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ تِلْكَ مَنَازِلُكَ وَ نِعَمُكَ وَ أَمْوَالُكَ وَ أَهْلُكَ وَ عِيَالُكَ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِكَ هَاهُنَا وَ ذُرِّيَّتِكَ صَالِحاً فَهُمْ هُنَاكَ مَعَكَ أَ فَتَرْضَى بِهِ بَدَلًا مِمَّا هُنَاكَ فَيَقُولُ بَلَى وَ اللَّهِ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرْ فَيَنْظُرُ فَيَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمَا فِي أَعْلَى عِلِّيِّينَ فَيَقُولُ أَوَ تَرَاهُمْ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكَ وَ أَئِمَّتُكَ هُمْ هُنَاكَ جُلَّاسُكَ وَ آنَاسُكَ «2» أَ فَمَا تَرْضَى‏ بِهِمْ بَدَلًا مِمَّنْ تُفَارِقُ هَاهُنَا فَيَقُولُ بَلَى وَ رَبِّي فَذَلِكَ مَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا فَمَا أَمَامَكُمْ مِنَ الْأَهْوَالِ كُفِيتُمُوهَا وَ لَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا تُخَلِّفُونَهُ مِنَ الذَّرَارِيِّ وَ الْعِيَالِ فَهَذَا الَّذِي شَاهَدْتُمُوهُ فِي الْجِنَانِ بَدَلًا مِنْهُمْ وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ هَذِهِ مَنَازِلُكُمْ وَ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكُمْ آنَاسُكُمْ وَ جُلَّاسُكُمْ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 177<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت''': مرگ / ((معرفت مرگ)) / ((یقین به عاقبت)) / ((ظن به لقاء الله)) / ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت<br /> # '''ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / حالات المحتضر عند قبض الروح / ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ<br /> # '''نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعة هنگام احتضار / نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر<br /> # '''تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین<br /> # '''بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ<br /> # '''رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان<br /> # '''جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ''': مرگ / خوف از مرگ / ((حکمت خوف از مرگ)) / ((عدم یقین به عاقبت)) / حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ <br /> # '''رابطه استقامت با تنزل ملائکه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / ((تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / ((شرایط تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / رابطه استقامت با تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # '''حکمت نمایش بهشت برای زدودن حسرت دنیا''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه مؤمن در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / نمایش بهشت به مؤمن در قبر برای زدودن حسرت دنیا<br /> # '''تفاوت ارزش دنیا و آخرت در نگاه مؤمن''': ((این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی))<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دیدار با خدا، بزرگترین کرامت انسان<br /> # مخفی بودن عاقبت کار یا سرنوشت انسان بر او<br /> # عدم یقین داشتن مومن به رسیدن به رضوان الهی تا لحظه مرگ<br /> # هراس همیشگی مومن از سوء عاقبت<br /> # کیفیت حال مومن هنگام حضور ملک الموت بر بالین او<br /> # اظهار ناراحتی مومن از جدایی اموال و عیال خود در لحظه مرگ<br /> # گفتگوی مومن با ملک الموت در لحظه مرگ<br /> # مشاهده منازل و درجات بهشتی توسط مومن در لحظه مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و اهل بیت توسط مومن در اعلی علیین در لحظه مرگ<br /> # یادآوری بی‌ارزش بودن مال دنیا توسط ملک الموت به مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # منازل و درجات اهل بیت در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> {{متن حدیث|3- ين، كِتَابُ حُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ وَ النَّوَادِرُ الْقَاسِمُ عَنْ كُلَيْبٍ الْأَسَدِيِّ «1» قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ بَلَغَنَا عَنْكَ حَدِيثٌ قَالَ وَ مَا هُوَ قُلْتُ قَوْلُكَ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا كَانَ فِي هَذِهِ وَ أَوْمَأْتَ بِيَدِكَ إِلَى حَلْقِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ أَهْلُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ أَمَّا مَا كَانَ يَتَخَوَّفُ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ وَلَّى عَنْهُ وَ أَمَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ «2».}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(1) كليب وزان (زبير) هو كليب بن معاوية بن جبلة الصيداوى الأسدى، أبو محمد، و قيل أبو الحسين، روى عن أبي جعفر و أبي عبد اللّه عليهما السلام، له كتاب. أورد ترجمته النجاشيّ في ص 223 من رجاله، و في سائر كتب التراجم يوجد ترجمته و بيان حاله فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(2) تأتى صورة اخرى للحديث تحت رقم 14.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ <br /> # '''زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر)<br /> # '''تحقق وعده الهی در آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تحقق وعده الهی در آستانه مرگ<br /> # '''اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر شادمانی مؤمن محتضر تا لحظه مرگ''': ( .. ؟ .. )<br /> # '''رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((آثار ولایت محمد و آل محمد هنگام احتضار)) / رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده<br /> # '''حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حکمت حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر))<br /> # '''اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی''': مرگ / متعلقات مرگ / ((حسن الخاتمة)) / ((شرائط حسن الخاتمة)) / ((استقامت تا لحظه مرگ)) / اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رنج و سختی دائمی دنیا برای مومن تا لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> {{متن حدیث|4- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الْأَمْرِ حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَجُلًا مِنْ آلِ عُثْمَانَ كَانَ سَبَّابَةً لِعَلِيٍّ ع فَحَدَّثَتْنِي مَوْلَاةٌ لَهُ كَانَتْ تَأْتِينَا قَالَتْ لَمَّا احْتُضِرَ قَالَ مَا لِي وَ لَهُمْ قُلْتُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ مَا لَهُ قَالَ هَذَا فَقَالَ لِمَا أُرِيَ مِنَ الْعَذَابِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً}} هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَا وَ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ ثَبَاتُ الشَّيْ‏ءِ فِي الْقَلْبِ وَ إِنْ صَلَّى وَ صَامَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((اوج کراهت از ولایت)) / اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((مشاهده عذاب در احتضار)) / مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار<br /> # '''شرط ایمان به تحکیم قلبی ولایت''': <br /> # '''بی‌اثری عبادات بدون ولایت قلبی''': <br /> # '''سرنوشت سبّاب علی(ع) هنگام احتضار''': <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / ((کشف حقیقت هنگام احتضار)) / حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ<br /> # '''رابطه تسلیم قلبی با نجات اخروی''': <br /> # '''حکمت نمایش عذاب برای منکران ولایت''': <br /> # '''اهمیت ثبات عقیدتی بر صرف اعمال ظاهری''':<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ...}}<br /> # مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ ناصبی<br /> # عاقبت ناصبی<br /> # عذاب سب کننده امیرالمومنین<br /> # لحظه رسیدن روح به گلوگاه (جان دادن)، اوج کراهت دشمن اهل بیت<br /> # مشاهده عذاب توسط ناصبی در لحظه مرگ<br /> # عذاب برزخی ناصبی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # بی‌ارزش بودن عبادات ناصبی بدون ایمان به ولایت<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> {{متن حدیث|5- شي، تفسير العياشي عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا أَحَدُكُمْ حِينَ يَبْلُغُ نَفْسُهُ هَاهُنَا يَنْزِلُ عَلَيْهِ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أُعْطِيتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى مَنْزِلِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَسْكَنِكَ‏ فِي الْجَنَّةِ وَ انْظُرْ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ع رُفَقَاؤُكَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 178<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت ملک‌الموت به تحقق امید مؤمن<br /> # بشارت ملک‌الموت به زوال ترس مؤمن<br /> # گشایش باب بهشت برای محتضر مؤمن<br /> # نمایش منزل بهشتی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # معرفی پیامبر و ائمه به عنوان رفیقان اخروی<br /> # تفسیر بشارت دنیوی به مشاهدات احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه نمایش پاداش پیش از مرگ کامل<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام احتضار<br /> # حکمت معرفی رفقای اخروی در بالین<br /> # اهمیت دیدار ائمه برای تسکین محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}<br /> # قبض روح مومن<br /> # گفتگوی ملک الموت با مومن در لحظه مرگ<br /> # بشارت ملک الموت به مومن در لحظه جان دادن<br /> # بشارت ملک الموت به امنیت مومن در لحظه مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت در لحظه مرگ در قبر مومن<br /> # مومن و مشاهده جایگاه خود در بهشت در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین{{ع}}، همراهان مومن در دنیا و آخرت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # قبر، منزل مومن<br /> # بهشت، مسکن مومن<br /> # پیامبراکرم، امام علی و حسنین، رفقای مومن در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> {{متن حدیث|6- شي، تفسير العياشي عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع مَا يُصْنَعُ بِأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَكَانَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَكَانَهُ مِنَّا إِلَّا أَنْ يَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا ثُمَّ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ أَ لَا أُبَشِّرُكَ يَا أَبَا حَمْزَةَ فَقُلْتُ بَلَى جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع مَعَهُ يَقْعُدُ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ مَا تَعْرِفُنِي أَنَا رَسُولُ اللَّهِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَمَا أَمَامَكَ خَيْرٌ لَكَ مِمَّا خَلَّفْتَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ أَمِنْتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ هَجَمْتَ عَلَيْهِ «1» أَيَّتُهَا الرُّوحُ اخْرُجِي إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَ رِضْوَانِهِ وَ يَقُولُ لَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِثْلَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَ لَا أُخْبِرُكَ بِذَلِكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ قَوْلِ اللَّهِ: (الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ ..) الْآيَةَ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) أي انتهيت إليه بغتة على غفلة منك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو نشانه مشاهده منزلت<br /> # حضور پیامبر و علی در بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر به زوال ترس مؤمن<br /> # بشارت پیامبر به تحقق امید مؤمن<br /> # دعوت پیامبر به سوی روح الله<br /> # تأیید علی بر سخنان پیامبر در بالین<br /> # تفسیر بشارت به آیه تقوا و ایمان<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مشاهده منزلت تا احتضار<br /> # حکمت حضور مشترک پیامبر و علی<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام مرگ<br /> # اهمیت اطمینان بخشی به محتضر مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # بشارت‌های امام باقر به رخدادهای لحظه مرگ برای مومن<br /> # حضور پیامبر و امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت رسول خدا از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # بشارت امیرالمومنین به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت امیرالمومنین از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # تفسیر قرآن توسط امام<br /> # علم امام به قرآن<br /> # علم امام به غیب (احوالات مرگ)<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|7- جا، المجالس للمفيد عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَهْدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: دَخَلَ الْحَارِثُ الْهَمْدَانِيُّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ ع فِي نَفَرٍ مِنَ الشِّيعَةِ وَ كُنْتُ فِيهِمْ فَجَعَلَ الْحَارِثُ يَتَّئِدُ فِي مِشْيَتِهِ وَ يَخْبِطُ الْأَرْضَ بِمِحْجَنِهِ وَ كَانَ مَرِيضاً فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ كَانَتْ لَهُ مِنْهُ مَنْزِلَةٌ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ يَا حَارِثُ فَقَالَ نَالَ الدَّهْرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنِّي وَ زَادَنِي أَوْباً غَلِيلًا اخْتِصَامُ أَصْحَابِكَ بِبَابِكَ قَالَ وَ فِيمَ خُصُومَتُهُمْ قَالَ فِيكَ وَ فِي الثَّلَاثَةِ مِنْ قَبْلِكَ «2» فَمِنْ مُفْرِطٍ مِنْهُمْ غَالٍ وَ مُقْتَصِدٍ تَالٍ وَ مِنْ مُتَرَدِّدٍ مُرْتَابٍ لَا يَدْرِي أَ يُقْدِمُ أَمْ يُحْجِمُ فَقَالَ حَسْبُكَ يَا أَخَا هَمْدَانَ أَلَا إِنَّ خَيْرَ شِيعَتِي النَّمَطُ «3» الْأَوْسَطُ إِلَيْهِمْ يَرْجِعُ الْغَالِي وَ بِهِمْ يَلْحَقُ التَّالِي فَقَالَ لَهُ الْحَارِثُ لَوْ كَشَفْتَ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي الرَّيْنَ عَنْ قُلُوبِنَا وَ جَعَلْتَنَا فِي ذَلِكَ عَلَى بَصِيرَةٍ مِنْ أَمْرِنَا قَالَ قَدْكَ‏ فَإِنَّكَ امْرُؤٌ مَلْبُوسٌ عَلَيْكَ إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُعْرَفُ بِالرِّجَالِ بَلْ بِآيَةِ الْحَقِّ فَاعْرِفِ الْحَقَّ تَعْرِفْ أَهْلَهُ يَا حَارِثُ إِنَّ الْحَقَّ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ وَ الصَّادِعَ «4» بِهِ مُجَاهِدٌ وَ بِالْحَقِّ أُخْبِرُكَ فَأَرْعِنِي سَمْعَكَ ثُمَّ خَبِّرْ بِهِ مَنْ كَانَتْ لَهُ حَصَانَةٌ مِنْ أَصْحَابِكَ أَلَا إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ وَ صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ قَدْ صَدَّقْتُهُ وَ آدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَ الْجَسَدِ ثُمَّ إِنِّي صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ فِي أُمَّتِكُمْ حَقّاً فَنَحْنُ الْأَوَّلُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَ نَحْنُ خَاصَّتُهُ يَا حَارِثُ وَ خَالِصَتُهُ وَ أَنَا صَفْوُهُ وَ وَصِيُّهُ وَ وَلِيُّهُ وَ صَاحِبُ نَجْوَاهُ وَ سِرِّهِ أُوتِيتُ فَهْمَ الْكِتَابِ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ وَ عِلْمَ الْقُرُونِ وَ الْأَسْبَابِ وَ اسْتُودِعْتُ أَلْفَ مِفْتَاحٍ يَفْتَحُ كُلُّ مِفْتَاحٍ أَلْفَ بَابٍ يُفْضِي كُلُّ بَابٍ إِلَى أَلْفِ عَهْدٍ «5» وَ أُيِّدْتُ وَ اتُّخِذْتُ وَ أُمْدِدْتُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ نَفْلًا وَ إِنَّ ذَلِكَ لَيَجْرِي لِي وَ لِمَنْ تَحَفَّظَ «6» مِنْ ذُرِّيَّتِي مَا جَرَى اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ حَتَّى يَرِثَ اللَّهُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْهَا وَ أُبَشِّرُكَ يَا حَارِثُ لَتَعْرِفُنِي عِنْدَ الْمَمَاتِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ وَ عِنْدَ الْمُقَاسَمَةِ قَالَ الْحَارِثُ وَ مَا الْمُقَاسَمَةُ قَالَ مُقَاسَمَةُ النَّارِ أُقَاسِمُهَا قِسْمَةً صَحِيحَةً أَقُولُ هَذَا وَلِيِّي فَاتْرُكِيهِ وَ هَذَا عَدُوِّي فَخُذِيهِ ثُمَّ أَخَذَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع بِيَدِ الْحَارِثِ - فَقَالَ يَا حَارِثُ أَخَذْتُ بِيَدِكَ كَمَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِيَدِي فَقَالَ لِي وَ قَدْ شَكَوْتُ إِلَيْهِ حَسَدَ قُرَيْشٍ وَ الْمُنَافِقِينَ لِي إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَخَذْتُ بِحَبْلِ اللَّهِ وَ بِحُجْزَتِهِ يَعْنِي عِصْمَتَهُ مِنْ ذِي الْعَرْشِ تَعَالَى وَ أَخَذْتَ أَنْتَ يَا عَلِيُّ بِحُجْزَتِي وَ أَخَذَ ذُرِّيَّتُكَ بِحُجْزَتِكَ وَ أَخَذَ شِيعَتُكُمْ بِحُجَزِكُمْ فَمَا ذَا يَصْنَعُ اللَّهُ بِنَبِيِّهِ وَ مَا يَصْنَعُ نَبِيُّهُ بِوَصِيِّهِ خُذْهَا إِلَيْكَ يَا حَارِثُ قَصِيرَةٌ مِنْ طَوِيلَةٍ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَكَ مَا اكْتَسَبْتَ يَقُولُهَا ثَلَاثاً فَقَامَ الْحَارِثُ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَ يَقُولُ مَا أُبَالِي بَعْدَهَا مَتَى لَقِيتُ الْمَوْتَ أَوْ لَقِيَنِي.}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(2)في كشف الغمّة ص 123 هكذا: قال: فى شأنك و البلية من قبلك. و في ذيل ص 3 من الأمالي للمفيد جعله بدلا عما في المتن.}}<br /> <br /> {{عربی|(3)النمط: جماعة من الناس أمرهم واحد.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) صدع بالحق. تكلم به جهارا.}}<br /> <br /> {{عربی|(5) في نسخة: الف الف.}}<br /> <br /> {{عربی|(6) في نسخة: استحفظ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 180<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن محمد بن علي بن مهدي و غيره عن محمد بن علي بن عمرو مثله}} «2» <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|يتّئد أي يتثبّت و يتأنّى من التؤدة و في ما يتأوّد أي يتعوج و خبطه ضربه شديدا و المحجن كمنبر العصا المعوجة و أوب كفرح غضب و في ما أوارا و غليلا و الأوار بالضم حرارة الشمس و حرارة العطش و الغليل الحقد و الضغن و حرارة الحب و الحزن و أحجم عنه كفّ أو نكص هيبة و قد إذا كانت اسمية تكون على وجهين اسم فعل مرادفة ليكفي نحو قولهم قدني درهم و اسم مرادف لحسب ذكره الفيروزآبادي و قال أرعني سمعك و راعني استمع لمقالي قوله ع نفلا أي زائدا على ما أعطيت من الفضائل و الكرائم قوله ع قبلا أي مقابلة و عيانا و قوله ع تخاله أي تظنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اختلاف شیعیان درباره منزلت امیرالمؤمنین(ع)<br /> # توصیه امام علی(ع) به اعتدال در اعتقاد<br /> # شناخت حق به جای شناخت دین از طریق افراد<br /> # اعلام مقام صدیقیت اول امام علی(ع)<br /> # سپرده شدن هزار مفتاح دانش به امام علی(ع)<br /> # جریان شب قدر برای امام و فرزندانش<br /> # مقاسمه آتش توسط امام علی(ع) در قیامت<br /> # تمسک پیامبر(ص) به خدا و امام به پیامبر<br /> # همراهی انسان با کسی که دوستش دارد<br /> # آرامش حارث همدانی پس از شنیدن سخنان امام<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت اعتدال در اعتقادات مذهبی<br /> # معیار شناخت دین از طریق حق<br /> # فلسفه وراثت علم و ولایت در اهل‌بیت<br /> # رابطه محبت با سرنوشت اخروی انسان<br /> # نقش امام در نجات شیعیان در قیامت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی امیرالمومنین با حارث همدانی پیرامون جایگاه خود و مومنان پس از مرگ<br /> # دیدگاه سه گروه از شیعیان نسبت به مقام و منزلت امیرالمومنین<br /> # ناراحتی حارث از افراط، تفریط و تشکیک شیعیان نسبت به امیرالمومنین<br /> # بهترین شیعیان امیرالمومنین از منظر آن حضرت<br /> # میانه روها بهترین شیعیان امیرالمومنین<br /> # لازمه شناخت اهل حق، شناخت خود حق<br /> # تصدیق پیامبر توسط امیرالمومنین، قبل از خلقت آدم{{ع}}<br /> # امیرالمومنین، نخستین دوست پیامبر در امت اسلام<br /> # اهل بیت، خاص‌ترین و برگزیده‌ترین بندگان خدا<br /> # امیرالمومنین، وصی پیامبر<br /> # امیرالمومنین، صاحب سر و مناجات پیامبر<br /> # علم امیرالمومنین به قرآن<br /> # علم امیرالمومنین به قرون و اسباب<br /> # گستره علم امام<br /> # تایید امامان با شب قدر<br /> # مژده امیرالمومنین به شناخت آن حضرت توسط حارث در هنگام مرگ و پس از آن<br /> # امیرالمومنین تقسیم کننده اهل آتش <br /> # عدالت امیرالمومنین در تقسیم اهل آتش<br /> # همنشینی انسان پس از مرگ با کسی که او را دوست دارد<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین مقسم بهشت و جهنم<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|8- فس، تفسير القمي أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا يَمُوتُ مُوَالٍ لَنَا مُبْغِضٌ لِأَعْدَائِنَا إِلَّا وَ يَحْضُرُهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَيَرَوْنَهُ وَ يُبَشِّرُونَهُ وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ مُوَالٍ لَنَا يَرَاهُمْ بِحَيْثُ يَسُوؤُهُ وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ قَوْلُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع لِحَارِثٍ الْهَمْدَانِيِ‏: يَا حَارِ هَمْدَانَ مَنْ يَمُتْ يَرَنِي *** مِنْ مُؤْمِنٍ أَوْ مُنَافِقٍ قُبُلًا.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 181<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) هنگام مرگ موالیان<br /> # بشارت پیامبر(ص) و ائمه(ع) به موالیان هنگام مرگ<br /> # رؤیت دشمنان اهل‌بیت(ع) از ائمه به شکل ناخوشایند<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط مؤمن و منافق هنگام مرگ<br /> # شرط بغض دشمنان برای حضور ائمه(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با تجربه مرگ<br /> # تفاوت تجربه مرگ مؤمن و منافق<br /> # اهمیت بغض دشمنان در کنار محبت اهل‌بیت(ع)<br /> # نقش ائمه(ع) در آرامش روانی هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت تولی و تبری<br /> # نقش و اثر تولی و تبری در هنگام مرگ<br /> # اهمیت بغض دشمنان اهل بیت<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # حضور پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ به مومن محتضر<br /> # کیفیت مرگ مومن<br /> # مشاهده اهل بیت توسط محتضر، مومن یا منافق<br /> # مشاهده اهل بیت با چهره ناراحت توسط منافق در حال احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و منافق در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|9- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْمَرَاغِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ السَّبِيعِيِّ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ حُبِّي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ يَا حَارِثُ أَ تُحِبُّنِي قُلْتُ نَعَمْ وَ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَمَا لَوْ بَلَغَتْ نَفْسُكَ الْحُلْقُومَ رَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا أَذُودُ «1» الرِّجَالَ عَنِ الْحَوْضِ ذَوْدَ غَرِيبَةِ الْإِبِلِ لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا مَارٌّ عَلَى الصِّرَاطِ بِلِوَاءِ الْحَمْدِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ ص لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ: «2».}}<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي المفيد عن المرزباني عن عبد الله بن الحسن عن محمد بن رشيد قال آخر شعر قاله السيد بن محمد رحمه الله قبل وفاته بساعة و ذلك أنه أغمي عليه و اسود لونه ثم أفاق و قد ابيض وجهه و هو يقول‏: «أحب الذي من مات من أهل وده *** تلقاه بالبشرى لدى الموت يضحك‏». «و من مات يهوي غيره من عدوه *** فليس له إلا إلى النار مسلك‏». «أبا حسن تفديك نفسي و أسرتي *** و مالي و ما أصبحت في الأرض أملك‏». «أبا حسن إني بفضلك عارف *** و إني بحبل من هواك لممسك‏»}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار حارث همدانی با امیرالمؤمنین(ع)<br /> # اظهار محبت حارث به امیرالمؤمنین(ع)<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط محبان هنگام مرگ<br /> # راندن مردم از حوض توسط امیرالمؤمنین(ع)<br /> # حمل لوای حمد توسط امیرالمؤمنین(ع) در صراط<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با رؤیت امام هنگام مرگ<br /> # نقش امیرالمؤمنین(ع) در حوض کوثر<br /> # مقام امیرالمؤمنین(ع) در پیشاپیش پیامبر(ص)<br /> # پاداش محبت اهل‌بیت(ع) در آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # عشق حارث همدانی به امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین، حامل لوای حمد<br /> # امیرالمومنین و حوض کوثر<br /> # مشاهده امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # منازل امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|10- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ أَخِيهِ عَلِيٍّ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَابُورَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ فِي الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ذَلِكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص يَرَى مَا يَسُرُّهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَمَا تَرَى الرَّجُلَ إِذَا يَرَى مَا يَسُرُّهُ فَتَدْمَعُ عَيْنُهُ وَ يَضْحَكُ:}}.<br /> <br /> {{متن حدیث|كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن علي بن الحكم عن معاوية بن وهب مثله: «2»- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر فضالة مثله- مع، معاني الأخبار ابن الوليد عن الصفار عن ابن معروف عن علي بن مهزيار عن فضالة مثله}} «3».<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اشک ریختن چشم مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر(ص) توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # دیدن امور مسرت‌بخش توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # خندیدن مؤمن هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه اشک با شادی درونی هنگام مرگ<br /> # حکمت نمایش بشارت‌ها به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفسیر واکنش‌های ظاهری مؤمن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر(ص) در تجربه مرگ مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # گریان شدن چشم مومن در لحظه مرگ<br /> # گریه مومن محتضر از شوق مشاهده پیامبراکرم<br /> # حضور پیامبر بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر <br /> # ولایت تکوینی پیامبر<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> {{متن حدیث|11- فس، تفسير القمي {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً}} قَالَ إِذَا حَضَرَ الْمُؤْمِنَ الْوَفَاةُ نَادَى مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي}} راضِيَةً بِوَلَاءِ عَلِيٍ‏ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَلَا يَكُونُ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا اللُّحُوقُ بِالنِّدَاءِ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 183<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ندای الهی به نفس مطمئنه هنگام مرگ<br /> # رضایت از ولایت علی(ع) در ندای الهی<br /> # رضایت از ثواب در ندای الهی<br /> # دعوت به ورود در زمره بندگان الهی<br /> # دعوت به ورود در بهشت هنگام مرگ<br /> # انحصار همت مؤمن در پیوستن به ندای الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با اطمینان قلبی هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت الهی برای زدودن دلواپسی<br /> # اهمیت ولایت در تحقق رضایت متقابل<br /> # تأثیر ندای الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احتضار مومن<br /> # ندای الهی به مومن هنگام احتضار<br /> # خطاب «نفس مطمئنة» به مومن هنگام احتضار از سوی خدا<br /> # رضایت نفس مومن هنگام بازگشت به خدا به ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین در هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در دخول به بهشت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة}}<br /> # پیوستن به عبادالله در بهشت، تمام همت مومن محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> {{متن حدیث|12- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تمسک به دستورات الهی برای غبطه هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده آنچه مؤمن دوست دارد هنگام مرگ<br /> # بشارت الهی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # روشنی چشم مؤمن با بشارت الهی<br /> # محبت به لقای الهی پس از بشارت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تقوا با غبطه هنگام مرگ<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) برای آرامش مؤمن<br /> # تأثیر بشارت الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> # اهمیت استقامت برای دیدار پیامبر(ص) هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تمسک به اوامر الهی<br /> # وجوب اطاعت اطاعت از اوامر الهی<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت الهی به مومن محتضر<br /> # روشنی چشم مومن هنگام اختضار<br /> # عشق مومن محتضر به پیوستن به پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|13- ير، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ يَحْيَى الْخَثْعَمِيِّ عَنْ بُرَيْدِ «1» بْنِ مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع (اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ)، فَقَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَمُوتُ وَ لَا كَافِرٍ فَيُوضَعُ فِي قَبْرِهِ حَتَّى يُعْرَضَ عَمَلُهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَى عَلِيٍّ ع فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَى آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَى الْعِبَادِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) بريد - وزان زبير - بن معاوية العجليّ، أبو القاسم، عربى، روى عن أبي عبد اللّه و أبى جعفر عليهما السلام، مات في حياة أبي عبد اللّه عليه السلام و قيل: فى سنة 150، و الرجل وجه من وجوه أصحابنا، و فقيه من أكابر فقهائنا، له محل عند الأئمّة عليهم السلام، قال الكشّيّ: إنّه ممن اتفقت العصابة على تصديقه، و ممن انقادوا له بالفقه، و روى أخبارا كثيرة في فضله و توثيقه عن الأئمّة، يوجد ترجمته في ص 155 من رجال الكشّيّ، و في ص 81 من النجاشيّ، و فصل الفاضل المامقاني ترجمته في ج 1 ص 164 فليراجع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عرضه اعمال مؤمن و کافر بر پیامبر(ص)<br /> # عرضه اعمال بر امام علی(ع) پس از مرگ<br /> # عرضه اعمال بر همه ائمه(ع) به ترتیب<br /> # زمان عرضه اعمال پیش از دفن میت<br /> # شمول عرضه اعمال بر مؤمن و کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با نظارت بر اعمال بندگان<br /> # فلسفه عرضه اعمال بر معصومین(ع)<br /> # اهمیت آگاهی از حضور ائمه(ع) در برزخ<br /> # تفسیر آیه عرضه اعمال بر مؤمنین<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه{{متن قرآن|اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}<br /> # عرضه اعمال در قبر<br /> # عرضه اعمال مومن و کافر هنگام مرگ بر پیامبر و امام علی<br /> # اهمیت پذیرش نبوت پیامبر و ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> {{متن حدیث|14- سن، المحاسن أَبِي عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِاللَّهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع مَا بَيْنَ مَنْ وَصَفَ هَذَا الْأَمْرَ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيُقَالُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ قَدِمْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَتَخَوَّفُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ إِنَّ أَمَامَكَ لَإِمَامَ صِدْقٍ اقْدَمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ ع}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مؤمن پس از مرگ<br /> # زوال ترس‌های مؤمن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) در برزخ<br /> # معرفی امام علی(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با آرامش در مرگ<br /> # اهمیت امید به لقای معصومین(ع)<br /> # فلسفه بشارت الهی به مؤمنان<br /> # تأثیر اعتقاد بر تجربه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بشارت به مومن هنگام مرگ<br /> # رسیدن مومن به آرزوهای خود در هنگام مرگ<br /> # بشارت به امنیت مومن در هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|15- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ «3» عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَلِيدِ النَّخَعِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي ع أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ‏ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ - وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ - وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}} فَنَحْنُ وَ اللَّهِ ذُرِّيَّةُ رَسُولِ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|(3) عقبة بضم العين و سكون القاف.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 184<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # مشاهده مؤمن از حقایق شادی‌بخش هنگام مرگ<br /> # شهادت امام صادق(ع) بر سخن امام باقر(ع)<br /> # اهل‌بیت به عنوان ذریه پیامبر در آیه ۳۸ سوره رعد<br /> # غبطه و روشنی چشم مؤمن در لحظه احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا لحظه مرگ<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین جان‌کندن<br /> # اهمیت انتساب اهل‌بیت(ع) به پیامبر(ص)<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رسیدن مومن به خوشبختی با رسیدن جان او به گلوگاه<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}}<br /> # اهل بیت، ذریه رسول خدا<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|16- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ شَجَرَةَ «1» أَخِي بَشِيرٍ النَّبَّالِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يُعَايِنَ مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) هو شجرة بن ميمون بن أبي أراكة النبال الوابشى، مولاهم الكوفيّ، ثقة و من وجوه الاصحاب و أجلائهم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # نزدیکی مؤمن به مشاهده آنچه چشم او را روشن می‌کند<br /> # قرب لحظه مرگ با دیدن حقایق شادی‌بخش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا هنگام جان‌کندن<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین احتضار<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده قریب‌الوقوع حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|17- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْزَنُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ «2».}}<br /> <br /> {{عربی|(2) رواه الكليني كما يأتي تحت رقم 55.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت امنیت از غم دنیا هنگام جان‌کندن<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور حضرت فاطمه(س) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آغاز بشارت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تسلی مؤمن با یادآوری پایان رنج دنیوی<br /> # رابطه ایمان با حضور معصومان(ع) هنگام مرگ<br /> # اهمیت بشارت به اهل‌بیت(ع) برای تسکین جان‌کندن<br /> # حکمت اعلام امنیت از غم در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # در امان بودن مومن از غم و اندوه دنیا هنگام رسیدن جانش به گلوگاه<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور فاطمه زهرا بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|18- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ الطَّائِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهَةً لِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ وَ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ فَيَنْقَطِعُ عَنْهُ أَهْوَالُ الدُّنْيَا وَ مَا كَانَ يُحَاذِرُ مِنْهَا وَ يُقَالُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا فَاطِمَةَ فَلَا تَذْكُرْهَا.}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله و في آخره و يقال له أمامك رسول الله ص و علي و الأئمة.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اوج نفرت دشمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # اوج شادی مؤمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # قطع اهوال دنیا از مؤمن در احتضار<br /> # قطع ترس‌های دنیوی از مؤمن در احتضار<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) برای مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تضاد واکنش مؤمن و کافر به ولایت<br /> # فلسفه تشدید احساسات متضاد در لحظه مرگ<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت قطع اهوال دنیا برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دشمنی کافر با ولایت<br /> # بغض کافر از ولایت<br /> # شدیدترین حالت نفرت دشمن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، شدیدترین حالت دشمنی کافر با ولایت<br /> # مرگ کافر<br /> # مرگ دشمن ولایت<br /> # مرگ مومن<br /> # مرگ مومن ولایتمدار<br /> # بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت<br /> # نفش ولایت در بروز حالات دشمنی و شادمانی در انسان در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت در لحظه مرگ<br /> # انقطاع هراس دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # انقطاع خوف از مشکلات دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و تهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نوزدهم==<br /> {{متن حدیث|19- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِمَّا أُرَدِّدُ هَذَا الْكَلَامَ عَلَيْكُمْ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ‏ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ يَأْتِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع فَيَقُولَانِ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَأَمَامَكَ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 185<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تکرار امام صادق(ع) تعلیم لحظه مرگ<br /> # رسیدن جان به گلو آستانه غبطه مؤمن<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن محتضر<br /> # حضور امام علی(ع) نزد مؤمن محتضر<br /> # بشارت امنیت از ترس‌ها هنگام احتضار<br /> # بشارت تحقق آرزوها برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت تکرار تعالیم مرگ برای مؤمنان<br /> # فلسفه تأخیر غبطه تا لحظه جان‌کندن<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت بشارت دوگانه در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حیا و شرم امام از تکرار یادآوری مرگ اصحاب به آنها<br /> # مرگ، فاصله میان مومن و رسیدن به خوشبختی و شادمانی<br /> # امان مومن از خوف دنیا در لحظه مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر و امیرمومنان به عدم خوف و امنیت مومن محتضر <br /> # جایگاه پیامبر و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرمومنان<br /> <br /> ==حدیث بیستم==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|20- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَا وَ الْمُعَلَّى بْنُ خُنَيْسٍ فَقَالَ يَا عُقْبَةُ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا هَذَا الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْوَرِيدِ قَالَ ثُمَّ اتَّكَأَ وَ غَمَزَ إِلَيَّ الْمُعَلَّى أَنْ سَلْهُ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ فَأَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى فَرَدَّدَ عَلَيْهِ بضعة عشر [بِضْعَ عَشْرَةَ] مَرَّةً أَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى «1» فَقَالَ فِي كُلِّهَا يَرَى لَا يَزِيدُ عَلَيْهَا ثُمَّ جَلَسَ فِي آخِرِهَا فَقَالَ يَا عُقْبَةُ قُلْتُ لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ فَقَالَ أَبَيْتَ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّمَا دِينِي مَعَ دَمِي فَإِذَا ذَهَبَ دَمِي كَانَ ذَلِكَ وَ كَيْفَ بِكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ كُلَّ سَاعَةٍ وَ بَكَيْتُ فَرَقَّ لِي فَقَالَ يَرَاهُمَا وَ اللَّهِ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَنْ هُمَا فَقَالَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع يَا عُقْبَةُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ أَبَداً حَتَّى تَرَاهُمَا.}}<br /> <br /> (1) في الكافي: فقلت له بضع عشر مرة: أى شي‏ء يرى؟.<br /> (2) في المصدر: فيقدم عليه. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # انحصار قبولی عمل در ولایت اهل‌بیت(ع)<br /> # نزدیکی لحظه مرگ به مشاهدۀ حقایق<br /> # اصرار راوی برای دانستن مشاهدات احتضار<br /> # مشاهدۀ پیامبر(ص) و امام علی(ع) هنگام مرگ<br /> # حتمیت دیدار مؤمن با پیامبر(ص) و علی(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معرفت برای آرامش در مرگ<br /> # رابطۀ ایمان با بشارت‌های برزخی<br /> # تردید امام در افشای حقایق غیبی<br /> # رحمت امام به شاگرد مشتاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در پذیرش اعمال<br /> # مشاهدات محتضر هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر مومن یا کافر<br /> # مهربانی امام با اصحاب خود<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> ===بخش دوم:===<br /> {{متن حدیث|قُلْتُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمَا الْمُؤْمِنُ أَيَرْجِعُ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ لَا بَلْ يَمْضِي أَمَامَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَقُولَانِ شَيْئاً جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ نَعَمْ يَدْخُلَانِ جَمِيعاً عَلَى الْمُؤْمِنِ فَيَجْلِسُ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ رَأْسِهِ وَ عَلِيٌّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَيُكِبُّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي خَيْرٌ لَكَ مِمَّا تَتْرُكُ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَنْهَضُ رَسُولُ اللَّهِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ «2» عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا حَتَّى يُكِبَّ عَلَيْهِ فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الَّذِي كُنْتَ تُحِبُّنِي أَمَا لَأَنْفَعُكَ «3» ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَا إِنَّ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. قُلْتُ: أَيْنَ هَذَا جُعِلْتُ فِدَاكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ؟ قَالَ: فِي سُورَةِ يُونُسَ قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 186<br /> <br /> {{عربی|(3) في المصدر: لانفعنك. م.}}<br /> {{عربی|شي، تفسير العياشي عن عقبة بن خالد مثله}} <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|إنما ديني مع دمي المراد بالدم الحياة أي لا أترك طلب الدين ما دمت حيا فإذا ذهب دمي أي مت كان ذلك أي ترك الطلب أو المعنى أنه إنما يمكنني تحصيل الدين ما دمت حيا فقوله فإذا ذهب دمي استفهام إنكاري أي بعد الموت كيف يمكنني طلب الدين و في شي، تفسير العياشي فإذا ذهب ديني كان ذلك فالمعنى أن ديني مقرون بحياتي فمع عدم الدين فكأني لست بحي فقوله كان ذلك أي كان الموت و في الكافي «1» إنما ديني مع دينك فإذا ذهب ديني كان ذلك أي إن ديني إنما يستقيم إذا كان موافقا لدينك فإذا ذهب ديني لعدم علمي بما تعتقده كان ذلك أي الخسران و الهلاك و العذاب الأبدي أشار إليه مبهما لتفخيمه و أما استشهاده ع بالآية فالظاهر أنه فسر البشرى في الحياة الدنيا بما يكون عند الموت و يحتمل أن يكون ع فسر البشرى في الآخرة بذلك لأن تلك الحالة من مقدمات النشأة الآخرة فالبشرى في الحياة الدنيا بالمنامات الحسنة كما ورد في أخبار أخر أو بما بشر الله في كتبه و على لسان أنبيائه و الأول أظهر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم بازگشت مؤمن پس از مشاهده<br /> # ورود پیامبر(ص) و علی(ع) بر بالین مؤمن<br /> # نشستن پیامبر(ص) بر سر مؤمن محتضر<br /> # نشستن علی(ع) بر پای مؤمن محتضر<br /> # بشارت پیامبر(ص) به برتری آخرت<br /> # بشارت علی(ع) به سود ولایت<br /> # استشهاد به آیه بشارت در سوره یونس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تجسم حضور معنوی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت محبت علی(ع) برای نجات<br /> # رابطه ایمان و تقوا با بشارت برزخی<br /> # تفسیر عرفانی آیه بشارت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عاقبت بخیری مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور پیامبراکرم نزد سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرمومنان کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضور همزمان پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر<br /> # بشارت امیرمومنان به مومن محتضر<br /> # تصریح قرآن به بشارت‌ به مومن هنگام احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ...}}<br /> <br /> ==حدیث بیست و یکم==<br /> {{متن حدیث|21- سن، المحاسن مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ الْخَطَّابِ الْكُوفِيِّ وَ مُصْعَبٍ الْكُوفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِسَدِيرٍ «2» وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ وَ عَجَّلَ رُوحَهُ إِلَى الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى سُرُوراً «3» أَوْ تَبَيَّنَ لَهُ النَّدَامَةُ وَ الْحَسْرَةُ إِلَّا أَنْ يُعَايِنَ مَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ وَ أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ «4» رُوحِهِ فَيُنَادِي رُوحَهُ فَتَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَمَا يُحِسُّ بِخُرُوجِهَا وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ لِمَنْ كَانَ وَرِعاً مُوَاسِياً لِإِخْوَانِهِ وَصُولًا لَهُمْ «1» وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ وَرِعٍ وَ لَا وَصُولٍ «2» لِإِخْوَانِهِ قِيلَ لَهُ مَا مَنَعَكَ مِنَ الْوَرَعِ وَ الْمُوَاسَاةِ لِإِخْوَانِكَ أَنْتَ مِمَّنِ انْتَحَلَ الْمَحَبَّةَ بِلِسَانِهِ وَ لَمْ يُصَدِّقْ ذَلِكَ بِفِعْلٍ وَ إِذَا لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع لَقِيَاهُمَا مُعْرِضَيْنِ مُقَطِّبَيْنِ فِي وَجْهِهِ غَيْرَ شَافِعَيْنِ لَهُ قَالَ سَدِيرٌ مَنْ جَدَعَ اللَّهُ أَنْفَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَهُوَ ذَاكَ «3».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 187<br /> <br /> (2) في المصدر: و لا وصولا. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: فهو ذلك. م.<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|جدع الأنف أي قطعه كناية عن المذلة أي من أذله الله يكون كذلك و يحتمل أن يكون من استفهاما أي من يكون كذلك فقوله جدع الله أنفه جملة دعائية فأجاب ع بأنه هو الذي ذكرت لك سابقا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فاصله کوتاه مرگ تا مشاهده سرنوشت<br /> # حضور دو فرشته نگهبان هنگام مرگ<br /> # فرا آمدن ملک‌الموت برای قبض روح<br /> # خروج آسان روح مؤمن از بدن<br /> # استشهاد به آیه نفس مطمئنه<br /> # شرط ورع و مواسات برای آرامش مرگ<br /> # بازخواست از مدعی محبت بی‌عمل<br /> # اعراض پیامبر(ص) و امام علی(ع) از مؤمن بی‌عمل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ورع با آرامش احتضار<br /> # اهمیت مواسات برادران در پذیرش ایمان<br /> # تفاوت ادعای زبانی و تصدیق عملی<br /> # پیامد اعراض معصومین در برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ملک الموت مامور قبض روح<br /> # قبض روح توسط ملک الموت در حضور دیگر فرشتگان<br /> # کیفیت قبض روح<br /> # کیفیت خروج روح توسط ملک الموت<br /> # عدم احساس خروج روح از بدن توسط مومن<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة ...}}<br /> # اختصاص مقام رضای مومن از خدا و بالعکس به مومنانی با سه خصلت<br /> # توبیخ غیر اهل ورع در هنگام احتضار<br /> # توبیخ غیر یاری کنندگان مومنان در هنگام احتضار<br /> # عدم کفایت اظهار محبت به مومن بدون عمل<br /> # لزوم تصدیق محبت لسانی با عمل<br /> # مواجهه غیر اهل ورع با پیامبراکرم و امیرمومنان در آخرت<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از غیر اهل ورع<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از محب بی عمل<br /> # جایگاه پیامبر اسلام و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث بیست و دوم==<br /> {{متن حدیث|22- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْتَعِينُوا عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَإِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِمَا هُوَ عَلَيْهِ لَوْ قَدْ صَارَ فِي حَدِّ الْآخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِ الدُّنْيَا عَنْهُ فَإِذَا كَانَ فِي ذَلِكَ الْحَدِّ عَرَفَ أَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعِيمَ وَ الْكَرَامَةَ مِنَ اللَّهِ وَ الْبُشْرَى بِالْجَنَّةِ وَ أَمِنَ مِمَّنْ كَانَ يَخَافُ وَ أَيْقَنَ أَنَّ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ مَنْ خَالَفَ دِينَهُ عَلَى بَاطِلٍ هَالِكٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''توصیه به تقوا و ورع''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و تهذیب نفس''')<br /> # '''استعانت به ورع برای استقامت دینی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و سلوک دینی''')<br /> # '''استعانت به اجتهاد در طاعت الهی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و عبادات''')<br /> # '''بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (شادی مؤمن محتضر در آستانه آخرت) / بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت<br /> # '''قطع تعلق دنیا هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / قطع تعلق دنیا هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده نعیم و کرامت الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / مشاهده نعیم و کرامت الهی<br /> # '''بشارت بهشت در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت بهشت در لحظه احتضار<br /> # '''امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / امنیت از ترس‌های گذشته<br /> # '''یقین به حقانیت دین خود''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به حقانیت دین خود<br /> # '''یقین به هلاکت مخالفان دین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به هلاکت مخالفان دین<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ورع با استقامت بر ولایت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و ولایت''')<br /> # '''اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ''': مرگ / الاستعداد للموت / الحث علی الاستعداد للموت / اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ<br /> # '''تبدیل ترس به امنیت در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس به امنیت در احتضار<br /> # '''کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت<br /> # '''حکمت شادی مؤمن در لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادی مؤمن در لحظه مرگ / فلسفه شادی مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تقوا<br /> # لزوم استعانت از خدا در تلاش در راه اطاعت از او<br /> # لزوم استعانت از خدا در ورع<br /> # بیشترین حال خوشبختی هنگام مرگ و انقطاع از دنیا<br /> # یقین به حقانیت اسلام در لحظه مرگ<br /> # یقین به بطلان مخالفان با اسلام در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در آستانه مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و سوم==<br /> {{متن حدیث|23- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى «4» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَمَا إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ ثُمَّ قَالَ لَا بَلْ إِلَى هَاهُنَا وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ فَيَأْتِيهِ الْبَشِيرُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 188<br /> <br /> {{عربی|(4) قتيبة مصغرا، و أعشى بفتح الهمزة، و سكون العين، و فتح الشين، بعدها الف مقصورة، قال النجاشيّ في ص 223 من رجاله: قتيبة بن محمّد الاعشى المؤدّب، أبو محمّد المقرى، مولى الازد، ثقة، عين، روى عن أبي عبد اللّه عليه السلام، له كتاب يرويه عدة من أصحابنا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ (نقش محبت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار)<br /> # '''نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار<br /> # '''رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / (سختی و حساسیت لحظات احتضار) / رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس<br /> # '''ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر<br /> # '''بشارت امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت امنیت از ترس‌های گذشته<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ (ولایت و امنیت روانی)<br /> # '''حکمت تاخیر بشارت تا آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (تأخیر بشارت به محتضر مؤمن) / حکمت تأخیر بشارت تا آستانه مرگ<br /> # '''تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در آخرت<br /> # اثر حب اهل بیت در لحظه جان دادن<br /> # بیشترین زمان نیاز انسان به محبت اهل بیت<br /> # بشارت به محب اهل بیت به عدم خوف و امان در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث بیست و چهارم==<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن بِالْإِسْنَادِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ بَشِيرٍ الْكُنَاسِيِّ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ حَدَّثَ أَصْحَابُكُمْ أَنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو برای آغاز شادی<br /> # کوتاهی فاصله مؤمن تا لحظه غبطه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تسلی مؤمنان با نزدیکی پاداش<br /> # تأکید بر قطعیت شادی پس از مرگ<br /> # اهمیت صبر تا آستانه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و پنجم==<br /> {{متن حدیث|25- صح، صحيفة الرضا عليه السلام عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مَنْ أَحَبَّنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يُحِبُّ وَ مَنْ أَبْغَضَنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وعده امام علی(ع) به حضور در بستر مرگ دوستداران<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت دلپذیر برای محبان<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت ناخوشایند برای دشمنان<br /> # تضاد کیفیت حضور امام علی(ع) بر اساس محبت یا بغض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با کیفیت تجربه مرگ<br /> # تجسم حضور معنوی امام علی(ع) هنگام احتضار<br /> # اهمیت ولایت برای آرامش در لحظات واپسین زندگی<br /> # تضاد واکنش محب و مبغض به حضور امام علی(ع)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و کافر در حال احتضار<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط مومن<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط کافر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث بیست و ششم==<br /> {{متن حدیث|26- شي، تفسير العياشي مُحَمَّدٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَ مَبْشُورَةٌ كَذَا نُزِلَ بِهَا عَلَى مُحَمَّدٍ ص أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا يَسْتَبْشِرُونَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى قُرَّةِ عَيْنٍ وَ أَمَّا الْفُجَّارُ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى خِزْيِ اللَّهِ إِيَّاهُمْ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نقل امام باقر از نزول آیه ۱۸۵ آل عمران با افزوده بر پیامبر<br /> # عمومیت بشارت برای همه امت اسلام هنگام مرگ<br /> # بشارت به شادی چشم برای مؤمنان محتضر<br /> # بشارت به رسوایی الهی برای فجار محتضر<br /> # تضاد محتوای بشارت بر اساس ایمان یا فجور<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت دریافت بشارت برای همه انسان‌ها<br /> # تفاوت کیفیت بشارت بر اساس عمل<br /> # رابطه ایمان با محتوای بشارت هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت دوگانه در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فانی شدن همه نفوس<br /> # عمومیت بشارت به همه امت در لحظه مرگ<br /> # بشارت‌های لحظه احتضار<br /> # بشارت به مومنان به چشم روشنی در هنگام احتضار<br /> # بشارت به فجار به رسوایی در هنگام احتضار<br /> <br /> ==حدیث بیست و هفدهم==<br /> {{متن حدیث|27- شي، تفسير العياشي عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ : {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ: هُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت پیامبر(ص) در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کشف حقایق در لحظه مرگ<br /> # مشاهده حقایق در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در لحظه مرگ<br /> # ایمان همه اهل کتاب به مسیح در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، شاهد بر اعمال مسیحیان در قیامت<br /> # شهادت پیامبر بر سایر امت‌ها<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # تفسیر شهید در آیه {{متن قرآن|...وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} به پیامبر اسلام<br /> <br /> ==حدیث بیست و هشتم==<br /> {{متن حدیث|28- شي، تفسير العياشي عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ فِي عِيسَى ع {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} فَقَالَ: إِيمَانُ أَهْلِ الْكِتَابِ إِنَّمَا هُوَ لِمُحَمَّدٍ (ص).}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت حضرت عیسی(ع) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت انبیا در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # کشف حقایق بر اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر اعمال اهل کتاب در آخرت<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر امت‌های دیگر<br /> # جایگاه پیامبر اسلام در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> <br /> ==حدیث بیست و نهم==<br /> {{متن حدیث|29 شي، تفسير العياشي عَنِ الْمَشْرِقِيِّ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}} يَعْنِي بِذَلِكَ مُحَمَّداً ص أَنَّهُ لَا يَمُوتُ يَهُودِيٌّ وَ لَا نَصْرَانِيٌّ أَبَداً حَتَّى يَعْرِفَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَنَّهُ قَدْ كَانَ بِهِ كَافِراً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی یهود به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # ایمان حتمی نصارا به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # معرفت اهل کتاب به کفر گذشته خود هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # پشیمانی اهل کتاب از انکار در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # روشن شدن حقایق بر اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # شناخت پیامبر اسلام توسط اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # حقانیت پیامبر اسلام<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام قبل از مرگ<br /> # علم اهل کتاب به کفر خود به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی ام==<br /> {{متن حدیث|30- شي، تفسير العياشي عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ مِنْ جَمِيعِ الْأَدْيَانِ يَمُوتُ إِلَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ حَقّاً مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام باقر(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # مشاهده حتمی پیامبر(ص) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # مشاهده حتمی امام علی(ع) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # عمومیت مشاهده برای پیشینیان و پسینیان<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # رابطه مشاهده معصومین با لحظه احتضار<br /> # اهمیت ولایت در تجربه مرگ همه انسان‌ها<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) و امام علی(ع) در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # حقانیت پیامبراسلام<br /> # حقانیت امیرمومنان<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # افضلیت پیامبراسلام<br /> # افضلیت امیرمومنان<br /> # برتری دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # روشن شدن حقانیت پیامبر اسلام و امیرمومنان بر پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # شاهد بودن پیامبراسلام بر اعمال همه امت‌ها در قیامت<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین عموم محتضرین<br /> # علم امام<br /> # علم امام به تفسیر قرآن<br /> # علم امام به غیب<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و یکم==<br /> {{متن حدیث|31- شي، تفسير العياشي عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَيَأْتِي الرَّجُلَ مِنْ أَوْلِيَائِنَا عِنْدَ مَوْتِهِ يَأْتِيهِ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ لِيَصُدَّهُ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ‏ فَيَأْبَى اللَّهُ لَهُ ذَلِكَ وَ كَذَلِكَ قَالَ اللَّهُ: {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 189<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فرا آمدن شیطان نزد دوستداران اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ<br /> # وسوسه شیطان از راست و چپ بستر مرگ<br /> # هدف شیطان منحرف کردن مؤمن از ولایت<br /> # امتناع الهی از موفقیت شیطان در احتضار<br /> # استشهاد به آیه ۲۷ سوره ابراهیم<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حفاظت الهی از مؤمنان در لحظات احتضار<br /> # رابطه ولایت با استقامت در برابر وسوسه<br /> # اهمیت ثبات بر ایمان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تثبیت الهی در آستانه برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیطان هنگام احتضار اولیای الهی<br /> # کیفیت حضور شیطان نزد محتضر مومن<br /> # تلاش شیطان بر انحراف مومن در هنگام احتضار<br /> # نقش ایمان به خدا در برابر وسوسه‌های شیطان<br /> # عدم موفقیت شیطان در انحراف مومن در لحظه مرگ<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}<br /> <br /> ==حدیث سی و دوم==<br /> {{متن حدیث|32- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «1» قَالَ: كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ ع جُلُوساً فَقَامَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ وَ خَرَجَ فَأَخَذَ بِعِضَادَتَيِ الْبَابِ «2» فَسَلَّمَ فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ وَ إِنَّكُمْ لَعَلَى دِينِ اللَّهِ وَ دِينِ مَلَائِكَتِهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ قَالَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَعِينُوا عَلَى ذَلِكَ بِوَرَعٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام به شیعیان<br /> # اظهار علاقه امام به شیعیان<br /> # ریح شیعه<br /> # روح شیعه<br /> # استشمام ریح شیعه توسط امام<br /> # علاقه امام به ریح شیعیان<br /> # علاقه امام به روح شیعیان<br /> # حب امام به ارواح شیعیان<br /> # باز شدن چشم برزخی با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به حنجره<br /> # اهمیت تقوا<br /> # اهمیت ورع<br /> # نقش تقوا و ورع در عاقبت بخیری<br /> <br /> ==حدیث سی و سوم==<br /> {{متن حدیث|33- م، تفسير الإمام عليه السلام {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ}} قَالَ الْإِمَامُ ع: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِاللَّهِ فِي رَدِّهِمْ نُبُوَّةَ مُحَمَّدٍ ص وَ وَلَايَةَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ آلِهِمَا ع وَ ماتُوا عَلَى كُفْرِهِمْ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ يُوجِبُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُمُ الْبُعْدَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ السَّحْقَ مِنَ الثَّوَابِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ الْمَلَائِكَةِ يَلْعَنُونَهُمْ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ كُلٌّ يَلْعَنُهُمْ لِأَنَّ كُلًّا مِنَ الْمَأْمُورِينَ الْمُنْتَهِينَ يَلْعَنُونَ الْكَافِرِينَ وَ الْكَافِرُونَ أَيْضاً يَقُولُونَ لَعَنَ اللَّهُ الْكَافِرِينَ فَهُمْ فِي لَعْنِ أَنْفُسِهِمْ أَيْضاً خالِدِينَ فِيها فِي اللَّعْنَةِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ يَوْماً وَ لَا سَاعَةً وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ لَا يُؤَخَّرُونَ سَاعَةً إِلَّا يَحِلُ‏ بِهِمُ الْعَذَابُ}} <br /> <br /> {{عربی|(1) هو حفص بن سليمان الأسدى الكوفيّ الغاضرى- بمعجمتين- و هو حفص بن أبي داود القارى، صاحب عاصم، و يقال له: حفيص، أورده هكذا ابن حجر في ص 118 من التقريب و قال بعد ذلك: متروك الحديث مع إمامته في القراءة، من الثامنة، مات سنة ثمانين و له تسعون انتهى. و في هامش التقريب: و هو ثبت في القراءة عند ابن معين و أحمد، و متروك في الحديث عند البخارى و غيره، وثقه ثقة وكيع، قال الذهبي: هو في نفسه صادق غير أنّه لم يتقين الحديث، قال حنبل بن إسحاق، عن أحمد قال: ما به بأس، و روى أبو عليّ الصواف، عن عبد اللّه، عن أبيه قال: هو صالح اه. أقول: أورده الشيخ بالعنوان في أصحاب الصادق عليه السلام و قال: أسند عنه و أورده أيضا في باب الكنى من أصحاب الباقر عليه السلام.}}<br /> <br /> === بخش اول حدیث ===<br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ...}}<br /> # عاقبت کفر به خدا<br /> # لعنت خدا بر کافران<br /> # لعنت خدا بر منکرین ولایت امام علی<br /> # لعنت خدا بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امام علی<br /> # محرومیت از پاداش، عاقبت منکر ولایت<br /> # دوری از رحمت الهی عاقبت منکر ولایت<br /> # عواقب انکار نبوت پیامبر در آخرت<br /> # عواقب انکار ولایت امام علی در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # لعنت فرشتگان بر کافران به خدا در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر اسلام <br /> # مقام و جایگاه امام علی<br /> # لعنت عموم مردم بر کافران در آخرت<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران نبوت پیامبر<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران ولایت امام علی<br /> # لعنت کافران بر کافران در آخرت<br /> # خلود ابدی کفار در آتش<br /> # لعنت ابدی به کفار<br /> # عدم تخفیف در عذاب اخروی کفار<br /> # عدم مهلت در نزول عذاب به کفار<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ هَؤُلَاءِ الْكَاتِمِينَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ الْجَاحِدِينَ لِحِلْيَةِ عَلِيٍّ وَلِيِّ اللَّهِ إِذَا أَتَاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ أَرْوَاحَهُمْ أَتَاهُمْ بِأَفْظَعِ الْمَنَاظِرِ وَ أَقْبَحِ الْوُجُوهِ فَيُحِيطُ بِهِمْ عِنْدَ نَزْعِ أَرْوَاحِهِمْ مَرَدَةُ شَيَاطِينِهِمْ الَّذِينَ كَانُوا يَعْرِفُونَهُمْ ثُمَّ يَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ أَبْشِرِي أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ الْكَافِرَةُ بِرَبِّهَا بِجَحْدِ نُبُوَّةِ نَبِيِّهَا ص وَ إِمَامَةِ عَلِيٍّ وَصِيِّهِ ع بِلَعْنَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ غَضَبٍ ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَ طَرْفَكَ وَ انْظُرْ فَيَرَى دُونَ الْعَرْشِ مُحَمَّداً ص عَلَى سَرِيرٍ بَيْنَ يَدَيْ عَرْشِ الرَّحْمَنِ وَ يَرَى عَلِيّاً ع عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ سَائِرَ الْأَئِمَّةِ ع عَلَى مَرَاتِبِهِمُ الشَّرِيفَةِ بِحَضْرَتِهِ ثُمَّ يَرَى الْجِنَانَ قَدْ فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ يَرَى الْقُصُورَ وَ الدَّرَجَاتِ وَ الْمَنَازِلَ الَّتِي تَقْصُرُ عَنْهَا أَمَانِيُّ الْمُتَمَنِّينَ فَيَقُولُ لَهُ لَوْ كُنْتَ لِأَوْلِيَائِكَ مُوَالِياً كَانَتْ رُوحُكَ يُعْرَجُ بِهَا إِلَى حَضْرَتِهِمْ وَ كَانَ يَكُونُ مَأْوَاكَ فِي تِلْكَ الْجِنَانِ وَ كَانَتْ تَكُونُ مَنَازِلُكَ «1» [فِيهَا] و أولياؤك وَ [أُولَئِكَ‏] مُجَاوِرُوكَ وَ مُقَارِبُوكَ فَانْظُرْ فَيُرْفَعُ حُجُبُ الْهَاوِيَةِ «2» فَيَرَاهَا بِمَا فِيهَا مِنْ بَلَايَاهَا وَ دَوَاهِيهَا وَ عَقَارِبِهَا وَ حَيَّاتِهَا وَ أَفَاعِيهَا وَ صُرُوفِ عَذَابِهَا وَ نَكَالِهَا فَيُقَالُ لَهُ فَتِلْكَ إِذاً مَنَازِلُكَ ثُمَّ تَمَثَّلُ لَهُ شَيَاطِينُهُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَانُوا يُغْوُونَهُ وَ يَقْبَلُ مِنْهُمْ مُقَرَّنِينَ هُنَاكَ فِي الْأَصْفَادِ «3» وَ الْأَغْلَالِ فَيَكُونُ مَوْتُهُ بِأَشَدِّ حَسْرَةٍ وَ أَعْظَمِ أَسَفٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 190<br /> <br /> (2) عضادتا الباب: خشبتاه من جانبيه.<br /> <br /> (1) الموجود في التفسير المطبوع هكذا: و كانت تكون منازلك فيها، و إذ كنت على مخالفتهم فقد حرمت حضرتهم و منعت مجاورتهم، و تلك منازلك، و اولئك مجاوروك و مقاربوك فانظر إلخ. و هو الصحيح. فليراجع ص 238 من تفسير الإمام المطبوع سنة 1315 و ص 223 من المطبوع في هامش تفسير عليّ بن إبراهيم.<br /> <br /> (2) من أسماء جهنم، معرفة ممنوعة من الصرف، و تدخلها أل للمح الصفة فيقال: الهاوية.<br /> <br /> (3) قرنه أي جمعه و شدده يقال: قرنت الأسارى في الحبال. و الاصفاد: ما يوثق به الاسير من قد أو قيد أو غل.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح کفار<br /> # مواجهه کفار با چهره‌های زشت شیاطین در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر کفار در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران نبوت پیامبر اسلام<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران ولایت امام علی<br /> # مشاهده مقام و درجات پیامبر و اهل بیت توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده بهشت و منازل آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده جهنم و عذاب‌های آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # کنار رفتن حجاب‌های جهنم و مشاهده ان توسط کافر محتضر<br /> # نشان دادن جایگاه کافر در دوزخ به او در لحظه مرگ<br /> # تجسم شیاطین برای کافر در لحظه مرگ<br /> # محصور شدن کافر در عذاب‌های برزخی پس از مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # همراه شدن مرگ کافر با غم و اندوه و ناله عمیق<br /> <br /> ==حدیث سی و چهارم==<br /> {{متن حدیث|34- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيَأْتِيَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ فَاتَكَ فَأَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الْآخِرَةِ فَقَدْ أَشْرَفْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَامَكَ سَلَفُ «4» صِدْقٍ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ إِبْرَاهِيمُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 191<br /> <br /> (4) السلف: كل من تقدمك بالموت من آبائك و ذوى قرابتك و لذا سمى الصدر الأول بالسلف الصالح، و منه الحديث: ابشر بالسلف الصالح مرافقة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و على و فاطمة عليهما السلام؛ قاله الطريحى في المجمع.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشتی در لحظه جان دادن<br /> # فانی شدن آرزوهای دنیوی در لحظه مرگ<br /> # رسیدن به امیدهای اخروی در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم، امام علی و حضرت ابراهیم در پیش روی محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> <br /> ==حدیث سی و پنجم==<br /> {{متن حدیث|35- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ عَادَيْتُمْ فِينَا الْآبَاءَ وَ الْأَبْنَاءَ وَ الْأَزْوَاجَ وَ ثَوَابُكُمْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا إِذَا بَلَغَتِ النَّفْسُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش حب اهل بیت<br /> # لحظه جان دادن، بیشترین لحظه نیاز به حب اهل بیت<br /> # حب اهل بیت<br /> # اهمیت حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و ششم==<br /> {{متن حدیث|36- قب، المناقب لابن شهرآشوب زُرَيْقٌ «1» عَنِ الصَّادِقِ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}} قَالَ هُوَ أَنْ يُبَشِّرَاهُ بِالْجَنَّةِ عِنْدَ الْمَوْتِ يَعْنِي مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً ع.}}<br /> <br /> (1) اختلف في ضبطه فالنجاشيّ على تقديم المهملة، مصغر «رزق» و الشيخ بتقديم المعجمة، مصغر «زرق».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}}<br /> # علم امام به قرآن<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # بشارت به مومن در زندگی دنیا<br /> # بشارت پیامبر و امام علی به مومن محتضر به بهشت<br /> # حضور پیامبر و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث سی و هفتم==<br /> {{متن حدیث|37 الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ عَنِ الْبَاقِرَيْنِ ع قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا «2».}}<br /> <br /> (2) للحديث ذيل يأتي في خبر 43.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم خروج روح از جسم قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سی و هشتم==<br /> {{متن حدیث|38 الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ بِالْإِسْنَادِ عَنْ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ عَنْ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ ع وَ رَوَى الشَّعْبِيُّ وَ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْهُ ع وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مشاهده امام علی توسط عموم محتضران<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت امام علی<br /> <br /> ==حدیث سی و نهم==<br /> {{متن حدیث|39 سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنِ الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ع ذَاكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَيَرَى مَا يَسُرُّ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت اشک چشم محتضر<br /> # مشاهده پیامبر اسلام توسط محتضر<br /> # اشک خوشحالی محتضر هنگام مشاهده رسول الله<br /> # حضور پیامبر اسلام بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث چهلم==<br /> {{متن حدیث|40- لي، الأمالي للصدوق حَمْدَوَيْهِ وَ إِبْرَاهِيمُ مَعاً عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ فُضَيْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «3» عَنِ الشَّعْبِيِّ «4» عَنِ الْحَارِثِ‏ الْأَعْوَرِ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ يَا أَعْوَرُ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ جَاءَ بِي وَ اللَّهِ حُبُّكَ قَالَ أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ لِشُكْرِهَا أَمَا إِنَّهُ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يَكْرَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ لِيَ الشَّعْبِيُّ بَعْدُ أَمَا إِنَّ حُبَّهُ لَا يَنْفَعُكَ وَ بُغْضَهُ لَا يَضُرُّكَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 192<br /> <br /> {{عربی|(3) تقدم ترجمته في الباب تحت رقم 32 فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) بفتح الشين و سكون العين المهملة نسبة الى شعب او شعبان، قال ابن منظور في مادة «شعب» من لسان العرب: شعبان: بطن من همدان، تشعب من اليمن، اليهم ينسب عامر الشعبى على طرح الزائد. و قيل: شعب جبل باليمن و هو ذو شعبين، فمن كان منهم بالكوفة يقال لهم: الشعبيون منهم عامر بن شراحيل الشعبى، و عداده في الهمدان؛ و من كان منهم بالشام يقال لهم: الشعبانيون؛ و من كان منهم باليمن يقال لهم: آل ذى شعبين؛ و من كان منهم بمصر و المغرب يقال لهم: الاشعوب.<br /> انتهى. و قال السويدى في صفحة 18 من السبائك: الشعبيون: بطن من ولد عمرو بن حسان ابن عمرو الحميري قال الجوهريّ: كان عمرو بن حسان قد نزل هو و ولده جبلا باليمن ذا شعبتين فنسبوا إليه، ثمّ تفرقوا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام علی<br /> # آثار حب امیرالمومنین <br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان و مبغضان آن حضرت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و یکم==<br /> {{متن حدیث|41- كش، رجال الكشي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَيُّوبَ عَنِ الْعَمْرَكِيِّ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ حَضَرَ أَحَدَ ابْنَيْ سَابُورَ وَ كَانَ لَهُمَا وَرَعٌ وَ إِخْبَاتٌ فَمَرِضَ أَحَدُهُمَا وَ لَا أَحْسَبُهُ إِلَّا زَكَرِيَّا بْنَ سَابُورَ قَالَ فَحَضَرْتُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ قَالَ فَبَسَطَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَلَمَّا قُمْتُ مِنْ عِنْدِهِ ظَنَنْتُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ أَخْبَرَهُ بِخَبَرِ الرَّجُلِ فَأَتْبَعَنِي بِرَسُولٍ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي خَبَرَ الرَّجُلِ الَّذِي حَضَرْتَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ أَيَّ شَيْ‏ءٍ سَمِعْتَهُ يَقُولُ قُلْتُ بَسَطَ يَدَهُ فَقَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> : كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن ابن فضال مثله «1».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ورع فرزندان سابور<br /> # علم امام به غیب<br /> # حکمت سفید شدن کف دست مومن هنگام مرگ<br /> # سفید شدن کف دست زکریا بن سابور هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهل و دوم==<br /> {{متن حدیث|42- كشف، كشف الغمة حَدَّثَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى السَّيِّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحِمْيَرِيِّ عَائِداً فِي عِلَّتِهِ الَّتِي مَاتَ فِيهَا فَوَجَدْتُهُ يُسَاقُ بِهِ وَ وَجَدْتُ عِنْدَهُ جَمَاعَةً مِنْ جِيرَانِهِ وَ كَانُوا عُثْمَانِيَّةً وَ كَانَ السَّيِّدُ جَمِيلَ الْوَجْهِ رَحْبَ الْجَبْهَةِ عَرِيضَ مَا بَيْنَ السَّالِفَيْنِ فَبَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ مِثْلُ النُّقْطَةِ مِنَ الْمِدَادِ ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تَزِيدُ وَ تَنْمِي حَتَّى طَبَّقَتْ وَجْهَهُ بِسَوَادِهَا فَاغْتَمَّ لِذَلِكَ مَنْ حَضَرَهُ مِنَ الشِّيعَةِ وَ ظَهَرَ مِنَ النَّاصِبَةِ سُرُورٌ وَ شَمَاتَةٌ فَلَمْ يَلْبَثْ بِذَلِكَ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى بَدَتْ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ وَجْهِهِ لُمْعَةٌ بَيْضَاءُ فَلَمْ تَزَلْ تَزِيدُ أَيْضاً وَ تَنْمِي حَتَّى أَسْفَرَ وَجْهُهُ وَ أَشْرَقَ وَ افْتَرَّ السَّيِّدُ «1» ضَاحِكاً مُسْتَبْشِراً فَقَالَ شعر: كَذَبَ الزَّاعِمُونَ أَنَّ عَلِيّاً***لَنْ يُنَجِّيَ مُحِبَّهُ مِنْ هَنَاتٍ «2» قَدْ وَ رَبِّي دَخَلْتُ جَنَّةَ عَدْنٍ‏. وَ عَفَا لِيَ الْإِلَهُ عَنْ سَيِّئَاتِي *** فَأَبْشِرُوا الْيَوْمَ أَوْلِيَاءَ عَلِيٍ‏. وَ تَوَالَوُا الْوَصِيَّ حَتَّى الْمَمَاتِ *** ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ تَوَلَّوْا بَنِيهِ‏ وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ بِالصِّفَاتِ‏ ثُمَّ أَتْبَعَ قَوْلَهُ هَذَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً حَقّاً أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ أَغْمَضَ عَيْنَهُ لِنَفْسِهِ فَكَأَنَّمَا كَانَتْ رُوحُهُ زُبَالَةً طَفِئَتْ أَوْ حَصَاةً سَقَطَتْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ قَالَ لِي أَبِي الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ وَ كَانَ أُذَيْنَةُ حَاضِراً فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ مَا مَنْ شَهِدَ كَمَنْ لَمْ يَشْهَدْ أَخْبَرَنِي وَ إِلَّا صَمَّتَا- الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ عَنْ جَعْفَرٍ ع أَنَّهُمَا قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى الْخَمْسَةَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا أَوْ تَسْخَنُ عَيْنُهَا فَانْتَشَرَ هَذَا الْحَدِيثُ فِي النَّاسِ فَشَهِدَ جِنَازَتَهُ وَ اللَّهِ الْمُوَافِقُ وَ الْمُفَارِقُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن يحيى بن علي بن عبد الجبار عن عمه محمد بن عبد الجبار عن علي عن أبيه الحسين بن عون مثله- قب، المناقب لابن شهرآشوب لَمَّا احْتُضِرَ السَّيِّدُ الْحِمْيَرِيُّ بَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ و ساق الحديث مثله و زاد بعد قوله واحدا بعد واحد بالصفات ثُمَّ قَالَ‏: أُحِبُّ الَّذِي مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِ وُدِّهِ *** تَلَقَّاهُ بِالْبُشْرَى لَدَى الْمَوْتِ يَضْحَكُ‏. وَ مَنْ كَانَ يَهْوَى غَيْرَهُ مِنْ عَدُوِّهِ*** فَلَيْسَ لَهُ إِلَّا إِلَى النَّارِ مَسْلَكٌ‏. الْقَصِيدَة}}<br /> <br /> {{عربی|فى البلاد فنزلت فرقة منهم بالكوفة فقيل لهم: الشعبيون على الأصل، و إليهم ينسب عامر الشعبى و إن كان عداده في همدان اه. و قال في شعبان بن عمرو بن زهير بن ابير بن الهميسع بن حمير: فبنو شعبان بطن من حمير و إليهم ينسب الشعبى إه. و الرجل عامر بن شراحيل، أبو عمرو من فقهاء العامّة وثقه ابن حجر في ص 247 من تقريبه، و قال: ثقة، مشهور، فقيه، فاضل، من الثالثة؛ قال مكحول فما رأيت أفقه منه؛ مات بعد المائة و له نحو من ثمانين انتهى. أقول: فصل ابن خلّكان ترجمته و مدحه و قال:<br /> و كانت ولادته سنة لست سنين خلت من خلافة عثمان، و قيل: سنة عشرين للهجرة و قيل: إحدى و ثلاثين.<br /> و روى عنه أنّه قال: ولدت سنة جلولاء و هي سنة تسع عشرة. و توفى بالكوفة سنة 104 و قيل: 103 و قيل: 107 و قيل: 106 و قيل 105، و كانت أمه من سبى جلولاء.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 193<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اوصاف ظاهری سید محمد حمیری<br /> # عیادت حسین بن عون از سید محمد حمیری<br /> # سختی مرگ<br /> # اثرات گناه در رنگ چهره مومن هنگام احتضار<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آمرزش گناهان به واسطه حب امیرالمومنین<br /> # نورانی شدن و درخشش چهره در اثر حب امام علی<br /> # اثرات حب امام علی در رنگ چهره هنگام احتضار<br /> # نجات مومن گناهکار به واسطه حب امام علی هنگام احتضار<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده و ورود در بهشت در هنگام احتضار<br /> # آسانی مرگ مومن محب علی<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پنج تن<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و سوم==<br /> {{متن حدیث|43- بشا، بشارة المصطفى مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ شَهْرَيَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْسِيِّ «1» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ الْأَحْمَسِيِّ «2» عَنْ عُبَيْدِ بْنِ كَثِيرٍ الْهِلَالِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ يَحْيَى بْنُ مُسَاوِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ ع قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تُفَارِقُ رُوحٌ جَسَدَ صَاحِبِهَا حَتَّى تَأْكُلَ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ أَوْ مِنْ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ وَ حِينَ تَرَى مَلَكَ الْمَوْتِ تَرَانِي وَ تَرَى عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً ع فَإِنْ كَانَ يُحِبُّنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِهِ إِنَّهُ كَانَ يُحِبُّنِي وَ يُحِبُّ أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنْ كَانَ يُبْغِضُنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ شَدِّدْ عَلَيْهِ إِنَّهُ كَانَ يُبْغِضُنِي وَ يُبْغِضُ أَهْلَ بَيْتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 195<br /> <br /> (1) الموجود في بشارة المصطفى المطبوع: «النرسى».<br /> <br /> (2) الموجود في بشارة المصطفى هكذا: «الاحمسى من أصل خطّ أبى سعيد بيده قال: أخبرنا أبو سعيد بن كثير الهلالى التمار».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهشت برزخی<br /> # جهنم برزخی<br /> # ثمار جنت<br /> # اعطای ثواب قبل از خروج روح از بدن<br /> # اعطای پاداش در حال احتضار<br /> # میوه‌های بهشتی<br /> # شجره زقوم<br /> # خوردن از میوه شجره زقوم قبل از خروج روح از بدن<br /> # عذاب زقوم قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # تناول از میوه‌های بهشتی قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # زمان شروع پاداش و عذاب برزخی محتضر<br /> # مشاهده پیامبر همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # مشاهده امیرالمومنین، فاطمه زهرا و حسنین همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # امر پیامبر به ارفاق ملک الموت در قبض روح محتضر محب اهل بیت<br /> # شفاعت پیامبر در هنگام قبض روح<br /> # رأفت پیامبر نسبت به محبان اهل بیت در هنگام قبض روح<br /> # امر پیامبر به سختگیری ملک الموت در قبض روح محتضر مبغض اهل بیت<br /> # اهمیت حب پیامبر و اهل بیت<br /> # نقش و اثر حب پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ<br /> # اثر حب اهل بیت در آسانی مرگ<br /> # اثر حب پیامبر و اهل بیت در سختی مرگ<br /> # اثر حب و بغض اهل بیت در رفتار ملک الموت با محتضر<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث چهل و چهارم==<br /> {{متن حدیث|44- فر، تفسير فرات بن إبراهيم عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ مُعَنْعَناً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا عَلِيُّ إِنَّ فِيكَ مَثَلًا مِنْ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ يَفْتَرِي عَلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَقُولَ فِيهِ الْحَقَّ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ إِنَّكَ عَلَى مَثَلِهِ لَا يَمُوتُ عَدُوُّكَ حَتَّى يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونَ عَلَيْهِ غَيْظاً وَ حُزْناً حَتَّى يُقِرَّ بِالْحَقِّ مِنْ أَمْرِكَ وَ يَقُولَ فِيكَ الْحَقَّ وَ يُقِرَّ بِوَلَايَتِكَ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ أَمَّا وَلِيُّكَ فَإِنَّهُ يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونُ لَهُ شَفِيعاً وَ مُبَشِّراً وَ قُرَّةَ عَيْنٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت امیرالمومنین<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در عالم قبر<br /> # اثر پذیرش ولایت امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # دشمنی با امیرالمومنین<br /> # اثر دشمنی با امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # اقرار دشمن امیرالمومنین به حقانیت آن حضرت هنگام احتضار<br /> # عدم منفعت اقرار به حقانیت امیرالمومنین برای دشمن او در حالت احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # شفاعت اهل بیت<br /> # شفاعت امیرالمومنین برای شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # بشارت امیرالمومنین به شیعه خود در هنگام احتضار<br /> # چشم روشنی امیرالمومنین به شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # شباهت امیرالمومنین به عیسی مسیح <br /> # ایمان آوردن تمامی افترا زنندگان به عیسی به آن حضرت قبل از مرگ (در حال احتضار)<br /> # اقرار تمام افترا زنندگان به عیسی به حقانیت آن حضرت در حال احتضار<br /> # عدم منفعت ایمان به عیسی و اقرار به حقانیت او برای افترا زنندگان به آن حضرت، در حال احتضار <br /> # خشم و حزن امیرالمومنین بر دشمن خود هنگام احتضار<br /> # اخبار پیامبر به غیب<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> # گستره علم پیامبر<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و پنجم==<br /> {{متن حدیث|45 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ قَالَ شَدِيداً أَلِيماً قَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يَبْدَؤُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ مِنْهُ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذِهِ مَلَائِكَةُ رَبِّي بِالتَّحِيَّاتِ وَ التُّحَفِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْكَ وَ هُمْ قِيَامٌ بَيْنَ يَدَيْكَ فَأْذَنْ لَهُمْ فِي الْجُلُوسِ فَقَالَ الرِّضَا ع اجْلِسُوا مَلَائِكَةَ رَبِّي ثُمَّ قَالَ لِلْمَرِيضِ سَلْهُمْ أُمِرُوا بِالْقِيَامِ بِحَضْرَتِي فَقَالَ الْمَرِيضُ سَأَلْتُهُمْ فَذَكَرُوا أَنَّهُ لَوْ حَضَرَكَ كُلُّ مَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ مِنْ مَلَائِكَتِهِ لَقَامُوا لَكَ وَ لَمْ يَجْلِسُوا حَتَّى تَأْذَنَ لَهُمْ هَكَذَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ غَمَّضَ الرَّجُلُ عَيْنَيْهِ وَ قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذَا شَخْصُكَ مَاثِلٌ لِي مَعَ أَشْخَاصِ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ بَعْدَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ ع وَ قَضَى الرَّجُلُ «1».}}<br /> <br /> (1) تقدم صدر الحديث مسندا عن كتاب المعاني في باب سكرات الموت تحت رقم 11.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام رضا از بیمار<br /> # رأفت امام رضا به اصحاب خود<br /> # توجه امام به اصحاب خود<br /> # دو گروه از مردم در مواجهه با مرگ<br /> # تقسیم موت به مستریح و مستراح<br /> # اقسام مرگ به لحاظ سختی و راحتی انسان پس از آن<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت در آسانی مرگ<br /> # اثر ایمان به خدا و ولایت پذیری در رسیدن به آرامش با مرگ<br /> # کیفیت حضور فرشتگان مرگ نزد محتضر<br /> # تواضع و سلام فرشتگان مرگ در محضر امام و بر بالین محتضر<br /> # مشاهده فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # اذن امام به فرشتگان مرگ جهت جلوس بر بالین محتضر<br /> # عدم جلوس فرشتگان مرگ نزد محتضر بدون اذن امام<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # اثرات تجدید ایمان به خدا و بیعت با امام در راحتی مرگ، قبل از مرگ<br /> # جایگاه و مقام امام رضا (ع) نزد خدای متعال<br /> # مقام و منزلت امام رضا نزد فرشتگان<br /> # افضلیت امام بر فرشتگان<br /> # قدرت تکلم محتضر با فرشتگان مرگ<br /> # شنیدن صدای فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # هدایت و راهنمایی مومن محتضر توسط امام جهت تسهیل در مرگ<br /> <br /> ==حدیث چهل و ششم==<br /> {{متن حدیث|46- وَ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ يَوْمٍ نِصْفَ النَّهَارِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ حُبُّكَ وَ اللَّهِ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً لَتَرَانِي فِي ثَلَاثِ مَوَاطِنَ حَيْثُ تَبْلُغُ نَفْسُكَ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # صداقت در حب امیرالمومنین<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان صادق آن حضرت در سه موضع در دنیا و آخرت<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در صراط<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در کنار حوض<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و هفتم==<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ يَحْضُرُهُ الْمَوْتُ إِلَّا وَكَّلَ بِهِ إِبْلِيسُ مِنْ شَيَاطِينِهِ مَنْ يَأْمُرُهُ «2» بِالْكُفْرِ وَ يُشَكِّكُهُ فِي دِينِهِ حَتَّى تَخْرُجَ نَفْسُهُ فَمَنْ كَانَ مُؤْمِناً لَمْ يَقْدِرْ عَلَيْهِ فَإِذَا حَضَرْتُمْ مَوْتَاكُمْ فَلَقِّنُوهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى يَمُوتَ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 196<br /> <br /> (2) في المصدر: من شيطانه أن يأمره إلخ. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیاطین ابلیس نزد محتضر<br /> # دستور شیاطین ابلیس به کافر شدن هر کسی که مرگش فرارسیده<br /> # تشکیک کردن شیاطین ابلیس در دین محتضر<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر کافر کردن محتضر مومن<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر تشکیک در دین محتضر مومن<br /> # دستور العمل امام به وابستگان محتضر جهت مقابله با شیاطین ابلیس<br /> # امر به تلقین شهادتین به محتضر جهت بقای او بر ایمان<br /> <br /> ==حدیث چهل و هشتم==<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: حَضَرَ رَجُلًا الْمَوْتُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُلَاناً قَدْ حَضَرَهُ الْمَوْتُ فَنَهَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَعَهُ نَاسٌ «3» مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى أَتَاهُ وَ هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ كُفَّ عَنِ الرَّجُلِ حَتَّى أَسْأَلَهُ‏ فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً فَقَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ السَّوَادُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ فَقَالَهُ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ خَفِّفْ عَنْهُ سَاعَةً حَتَّى أَسْأَلَهُ «1» فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً قَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ الْبَيَاضُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص غَفَرَ اللَّهُ لِصَاحِبِكُمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حَضَرْتُمْ مَيِّتاً فَقُولُوا لَهُ هَذَا الْكَلَامَ لِيَقُولَهُ}}<br /> <br /> (3) في المصدر: اناس م.<br /> <br /> (1) في المصدر: خفف عنه حتّى أسأله. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اطاعت ملک الموت از پیامبر<br /> # مشاهده فرشته مرگ در دنیا توسط پیامبر<br /> # گفتگوی پیامبر با فرشته مرگ در دنیا<br /> # اثر دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ}} در بخشش گناهان در حال احتضار<br /> # راهنمایی پیامبر به محتضر جهت بخشش گناهان او<br /> # دعای بخشیده شدن گناهان محتضر<br /> # سفارش به یاد دادن دعای آمرزش گناهان به محتضر<br /> # دعای مخصوص محتضر جهت راحت شدن مرگ او<br /> <br /> ==حدیث چهل و نهم==<br /> {{متن حدیث|49- كا، الكافي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَدِيرٍ الصَّيْرَفِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ يُكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ إِذَا أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ جَزِعَ عِنْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا وَلِيَّ اللَّهِ لَا تَجْزَعْ فَوَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ عَلَيْكَ مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ قَالَ وَ يُمَثَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمْ ع فَيُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ رُفَقَاؤُكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ فَيُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَيَقُولُ: {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} إِلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً}} بِالْوَلَايَةِ {{متن قرآن|مَرْضِيَّةً}} بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} يَعْنِي مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَمَا مِنْ شَيْ‏ءٍ «2» أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنِ اسْتِلَالِ رُوحِهِ وَ اللُّحُوقِ بِالْمُنَادِي.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 197<br /> <br /> (2) في المصدر: فما شي‏ء. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # عدم اکراه مومن از قبض روح خود<br /> # جزع و بی‌تابی مومن هنگام قبض روح<br /> # خطاب ملک الموت به مومن با عنوان یا ولی الله<br /> # فرشته مرگ مهربان‌تر و دلسوزتر نسبت به محتضر مومن از مادر مهربان<br /> # تمثل 5 تن نزد محتضر مومن به عنوان رفقای او<br /> # حضور 5 تن بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده 5 تن توسط محتضر مومن<br /> # معرفی 5 تن به مومن محتضر به عنوان رفقای او توسط ملک الموت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ...}}<br /> # رسیدن ندای الهی {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} به روح محتضر<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به بازگشت رضایتمندانه به سوی خدا<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به داخل شدن او در جمع محمد و اهل بیت او<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به دخول در بهشت<br /> # لبیک به دعوت منادی محبوب‌ترین چیز برای مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث پنجاهم==<br /> {{متن حدیث|50- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حِيلَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْكَلَامِ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ مَنْ شَاءَ اللَّهُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَنْ يَمِينِهِ وَ الْآخَرُ عَنْ يَسَارِهِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَهُوَ ذَا أَمَامَكَ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ مِنْهُ فَقَدْ أَمِنْتَ‏ مِنْهُ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ «1» فَيَقُولُ هَذَا مَنْزِلُكَ فِي الْجَنَّةِ فَإِنْ شِئْتَ رَدَدْنَاكَ إِلَى الدُّنْيَا وَ لَكَ فِيهَا ذَهَبٌ وَ فِضَّةٌ فَيَقُولُ لَا حَاجَةَ فِي الدُّنْيَا فَعِنْدَ ذَلِكَ يَبْيَضُّ لَوْنُهُ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ تَتَقَلَّصُ شَفَتَاهُ «2» وَ تَنْتَشِرُ مَنْخِرَاهُ وَ تَدْمَعُ عَيْنُهُ الْيُسْرَى فَأَيَّ هَذِهِ الْعَلَامَاتِ رَأَيْتَ فَاكْتَفِ بِهَا فَإِذَا خَرَجَتِ النَّفْسُ مِنَ الْجَسَدِ فَيُعْرَضُ عَلَيْهَا كَمَا يُعْرَضُ «3» عَلَيْهِ وَ هِيَ فِي الْجَسَدِ فَيَخْتَارُ الْآخِرَةَ فَيُغَسِّلُهُ فِيمَنْ يُغَسِّلُهُ وَ يُقَلِّبُهُ فِيمَنْ يُقَلِّبُهُ فَإِذَا أُدْرِجَ فِي أَكْفَانِهِ وَ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ خَرَجَتْ رُوحُهُ تَمْشِي بَيْنَ أَيْدِي الْقَوْمِ قُدُماً وَ تَلَقَّاهُ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَ يُبَشِّرُونَهُ بِمَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ مِنَ النَّعِيمِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ رُدَّ إِلَيْهِ الرُّوحُ إِلَى وَرِكَيْهِ ثُمَّ يُسْأَلُ عَمَّا يَعْلَمُ فَإِذَا جَاءَ بِمَا يَعْلَمُ فُتِحَ لَهُ ذَلِكَ الْبَابُ الَّذِي أَرَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ نُورِهَا وَ بَرْدِهَا وَ طِيبِ رِيحِهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأَيْنَ ضَغْطَةُ الْقَبْرِ فَقَالَ هَيْهَاتَ مَا عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ وَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْضَ لَتَفْتَخِرُ عَلَى هَذِهِ فَتَقُولُ وَطِئَ عَلَى ظَهْرِي مُؤْمِنٌ وَ لَمْ يَطَأْ عَلَى ظَهْرِكِ مُؤْمِنٌ وَ تَقُولُ لَهُ الْأَرْضُ لَقَدْ كُنْتُ «4» أُحِبُّكَ وَ أَنْتَ تَمْشِي عَلَى ظَهْرِي فَأَمَّا إِذَا وُلِّيتُكَ فَسَتَعْلَمُ مَا أَصْنَعُ بِكَ فَيُفْتَحُ لَهُ مَدَّ بَصَرِهِ «5».}}<br /> <br /> {{عربی|بيان يشكل الجمع بين هذا الخبر و خبر فاطمة بنت أسد و سعد بن معاذ إلا أن يقال كان ذلك العموم في صدر الإسلام ثم نسخه الله و رفعه عن كمل المؤمنين أو يخص المؤمن في هذا الخبر بالمعصومين «6» و يمكن أن يقال في خبر فاطمة أن النبي ص إنما فعل ذلك لما وعدها لمزيد اطمئنانها و الله يعلم.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 198<br /> <br /> (1) في المصدر: من الجنة. م.<br /> <br /> (2) أي انضمتا و انزوتا الى علو. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: كما عرض. م.<br /> <br /> (4) في المصدر: و اللّه لقد كنت. م.<br /> <br /> (5) في المصدر: فيفسح له مد بصره. و هو الأصحّ. م.<br /> <br /> (6) يبعده مورد الخبر؛ و يمكن أن يخصص المؤمنين بمن لم يأتوا ما يوجب الضغطة.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت در سمت راست و چپ محتضر<br /> # بشارت پیامبر به در امان بودن محتضر<br /> # بشارت پیامبر به رسیدن محتضر به آرزوهایش<br /> # مشاهده پیامبر توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر توسط محتضر<br /> # ولایت تکوینی پیامبر در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # بهشت منزلگاه مومن <br /> # گشوده شدن درب بهشت در قبر مومن<br /> # اعطای پاداش اعمال به مومن از لحظه مرگ<br /> # مخیر نمودن مومن محتضر در بازگشت به دنیا با داشتن طلا و نقره و رفتن به بهشت<br /> # اظهار بی‌نیازی مومن محتضر به دنیا و بازگشت به آن<br /> # نشانه‌های قبض روح مومن <br /> # نشانه‌های مرگ مومن<br /> # انتخاب آخرت به جای دنیا توسط روح مومن<br /> # خروج روح از بدن پس از کفن شدن جسم و قرار گرفتن در تابوت<br /> # استقبال ارواح مومنان از روح مومن هنگام تشییع و دفن<br /> # سلام ارواح مومنان به روح مومن و بشارت به نعمت‌های بهشتی<br /> # بازگشت روح به بدن پس از قرار گرفتن جسم در قبر<br /> # حتمی بودن سوال از میت در قبر<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت و استشمام رایحه خوش و نسیم خنک برای مومن در قبر پس از پاسخ به سوالات<br /> # افتخار زمین به قرار گرفتن مومن در دل او<br /> # عدم وجود فشار قبر برای مومن<br /> # خطاب زمین به مومن در عالم قبر به دوست داشتن او در حال حیات<br /> # سخن گفتن زمین با میت در عالم قبر<br /> # گشایش قبر مومن به وسعت آنچه آن را می‌بیند<br /> # جایگاه مومن در عالم برزخ<br /> # اهمیت ایمان و آثار آن در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و یکم==<br /> === بخش اول حدیث ===<br /> {{متن حدیث|51- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ مِنْكُمْ وَ اللَّهِ يُقْبَلُ وَ لَكُمْ وَ اللَّهِ يُغْفَرُ إِنَّهُ‏ لَيْسَ بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى السُّرُورَ وَ قُرَّةَ الْعَيْنِ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ وَ احْتُضِرَ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ ارْفُقْ بِهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ فَيُوَفِّقُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ وَ مَا ذَاكَ فَيَقُولُ وَلَايَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَيَقُولُ صَدَقْتَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ عَنْهُ «1» وَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَرْجُوهُ فَقَدْ أَدْرَكْتَهُ أَبْشِرْ بِالسَّلَفِ الصَّالِحِ مُرَافَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ ع ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا رَفِيقاً ثُمَّ يُنْزَلُ بِكَفَنِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ حَنُوطِهِ مِنَ الْجَنَّةِ بِمِسْكٍ أَذْفَرَ فَيُكَفَّنُ بِذَلِكَ الْكَفَنِ وَ يُحَنَّطُ بِذَلِكَ الْحَنُوطِ ثُمَّ يُكْسَى حُلَّةً صَفْرَاءَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فَتَحَ اللَّهُ لَهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ رَوْحِهَا وَ رَيْحَانِهَا ثُمَّ يُفْسَحُ لَهُ عَنْ أَمَامِهِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ نَمْ نَوْمَةَ الْعَرُوسِ عَلَى فِرَاشِهَا أَبْشِرْ بِرَوْحٍ وَ رَيْحَانٍ وَ جَنَّةِ نَعِيمٍ وَ رَبٍّ غَيْرِ غَضْبَانَ ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ وَ يَضْمَحِلُّ الْمُحِلُّونَ وَ قَلِيلٌ مَا يَكُونُونَ هَلَكَتِ الْمَحَاضِيرُ وَ نَجَا الْمُقَرَّبُونَ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع أَنْتَ أَخِي وَ مِيعَادُ مَا بَيْنِي وَ بَيْنَكَ وَادِي السَّلَامِ}} <br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر محمد بن سنان مثله بيان المحلون الذين لا يرون حرمة الأئمة ع و لا يتابعونهم قال الفيروزآبادي رجل محل منتهك للحرام أو لا يرى للشهر الحرام حرمة و يقال رجل محضير أي كثير العدو و المحاضير جمعه أي الذين يستعجلون في طلب الفرج بقيام القائم ع و المقربون بفتح الراء أي أهل التسليم و الانقياد فإنهم المقربون عند الله أو بكسر الراء أي الذين يقولون الفرج قريب و لا يستبطئونه.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 199<br /> <br /> (1) في المصدر: منه. م.<br /> <br /> (1) في نسخة: فأبغضه و اعنف عليه.<br /> <br /> (2) في نسخة: رقبتك.<br /> <br /> (3) في المصدر: فتح له من أبواب النار. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # امکان بخشش و آمرزش گنه کاران قبل از مرگ<br /> # حضور پیامبر بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر دوست داشتن و مدارا با محتضر محب اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # توفیق الهی به مومن محتضر جهت پاسخ مثبت به سوالات ملک الموت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط مومن محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت توسط محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آسانی مرگ با تصدیق ولایت مداری محتضر توسط ملک الموت<br /> # بشارت ملک الموت به در امان بودن محتضر ولایت مدار<br /> # مدارای ملک الموت با محتضر ولایت مدار<br /> # نزول کفن و حنوط بهشتی پس از جان دادن برای مومن محب اهل بیت<br /> # پاداش‌های برزخی مومن محب اهل بیت<br /> # پوشاندن جامه زرد بهشتی بر تن مومن پس از مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت به مومن محب اهل بیت پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # بشارت به آرامش و خوشبختی و بهره‌مندی از نعمات بهشتی به مومن محب اهل بیت در قبر<br /> # کیفیت گشایش قبر بر مومن محب اهل بیت<br /> # دیدار مومن محب اهل بیت با اهل بیت در جنان رضوی در عالم برزخ<br /> # همنشینی مومن محب اهل بیت با اهل بیت در عالم برزخ<br /> # رجعت<br /> # رجعت مومن محب اهل بیت<br /> # رجعت مومنان و محبان اهل بیت از بزرخ به دنیا پس از ظهور حضرت حجت<br /> # یاری مومنان محب اهل بیت به حضرت حجت پس از بازگشت از برزخ به دنیا<br /> # علی، برادر رسول خدا<br /> # اخوت پیامبر با امیرالمومنین<br /> # وادی السلام، وعده‌گاه پیامبر و امیرالمومنین<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ وَ إِذَا احْتُضِرَ الْكَافِرُ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَبْغِضْهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ‏ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ «1» وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ وَ أَعْنِفْ عَلَيْهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رِهَانِكَ «2» أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ مِنَ النَّارِ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ أَبْشِرْ يَا عَدُوَّ اللَّهِ بِسَخَطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَذَابِهِ وَ النَّارِ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ نَزَلَ بِكَ ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا عَنِيفاً ثُمَّ يُوَكِّلُ بِرُوحِهِ ثَلَاثَمِائَةِ شَيْطَانٍ كُلُّهُمْ يَبْزُقُ فِي وَجْهِهِ وَ يَتَأَذَّى بِرُوحِهِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فُتِحَ لَهُ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ «3» فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ قَيْحِهَا وَ لَهَبِهَا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبر نزد کافر محتضر <br /> # حضور امیرالمومنین نزد کافر محتضر<br /> # حضور جبرئیل نزد کافر محتضر<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر محتضر<br /> # بغض اهل بیت<br /> # آثار بغض و دشمنی با اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر بغض و سختگیری با محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # پاسخ منفی کافر محتضر به سوالات ملک الموت پیرامون ولایت اهل بیت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط کافر محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت کافر محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # سختی مرگ با انکار ولایت<br /> # بشارت ملک الموت به کافر محتضر از خوف و خشم و عذاب الهی<br /> # سختگیری ملک الموت با کافر محتضر<br /> # گماشته شدن 300 شیطان بر روح کافر محتضر و عذاب روح او<br /> # گشوده شدن دری از درهای آتش بر کافر پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # عذاب‌های برزخی کافر <br /> # سرنوشت کافر در عالم برزخ<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و دوم==<br /> {{متن حدیث|52- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْقَصِيرِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ مِيثَمٍ عَنْ عَبَايَةَ الْأَسَدِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيّاً ع يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا يُبْغِضُنِي عَبْدٌ أَبَداً يَمُوتُ عَلَى بُغْضِي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يَكْرَهُ وَ لَا يُحِبُّنِي عَبْدٌ أَبَداً فَيَمُوتُ عَلَى حُبِّي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يُحِبُّ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَعَمْ وَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْيَمِينِ}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # # حب و بغض امیرالمومنین<br /> # اثر حب و بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # حضور امیرالمومنین نزد محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره غضبناک توسط مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره‌ای دوست داشتنی توسط محب آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # کیفیت مشاهده چهره امیرالمومنین توسط محب و مبغض حضرت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و سوم==<br /> {{متن حدیث|53- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: كَانَ خَطَّابٌ الْجُهَنِيُّ خَلِيطاً لَنَا وَ كَانَ شَدِيدَ النَّصْبِ لِآلِ مُحَمَّدٍ ص‏ وَ كَانَ يَصْحَبُ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ أَعُودُهُ لِلْخُلْطَةِ وَ التَّقِيَّةِ فَإِذَا هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ فِي حَدِّ الْمَوْتِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا لِي وَ لَكَ يَا عَلِيُّ فَأَخْبَرْتُ بِذَلِكَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ «1».}}<br /> <br /> (1) ذكرت هذه الجملة في المصدر مرتين. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # همنشینی و معاشرت خطاب جهنی با ابن ابی یعفور<br /> # کیفیت احتضار خطاب جهنی<br /> # عداوت شدید خطاب جهنی با اهل بیت پیامبر<br /> # ناصبی بودن خطاب جهنی<br /> # اثر بغض و عداوت با اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # دشمنی نجده حروری با اهل بیت<br /> # مصاحبت خطاب جهنی با نجده حروری<br /> # مصاحبت با دشمنان اهل بیت<br /> # عیادت از دشمنان اهل بیت از روی تقیه<br /> # حضور امیرالمومنین نزد نواصب در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط خطاب جهنی در لحظه احتضار<br /> # کشف حقیقت بر دشمنان امیرالمومنین در لحظه احتضار<br /> # کشف حقانیت امیرالمومنین بر نواصب در لحظه احتضار<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و چهارم==<br /> {{متن حدیث|54- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ع أَمَامَكَ «2».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 201<br /> <br /> (2) تقدم الحديث عن المحاسن تحت رقم 17.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فراغت مومن از نگرانی‌های هم و غم دنیابا رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به امنیت برای مومن با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به مومن محتضر به مشاهده پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه <br /> # حضور و استقبال پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه از مومن محتضر<br /> # جایگاه و مقام مومن در برزخ<br /> # آسانی مرگ مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت ایشان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و پنجم==<br /> {{متن حدیث|55- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ...}} قَالَ إِنَّ نَفْسَ الْمُحْتَضَرِ إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ كَانَ مُؤْمِناً رَأَى مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلَهَا بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}}<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهدات ماورایی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # مشاهده منزل در بهشت توسط محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # زمان مشاهده منزلگاه خود در بهشت در حال احتضار<br /> # درخواست مومن محتضر پس از مشاهده منزل خود در بهشت جهت باطگشت به دنیا و خبر دادن به خانواده خود<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از فرارسیدن مرگ<br /> # رد درخواست محتضر جهت بازگشت به دنیا حتی برای اهل ایمان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و ششم==<br /> {{متن حدیث|56- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر حَمَّادُ بْنُ عِيسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِيّاً بِحَضْرَتِهِ}}.<br /> <br /> {{عربی|أقول: قد مر كثير من أخبار هذا الباب في الأبواب السابقة و سيأتي كثير منها في باب البرزخ و غيرها.<br /> وَ قَالَ الْبُرْسِيُّ فِي مَشَارِقِ الْأَنْوَارِ، رَوَى الْمُفِيدُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع يَا عَلِيُّ إِنَّ مُحِبِّيكَ يَفْرَحُونَ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ عِنْدَ خُرُوجِ أَنْفُسِهِمْ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَشْهَدُهُمْ وَ عِنْدَ الْمُسَاءَلَةِ فِي الْقُبُورِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تُلَقِّنُهُمْ وَ عِنْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَعْرِفُهُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|تذييل اعلم أن حضور النبي ص و الأئمة صلوات الله عليهم عند الموت مما قد ورد به الأخبار المستفيضة و قد اشتهر بين الشيعة غاية الاشتهار و إنكار مثل‏ ذلك لمحض استبعاد الأوهام ليس من طريقة الأخيار و أما نحو حضورهم و كيفيته فلا يلزم الفحص عنه بل يكفي فيه و في أمثاله الإيمان به مجملا على ما صدر عنهم ع و ما يقال من أن هذا خلاف الحس و العقل أما الأول فلأنا نحضر الموتى إلى قبض روحهم و لا نرى عندهم أحدا و أما الثاني فلأنه يمكن أن يتفق في آن واحد قبض أرواح آلاف من الناس في مشارق الأرض و مغاربها و لا يمكن حضور الجسم في زمان واحد في أمكنة متعددة فيمكن الجواب عن الأول بوجوه.}}<br /> #{{عربی|'''الأول''' أن الله تعالى قادر على أن يحجبهم عن أبصارنا لضرب من المصلحة كما ورد في أخبار الخاصة و العامة في تفسير قوله تعالى جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً إن الله تعالى أخفى شخص النبي ص عن أعدائه مع أن أولياءه كانوا يرونه و إنكار أمثال ذلك يفضي إلى إنكار أكثر معجزات الأنبياء و الأوصياء ع و قد مر فيما نقلنا من تفسير العسكري ع التصريح بهذا الوجه.}}<br /> #{{عربی|'''الثاني''' أنه يمكن أن يكون حضورهم بجسد مثالي لطيف لا يراه غير المحتضر كحضور ملك الموت و أعوانه و سيأتي الأخبار في سائر الموتى أن أرواحهم في البرزخ تتعلق بأجساد مثالية و أما الحيّ من الأئمة ع فلا يبعد تصرف روحه لقوّته في جسد مثالي أيضا.}}<br /> #{{عربی|'''الثالث''' أنه يمكن أن يخلق الله تعالى لكل منهم مثالا بصورته و هذه الأمثلة يكلمون الموتى و يبشرونهم من قبلهم عليهم السلام كما ورد في بعض الأخبار بلفظ التمثيل.}}<br /> #{{عربی|'''الرابع''' أنه يمكن أن يرتسم صورهم في الحس المشترك بحيث يشاهدهم المحتضر و يتكلم معهم كما في المبرسم.}}<br /> #{{عربی|'''الخامس''' ما ذكره السيد المرتضى رضي الله عنه و هو أن المعنى أنه يعلم في تلك الحال ثمرة ولايتهم و انحرافه عنهم لأن المحبّ لهم يرى في تلك الحال ما يدله على أنه من أهل الجنة و كذا المبغض لهم يرى ما يدله على أنه من أهل النار فيكون حضورهم و تكلمهم استعارة تمثيلية و لا يخفى أن الوجهين الأخيرين بعيدان عن‏ سياق الأخبار بل مثل هذه التأويلات ردّ للأخبار و طعن في الآثار و أما الجواب عن الوجه الثاني فبأنه إنما يتمّ الشبهة إذا ثبت وقوع هذا الاتفاق و محض الإمكان لا يكفي في ذلك مع أنه إذا قلنا بأن حضورهم في الأجساد المثالية يمكن أن يكون لهم أجساد مثالية كثيرة لما جعل الله لهم من القدرة الكاملة التي بها امتازوا عن سائر البشر و في الوجوه الثلاثة الأخيرة على تقدير صحتها اندفاع هذا الإيراد ظاهر و الأحوط و الأولى في أمثال تلك المتشابهات الإيمان بها و عدم التعرض لخصوصياتها و تفاصيلها و إحالة علمها إلى العالم ع كما مر في الأخبار التي أوردناها في باب التسليم وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 202<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # نخستین مشاهدات مومن پس از مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و امیرالمومنین توسط مومن پس از مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرالمومنین در کنار مومن پس از مرگ<br /> # اهمیت ایمان در لحظه مرگ<br /> # اثر ایمان پس از مرگ<br /> # نقش و جایگاه پیامبراکرم و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D8%B9%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%B0%D9%84%D9%83_%D9%88_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85&diff=1375469 2026-06-07T06:59:37Z

<p>انزابی: /* بخش دوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> <br /> '''باب 7 ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم‏:<br /> '''<br /> <br /> ==حدیث نخست==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|1- م، تفسير الإمام عليه السلام إِنَّ الْمُؤْمِنَ الْمُوَالِيَ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الْمُتَّخِذَ لِعَلِيٍّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ إِمَامَهُ الَّذِي يَحْتَذِي مِثَالَهُ وَ سَيِّدَهُ الَّذِي يُصَدِّقُ أَقْوَالَهُ وَ يُصَوِّبُ أَفْعَالَهُ وَ يُطِيعُهُ بِطَاعَةِ مَنْ يَنْدُبُهُ مِنْ أَطَايِبِ ذُرِّيَّتِهِ لِأُمُورِ الدِّينِ وَ سِيَاسَتِهِ إِذَا حَضَرَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى مَا لَا يُرَدُّ وَ نَزَلَ بِهِ مِنْ قَضَائِهِ مَا لَا يُصَدُّ وَ حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ أَعْوَانُهُ وَجَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ عَلِيّاً سَيِّدَ الْوَصِيِّينَ وَ عِنْدَ رِجْلَيْهِ مِنْ جَانِبٍ الْحَسَنَ سِبْطَ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ الْحُسَيْنَ سَيِّدَ الشُّهَدَاءِ أَجْمَعِينَ وَ حَوَالَيْهِ بَعْدَهُمْ خِيَارَ خَوَاصِّهِمْ وَ مُحِبِّيهِمْ الَّذِينَ هُمْ سَادَةُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ سَادَاتِهِمْ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ يَنْظُرُ الْعَلِيلُ الْمُؤْمِنُ إِلَيْهِمْ فَيُخَاطِبُهُمْ بِحَيْثُ يَحْجُبُ اللَّهُ صَوْتَهُ عَنْ آذَانِ حَاضِرِيهِ كَمَا يَحْجُبُ رُؤْيَتَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ‏ وَ رُؤْيَةَ خَواصِّنَا عَنْ أَعْيُنِهِمْ لِيَكُونَ إِيمَانُهُمْ بِذَلِكَ أَعْظَمَ ثَوَاباً لِشِدَّةِ الْمِحْنَةِ عَلَيْهِمْ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ رَبِّ الْعِزَّةِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا وَصِيَّ رَسُولِ رَبِّ الرَّحْمَةِ بِأَبِي أَنْتُمَا وَ أُمِّي يَا شِبْلَيْ مُحَمَّدٍ وَ ضِرْغَامَيْهِ يَا وَلَدَيْهِ وَ سِبْطَيْهِ يَا سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الْمُقَرَّبِينَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ مَرْحَباً بِكُمْ مَعَاشِرَ خِيَارِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ وَلَدَيْهِمَا مَا كَانَ أَعْظَمَ شَوْقِي إِلَيْكُمْ وَ مَا أَشَدَّ سُرُورِي الْآنَ بِلِقَائِكُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ قَدْ حَضَرَنِي وَ لَا أَشُكُّ فِي جَلَالَتِي فِي صَدْرِهِ لِمَكَانِكَ وَ مَكَانِ أَخِيكَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص كَذَلِكَ هُوَ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى مَلَكِ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اسْتَوْصِ بِوَصِيَّةِ اللَّهِ فِي الْإِحْسَانِ إِلَى مَوْلَانَا وَ خَادِمِنَا وَ مُحِبِّنَا وَ مُؤْثِرِنَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِي الْجِنَانِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص لِيَنْظُرَ إِلَى الْعُلُوِّ فَيَنْظُرُ إِلَى مَا لَا يُحِيطُ بِهِ الْأَلْبَابُ «1» وَ لَا يَأْتِي عَلَيْهِ الْعَدَدُ وَ الْحِسَابُ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ كَيْفَ لَا أَرْفُقُ بِمَنْ ذَلِكَ ثَوَابُهُ وَ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَعِزَّتُهُ زُوَّارُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْمَوْتَ عَقَبَةً «2» لَا يَصِلُ إِلَى تِلْكَ الْجِنَانِ إِلَّا مَنْ قَطَعَهَا لَمَا تَنَاوَلْتُ رُوحَهُ وَ لَكِنْ لِخَادِمِكَ وَ مُحِبِّكَ هَذَا أُسْوَةٌ «3» بِكَ وَ بِسَائِرِ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ الَّذِينَ أُذِيقُوا الْمَوْتَ لِحُكْمِ اللَّهِ تَعَالَى ثُمَّ يَقُولُ مُحَمَّدٌ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَاكَ أَخَانَا قَدْ سَلَّمْنَاهُ إِلَيْكَ فَاسْتَوْصِ بِهِ خَيْراً ثُمَّ يَرْتَفِعُ هُوَ وَ مَنْ مَعَهُ إِلَى رَوْضِ الْجِنَانِ وَ قَدْ كُشِفَ مِنَ الْغِطَاءِ وَ الْحِجَابِ لِعَيْنِ ذَلِكَ الْمُؤْمِنِ الْعَلِيلِ فَيَرَاهُمُ الْمُؤْمِنُ هُنَاكَ بَعْدَ مَا كَانُوا حَوْلَ فِرَاشِهِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ الْوَحَا الْوَحَا «4» تَنَاوَلْ رُوحِي وَ لَا تُلْبِثْنِي هَاهُنَا فَلَا صَبْرَ لِي عَنْ مُحَمَّدٍ وَ أَعِزَّتِهِ وَ أَلْحِقْنِي بِهِمْ‏.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن)<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رؤیة علی (مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر)<br /> # '''حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین<br /> # '''خطاب مؤمن محتضر به پیامبر و ائمه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / خطاب مؤمن به پیامبر و ائمه<br /> # '''سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق<br /> # '''نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ<br /> # '''تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / (ملک‌الموت) / (آداب ملک‌الموت در قبض روح مؤمن) / تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر<br /> # '''اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر''': مرگ / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر)) / حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر<br /> # '''افزایش ثواب ایمان با شدت محنت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> # '''مرگ به عنوان عقبه رسیدن به بهشت''': مرگ / حکمت مرگ / مرگ عقبه رسیدن به بهشت<br /> # '''اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان''': مرگ / اقسام مرگ / به لحاظ تعلق به موجودات / مرگ انسان / مرگ انبیا / اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان<br /> # '''جایگاه والای مؤمن موالی در نزد خدا''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # احوالات قبض روح مومن<br /> # حضور ملک الموت با جمعی دیگر از فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # حضور پیامبر اکرم بر بالای سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امام حسن در کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضورامام حسین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی مومن محتضر با پیامبر و اهل بیت <br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # عدم مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین مومن محتضر<br /> # عدم شنیدن صدای گفتگوی محتضر با پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین او<br /> # خوش آمد گویی مومن به پیامبر و اهل بیت بر بالین خود در هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سفارش پیامبر به ملک الموت بر مدارا با مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در باغ‌های بهشت توسط مومن در حال احتضار<br /> # اشتیاق مومن جهت ملحق شدن به پیامبر و اهل بیت<br /> # تقدم پیامبر بر امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> #امامت / اعتقاد به جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/ حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اصحاب اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #امامت /تاثر اعتقاد به امامت هنگام مرگ/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه مومن معتقد با اهل بیت علیهم السلام/ اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امیر مومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> # سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> ===بخش دوم===<br /> {{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ يَتَنَاوَلُ مَلَكُ الْمَوْتِ رُوحَهُ فَيَسُلُّهَا كَمَا يَسُلُّ الشَّعْرَةَ مِنَ الدَّقِيقِ وَ إِنْ كُنْتُمْ تَرَوْنَ أَنَّهُ فِي شِدَّةٍ فَلَيْسَ هُوَ فِي شِدَّةٍ بَلْ هُوَ فِي رَخَاءٍ وَ لَذَّةٍ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ وَجَدَ جَمَاعَتَنَا هُنَاكَ وَ إِذَا جَاءَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ خِيَارُ صَحَابَتِهِمْ بِحَضْرَةِ صَاحِبِنَا فَلْنَتَّضِعْ لَهُمَا «1» فَيَأْتِيَانِ فَيُسَلِّمَانِ عَلَى مُحَمَّدٍ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى عَلِيٍّ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى الْحَسَنَيْنِ سَلَاماً يَجْمَعَانِهِمَا فِيهِ ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى سَائِرِ مَنْ مَعَنَا مِنْ أَصْحَابِنَا ثُمَّ يَقُولُونَ قَدْ عَلِمْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ زِيَارَتَكَ فِي خَاصَّتِكَ لِخَادِمِكَ وَ مَوْلَاكَ وَ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ يُرِيدُ إِظْهَارَ فَضْلِهِ لِمَنْ بِهَذِهِ الْحَضْرَةِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ مَنْ يَسْمَعُنَا مِنْ مَلَائِكَتِهِ بَعْدَهُمْ لَمَا سَأَلْنَاهُ وَ لَكِنْ أَمْرُ اللَّهِ لَا بُدَّ مِنْ امْتِثَالِهِ ثُمَّ يَسْأَلَانِهِ فَيَقُولَانِ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ وَ مَنْ إِمَامُكَ وَ مَا قِبْلَتُكَ وَ مَنْ شِيعَتُكَ وَ مَنْ إِخْوَانُكَ فَيَقُولُ اللَّهُ رَبِّي وَ مُحَمَّدٌ نَبِيِّي وَ عَلِيٌّ وَصِيُّ مُحَمَّدٍ إِمَامِي وَ الْكَعْبَةُ قِبْلَتِي وَ الْمُؤْمِنُونَ الْمُوَالُونَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ آلِهِمَا وَ أَوْلِيَاؤُهُمَا الْمُعَادُونَ لِأَعْدَائِهِمَا إِخْوَانِي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ أَخَاهُ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ وَ أَنَّ مَنْ نَصَبَهُمْ لِلْإِمَامَةِ مِنْ أَطَايِبِ عِتْرَتِهِ وَ خِيَارِ ذُرِّيَّتِهِ خُلَفَاءُ الْأُمَّةِ وَ وُلَاةُ الْحَقِّ وَ الْقَوَّامُونَ بِالصِّدْقِ فَيَقُولَانِ عَلَى هَذَا حَيِيتَ وَ عَلَى هَذَا مِتَّ وَ عَلَى هَذَا تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَ تَكُونُ مَعَ مَنْ تَتَوَلَّاهُ فِي دَارِ كَرَامَةِ اللَّهِ وَ مُسْتَقَرِّ رَحْمَتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد<br /> # '''پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی<br /> # '''حضور پیامبر و اهل بیت در قبر مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و أهل بيته عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در قبر مؤمن)<br /> # '''تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال <br /> # '''سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''سلام مشترک نکیر و منکر به حسنین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر<br /> # '''پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ مؤمن به سؤال قبر)) / پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین<br /> # '''بشارت نکیر و منکر به بعث با ائمه''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ارکان سؤال قبر / سائلون / نکیر و منکر / ((بشارت منکر و نکیر)) / بشارت منکر و نکیر به بعث با ائمه<br /> # '''تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم / ((تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی))<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / ((آشکار کردن فضل مؤمن)) / حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر<br /> # '''اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / مسئول عنه (موارد سوال) / دین / اصول دین / امام / سؤال از ولایت اهل بیت به صورت کلی و ولایت امیرالمؤمنین به طور ویژه / اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر<br /> # '''رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / ((آثار پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی<br /> # '''احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ''': برزخ / العلاقات فی عالم القبر / ((علاقات الملائکه مع المعصومین)) / ((آداب فرشتگان با معصومان در عالم برزخ)) / احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ<br /> # '''جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم/ ((تنعم ویژه شیعیان)) / جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح مومن<br /> # آسانی قبض روح برای مومن<br /> # حضور اهل بیت در قبر مومن (برزخ)<br /> # مشاهده اهل بیت توسط مومن در قبر (عالم برزخ)<br /> # تواضع نکیر و منکر در برابر پیامبر و اهل بیت هنگام حضور در قبر مومن<br /> # اطاعت مطلق نکیر و منکر از اوامر الهی<br /> # سوال و جواب نکیر و منکر در قبر با مومن<br /> # اقرار مومن به توحید، نبوت پیامبر و امامت اهل بیت در قبر<br /> # اعتراف نکیر و منکر به عاقبت بخیری مومن در دنیا و آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح<br /> #معاد/ موت/ فرشتگان نکیر و منکر/ کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #معاد/ موت/ سوال قبر توسط نکیر و منکر/ تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح<br /> #کیفیت ورود نکیر و منکر بر سر قبر مومن معتقد به امامت<br /> #اجازه نکیر و منکر از رسول خدا ص جهت سوال اول قبر از مومن معتقد به امامت<br /> #اقرار و پاسخ مومن معتقد به امامت برای نکیر و منکر در داخل قبر<br /> #تایید اقرار مومن به توحید و جایگاه اهل بیت ع توسط نکیر و منکر<br /> <br /> ===بخش سوم===<br /> {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ إِنْ كَانَ لِأَوْلِيَائِنَا مُعَادِياً وَ لِأَعْدَائِنَا مُوَالِياً وَ لِأَضْدَادِنَا بِأَلْقَابِنَا مُلَقِّباً فَإِذَا جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِنَزْعِ رُوحِهِ مَثَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِذَلِكَ الْفَاجِرِ سَادَتَهُ الَّذِينَ اتَّخَذَهُمُ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْوَاعِ الْعَذَابِ مَا يَكَادُ نَظَرُهُ إِلَيْهِمْ يُهْلِكُهُ وَ لَا يَزَالُ يَصِلُ إِلَيْهِ مِنْ حَرِّ عَذَابِهِمْ مَا لَا طَاقَةَ لَهُ بِهِ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا أَيُّهَا الْفَاجِرُ الْكَافِرُ تَرَكْتَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ إِلَى أَعْدَائِهِ فَالْيَوْمَ لَا يُغْنُونَ عَنْكَ شَيْئاً وَ لَا تَجِدُ إِلَى مَنَاصٍ «2» سَبِيلًا فَيَرِدُ عَلَيْهِ مِنَ الْعَذَابِ مَا لَوْ قُسِمَ أَدْنَاهُ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا لَأَهْلَكَهُمْ ثُمَّ إِذَا دُلِّيَ فِي‏ قَبْرِهِ رَأَى بَاباً مِنَ الْجَنَّةِ مَفْتُوحاً إِلَى قَبْرِهِ يَرَى مِنْهُ خَيْرَاتِهَا فَيَقُولُ لَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ انْظُرْ إِلَى مَا حُرِمْتَ مِنْ تِلْكَ الْخَيْرَاتِ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ بَابٌ مِنَ النَّارِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْهُ مِنْ عَذَابِهَا فَيَقُولُ رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ يَا رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|الضرغام بالكسر الأسد.}}<br /> <br /> (2)المناص: الملجأ و المفر.<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 176<br /> <br /> ====واسطی====<br /> <br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر<br /> # '''رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر<br /> # '''توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((مکالمه ملک الموت با کافر)) / توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی<br /> # '''بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ<br /> # '''شدت عذاب کافران هنگام احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / شدت عذاب کافران هنگام احتضار<br /> # '''نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه کافر در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت<br /> # '''ورود عذاب دوزخ به قبر کافر''': برزخ / احوال برزخ / پاداش و کیفر برزخی (لذت و الم) / کیفر برزخی / عذاب قبر / أصناف عذاب عالم القبر / فتح باب إلی النار / ورود عذاب دوزخ به قبر کافر<br /> # '''درخواست کافر برای تأخیر قیامت''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / ((دعاء الکافر)) / درخواست کافر برای تأخیر قیامت <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / / ((حکمت تمثل پیشوایان باطل)) / رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان<br /> # '''تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ''': برزخ / احوال برزخ / ((مقایسه بین احوال مؤمن و کافر)) / تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ<br /> # '''اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا''': مرگ / ((عبرت های مرگ)) / اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا<br /> # '''ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / طلب أرواح الکفار عدم وقوع القیامة / ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تولی و تبری<br /> # نقش تولی و تبری در لحظه مرگ<br /> # عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # عذاب دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت و دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر هنگام احتضار<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشت و عذاب‌های جهنم توسط کافر در عالم قبر<br /> # شدت عذاب کافر در عالم قبر<br /> # عذاب برزخی کافر<br /> # عذاب دوستان و دشمنان اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> {{متن حدیث|2- م، تفسير الإمام عليه السلام قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ «1» الَّذِينَ يُقَدِّرُونَ أَنَّهُمْ يَلْقَوْنَ رَبَّهُمْ اللِّقَاءَ الَّذِي هُوَ أَعْظَمُ كَرَامَاتِهِ وَ إِنَّمَا قَالَ يَظُنُّونَ لِأَنَّهُمْ لَا يَرَوْنَ بِمَا ذَا يُخْتَمُ لَهُمْ وَ الْعَاقِبَةُ مَسْتُورَةٌ عَنْهُمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ إِلَى كَرَامَاتِهِ وَ نَعِيمِ جِنَانِهِ لِإِيمَانِهِمْ وَ خُشُوعِهِمْ لَا يَعْلَمُونَ ذَلِكَ يَقِيناً لِأَنَّهُمْ لَا يَأْمَنُونَ أَنْ يُغَيَّرُوا وَ يُبَدَّلُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا يَزَالُ الْمُؤْمِنُ خَائِفاً مِنْ سُوءِ الْعَاقِبَةِ وَ لَا يَتَيَقَّنُ الْوُصُولَ إِلَى رِضْوَانِ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ وَقْتُ نَزْعِ رُوحِهِ وَ ظُهُورِ مَلَكِ الْمَوْتِ لَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِ وَ هُوَ فِي شِدَّةِ عِلَّةٍ وَ عَظِيمِ ضِيقِ صَدْرِهِ بِمَا يُخَلِّفُ مِنْ أَمْوَالِهِ وَ لِمَا هُوَ عَلَيْهِ مِنِ اضْطِرَابِ أَحْوَالِهِ فِي مُعَامِلِيهِ وَ عِيَالِهِ وَ قَدْ بَقِيَتْ فِي نَفْسِهِ مَرَارَتُهَا وَ حَسَرَاتُهَا وَ اقْتَطَعَ دُونَ أَمَانِيِّهِ فَلَمْ يَنَلْهَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ مَا لَكَ تَجَرَّعُ غُصَصَكَ قَالَ لِاضْطِرَابِ أَحْوَالِي وَ اقْتِطَاعِكَ لِي دُونَ آمَالِي فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ هَلْ يَحْزَنُ عَاقِلٌ مِنْ فَقْدِ دِرْهَمٍ زَائِفٍ وَ اعْتِيَاضِ أَلْفِ أَلْفِ ضِعْفِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَانْظُرْ فَوْقَكَ فَيَنْظُرُ فَيَرَى دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ وَ قُصُورَهَا الَّتِي يَقْصُرُ دُونَهَا الْأَمَانِيُّ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ تِلْكَ مَنَازِلُكَ وَ نِعَمُكَ وَ أَمْوَالُكَ وَ أَهْلُكَ وَ عِيَالُكَ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِكَ هَاهُنَا وَ ذُرِّيَّتِكَ صَالِحاً فَهُمْ هُنَاكَ مَعَكَ أَ فَتَرْضَى بِهِ بَدَلًا مِمَّا هُنَاكَ فَيَقُولُ بَلَى وَ اللَّهِ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرْ فَيَنْظُرُ فَيَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمَا فِي أَعْلَى عِلِّيِّينَ فَيَقُولُ أَوَ تَرَاهُمْ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكَ وَ أَئِمَّتُكَ هُمْ هُنَاكَ جُلَّاسُكَ وَ آنَاسُكَ «2» أَ فَمَا تَرْضَى‏ بِهِمْ بَدَلًا مِمَّنْ تُفَارِقُ هَاهُنَا فَيَقُولُ بَلَى وَ رَبِّي فَذَلِكَ مَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا فَمَا أَمَامَكُمْ مِنَ الْأَهْوَالِ كُفِيتُمُوهَا وَ لَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا تُخَلِّفُونَهُ مِنَ الذَّرَارِيِّ وَ الْعِيَالِ فَهَذَا الَّذِي شَاهَدْتُمُوهُ فِي الْجِنَانِ بَدَلًا مِنْهُمْ وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ هَذِهِ مَنَازِلُكُمْ وَ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكُمْ آنَاسُكُمْ وَ جُلَّاسُكُمْ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 177<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت''': مرگ / ((معرفت مرگ)) / ((یقین به عاقبت)) / ((ظن به لقاء الله)) / ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت<br /> # '''ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / حالات المحتضر عند قبض الروح / ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ<br /> # '''نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعة هنگام احتضار / نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر<br /> # '''تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین<br /> # '''بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ<br /> # '''رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان<br /> # '''جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ''': مرگ / خوف از مرگ / ((حکمت خوف از مرگ)) / ((عدم یقین به عاقبت)) / حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ <br /> # '''رابطه استقامت با تنزل ملائکه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / ((تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / ((شرایط تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / رابطه استقامت با تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # '''حکمت نمایش بهشت برای زدودن حسرت دنیا''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه مؤمن در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / نمایش بهشت به مؤمن در قبر برای زدودن حسرت دنیا<br /> # '''تفاوت ارزش دنیا و آخرت در نگاه مؤمن''': ((این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی))<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دیدار با خدا، بزرگترین کرامت انسان<br /> # مخفی بودن عاقبت کار یا سرنوشت انسان بر او<br /> # عدم یقین داشتن مومن به رسیدن به رضوان الهی تا لحظه مرگ<br /> # هراس همیشگی مومن از سوء عاقبت<br /> # کیفیت حال مومن هنگام حضور ملک الموت بر بالین او<br /> # اظهار ناراحتی مومن از جدایی اموال و عیال خود در لحظه مرگ<br /> # گفتگوی مومن با ملک الموت در لحظه مرگ<br /> # مشاهده منازل و درجات بهشتی توسط مومن در لحظه مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و اهل بیت توسط مومن در اعلی علیین در لحظه مرگ<br /> # یادآوری بی‌ارزش بودن مال دنیا توسط ملک الموت به مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # منازل و درجات اهل بیت در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> {{متن حدیث|3- ين، كِتَابُ حُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ وَ النَّوَادِرُ الْقَاسِمُ عَنْ كُلَيْبٍ الْأَسَدِيِّ «1» قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ بَلَغَنَا عَنْكَ حَدِيثٌ قَالَ وَ مَا هُوَ قُلْتُ قَوْلُكَ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا كَانَ فِي هَذِهِ وَ أَوْمَأْتَ بِيَدِكَ إِلَى حَلْقِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ أَهْلُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ أَمَّا مَا كَانَ يَتَخَوَّفُ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ وَلَّى عَنْهُ وَ أَمَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ «2».}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(1) كليب وزان (زبير) هو كليب بن معاوية بن جبلة الصيداوى الأسدى، أبو محمد، و قيل أبو الحسين، روى عن أبي جعفر و أبي عبد اللّه عليهما السلام، له كتاب. أورد ترجمته النجاشيّ في ص 223 من رجاله، و في سائر كتب التراجم يوجد ترجمته و بيان حاله فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(2) تأتى صورة اخرى للحديث تحت رقم 14.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ <br /> # '''زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر)<br /> # '''تحقق وعده الهی در آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تحقق وعده الهی در آستانه مرگ<br /> # '''اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر شادمانی مؤمن محتضر تا لحظه مرگ''': ( .. ؟ .. )<br /> # '''رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((آثار ولایت محمد و آل محمد هنگام احتضار)) / رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده<br /> # '''حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حکمت حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر))<br /> # '''اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی''': مرگ / متعلقات مرگ / ((حسن الخاتمة)) / ((شرائط حسن الخاتمة)) / ((استقامت تا لحظه مرگ)) / اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رنج و سختی دائمی دنیا برای مومن تا لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> {{متن حدیث|4- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الْأَمْرِ حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَجُلًا مِنْ آلِ عُثْمَانَ كَانَ سَبَّابَةً لِعَلِيٍّ ع فَحَدَّثَتْنِي مَوْلَاةٌ لَهُ كَانَتْ تَأْتِينَا قَالَتْ لَمَّا احْتُضِرَ قَالَ مَا لِي وَ لَهُمْ قُلْتُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ مَا لَهُ قَالَ هَذَا فَقَالَ لِمَا أُرِيَ مِنَ الْعَذَابِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً}} هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَا وَ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ ثَبَاتُ الشَّيْ‏ءِ فِي الْقَلْبِ وَ إِنْ صَلَّى وَ صَامَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((اوج کراهت از ولایت)) / اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((مشاهده عذاب در احتضار)) / مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار<br /> # '''شرط ایمان به تحکیم قلبی ولایت''': <br /> # '''بی‌اثری عبادات بدون ولایت قلبی''': <br /> # '''سرنوشت سبّاب علی(ع) هنگام احتضار''': <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / ((کشف حقیقت هنگام احتضار)) / حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ<br /> # '''رابطه تسلیم قلبی با نجات اخروی''': <br /> # '''حکمت نمایش عذاب برای منکران ولایت''': <br /> # '''اهمیت ثبات عقیدتی بر صرف اعمال ظاهری''':<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ...}}<br /> # مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ ناصبی<br /> # عاقبت ناصبی<br /> # عذاب سب کننده امیرالمومنین<br /> # لحظه رسیدن روح به گلوگاه (جان دادن)، اوج کراهت دشمن اهل بیت<br /> # مشاهده عذاب توسط ناصبی در لحظه مرگ<br /> # عذاب برزخی ناصبی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # بی‌ارزش بودن عبادات ناصبی بدون ایمان به ولایت<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> {{متن حدیث|5- شي، تفسير العياشي عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا أَحَدُكُمْ حِينَ يَبْلُغُ نَفْسُهُ هَاهُنَا يَنْزِلُ عَلَيْهِ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أُعْطِيتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى مَنْزِلِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَسْكَنِكَ‏ فِي الْجَنَّةِ وَ انْظُرْ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ع رُفَقَاؤُكَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 178<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت ملک‌الموت به تحقق امید مؤمن<br /> # بشارت ملک‌الموت به زوال ترس مؤمن<br /> # گشایش باب بهشت برای محتضر مؤمن<br /> # نمایش منزل بهشتی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # معرفی پیامبر و ائمه به عنوان رفیقان اخروی<br /> # تفسیر بشارت دنیوی به مشاهدات احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه نمایش پاداش پیش از مرگ کامل<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام احتضار<br /> # حکمت معرفی رفقای اخروی در بالین<br /> # اهمیت دیدار ائمه برای تسکین محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}<br /> # قبض روح مومن<br /> # گفتگوی ملک الموت با مومن در لحظه مرگ<br /> # بشارت ملک الموت به مومن در لحظه جان دادن<br /> # بشارت ملک الموت به امنیت مومن در لحظه مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت در لحظه مرگ در قبر مومن<br /> # مومن و مشاهده جایگاه خود در بهشت در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین{{ع}}، همراهان مومن در دنیا و آخرت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # قبر، منزل مومن<br /> # بهشت، مسکن مومن<br /> # پیامبراکرم، امام علی و حسنین، رفقای مومن در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> {{متن حدیث|6- شي، تفسير العياشي عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع مَا يُصْنَعُ بِأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَكَانَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَكَانَهُ مِنَّا إِلَّا أَنْ يَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا ثُمَّ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ أَ لَا أُبَشِّرُكَ يَا أَبَا حَمْزَةَ فَقُلْتُ بَلَى جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع مَعَهُ يَقْعُدُ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ مَا تَعْرِفُنِي أَنَا رَسُولُ اللَّهِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَمَا أَمَامَكَ خَيْرٌ لَكَ مِمَّا خَلَّفْتَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ أَمِنْتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ هَجَمْتَ عَلَيْهِ «1» أَيَّتُهَا الرُّوحُ اخْرُجِي إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَ رِضْوَانِهِ وَ يَقُولُ لَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِثْلَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَ لَا أُخْبِرُكَ بِذَلِكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ قَوْلِ اللَّهِ: (الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ ..) الْآيَةَ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) أي انتهيت إليه بغتة على غفلة منك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو نشانه مشاهده منزلت<br /> # حضور پیامبر و علی در بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر به زوال ترس مؤمن<br /> # بشارت پیامبر به تحقق امید مؤمن<br /> # دعوت پیامبر به سوی روح الله<br /> # تأیید علی بر سخنان پیامبر در بالین<br /> # تفسیر بشارت به آیه تقوا و ایمان<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مشاهده منزلت تا احتضار<br /> # حکمت حضور مشترک پیامبر و علی<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام مرگ<br /> # اهمیت اطمینان بخشی به محتضر مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # بشارت‌های امام باقر به رخدادهای لحظه مرگ برای مومن<br /> # حضور پیامبر و امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت رسول خدا از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # بشارت امیرالمومنین به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت امیرالمومنین از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # تفسیر قرآن توسط امام<br /> # علم امام به قرآن<br /> # علم امام به غیب (احوالات مرگ)<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|7- جا، المجالس للمفيد عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَهْدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: دَخَلَ الْحَارِثُ الْهَمْدَانِيُّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ ع فِي نَفَرٍ مِنَ الشِّيعَةِ وَ كُنْتُ فِيهِمْ فَجَعَلَ الْحَارِثُ يَتَّئِدُ فِي مِشْيَتِهِ وَ يَخْبِطُ الْأَرْضَ بِمِحْجَنِهِ وَ كَانَ مَرِيضاً فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ كَانَتْ لَهُ مِنْهُ مَنْزِلَةٌ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ يَا حَارِثُ فَقَالَ نَالَ الدَّهْرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنِّي وَ زَادَنِي أَوْباً غَلِيلًا اخْتِصَامُ أَصْحَابِكَ بِبَابِكَ قَالَ وَ فِيمَ خُصُومَتُهُمْ قَالَ فِيكَ وَ فِي الثَّلَاثَةِ مِنْ قَبْلِكَ «2» فَمِنْ مُفْرِطٍ مِنْهُمْ غَالٍ وَ مُقْتَصِدٍ تَالٍ وَ مِنْ مُتَرَدِّدٍ مُرْتَابٍ لَا يَدْرِي أَ يُقْدِمُ أَمْ يُحْجِمُ فَقَالَ حَسْبُكَ يَا أَخَا هَمْدَانَ أَلَا إِنَّ خَيْرَ شِيعَتِي النَّمَطُ «3» الْأَوْسَطُ إِلَيْهِمْ يَرْجِعُ الْغَالِي وَ بِهِمْ يَلْحَقُ التَّالِي فَقَالَ لَهُ الْحَارِثُ لَوْ كَشَفْتَ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي الرَّيْنَ عَنْ قُلُوبِنَا وَ جَعَلْتَنَا فِي ذَلِكَ عَلَى بَصِيرَةٍ مِنْ أَمْرِنَا قَالَ قَدْكَ‏ فَإِنَّكَ امْرُؤٌ مَلْبُوسٌ عَلَيْكَ إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُعْرَفُ بِالرِّجَالِ بَلْ بِآيَةِ الْحَقِّ فَاعْرِفِ الْحَقَّ تَعْرِفْ أَهْلَهُ يَا حَارِثُ إِنَّ الْحَقَّ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ وَ الصَّادِعَ «4» بِهِ مُجَاهِدٌ وَ بِالْحَقِّ أُخْبِرُكَ فَأَرْعِنِي سَمْعَكَ ثُمَّ خَبِّرْ بِهِ مَنْ كَانَتْ لَهُ حَصَانَةٌ مِنْ أَصْحَابِكَ أَلَا إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ وَ صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ قَدْ صَدَّقْتُهُ وَ آدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَ الْجَسَدِ ثُمَّ إِنِّي صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ فِي أُمَّتِكُمْ حَقّاً فَنَحْنُ الْأَوَّلُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَ نَحْنُ خَاصَّتُهُ يَا حَارِثُ وَ خَالِصَتُهُ وَ أَنَا صَفْوُهُ وَ وَصِيُّهُ وَ وَلِيُّهُ وَ صَاحِبُ نَجْوَاهُ وَ سِرِّهِ أُوتِيتُ فَهْمَ الْكِتَابِ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ وَ عِلْمَ الْقُرُونِ وَ الْأَسْبَابِ وَ اسْتُودِعْتُ أَلْفَ مِفْتَاحٍ يَفْتَحُ كُلُّ مِفْتَاحٍ أَلْفَ بَابٍ يُفْضِي كُلُّ بَابٍ إِلَى أَلْفِ عَهْدٍ «5» وَ أُيِّدْتُ وَ اتُّخِذْتُ وَ أُمْدِدْتُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ نَفْلًا وَ إِنَّ ذَلِكَ لَيَجْرِي لِي وَ لِمَنْ تَحَفَّظَ «6» مِنْ ذُرِّيَّتِي مَا جَرَى اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ حَتَّى يَرِثَ اللَّهُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْهَا وَ أُبَشِّرُكَ يَا حَارِثُ لَتَعْرِفُنِي عِنْدَ الْمَمَاتِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ وَ عِنْدَ الْمُقَاسَمَةِ قَالَ الْحَارِثُ وَ مَا الْمُقَاسَمَةُ قَالَ مُقَاسَمَةُ النَّارِ أُقَاسِمُهَا قِسْمَةً صَحِيحَةً أَقُولُ هَذَا وَلِيِّي فَاتْرُكِيهِ وَ هَذَا عَدُوِّي فَخُذِيهِ ثُمَّ أَخَذَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع بِيَدِ الْحَارِثِ - فَقَالَ يَا حَارِثُ أَخَذْتُ بِيَدِكَ كَمَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِيَدِي فَقَالَ لِي وَ قَدْ شَكَوْتُ إِلَيْهِ حَسَدَ قُرَيْشٍ وَ الْمُنَافِقِينَ لِي إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَخَذْتُ بِحَبْلِ اللَّهِ وَ بِحُجْزَتِهِ يَعْنِي عِصْمَتَهُ مِنْ ذِي الْعَرْشِ تَعَالَى وَ أَخَذْتَ أَنْتَ يَا عَلِيُّ بِحُجْزَتِي وَ أَخَذَ ذُرِّيَّتُكَ بِحُجْزَتِكَ وَ أَخَذَ شِيعَتُكُمْ بِحُجَزِكُمْ فَمَا ذَا يَصْنَعُ اللَّهُ بِنَبِيِّهِ وَ مَا يَصْنَعُ نَبِيُّهُ بِوَصِيِّهِ خُذْهَا إِلَيْكَ يَا حَارِثُ قَصِيرَةٌ مِنْ طَوِيلَةٍ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَكَ مَا اكْتَسَبْتَ يَقُولُهَا ثَلَاثاً فَقَامَ الْحَارِثُ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَ يَقُولُ مَا أُبَالِي بَعْدَهَا مَتَى لَقِيتُ الْمَوْتَ أَوْ لَقِيَنِي.}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(2)في كشف الغمّة ص 123 هكذا: قال: فى شأنك و البلية من قبلك. و في ذيل ص 3 من الأمالي للمفيد جعله بدلا عما في المتن.}}<br /> <br /> {{عربی|(3)النمط: جماعة من الناس أمرهم واحد.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) صدع بالحق. تكلم به جهارا.}}<br /> <br /> {{عربی|(5) في نسخة: الف الف.}}<br /> <br /> {{عربی|(6) في نسخة: استحفظ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 180<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن محمد بن علي بن مهدي و غيره عن محمد بن علي بن عمرو مثله}} «2» <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|يتّئد أي يتثبّت و يتأنّى من التؤدة و في ما يتأوّد أي يتعوج و خبطه ضربه شديدا و المحجن كمنبر العصا المعوجة و أوب كفرح غضب و في ما أوارا و غليلا و الأوار بالضم حرارة الشمس و حرارة العطش و الغليل الحقد و الضغن و حرارة الحب و الحزن و أحجم عنه كفّ أو نكص هيبة و قد إذا كانت اسمية تكون على وجهين اسم فعل مرادفة ليكفي نحو قولهم قدني درهم و اسم مرادف لحسب ذكره الفيروزآبادي و قال أرعني سمعك و راعني استمع لمقالي قوله ع نفلا أي زائدا على ما أعطيت من الفضائل و الكرائم قوله ع قبلا أي مقابلة و عيانا و قوله ع تخاله أي تظنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اختلاف شیعیان درباره منزلت امیرالمؤمنین(ع)<br /> # توصیه امام علی(ع) به اعتدال در اعتقاد<br /> # شناخت حق به جای شناخت دین از طریق افراد<br /> # اعلام مقام صدیقیت اول امام علی(ع)<br /> # سپرده شدن هزار مفتاح دانش به امام علی(ع)<br /> # جریان شب قدر برای امام و فرزندانش<br /> # مقاسمه آتش توسط امام علی(ع) در قیامت<br /> # تمسک پیامبر(ص) به خدا و امام به پیامبر<br /> # همراهی انسان با کسی که دوستش دارد<br /> # آرامش حارث همدانی پس از شنیدن سخنان امام<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت اعتدال در اعتقادات مذهبی<br /> # معیار شناخت دین از طریق حق<br /> # فلسفه وراثت علم و ولایت در اهل‌بیت<br /> # رابطه محبت با سرنوشت اخروی انسان<br /> # نقش امام در نجات شیعیان در قیامت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی امیرالمومنین با حارث همدانی پیرامون جایگاه خود و مومنان پس از مرگ<br /> # دیدگاه سه گروه از شیعیان نسبت به مقام و منزلت امیرالمومنین<br /> # ناراحتی حارث از افراط، تفریط و تشکیک شیعیان نسبت به امیرالمومنین<br /> # بهترین شیعیان امیرالمومنین از منظر آن حضرت<br /> # میانه روها بهترین شیعیان امیرالمومنین<br /> # لازمه شناخت اهل حق، شناخت خود حق<br /> # تصدیق پیامبر توسط امیرالمومنین، قبل از خلقت آدم{{ع}}<br /> # امیرالمومنین، نخستین دوست پیامبر در امت اسلام<br /> # اهل بیت، خاص‌ترین و برگزیده‌ترین بندگان خدا<br /> # امیرالمومنین، وصی پیامبر<br /> # امیرالمومنین، صاحب سر و مناجات پیامبر<br /> # علم امیرالمومنین به قرآن<br /> # علم امیرالمومنین به قرون و اسباب<br /> # گستره علم امام<br /> # تایید امامان با شب قدر<br /> # مژده امیرالمومنین به شناخت آن حضرت توسط حارث در هنگام مرگ و پس از آن<br /> # امیرالمومنین تقسیم کننده اهل آتش <br /> # عدالت امیرالمومنین در تقسیم اهل آتش<br /> # همنشینی انسان پس از مرگ با کسی که او را دوست دارد<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین مقسم بهشت و جهنم<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|8- فس، تفسير القمي أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا يَمُوتُ مُوَالٍ لَنَا مُبْغِضٌ لِأَعْدَائِنَا إِلَّا وَ يَحْضُرُهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَيَرَوْنَهُ وَ يُبَشِّرُونَهُ وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ مُوَالٍ لَنَا يَرَاهُمْ بِحَيْثُ يَسُوؤُهُ وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ قَوْلُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع لِحَارِثٍ الْهَمْدَانِيِ‏: يَا حَارِ هَمْدَانَ مَنْ يَمُتْ يَرَنِي *** مِنْ مُؤْمِنٍ أَوْ مُنَافِقٍ قُبُلًا.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 181<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) هنگام مرگ موالیان<br /> # بشارت پیامبر(ص) و ائمه(ع) به موالیان هنگام مرگ<br /> # رؤیت دشمنان اهل‌بیت(ع) از ائمه به شکل ناخوشایند<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط مؤمن و منافق هنگام مرگ<br /> # شرط بغض دشمنان برای حضور ائمه(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با تجربه مرگ<br /> # تفاوت تجربه مرگ مؤمن و منافق<br /> # اهمیت بغض دشمنان در کنار محبت اهل‌بیت(ع)<br /> # نقش ائمه(ع) در آرامش روانی هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت تولی و تبری<br /> # نقش و اثر تولی و تبری در هنگام مرگ<br /> # اهمیت بغض دشمنان اهل بیت<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # حضور پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ به مومن محتضر<br /> # کیفیت مرگ مومن<br /> # مشاهده اهل بیت توسط محتضر، مومن یا منافق<br /> # مشاهده اهل بیت با چهره ناراحت توسط منافق در حال احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و منافق در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|9- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْمَرَاغِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ السَّبِيعِيِّ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ حُبِّي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ يَا حَارِثُ أَ تُحِبُّنِي قُلْتُ نَعَمْ وَ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَمَا لَوْ بَلَغَتْ نَفْسُكَ الْحُلْقُومَ رَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا أَذُودُ «1» الرِّجَالَ عَنِ الْحَوْضِ ذَوْدَ غَرِيبَةِ الْإِبِلِ لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا مَارٌّ عَلَى الصِّرَاطِ بِلِوَاءِ الْحَمْدِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ ص لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ: «2».}}<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي المفيد عن المرزباني عن عبد الله بن الحسن عن محمد بن رشيد قال آخر شعر قاله السيد بن محمد رحمه الله قبل وفاته بساعة و ذلك أنه أغمي عليه و اسود لونه ثم أفاق و قد ابيض وجهه و هو يقول‏: «أحب الذي من مات من أهل وده *** تلقاه بالبشرى لدى الموت يضحك‏». «و من مات يهوي غيره من عدوه *** فليس له إلا إلى النار مسلك‏». «أبا حسن تفديك نفسي و أسرتي *** و مالي و ما أصبحت في الأرض أملك‏». «أبا حسن إني بفضلك عارف *** و إني بحبل من هواك لممسك‏»}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار حارث همدانی با امیرالمؤمنین(ع)<br /> # اظهار محبت حارث به امیرالمؤمنین(ع)<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط محبان هنگام مرگ<br /> # راندن مردم از حوض توسط امیرالمؤمنین(ع)<br /> # حمل لوای حمد توسط امیرالمؤمنین(ع) در صراط<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با رؤیت امام هنگام مرگ<br /> # نقش امیرالمؤمنین(ع) در حوض کوثر<br /> # مقام امیرالمؤمنین(ع) در پیشاپیش پیامبر(ص)<br /> # پاداش محبت اهل‌بیت(ع) در آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # عشق حارث همدانی به امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین، حامل لوای حمد<br /> # امیرالمومنین و حوض کوثر<br /> # مشاهده امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # منازل امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|10- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ أَخِيهِ عَلِيٍّ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَابُورَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ فِي الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ذَلِكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص يَرَى مَا يَسُرُّهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَمَا تَرَى الرَّجُلَ إِذَا يَرَى مَا يَسُرُّهُ فَتَدْمَعُ عَيْنُهُ وَ يَضْحَكُ:}}.<br /> <br /> {{متن حدیث|كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن علي بن الحكم عن معاوية بن وهب مثله: «2»- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر فضالة مثله- مع، معاني الأخبار ابن الوليد عن الصفار عن ابن معروف عن علي بن مهزيار عن فضالة مثله}} «3».<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اشک ریختن چشم مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر(ص) توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # دیدن امور مسرت‌بخش توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # خندیدن مؤمن هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه اشک با شادی درونی هنگام مرگ<br /> # حکمت نمایش بشارت‌ها به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفسیر واکنش‌های ظاهری مؤمن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر(ص) در تجربه مرگ مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # گریان شدن چشم مومن در لحظه مرگ<br /> # گریه مومن محتضر از شوق مشاهده پیامبراکرم<br /> # حضور پیامبر بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر <br /> # ولایت تکوینی پیامبر<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> {{متن حدیث|11- فس، تفسير القمي {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً}} قَالَ إِذَا حَضَرَ الْمُؤْمِنَ الْوَفَاةُ نَادَى مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي}} راضِيَةً بِوَلَاءِ عَلِيٍ‏ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَلَا يَكُونُ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا اللُّحُوقُ بِالنِّدَاءِ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 183<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ندای الهی به نفس مطمئنه هنگام مرگ<br /> # رضایت از ولایت علی(ع) در ندای الهی<br /> # رضایت از ثواب در ندای الهی<br /> # دعوت به ورود در زمره بندگان الهی<br /> # دعوت به ورود در بهشت هنگام مرگ<br /> # انحصار همت مؤمن در پیوستن به ندای الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با اطمینان قلبی هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت الهی برای زدودن دلواپسی<br /> # اهمیت ولایت در تحقق رضایت متقابل<br /> # تأثیر ندای الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احتضار مومن<br /> # ندای الهی به مومن هنگام احتضار<br /> # خطاب «نفس مطمئنة» به مومن هنگام احتضار از سوی خدا<br /> # رضایت نفس مومن هنگام بازگشت به خدا به ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین در هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در دخول به بهشت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة}}<br /> # پیوستن به عبادالله در بهشت، تمام همت مومن محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> {{متن حدیث|12- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تمسک به دستورات الهی برای غبطه هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده آنچه مؤمن دوست دارد هنگام مرگ<br /> # بشارت الهی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # روشنی چشم مؤمن با بشارت الهی<br /> # محبت به لقای الهی پس از بشارت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تقوا با غبطه هنگام مرگ<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) برای آرامش مؤمن<br /> # تأثیر بشارت الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> # اهمیت استقامت برای دیدار پیامبر(ص) هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تمسک به اوامر الهی<br /> # وجوب اطاعت اطاعت از اوامر الهی<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت الهی به مومن محتضر<br /> # روشنی چشم مومن هنگام اختضار<br /> # عشق مومن محتضر به پیوستن به پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|13- ير، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ يَحْيَى الْخَثْعَمِيِّ عَنْ بُرَيْدِ «1» بْنِ مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع (اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ)، فَقَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَمُوتُ وَ لَا كَافِرٍ فَيُوضَعُ فِي قَبْرِهِ حَتَّى يُعْرَضَ عَمَلُهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَى عَلِيٍّ ع فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَى آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَى الْعِبَادِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) بريد - وزان زبير - بن معاوية العجليّ، أبو القاسم، عربى، روى عن أبي عبد اللّه و أبى جعفر عليهما السلام، مات في حياة أبي عبد اللّه عليه السلام و قيل: فى سنة 150، و الرجل وجه من وجوه أصحابنا، و فقيه من أكابر فقهائنا، له محل عند الأئمّة عليهم السلام، قال الكشّيّ: إنّه ممن اتفقت العصابة على تصديقه، و ممن انقادوا له بالفقه، و روى أخبارا كثيرة في فضله و توثيقه عن الأئمّة، يوجد ترجمته في ص 155 من رجال الكشّيّ، و في ص 81 من النجاشيّ، و فصل الفاضل المامقاني ترجمته في ج 1 ص 164 فليراجع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عرضه اعمال مؤمن و کافر بر پیامبر(ص)<br /> # عرضه اعمال بر امام علی(ع) پس از مرگ<br /> # عرضه اعمال بر همه ائمه(ع) به ترتیب<br /> # زمان عرضه اعمال پیش از دفن میت<br /> # شمول عرضه اعمال بر مؤمن و کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با نظارت بر اعمال بندگان<br /> # فلسفه عرضه اعمال بر معصومین(ع)<br /> # اهمیت آگاهی از حضور ائمه(ع) در برزخ<br /> # تفسیر آیه عرضه اعمال بر مؤمنین<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه{{متن قرآن|اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}<br /> # عرضه اعمال در قبر<br /> # عرضه اعمال مومن و کافر هنگام مرگ بر پیامبر و امام علی<br /> # اهمیت پذیرش نبوت پیامبر و ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> {{متن حدیث|14- سن، المحاسن أَبِي عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِاللَّهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع مَا بَيْنَ مَنْ وَصَفَ هَذَا الْأَمْرَ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيُقَالُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ قَدِمْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَتَخَوَّفُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ إِنَّ أَمَامَكَ لَإِمَامَ صِدْقٍ اقْدَمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ ع}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مؤمن پس از مرگ<br /> # زوال ترس‌های مؤمن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) در برزخ<br /> # معرفی امام علی(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با آرامش در مرگ<br /> # اهمیت امید به لقای معصومین(ع)<br /> # فلسفه بشارت الهی به مؤمنان<br /> # تأثیر اعتقاد بر تجربه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بشارت به مومن هنگام مرگ<br /> # رسیدن مومن به آرزوهای خود در هنگام مرگ<br /> # بشارت به امنیت مومن در هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|15- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ «3» عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَلِيدِ النَّخَعِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي ع أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ‏ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ - وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ - وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}} فَنَحْنُ وَ اللَّهِ ذُرِّيَّةُ رَسُولِ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|(3) عقبة بضم العين و سكون القاف.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 184<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # مشاهده مؤمن از حقایق شادی‌بخش هنگام مرگ<br /> # شهادت امام صادق(ع) بر سخن امام باقر(ع)<br /> # اهل‌بیت به عنوان ذریه پیامبر در آیه ۳۸ سوره رعد<br /> # غبطه و روشنی چشم مؤمن در لحظه احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا لحظه مرگ<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین جان‌کندن<br /> # اهمیت انتساب اهل‌بیت(ع) به پیامبر(ص)<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رسیدن مومن به خوشبختی با رسیدن جان او به گلوگاه<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}}<br /> # اهل بیت، ذریه رسول خدا<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|16- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ شَجَرَةَ «1» أَخِي بَشِيرٍ النَّبَّالِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يُعَايِنَ مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) هو شجرة بن ميمون بن أبي أراكة النبال الوابشى، مولاهم الكوفيّ، ثقة و من وجوه الاصحاب و أجلائهم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # نزدیکی مؤمن به مشاهده آنچه چشم او را روشن می‌کند<br /> # قرب لحظه مرگ با دیدن حقایق شادی‌بخش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا هنگام جان‌کندن<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین احتضار<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده قریب‌الوقوع حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|17- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْزَنُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ «2».}}<br /> <br /> {{عربی|(2) رواه الكليني كما يأتي تحت رقم 55.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت امنیت از غم دنیا هنگام جان‌کندن<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور حضرت فاطمه(س) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آغاز بشارت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تسلی مؤمن با یادآوری پایان رنج دنیوی<br /> # رابطه ایمان با حضور معصومان(ع) هنگام مرگ<br /> # اهمیت بشارت به اهل‌بیت(ع) برای تسکین جان‌کندن<br /> # حکمت اعلام امنیت از غم در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # در امان بودن مومن از غم و اندوه دنیا هنگام رسیدن جانش به گلوگاه<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور فاطمه زهرا بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|18- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ الطَّائِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهَةً لِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ وَ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ فَيَنْقَطِعُ عَنْهُ أَهْوَالُ الدُّنْيَا وَ مَا كَانَ يُحَاذِرُ مِنْهَا وَ يُقَالُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا فَاطِمَةَ فَلَا تَذْكُرْهَا.}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله و في آخره و يقال له أمامك رسول الله ص و علي و الأئمة.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اوج نفرت دشمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # اوج شادی مؤمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # قطع اهوال دنیا از مؤمن در احتضار<br /> # قطع ترس‌های دنیوی از مؤمن در احتضار<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) برای مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تضاد واکنش مؤمن و کافر به ولایت<br /> # فلسفه تشدید احساسات متضاد در لحظه مرگ<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت قطع اهوال دنیا برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دشمنی کافر با ولایت<br /> # بغض کافر از ولایت<br /> # شدیدترین حالت نفرت دشمن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، شدیدترین حالت دشمنی کافر با ولایت<br /> # مرگ کافر<br /> # مرگ دشمن ولایت<br /> # مرگ مومن<br /> # مرگ مومن ولایتمدار<br /> # بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت<br /> # نفش ولایت در بروز حالات دشمنی و شادمانی در انسان در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت در لحظه مرگ<br /> # انقطاع هراس دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # انقطاع خوف از مشکلات دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و تهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نوزدهم==<br /> {{متن حدیث|19- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِمَّا أُرَدِّدُ هَذَا الْكَلَامَ عَلَيْكُمْ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ‏ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ يَأْتِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع فَيَقُولَانِ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَأَمَامَكَ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 185<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تکرار امام صادق(ع) تعلیم لحظه مرگ<br /> # رسیدن جان به گلو آستانه غبطه مؤمن<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن محتضر<br /> # حضور امام علی(ع) نزد مؤمن محتضر<br /> # بشارت امنیت از ترس‌ها هنگام احتضار<br /> # بشارت تحقق آرزوها برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت تکرار تعالیم مرگ برای مؤمنان<br /> # فلسفه تأخیر غبطه تا لحظه جان‌کندن<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت بشارت دوگانه در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حیا و شرم امام از تکرار یادآوری مرگ اصحاب به آنها<br /> # مرگ، فاصله میان مومن و رسیدن به خوشبختی و شادمانی<br /> # امان مومن از خوف دنیا در لحظه مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر و امیرمومنان به عدم خوف و امنیت مومن محتضر <br /> # جایگاه پیامبر و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرمومنان<br /> <br /> ==حدیث بیستم==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|20- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَا وَ الْمُعَلَّى بْنُ خُنَيْسٍ فَقَالَ يَا عُقْبَةُ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا هَذَا الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْوَرِيدِ قَالَ ثُمَّ اتَّكَأَ وَ غَمَزَ إِلَيَّ الْمُعَلَّى أَنْ سَلْهُ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ فَأَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى فَرَدَّدَ عَلَيْهِ بضعة عشر [بِضْعَ عَشْرَةَ] مَرَّةً أَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى «1» فَقَالَ فِي كُلِّهَا يَرَى لَا يَزِيدُ عَلَيْهَا ثُمَّ جَلَسَ فِي آخِرِهَا فَقَالَ يَا عُقْبَةُ قُلْتُ لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ فَقَالَ أَبَيْتَ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّمَا دِينِي مَعَ دَمِي فَإِذَا ذَهَبَ دَمِي كَانَ ذَلِكَ وَ كَيْفَ بِكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ كُلَّ سَاعَةٍ وَ بَكَيْتُ فَرَقَّ لِي فَقَالَ يَرَاهُمَا وَ اللَّهِ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَنْ هُمَا فَقَالَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع يَا عُقْبَةُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ أَبَداً حَتَّى تَرَاهُمَا.}}<br /> <br /> (1) في الكافي: فقلت له بضع عشر مرة: أى شي‏ء يرى؟.<br /> (2) في المصدر: فيقدم عليه. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # انحصار قبولی عمل در ولایت اهل‌بیت(ع)<br /> # نزدیکی لحظه مرگ به مشاهدۀ حقایق<br /> # اصرار راوی برای دانستن مشاهدات احتضار<br /> # مشاهدۀ پیامبر(ص) و امام علی(ع) هنگام مرگ<br /> # حتمیت دیدار مؤمن با پیامبر(ص) و علی(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معرفت برای آرامش در مرگ<br /> # رابطۀ ایمان با بشارت‌های برزخی<br /> # تردید امام در افشای حقایق غیبی<br /> # رحمت امام به شاگرد مشتاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در پذیرش اعمال<br /> # مشاهدات محتضر هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر مومن یا کافر<br /> # مهربانی امام با اصحاب خود<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> ===بخش دوم:===<br /> {{متن حدیث|قُلْتُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمَا الْمُؤْمِنُ أَيَرْجِعُ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ لَا بَلْ يَمْضِي أَمَامَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَقُولَانِ شَيْئاً جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ نَعَمْ يَدْخُلَانِ جَمِيعاً عَلَى الْمُؤْمِنِ فَيَجْلِسُ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ رَأْسِهِ وَ عَلِيٌّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَيُكِبُّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي خَيْرٌ لَكَ مِمَّا تَتْرُكُ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَنْهَضُ رَسُولُ اللَّهِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ «2» عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا حَتَّى يُكِبَّ عَلَيْهِ فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الَّذِي كُنْتَ تُحِبُّنِي أَمَا لَأَنْفَعُكَ «3» ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَا إِنَّ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. قُلْتُ: أَيْنَ هَذَا جُعِلْتُ فِدَاكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ؟ قَالَ: فِي سُورَةِ يُونُسَ قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 186<br /> <br /> {{عربی|(3) في المصدر: لانفعنك. م.}}<br /> {{عربی|شي، تفسير العياشي عن عقبة بن خالد مثله}} <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|إنما ديني مع دمي المراد بالدم الحياة أي لا أترك طلب الدين ما دمت حيا فإذا ذهب دمي أي مت كان ذلك أي ترك الطلب أو المعنى أنه إنما يمكنني تحصيل الدين ما دمت حيا فقوله فإذا ذهب دمي استفهام إنكاري أي بعد الموت كيف يمكنني طلب الدين و في شي، تفسير العياشي فإذا ذهب ديني كان ذلك فالمعنى أن ديني مقرون بحياتي فمع عدم الدين فكأني لست بحي فقوله كان ذلك أي كان الموت و في الكافي «1» إنما ديني مع دينك فإذا ذهب ديني كان ذلك أي إن ديني إنما يستقيم إذا كان موافقا لدينك فإذا ذهب ديني لعدم علمي بما تعتقده كان ذلك أي الخسران و الهلاك و العذاب الأبدي أشار إليه مبهما لتفخيمه و أما استشهاده ع بالآية فالظاهر أنه فسر البشرى في الحياة الدنيا بما يكون عند الموت و يحتمل أن يكون ع فسر البشرى في الآخرة بذلك لأن تلك الحالة من مقدمات النشأة الآخرة فالبشرى في الحياة الدنيا بالمنامات الحسنة كما ورد في أخبار أخر أو بما بشر الله في كتبه و على لسان أنبيائه و الأول أظهر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم بازگشت مؤمن پس از مشاهده<br /> # ورود پیامبر(ص) و علی(ع) بر بالین مؤمن<br /> # نشستن پیامبر(ص) بر سر مؤمن محتضر<br /> # نشستن علی(ع) بر پای مؤمن محتضر<br /> # بشارت پیامبر(ص) به برتری آخرت<br /> # بشارت علی(ع) به سود ولایت<br /> # استشهاد به آیه بشارت در سوره یونس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تجسم حضور معنوی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت محبت علی(ع) برای نجات<br /> # رابطه ایمان و تقوا با بشارت برزخی<br /> # تفسیر عرفانی آیه بشارت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عاقبت بخیری مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور پیامبراکرم نزد سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرمومنان کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضور همزمان پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر<br /> # بشارت امیرمومنان به مومن محتضر<br /> # تصریح قرآن به بشارت‌ به مومن هنگام احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ...}}<br /> <br /> ==حدیث بیست و یکم==<br /> {{متن حدیث|21- سن، المحاسن مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ الْخَطَّابِ الْكُوفِيِّ وَ مُصْعَبٍ الْكُوفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِسَدِيرٍ «2» وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ وَ عَجَّلَ رُوحَهُ إِلَى الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى سُرُوراً «3» أَوْ تَبَيَّنَ لَهُ النَّدَامَةُ وَ الْحَسْرَةُ إِلَّا أَنْ يُعَايِنَ مَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ وَ أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ «4» رُوحِهِ فَيُنَادِي رُوحَهُ فَتَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَمَا يُحِسُّ بِخُرُوجِهَا وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ لِمَنْ كَانَ وَرِعاً مُوَاسِياً لِإِخْوَانِهِ وَصُولًا لَهُمْ «1» وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ وَرِعٍ وَ لَا وَصُولٍ «2» لِإِخْوَانِهِ قِيلَ لَهُ مَا مَنَعَكَ مِنَ الْوَرَعِ وَ الْمُوَاسَاةِ لِإِخْوَانِكَ أَنْتَ مِمَّنِ انْتَحَلَ الْمَحَبَّةَ بِلِسَانِهِ وَ لَمْ يُصَدِّقْ ذَلِكَ بِفِعْلٍ وَ إِذَا لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع لَقِيَاهُمَا مُعْرِضَيْنِ مُقَطِّبَيْنِ فِي وَجْهِهِ غَيْرَ شَافِعَيْنِ لَهُ قَالَ سَدِيرٌ مَنْ جَدَعَ اللَّهُ أَنْفَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَهُوَ ذَاكَ «3».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 187<br /> <br /> (2) في المصدر: و لا وصولا. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: فهو ذلك. م.<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|جدع الأنف أي قطعه كناية عن المذلة أي من أذله الله يكون كذلك و يحتمل أن يكون من استفهاما أي من يكون كذلك فقوله جدع الله أنفه جملة دعائية فأجاب ع بأنه هو الذي ذكرت لك سابقا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فاصله کوتاه مرگ تا مشاهده سرنوشت<br /> # حضور دو فرشته نگهبان هنگام مرگ<br /> # فرا آمدن ملک‌الموت برای قبض روح<br /> # خروج آسان روح مؤمن از بدن<br /> # استشهاد به آیه نفس مطمئنه<br /> # شرط ورع و مواسات برای آرامش مرگ<br /> # بازخواست از مدعی محبت بی‌عمل<br /> # اعراض پیامبر(ص) و امام علی(ع) از مؤمن بی‌عمل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ورع با آرامش احتضار<br /> # اهمیت مواسات برادران در پذیرش ایمان<br /> # تفاوت ادعای زبانی و تصدیق عملی<br /> # پیامد اعراض معصومین در برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ملک الموت مامور قبض روح<br /> # قبض روح توسط ملک الموت در حضور دیگر فرشتگان<br /> # کیفیت قبض روح<br /> # کیفیت خروج روح توسط ملک الموت<br /> # عدم احساس خروج روح از بدن توسط مومن<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة ...}}<br /> # اختصاص مقام رضای مومن از خدا و بالعکس به مومنانی با سه خصلت<br /> # توبیخ غیر اهل ورع در هنگام احتضار<br /> # توبیخ غیر یاری کنندگان مومنان در هنگام احتضار<br /> # عدم کفایت اظهار محبت به مومن بدون عمل<br /> # لزوم تصدیق محبت لسانی با عمل<br /> # مواجهه غیر اهل ورع با پیامبراکرم و امیرمومنان در آخرت<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از غیر اهل ورع<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از محب بی عمل<br /> # جایگاه پیامبر اسلام و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث بیست و دوم==<br /> {{متن حدیث|22- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْتَعِينُوا عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَإِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِمَا هُوَ عَلَيْهِ لَوْ قَدْ صَارَ فِي حَدِّ الْآخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِ الدُّنْيَا عَنْهُ فَإِذَا كَانَ فِي ذَلِكَ الْحَدِّ عَرَفَ أَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعِيمَ وَ الْكَرَامَةَ مِنَ اللَّهِ وَ الْبُشْرَى بِالْجَنَّةِ وَ أَمِنَ مِمَّنْ كَانَ يَخَافُ وَ أَيْقَنَ أَنَّ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ مَنْ خَالَفَ دِينَهُ عَلَى بَاطِلٍ هَالِكٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''توصیه به تقوا و ورع''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و تهذیب نفس''')<br /> # '''استعانت به ورع برای استقامت دینی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و سلوک دینی''')<br /> # '''استعانت به اجتهاد در طاعت الهی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و عبادات''')<br /> # '''بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (شادی مؤمن محتضر در آستانه آخرت) / بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت<br /> # '''قطع تعلق دنیا هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / قطع تعلق دنیا هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده نعیم و کرامت الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / مشاهده نعیم و کرامت الهی<br /> # '''بشارت بهشت در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت بهشت در لحظه احتضار<br /> # '''امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / امنیت از ترس‌های گذشته<br /> # '''یقین به حقانیت دین خود''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به حقانیت دین خود<br /> # '''یقین به هلاکت مخالفان دین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به هلاکت مخالفان دین<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ورع با استقامت بر ولایت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و ولایت''')<br /> # '''اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ''': مرگ / الاستعداد للموت / الحث علی الاستعداد للموت / اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ<br /> # '''تبدیل ترس به امنیت در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس به امنیت در احتضار<br /> # '''کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت<br /> # '''حکمت شادی مؤمن در لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادی مؤمن در لحظه مرگ / فلسفه شادی مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تقوا<br /> # لزوم استعانت از خدا در تلاش در راه اطاعت از او<br /> # لزوم استعانت از خدا در ورع<br /> # بیشترین حال خوشبختی هنگام مرگ و انقطاع از دنیا<br /> # یقین به حقانیت اسلام در لحظه مرگ<br /> # یقین به بطلان مخالفان با اسلام در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در آستانه مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و سوم==<br /> {{متن حدیث|23- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى «4» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَمَا إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ ثُمَّ قَالَ لَا بَلْ إِلَى هَاهُنَا وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ فَيَأْتِيهِ الْبَشِيرُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 188<br /> <br /> {{عربی|(4) قتيبة مصغرا، و أعشى بفتح الهمزة، و سكون العين، و فتح الشين، بعدها الف مقصورة، قال النجاشيّ في ص 223 من رجاله: قتيبة بن محمّد الاعشى المؤدّب، أبو محمّد المقرى، مولى الازد، ثقة، عين، روى عن أبي عبد اللّه عليه السلام، له كتاب يرويه عدة من أصحابنا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ (نقش محبت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار)<br /> # '''نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار<br /> # '''رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / (سختی و حساسیت لحظات احتضار) / رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس<br /> # '''ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر<br /> # '''بشارت امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت امنیت از ترس‌های گذشته<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ (ولایت و امنیت روانی)<br /> # '''حکمت تاخیر بشارت تا آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (تأخیر بشارت به محتضر مؤمن) / حکمت تأخیر بشارت تا آستانه مرگ<br /> # '''تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در آخرت<br /> # اثر حب اهل بیت در لحظه جان دادن<br /> # بیشترین زمان نیاز انسان به محبت اهل بیت<br /> # بشارت به محب اهل بیت به عدم خوف و امان در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث بیست و چهارم==<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن بِالْإِسْنَادِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ بَشِيرٍ الْكُنَاسِيِّ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ حَدَّثَ أَصْحَابُكُمْ أَنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو برای آغاز شادی<br /> # کوتاهی فاصله مؤمن تا لحظه غبطه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تسلی مؤمنان با نزدیکی پاداش<br /> # تأکید بر قطعیت شادی پس از مرگ<br /> # اهمیت صبر تا آستانه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و پنجم==<br /> {{متن حدیث|25- صح، صحيفة الرضا عليه السلام عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مَنْ أَحَبَّنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يُحِبُّ وَ مَنْ أَبْغَضَنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وعده امام علی(ع) به حضور در بستر مرگ دوستداران<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت دلپذیر برای محبان<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت ناخوشایند برای دشمنان<br /> # تضاد کیفیت حضور امام علی(ع) بر اساس محبت یا بغض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با کیفیت تجربه مرگ<br /> # تجسم حضور معنوی امام علی(ع) هنگام احتضار<br /> # اهمیت ولایت برای آرامش در لحظات واپسین زندگی<br /> # تضاد واکنش محب و مبغض به حضور امام علی(ع)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و کافر در حال احتضار<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط مومن<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط کافر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث بیست و ششم==<br /> {{متن حدیث|26- شي، تفسير العياشي مُحَمَّدٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَ مَبْشُورَةٌ كَذَا نُزِلَ بِهَا عَلَى مُحَمَّدٍ ص أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا يَسْتَبْشِرُونَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى قُرَّةِ عَيْنٍ وَ أَمَّا الْفُجَّارُ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى خِزْيِ اللَّهِ إِيَّاهُمْ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نقل امام باقر از نزول آیه ۱۸۵ آل عمران با افزوده بر پیامبر<br /> # عمومیت بشارت برای همه امت اسلام هنگام مرگ<br /> # بشارت به شادی چشم برای مؤمنان محتضر<br /> # بشارت به رسوایی الهی برای فجار محتضر<br /> # تضاد محتوای بشارت بر اساس ایمان یا فجور<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت دریافت بشارت برای همه انسان‌ها<br /> # تفاوت کیفیت بشارت بر اساس عمل<br /> # رابطه ایمان با محتوای بشارت هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت دوگانه در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فانی شدن همه نفوس<br /> # عمومیت بشارت به همه امت در لحظه مرگ<br /> # بشارت‌های لحظه احتضار<br /> # بشارت به مومنان به چشم روشنی در هنگام احتضار<br /> # بشارت به فجار به رسوایی در هنگام احتضار<br /> <br /> ==حدیث بیست و هفدهم==<br /> {{متن حدیث|27- شي، تفسير العياشي عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ : {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ: هُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت پیامبر(ص) در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کشف حقایق در لحظه مرگ<br /> # مشاهده حقایق در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در لحظه مرگ<br /> # ایمان همه اهل کتاب به مسیح در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، شاهد بر اعمال مسیحیان در قیامت<br /> # شهادت پیامبر بر سایر امت‌ها<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # تفسیر شهید در آیه {{متن قرآن|...وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} به پیامبر اسلام<br /> <br /> ==حدیث بیست و هشتم==<br /> {{متن حدیث|28- شي، تفسير العياشي عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ فِي عِيسَى ع {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} فَقَالَ: إِيمَانُ أَهْلِ الْكِتَابِ إِنَّمَا هُوَ لِمُحَمَّدٍ (ص).}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت حضرت عیسی(ع) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت انبیا در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # کشف حقایق بر اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر اعمال اهل کتاب در آخرت<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر امت‌های دیگر<br /> # جایگاه پیامبر اسلام در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> <br /> ==حدیث بیست و نهم==<br /> {{متن حدیث|29 شي، تفسير العياشي عَنِ الْمَشْرِقِيِّ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}} يَعْنِي بِذَلِكَ مُحَمَّداً ص أَنَّهُ لَا يَمُوتُ يَهُودِيٌّ وَ لَا نَصْرَانِيٌّ أَبَداً حَتَّى يَعْرِفَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَنَّهُ قَدْ كَانَ بِهِ كَافِراً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی یهود به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # ایمان حتمی نصارا به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # معرفت اهل کتاب به کفر گذشته خود هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # پشیمانی اهل کتاب از انکار در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # روشن شدن حقایق بر اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # شناخت پیامبر اسلام توسط اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # حقانیت پیامبر اسلام<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام قبل از مرگ<br /> # علم اهل کتاب به کفر خود به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی ام==<br /> {{متن حدیث|30- شي، تفسير العياشي عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ مِنْ جَمِيعِ الْأَدْيَانِ يَمُوتُ إِلَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ حَقّاً مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام باقر(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # مشاهده حتمی پیامبر(ص) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # مشاهده حتمی امام علی(ع) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # عمومیت مشاهده برای پیشینیان و پسینیان<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # رابطه مشاهده معصومین با لحظه احتضار<br /> # اهمیت ولایت در تجربه مرگ همه انسان‌ها<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) و امام علی(ع) در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # حقانیت پیامبراسلام<br /> # حقانیت امیرمومنان<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # افضلیت پیامبراسلام<br /> # افضلیت امیرمومنان<br /> # برتری دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # روشن شدن حقانیت پیامبر اسلام و امیرمومنان بر پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # شاهد بودن پیامبراسلام بر اعمال همه امت‌ها در قیامت<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین عموم محتضرین<br /> # علم امام<br /> # علم امام به تفسیر قرآن<br /> # علم امام به غیب<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و یکم==<br /> {{متن حدیث|31- شي، تفسير العياشي عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَيَأْتِي الرَّجُلَ مِنْ أَوْلِيَائِنَا عِنْدَ مَوْتِهِ يَأْتِيهِ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ لِيَصُدَّهُ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ‏ فَيَأْبَى اللَّهُ لَهُ ذَلِكَ وَ كَذَلِكَ قَالَ اللَّهُ: {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 189<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فرا آمدن شیطان نزد دوستداران اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ<br /> # وسوسه شیطان از راست و چپ بستر مرگ<br /> # هدف شیطان منحرف کردن مؤمن از ولایت<br /> # امتناع الهی از موفقیت شیطان در احتضار<br /> # استشهاد به آیه ۲۷ سوره ابراهیم<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حفاظت الهی از مؤمنان در لحظات احتضار<br /> # رابطه ولایت با استقامت در برابر وسوسه<br /> # اهمیت ثبات بر ایمان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تثبیت الهی در آستانه برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیطان هنگام احتضار اولیای الهی<br /> # کیفیت حضور شیطان نزد محتضر مومن<br /> # تلاش شیطان بر انحراف مومن در هنگام احتضار<br /> # نقش ایمان به خدا در برابر وسوسه‌های شیطان<br /> # عدم موفقیت شیطان در انحراف مومن در لحظه مرگ<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}<br /> <br /> ==حدیث سی و دوم==<br /> {{متن حدیث|32- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «1» قَالَ: كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ ع جُلُوساً فَقَامَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ وَ خَرَجَ فَأَخَذَ بِعِضَادَتَيِ الْبَابِ «2» فَسَلَّمَ فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ وَ إِنَّكُمْ لَعَلَى دِينِ اللَّهِ وَ دِينِ مَلَائِكَتِهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ قَالَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَعِينُوا عَلَى ذَلِكَ بِوَرَعٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام به شیعیان<br /> # اظهار علاقه امام به شیعیان<br /> # ریح شیعه<br /> # روح شیعه<br /> # استشمام ریح شیعه توسط امام<br /> # علاقه امام به ریح شیعیان<br /> # علاقه امام به روح شیعیان<br /> # حب امام به ارواح شیعیان<br /> # باز شدن چشم برزخی با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به حنجره<br /> # اهمیت تقوا<br /> # اهمیت ورع<br /> # نقش تقوا و ورع در عاقبت بخیری<br /> <br /> ==حدیث سی و سوم==<br /> {{متن حدیث|33- م، تفسير الإمام عليه السلام {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ}} قَالَ الْإِمَامُ ع: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِاللَّهِ فِي رَدِّهِمْ نُبُوَّةَ مُحَمَّدٍ ص وَ وَلَايَةَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ آلِهِمَا ع وَ ماتُوا عَلَى كُفْرِهِمْ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ يُوجِبُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُمُ الْبُعْدَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ السَّحْقَ مِنَ الثَّوَابِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ الْمَلَائِكَةِ يَلْعَنُونَهُمْ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ كُلٌّ يَلْعَنُهُمْ لِأَنَّ كُلًّا مِنَ الْمَأْمُورِينَ الْمُنْتَهِينَ يَلْعَنُونَ الْكَافِرِينَ وَ الْكَافِرُونَ أَيْضاً يَقُولُونَ لَعَنَ اللَّهُ الْكَافِرِينَ فَهُمْ فِي لَعْنِ أَنْفُسِهِمْ أَيْضاً خالِدِينَ فِيها فِي اللَّعْنَةِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ يَوْماً وَ لَا سَاعَةً وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ لَا يُؤَخَّرُونَ سَاعَةً إِلَّا يَحِلُ‏ بِهِمُ الْعَذَابُ}} <br /> <br /> {{عربی|(1) هو حفص بن سليمان الأسدى الكوفيّ الغاضرى- بمعجمتين- و هو حفص بن أبي داود القارى، صاحب عاصم، و يقال له: حفيص، أورده هكذا ابن حجر في ص 118 من التقريب و قال بعد ذلك: متروك الحديث مع إمامته في القراءة، من الثامنة، مات سنة ثمانين و له تسعون انتهى. و في هامش التقريب: و هو ثبت في القراءة عند ابن معين و أحمد، و متروك في الحديث عند البخارى و غيره، وثقه ثقة وكيع، قال الذهبي: هو في نفسه صادق غير أنّه لم يتقين الحديث، قال حنبل بن إسحاق، عن أحمد قال: ما به بأس، و روى أبو عليّ الصواف، عن عبد اللّه، عن أبيه قال: هو صالح اه. أقول: أورده الشيخ بالعنوان في أصحاب الصادق عليه السلام و قال: أسند عنه و أورده أيضا في باب الكنى من أصحاب الباقر عليه السلام.}}<br /> <br /> === بخش اول حدیث ===<br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ...}}<br /> # عاقبت کفر به خدا<br /> # لعنت خدا بر کافران<br /> # لعنت خدا بر منکرین ولایت امام علی<br /> # لعنت خدا بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امام علی<br /> # محرومیت از پاداش، عاقبت منکر ولایت<br /> # دوری از رحمت الهی عاقبت منکر ولایت<br /> # عواقب انکار نبوت پیامبر در آخرت<br /> # عواقب انکار ولایت امام علی در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # لعنت فرشتگان بر کافران به خدا در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر اسلام <br /> # مقام و جایگاه امام علی<br /> # لعنت عموم مردم بر کافران در آخرت<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران نبوت پیامبر<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران ولایت امام علی<br /> # لعنت کافران بر کافران در آخرت<br /> # خلود ابدی کفار در آتش<br /> # لعنت ابدی به کفار<br /> # عدم تخفیف در عذاب اخروی کفار<br /> # عدم مهلت در نزول عذاب به کفار<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ هَؤُلَاءِ الْكَاتِمِينَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ الْجَاحِدِينَ لِحِلْيَةِ عَلِيٍّ وَلِيِّ اللَّهِ إِذَا أَتَاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ أَرْوَاحَهُمْ أَتَاهُمْ بِأَفْظَعِ الْمَنَاظِرِ وَ أَقْبَحِ الْوُجُوهِ فَيُحِيطُ بِهِمْ عِنْدَ نَزْعِ أَرْوَاحِهِمْ مَرَدَةُ شَيَاطِينِهِمْ الَّذِينَ كَانُوا يَعْرِفُونَهُمْ ثُمَّ يَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ أَبْشِرِي أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ الْكَافِرَةُ بِرَبِّهَا بِجَحْدِ نُبُوَّةِ نَبِيِّهَا ص وَ إِمَامَةِ عَلِيٍّ وَصِيِّهِ ع بِلَعْنَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ غَضَبٍ ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَ طَرْفَكَ وَ انْظُرْ فَيَرَى دُونَ الْعَرْشِ مُحَمَّداً ص عَلَى سَرِيرٍ بَيْنَ يَدَيْ عَرْشِ الرَّحْمَنِ وَ يَرَى عَلِيّاً ع عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ سَائِرَ الْأَئِمَّةِ ع عَلَى مَرَاتِبِهِمُ الشَّرِيفَةِ بِحَضْرَتِهِ ثُمَّ يَرَى الْجِنَانَ قَدْ فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ يَرَى الْقُصُورَ وَ الدَّرَجَاتِ وَ الْمَنَازِلَ الَّتِي تَقْصُرُ عَنْهَا أَمَانِيُّ الْمُتَمَنِّينَ فَيَقُولُ لَهُ لَوْ كُنْتَ لِأَوْلِيَائِكَ مُوَالِياً كَانَتْ رُوحُكَ يُعْرَجُ بِهَا إِلَى حَضْرَتِهِمْ وَ كَانَ يَكُونُ مَأْوَاكَ فِي تِلْكَ الْجِنَانِ وَ كَانَتْ تَكُونُ مَنَازِلُكَ «1» [فِيهَا] و أولياؤك وَ [أُولَئِكَ‏] مُجَاوِرُوكَ وَ مُقَارِبُوكَ فَانْظُرْ فَيُرْفَعُ حُجُبُ الْهَاوِيَةِ «2» فَيَرَاهَا بِمَا فِيهَا مِنْ بَلَايَاهَا وَ دَوَاهِيهَا وَ عَقَارِبِهَا وَ حَيَّاتِهَا وَ أَفَاعِيهَا وَ صُرُوفِ عَذَابِهَا وَ نَكَالِهَا فَيُقَالُ لَهُ فَتِلْكَ إِذاً مَنَازِلُكَ ثُمَّ تَمَثَّلُ لَهُ شَيَاطِينُهُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَانُوا يُغْوُونَهُ وَ يَقْبَلُ مِنْهُمْ مُقَرَّنِينَ هُنَاكَ فِي الْأَصْفَادِ «3» وَ الْأَغْلَالِ فَيَكُونُ مَوْتُهُ بِأَشَدِّ حَسْرَةٍ وَ أَعْظَمِ أَسَفٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 190<br /> <br /> (2) عضادتا الباب: خشبتاه من جانبيه.<br /> <br /> (1) الموجود في التفسير المطبوع هكذا: و كانت تكون منازلك فيها، و إذ كنت على مخالفتهم فقد حرمت حضرتهم و منعت مجاورتهم، و تلك منازلك، و اولئك مجاوروك و مقاربوك فانظر إلخ. و هو الصحيح. فليراجع ص 238 من تفسير الإمام المطبوع سنة 1315 و ص 223 من المطبوع في هامش تفسير عليّ بن إبراهيم.<br /> <br /> (2) من أسماء جهنم، معرفة ممنوعة من الصرف، و تدخلها أل للمح الصفة فيقال: الهاوية.<br /> <br /> (3) قرنه أي جمعه و شدده يقال: قرنت الأسارى في الحبال. و الاصفاد: ما يوثق به الاسير من قد أو قيد أو غل.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح کفار<br /> # مواجهه کفار با چهره‌های زشت شیاطین در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر کفار در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران نبوت پیامبر اسلام<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران ولایت امام علی<br /> # مشاهده مقام و درجات پیامبر و اهل بیت توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده بهشت و منازل آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده جهنم و عذاب‌های آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # کنار رفتن حجاب‌های جهنم و مشاهده ان توسط کافر محتضر<br /> # نشان دادن جایگاه کافر در دوزخ به او در لحظه مرگ<br /> # تجسم شیاطین برای کافر در لحظه مرگ<br /> # محصور شدن کافر در عذاب‌های برزخی پس از مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # همراه شدن مرگ کافر با غم و اندوه و ناله عمیق<br /> <br /> ==حدیث سی و چهارم==<br /> {{متن حدیث|34- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيَأْتِيَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ فَاتَكَ فَأَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الْآخِرَةِ فَقَدْ أَشْرَفْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَامَكَ سَلَفُ «4» صِدْقٍ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ إِبْرَاهِيمُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 191<br /> <br /> (4) السلف: كل من تقدمك بالموت من آبائك و ذوى قرابتك و لذا سمى الصدر الأول بالسلف الصالح، و منه الحديث: ابشر بالسلف الصالح مرافقة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و على و فاطمة عليهما السلام؛ قاله الطريحى في المجمع.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشتی در لحظه جان دادن<br /> # فانی شدن آرزوهای دنیوی در لحظه مرگ<br /> # رسیدن به امیدهای اخروی در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم، امام علی و حضرت ابراهیم در پیش روی محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> <br /> ==حدیث سی و پنجم==<br /> {{متن حدیث|35- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ عَادَيْتُمْ فِينَا الْآبَاءَ وَ الْأَبْنَاءَ وَ الْأَزْوَاجَ وَ ثَوَابُكُمْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا إِذَا بَلَغَتِ النَّفْسُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش حب اهل بیت<br /> # لحظه جان دادن، بیشترین لحظه نیاز به حب اهل بیت<br /> # حب اهل بیت<br /> # اهمیت حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و ششم==<br /> {{متن حدیث|36- قب، المناقب لابن شهرآشوب زُرَيْقٌ «1» عَنِ الصَّادِقِ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}} قَالَ هُوَ أَنْ يُبَشِّرَاهُ بِالْجَنَّةِ عِنْدَ الْمَوْتِ يَعْنِي مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً ع.}}<br /> <br /> (1) اختلف في ضبطه فالنجاشيّ على تقديم المهملة، مصغر «رزق» و الشيخ بتقديم المعجمة، مصغر «زرق».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}}<br /> # علم امام به قرآن<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # بشارت به مومن در زندگی دنیا<br /> # بشارت پیامبر و امام علی به مومن محتضر به بهشت<br /> # حضور پیامبر و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث سی و هفتم==<br /> {{متن حدیث|37 الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ عَنِ الْبَاقِرَيْنِ ع قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا «2».}}<br /> <br /> (2) للحديث ذيل يأتي في خبر 43.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم خروج روح از جسم قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سی و هشتم==<br /> {{متن حدیث|38 الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ بِالْإِسْنَادِ عَنْ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ عَنْ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ ع وَ رَوَى الشَّعْبِيُّ وَ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْهُ ع وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مشاهده امام علی توسط عموم محتضران<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت امام علی<br /> <br /> ==حدیث سی و نهم==<br /> {{متن حدیث|39 سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنِ الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ع ذَاكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَيَرَى مَا يَسُرُّ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت اشک چشم محتضر<br /> # مشاهده پیامبر اسلام توسط محتضر<br /> # اشک خوشحالی محتضر هنگام مشاهده رسول الله<br /> # حضور پیامبر اسلام بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث چهلم==<br /> {{متن حدیث|40- لي، الأمالي للصدوق حَمْدَوَيْهِ وَ إِبْرَاهِيمُ مَعاً عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ فُضَيْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «3» عَنِ الشَّعْبِيِّ «4» عَنِ الْحَارِثِ‏ الْأَعْوَرِ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ يَا أَعْوَرُ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ جَاءَ بِي وَ اللَّهِ حُبُّكَ قَالَ أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ لِشُكْرِهَا أَمَا إِنَّهُ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يَكْرَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ لِيَ الشَّعْبِيُّ بَعْدُ أَمَا إِنَّ حُبَّهُ لَا يَنْفَعُكَ وَ بُغْضَهُ لَا يَضُرُّكَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 192<br /> <br /> {{عربی|(3) تقدم ترجمته في الباب تحت رقم 32 فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) بفتح الشين و سكون العين المهملة نسبة الى شعب او شعبان، قال ابن منظور في مادة «شعب» من لسان العرب: شعبان: بطن من همدان، تشعب من اليمن، اليهم ينسب عامر الشعبى على طرح الزائد. و قيل: شعب جبل باليمن و هو ذو شعبين، فمن كان منهم بالكوفة يقال لهم: الشعبيون منهم عامر بن شراحيل الشعبى، و عداده في الهمدان؛ و من كان منهم بالشام يقال لهم: الشعبانيون؛ و من كان منهم باليمن يقال لهم: آل ذى شعبين؛ و من كان منهم بمصر و المغرب يقال لهم: الاشعوب.<br /> انتهى. و قال السويدى في صفحة 18 من السبائك: الشعبيون: بطن من ولد عمرو بن حسان ابن عمرو الحميري قال الجوهريّ: كان عمرو بن حسان قد نزل هو و ولده جبلا باليمن ذا شعبتين فنسبوا إليه، ثمّ تفرقوا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام علی<br /> # آثار حب امیرالمومنین <br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان و مبغضان آن حضرت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و یکم==<br /> {{متن حدیث|41- كش، رجال الكشي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَيُّوبَ عَنِ الْعَمْرَكِيِّ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ حَضَرَ أَحَدَ ابْنَيْ سَابُورَ وَ كَانَ لَهُمَا وَرَعٌ وَ إِخْبَاتٌ فَمَرِضَ أَحَدُهُمَا وَ لَا أَحْسَبُهُ إِلَّا زَكَرِيَّا بْنَ سَابُورَ قَالَ فَحَضَرْتُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ قَالَ فَبَسَطَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَلَمَّا قُمْتُ مِنْ عِنْدِهِ ظَنَنْتُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ أَخْبَرَهُ بِخَبَرِ الرَّجُلِ فَأَتْبَعَنِي بِرَسُولٍ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي خَبَرَ الرَّجُلِ الَّذِي حَضَرْتَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ أَيَّ شَيْ‏ءٍ سَمِعْتَهُ يَقُولُ قُلْتُ بَسَطَ يَدَهُ فَقَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> : كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن ابن فضال مثله «1».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ورع فرزندان سابور<br /> # علم امام به غیب<br /> # حکمت سفید شدن کف دست مومن هنگام مرگ<br /> # سفید شدن کف دست زکریا بن سابور هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهل و دوم==<br /> {{متن حدیث|42- كشف، كشف الغمة حَدَّثَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى السَّيِّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحِمْيَرِيِّ عَائِداً فِي عِلَّتِهِ الَّتِي مَاتَ فِيهَا فَوَجَدْتُهُ يُسَاقُ بِهِ وَ وَجَدْتُ عِنْدَهُ جَمَاعَةً مِنْ جِيرَانِهِ وَ كَانُوا عُثْمَانِيَّةً وَ كَانَ السَّيِّدُ جَمِيلَ الْوَجْهِ رَحْبَ الْجَبْهَةِ عَرِيضَ مَا بَيْنَ السَّالِفَيْنِ فَبَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ مِثْلُ النُّقْطَةِ مِنَ الْمِدَادِ ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تَزِيدُ وَ تَنْمِي حَتَّى طَبَّقَتْ وَجْهَهُ بِسَوَادِهَا فَاغْتَمَّ لِذَلِكَ مَنْ حَضَرَهُ مِنَ الشِّيعَةِ وَ ظَهَرَ مِنَ النَّاصِبَةِ سُرُورٌ وَ شَمَاتَةٌ فَلَمْ يَلْبَثْ بِذَلِكَ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى بَدَتْ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ وَجْهِهِ لُمْعَةٌ بَيْضَاءُ فَلَمْ تَزَلْ تَزِيدُ أَيْضاً وَ تَنْمِي حَتَّى أَسْفَرَ وَجْهُهُ وَ أَشْرَقَ وَ افْتَرَّ السَّيِّدُ «1» ضَاحِكاً مُسْتَبْشِراً فَقَالَ شعر: كَذَبَ الزَّاعِمُونَ أَنَّ عَلِيّاً***لَنْ يُنَجِّيَ مُحِبَّهُ مِنْ هَنَاتٍ «2» قَدْ وَ رَبِّي دَخَلْتُ جَنَّةَ عَدْنٍ‏. وَ عَفَا لِيَ الْإِلَهُ عَنْ سَيِّئَاتِي *** فَأَبْشِرُوا الْيَوْمَ أَوْلِيَاءَ عَلِيٍ‏. وَ تَوَالَوُا الْوَصِيَّ حَتَّى الْمَمَاتِ *** ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ تَوَلَّوْا بَنِيهِ‏ وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ بِالصِّفَاتِ‏ ثُمَّ أَتْبَعَ قَوْلَهُ هَذَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً حَقّاً أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ أَغْمَضَ عَيْنَهُ لِنَفْسِهِ فَكَأَنَّمَا كَانَتْ رُوحُهُ زُبَالَةً طَفِئَتْ أَوْ حَصَاةً سَقَطَتْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ قَالَ لِي أَبِي الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ وَ كَانَ أُذَيْنَةُ حَاضِراً فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ مَا مَنْ شَهِدَ كَمَنْ لَمْ يَشْهَدْ أَخْبَرَنِي وَ إِلَّا صَمَّتَا- الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ عَنْ جَعْفَرٍ ع أَنَّهُمَا قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى الْخَمْسَةَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا أَوْ تَسْخَنُ عَيْنُهَا فَانْتَشَرَ هَذَا الْحَدِيثُ فِي النَّاسِ فَشَهِدَ جِنَازَتَهُ وَ اللَّهِ الْمُوَافِقُ وَ الْمُفَارِقُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن يحيى بن علي بن عبد الجبار عن عمه محمد بن عبد الجبار عن علي عن أبيه الحسين بن عون مثله- قب، المناقب لابن شهرآشوب لَمَّا احْتُضِرَ السَّيِّدُ الْحِمْيَرِيُّ بَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ و ساق الحديث مثله و زاد بعد قوله واحدا بعد واحد بالصفات ثُمَّ قَالَ‏: أُحِبُّ الَّذِي مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِ وُدِّهِ *** تَلَقَّاهُ بِالْبُشْرَى لَدَى الْمَوْتِ يَضْحَكُ‏. وَ مَنْ كَانَ يَهْوَى غَيْرَهُ مِنْ عَدُوِّهِ*** فَلَيْسَ لَهُ إِلَّا إِلَى النَّارِ مَسْلَكٌ‏. الْقَصِيدَة}}<br /> <br /> {{عربی|فى البلاد فنزلت فرقة منهم بالكوفة فقيل لهم: الشعبيون على الأصل، و إليهم ينسب عامر الشعبى و إن كان عداده في همدان اه. و قال في شعبان بن عمرو بن زهير بن ابير بن الهميسع بن حمير: فبنو شعبان بطن من حمير و إليهم ينسب الشعبى إه. و الرجل عامر بن شراحيل، أبو عمرو من فقهاء العامّة وثقه ابن حجر في ص 247 من تقريبه، و قال: ثقة، مشهور، فقيه، فاضل، من الثالثة؛ قال مكحول فما رأيت أفقه منه؛ مات بعد المائة و له نحو من ثمانين انتهى. أقول: فصل ابن خلّكان ترجمته و مدحه و قال:<br /> و كانت ولادته سنة لست سنين خلت من خلافة عثمان، و قيل: سنة عشرين للهجرة و قيل: إحدى و ثلاثين.<br /> و روى عنه أنّه قال: ولدت سنة جلولاء و هي سنة تسع عشرة. و توفى بالكوفة سنة 104 و قيل: 103 و قيل: 107 و قيل: 106 و قيل 105، و كانت أمه من سبى جلولاء.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 193<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اوصاف ظاهری سید محمد حمیری<br /> # عیادت حسین بن عون از سید محمد حمیری<br /> # سختی مرگ<br /> # اثرات گناه در رنگ چهره مومن هنگام احتضار<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آمرزش گناهان به واسطه حب امیرالمومنین<br /> # نورانی شدن و درخشش چهره در اثر حب امام علی<br /> # اثرات حب امام علی در رنگ چهره هنگام احتضار<br /> # نجات مومن گناهکار به واسطه حب امام علی هنگام احتضار<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده و ورود در بهشت در هنگام احتضار<br /> # آسانی مرگ مومن محب علی<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پنج تن<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و سوم==<br /> {{متن حدیث|43- بشا، بشارة المصطفى مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ شَهْرَيَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْسِيِّ «1» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ الْأَحْمَسِيِّ «2» عَنْ عُبَيْدِ بْنِ كَثِيرٍ الْهِلَالِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ يَحْيَى بْنُ مُسَاوِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ ع قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تُفَارِقُ رُوحٌ جَسَدَ صَاحِبِهَا حَتَّى تَأْكُلَ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ أَوْ مِنْ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ وَ حِينَ تَرَى مَلَكَ الْمَوْتِ تَرَانِي وَ تَرَى عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً ع فَإِنْ كَانَ يُحِبُّنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِهِ إِنَّهُ كَانَ يُحِبُّنِي وَ يُحِبُّ أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنْ كَانَ يُبْغِضُنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ شَدِّدْ عَلَيْهِ إِنَّهُ كَانَ يُبْغِضُنِي وَ يُبْغِضُ أَهْلَ بَيْتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 195<br /> <br /> (1) الموجود في بشارة المصطفى المطبوع: «النرسى».<br /> <br /> (2) الموجود في بشارة المصطفى هكذا: «الاحمسى من أصل خطّ أبى سعيد بيده قال: أخبرنا أبو سعيد بن كثير الهلالى التمار».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهشت برزخی<br /> # جهنم برزخی<br /> # ثمار جنت<br /> # اعطای ثواب قبل از خروج روح از بدن<br /> # اعطای پاداش در حال احتضار<br /> # میوه‌های بهشتی<br /> # شجره زقوم<br /> # خوردن از میوه شجره زقوم قبل از خروج روح از بدن<br /> # عذاب زقوم قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # تناول از میوه‌های بهشتی قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # زمان شروع پاداش و عذاب برزخی محتضر<br /> # مشاهده پیامبر همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # مشاهده امیرالمومنین، فاطمه زهرا و حسنین همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # امر پیامبر به ارفاق ملک الموت در قبض روح محتضر محب اهل بیت<br /> # شفاعت پیامبر در هنگام قبض روح<br /> # رأفت پیامبر نسبت به محبان اهل بیت در هنگام قبض روح<br /> # امر پیامبر به سختگیری ملک الموت در قبض روح محتضر مبغض اهل بیت<br /> # اهمیت حب پیامبر و اهل بیت<br /> # نقش و اثر حب پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ<br /> # اثر حب اهل بیت در آسانی مرگ<br /> # اثر حب پیامبر و اهل بیت در سختی مرگ<br /> # اثر حب و بغض اهل بیت در رفتار ملک الموت با محتضر<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث چهل و چهارم==<br /> {{متن حدیث|44- فر، تفسير فرات بن إبراهيم عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ مُعَنْعَناً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا عَلِيُّ إِنَّ فِيكَ مَثَلًا مِنْ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ يَفْتَرِي عَلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَقُولَ فِيهِ الْحَقَّ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ إِنَّكَ عَلَى مَثَلِهِ لَا يَمُوتُ عَدُوُّكَ حَتَّى يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونَ عَلَيْهِ غَيْظاً وَ حُزْناً حَتَّى يُقِرَّ بِالْحَقِّ مِنْ أَمْرِكَ وَ يَقُولَ فِيكَ الْحَقَّ وَ يُقِرَّ بِوَلَايَتِكَ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ أَمَّا وَلِيُّكَ فَإِنَّهُ يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونُ لَهُ شَفِيعاً وَ مُبَشِّراً وَ قُرَّةَ عَيْنٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت امیرالمومنین<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در عالم قبر<br /> # اثر پذیرش ولایت امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # دشمنی با امیرالمومنین<br /> # اثر دشمنی با امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # اقرار دشمن امیرالمومنین به حقانیت آن حضرت هنگام احتضار<br /> # عدم منفعت اقرار به حقانیت امیرالمومنین برای دشمن او در حالت احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # شفاعت اهل بیت<br /> # شفاعت امیرالمومنین برای شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # بشارت امیرالمومنین به شیعه خود در هنگام احتضار<br /> # چشم روشنی امیرالمومنین به شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # شباهت امیرالمومنین به عیسی مسیح <br /> # ایمان آوردن تمامی افترا زنندگان به عیسی به آن حضرت قبل از مرگ (در حال احتضار)<br /> # اقرار تمام افترا زنندگان به عیسی به حقانیت آن حضرت در حال احتضار<br /> # عدم منفعت ایمان به عیسی و اقرار به حقانیت او برای افترا زنندگان به آن حضرت، در حال احتضار <br /> # خشم و حزن امیرالمومنین بر دشمن خود هنگام احتضار<br /> # اخبار پیامبر به غیب<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> # گستره علم پیامبر<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و پنجم==<br /> {{متن حدیث|45 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ قَالَ شَدِيداً أَلِيماً قَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يَبْدَؤُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ مِنْهُ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذِهِ مَلَائِكَةُ رَبِّي بِالتَّحِيَّاتِ وَ التُّحَفِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْكَ وَ هُمْ قِيَامٌ بَيْنَ يَدَيْكَ فَأْذَنْ لَهُمْ فِي الْجُلُوسِ فَقَالَ الرِّضَا ع اجْلِسُوا مَلَائِكَةَ رَبِّي ثُمَّ قَالَ لِلْمَرِيضِ سَلْهُمْ أُمِرُوا بِالْقِيَامِ بِحَضْرَتِي فَقَالَ الْمَرِيضُ سَأَلْتُهُمْ فَذَكَرُوا أَنَّهُ لَوْ حَضَرَكَ كُلُّ مَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ مِنْ مَلَائِكَتِهِ لَقَامُوا لَكَ وَ لَمْ يَجْلِسُوا حَتَّى تَأْذَنَ لَهُمْ هَكَذَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ غَمَّضَ الرَّجُلُ عَيْنَيْهِ وَ قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذَا شَخْصُكَ مَاثِلٌ لِي مَعَ أَشْخَاصِ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ بَعْدَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ ع وَ قَضَى الرَّجُلُ «1».}}<br /> <br /> (1) تقدم صدر الحديث مسندا عن كتاب المعاني في باب سكرات الموت تحت رقم 11.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام رضا از بیمار<br /> # رأفت امام رضا به اصحاب خود<br /> # توجه امام به اصحاب خود<br /> # دو گروه از مردم در مواجهه با مرگ<br /> # تقسیم موت به مستریح و مستراح<br /> # اقسام مرگ به لحاظ سختی و راحتی انسان پس از آن<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت در آسانی مرگ<br /> # اثر ایمان به خدا و ولایت پذیری در رسیدن به آرامش با مرگ<br /> # کیفیت حضور فرشتگان مرگ نزد محتضر<br /> # تواضع و سلام فرشتگان مرگ در محضر امام و بر بالین محتضر<br /> # مشاهده فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # اذن امام به فرشتگان مرگ جهت جلوس بر بالین محتضر<br /> # عدم جلوس فرشتگان مرگ نزد محتضر بدون اذن امام<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # اثرات تجدید ایمان به خدا و بیعت با امام در راحتی مرگ، قبل از مرگ<br /> # جایگاه و مقام امام رضا (ع) نزد خدای متعال<br /> # مقام و منزلت امام رضا نزد فرشتگان<br /> # افضلیت امام بر فرشتگان<br /> # قدرت تکلم محتضر با فرشتگان مرگ<br /> # شنیدن صدای فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # هدایت و راهنمایی مومن محتضر توسط امام جهت تسهیل در مرگ<br /> <br /> ==حدیث چهل و ششم==<br /> {{متن حدیث|46- وَ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ يَوْمٍ نِصْفَ النَّهَارِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ حُبُّكَ وَ اللَّهِ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً لَتَرَانِي فِي ثَلَاثِ مَوَاطِنَ حَيْثُ تَبْلُغُ نَفْسُكَ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # صداقت در حب امیرالمومنین<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان صادق آن حضرت در سه موضع در دنیا و آخرت<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در صراط<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در کنار حوض<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و هفتم==<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ يَحْضُرُهُ الْمَوْتُ إِلَّا وَكَّلَ بِهِ إِبْلِيسُ مِنْ شَيَاطِينِهِ مَنْ يَأْمُرُهُ «2» بِالْكُفْرِ وَ يُشَكِّكُهُ فِي دِينِهِ حَتَّى تَخْرُجَ نَفْسُهُ فَمَنْ كَانَ مُؤْمِناً لَمْ يَقْدِرْ عَلَيْهِ فَإِذَا حَضَرْتُمْ مَوْتَاكُمْ فَلَقِّنُوهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى يَمُوتَ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 196<br /> <br /> (2) في المصدر: من شيطانه أن يأمره إلخ. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیاطین ابلیس نزد محتضر<br /> # دستور شیاطین ابلیس به کافر شدن هر کسی که مرگش فرارسیده<br /> # تشکیک کردن شیاطین ابلیس در دین محتضر<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر کافر کردن محتضر مومن<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر تشکیک در دین محتضر مومن<br /> # دستور العمل امام به وابستگان محتضر جهت مقابله با شیاطین ابلیس<br /> # امر به تلقین شهادتین به محتضر جهت بقای او بر ایمان<br /> <br /> ==حدیث چهل و هشتم==<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: حَضَرَ رَجُلًا الْمَوْتُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُلَاناً قَدْ حَضَرَهُ الْمَوْتُ فَنَهَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَعَهُ نَاسٌ «3» مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى أَتَاهُ وَ هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ كُفَّ عَنِ الرَّجُلِ حَتَّى أَسْأَلَهُ‏ فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً فَقَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ السَّوَادُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ فَقَالَهُ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ خَفِّفْ عَنْهُ سَاعَةً حَتَّى أَسْأَلَهُ «1» فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً قَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ الْبَيَاضُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص غَفَرَ اللَّهُ لِصَاحِبِكُمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حَضَرْتُمْ مَيِّتاً فَقُولُوا لَهُ هَذَا الْكَلَامَ لِيَقُولَهُ}}<br /> <br /> (3) في المصدر: اناس م.<br /> <br /> (1) في المصدر: خفف عنه حتّى أسأله. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اطاعت ملک الموت از پیامبر<br /> # مشاهده فرشته مرگ در دنیا توسط پیامبر<br /> # گفتگوی پیامبر با فرشته مرگ در دنیا<br /> # اثر دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ}} در بخشش گناهان در حال احتضار<br /> # راهنمایی پیامبر به محتضر جهت بخشش گناهان او<br /> # دعای بخشیده شدن گناهان محتضر<br /> # سفارش به یاد دادن دعای آمرزش گناهان به محتضر<br /> # دعای مخصوص محتضر جهت راحت شدن مرگ او<br /> <br /> ==حدیث چهل و نهم==<br /> {{متن حدیث|49- كا، الكافي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَدِيرٍ الصَّيْرَفِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ يُكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ إِذَا أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ جَزِعَ عِنْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا وَلِيَّ اللَّهِ لَا تَجْزَعْ فَوَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ عَلَيْكَ مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ قَالَ وَ يُمَثَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمْ ع فَيُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ رُفَقَاؤُكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ فَيُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَيَقُولُ: {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} إِلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً}} بِالْوَلَايَةِ {{متن قرآن|مَرْضِيَّةً}} بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} يَعْنِي مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَمَا مِنْ شَيْ‏ءٍ «2» أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنِ اسْتِلَالِ رُوحِهِ وَ اللُّحُوقِ بِالْمُنَادِي.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 197<br /> <br /> (2) في المصدر: فما شي‏ء. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # عدم اکراه مومن از قبض روح خود<br /> # جزع و بی‌تابی مومن هنگام قبض روح<br /> # خطاب ملک الموت به مومن با عنوان یا ولی الله<br /> # فرشته مرگ مهربان‌تر و دلسوزتر نسبت به محتضر مومن از مادر مهربان<br /> # تمثل 5 تن نزد محتضر مومن به عنوان رفقای او<br /> # حضور 5 تن بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده 5 تن توسط محتضر مومن<br /> # معرفی 5 تن به مومن محتضر به عنوان رفقای او توسط ملک الموت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ...}}<br /> # رسیدن ندای الهی {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} به روح محتضر<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به بازگشت رضایتمندانه به سوی خدا<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به داخل شدن او در جمع محمد و اهل بیت او<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به دخول در بهشت<br /> # لبیک به دعوت منادی محبوب‌ترین چیز برای مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث پنجاهم==<br /> {{متن حدیث|50- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حِيلَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْكَلَامِ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ مَنْ شَاءَ اللَّهُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَنْ يَمِينِهِ وَ الْآخَرُ عَنْ يَسَارِهِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَهُوَ ذَا أَمَامَكَ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ مِنْهُ فَقَدْ أَمِنْتَ‏ مِنْهُ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ «1» فَيَقُولُ هَذَا مَنْزِلُكَ فِي الْجَنَّةِ فَإِنْ شِئْتَ رَدَدْنَاكَ إِلَى الدُّنْيَا وَ لَكَ فِيهَا ذَهَبٌ وَ فِضَّةٌ فَيَقُولُ لَا حَاجَةَ فِي الدُّنْيَا فَعِنْدَ ذَلِكَ يَبْيَضُّ لَوْنُهُ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ تَتَقَلَّصُ شَفَتَاهُ «2» وَ تَنْتَشِرُ مَنْخِرَاهُ وَ تَدْمَعُ عَيْنُهُ الْيُسْرَى فَأَيَّ هَذِهِ الْعَلَامَاتِ رَأَيْتَ فَاكْتَفِ بِهَا فَإِذَا خَرَجَتِ النَّفْسُ مِنَ الْجَسَدِ فَيُعْرَضُ عَلَيْهَا كَمَا يُعْرَضُ «3» عَلَيْهِ وَ هِيَ فِي الْجَسَدِ فَيَخْتَارُ الْآخِرَةَ فَيُغَسِّلُهُ فِيمَنْ يُغَسِّلُهُ وَ يُقَلِّبُهُ فِيمَنْ يُقَلِّبُهُ فَإِذَا أُدْرِجَ فِي أَكْفَانِهِ وَ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ خَرَجَتْ رُوحُهُ تَمْشِي بَيْنَ أَيْدِي الْقَوْمِ قُدُماً وَ تَلَقَّاهُ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَ يُبَشِّرُونَهُ بِمَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ مِنَ النَّعِيمِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ رُدَّ إِلَيْهِ الرُّوحُ إِلَى وَرِكَيْهِ ثُمَّ يُسْأَلُ عَمَّا يَعْلَمُ فَإِذَا جَاءَ بِمَا يَعْلَمُ فُتِحَ لَهُ ذَلِكَ الْبَابُ الَّذِي أَرَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ نُورِهَا وَ بَرْدِهَا وَ طِيبِ رِيحِهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأَيْنَ ضَغْطَةُ الْقَبْرِ فَقَالَ هَيْهَاتَ مَا عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ وَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْضَ لَتَفْتَخِرُ عَلَى هَذِهِ فَتَقُولُ وَطِئَ عَلَى ظَهْرِي مُؤْمِنٌ وَ لَمْ يَطَأْ عَلَى ظَهْرِكِ مُؤْمِنٌ وَ تَقُولُ لَهُ الْأَرْضُ لَقَدْ كُنْتُ «4» أُحِبُّكَ وَ أَنْتَ تَمْشِي عَلَى ظَهْرِي فَأَمَّا إِذَا وُلِّيتُكَ فَسَتَعْلَمُ مَا أَصْنَعُ بِكَ فَيُفْتَحُ لَهُ مَدَّ بَصَرِهِ «5».}}<br /> <br /> {{عربی|بيان يشكل الجمع بين هذا الخبر و خبر فاطمة بنت أسد و سعد بن معاذ إلا أن يقال كان ذلك العموم في صدر الإسلام ثم نسخه الله و رفعه عن كمل المؤمنين أو يخص المؤمن في هذا الخبر بالمعصومين «6» و يمكن أن يقال في خبر فاطمة أن النبي ص إنما فعل ذلك لما وعدها لمزيد اطمئنانها و الله يعلم.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 198<br /> <br /> (1) في المصدر: من الجنة. م.<br /> <br /> (2) أي انضمتا و انزوتا الى علو. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: كما عرض. م.<br /> <br /> (4) في المصدر: و اللّه لقد كنت. م.<br /> <br /> (5) في المصدر: فيفسح له مد بصره. و هو الأصحّ. م.<br /> <br /> (6) يبعده مورد الخبر؛ و يمكن أن يخصص المؤمنين بمن لم يأتوا ما يوجب الضغطة.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت در سمت راست و چپ محتضر<br /> # بشارت پیامبر به در امان بودن محتضر<br /> # بشارت پیامبر به رسیدن محتضر به آرزوهایش<br /> # مشاهده پیامبر توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر توسط محتضر<br /> # ولایت تکوینی پیامبر در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # بهشت منزلگاه مومن <br /> # گشوده شدن درب بهشت در قبر مومن<br /> # اعطای پاداش اعمال به مومن از لحظه مرگ<br /> # مخیر نمودن مومن محتضر در بازگشت به دنیا با داشتن طلا و نقره و رفتن به بهشت<br /> # اظهار بی‌نیازی مومن محتضر به دنیا و بازگشت به آن<br /> # نشانه‌های قبض روح مومن <br /> # نشانه‌های مرگ مومن<br /> # انتخاب آخرت به جای دنیا توسط روح مومن<br /> # خروج روح از بدن پس از کفن شدن جسم و قرار گرفتن در تابوت<br /> # استقبال ارواح مومنان از روح مومن هنگام تشییع و دفن<br /> # سلام ارواح مومنان به روح مومن و بشارت به نعمت‌های بهشتی<br /> # بازگشت روح به بدن پس از قرار گرفتن جسم در قبر<br /> # حتمی بودن سوال از میت در قبر<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت و استشمام رایحه خوش و نسیم خنک برای مومن در قبر پس از پاسخ به سوالات<br /> # افتخار زمین به قرار گرفتن مومن در دل او<br /> # عدم وجود فشار قبر برای مومن<br /> # خطاب زمین به مومن در عالم قبر به دوست داشتن او در حال حیات<br /> # سخن گفتن زمین با میت در عالم قبر<br /> # گشایش قبر مومن به وسعت آنچه آن را می‌بیند<br /> # جایگاه مومن در عالم برزخ<br /> # اهمیت ایمان و آثار آن در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و یکم==<br /> === بخش اول حدیث ===<br /> {{متن حدیث|51- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ مِنْكُمْ وَ اللَّهِ يُقْبَلُ وَ لَكُمْ وَ اللَّهِ يُغْفَرُ إِنَّهُ‏ لَيْسَ بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى السُّرُورَ وَ قُرَّةَ الْعَيْنِ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ وَ احْتُضِرَ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ ارْفُقْ بِهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ فَيُوَفِّقُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ وَ مَا ذَاكَ فَيَقُولُ وَلَايَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَيَقُولُ صَدَقْتَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ عَنْهُ «1» وَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَرْجُوهُ فَقَدْ أَدْرَكْتَهُ أَبْشِرْ بِالسَّلَفِ الصَّالِحِ مُرَافَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ ع ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا رَفِيقاً ثُمَّ يُنْزَلُ بِكَفَنِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ حَنُوطِهِ مِنَ الْجَنَّةِ بِمِسْكٍ أَذْفَرَ فَيُكَفَّنُ بِذَلِكَ الْكَفَنِ وَ يُحَنَّطُ بِذَلِكَ الْحَنُوطِ ثُمَّ يُكْسَى حُلَّةً صَفْرَاءَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فَتَحَ اللَّهُ لَهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ رَوْحِهَا وَ رَيْحَانِهَا ثُمَّ يُفْسَحُ لَهُ عَنْ أَمَامِهِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ نَمْ نَوْمَةَ الْعَرُوسِ عَلَى فِرَاشِهَا أَبْشِرْ بِرَوْحٍ وَ رَيْحَانٍ وَ جَنَّةِ نَعِيمٍ وَ رَبٍّ غَيْرِ غَضْبَانَ ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ وَ يَضْمَحِلُّ الْمُحِلُّونَ وَ قَلِيلٌ مَا يَكُونُونَ هَلَكَتِ الْمَحَاضِيرُ وَ نَجَا الْمُقَرَّبُونَ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع أَنْتَ أَخِي وَ مِيعَادُ مَا بَيْنِي وَ بَيْنَكَ وَادِي السَّلَامِ}} <br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر محمد بن سنان مثله بيان المحلون الذين لا يرون حرمة الأئمة ع و لا يتابعونهم قال الفيروزآبادي رجل محل منتهك للحرام أو لا يرى للشهر الحرام حرمة و يقال رجل محضير أي كثير العدو و المحاضير جمعه أي الذين يستعجلون في طلب الفرج بقيام القائم ع و المقربون بفتح الراء أي أهل التسليم و الانقياد فإنهم المقربون عند الله أو بكسر الراء أي الذين يقولون الفرج قريب و لا يستبطئونه.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 199<br /> <br /> (1) في المصدر: منه. م.<br /> <br /> (1) في نسخة: فأبغضه و اعنف عليه.<br /> <br /> (2) في نسخة: رقبتك.<br /> <br /> (3) في المصدر: فتح له من أبواب النار. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # امکان بخشش و آمرزش گنه کاران قبل از مرگ<br /> # حضور پیامبر بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر دوست داشتن و مدارا با محتضر محب اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # توفیق الهی به مومن محتضر جهت پاسخ مثبت به سوالات ملک الموت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط مومن محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت توسط محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آسانی مرگ با تصدیق ولایت مداری محتضر توسط ملک الموت<br /> # بشارت ملک الموت به در امان بودن محتضر ولایت مدار<br /> # مدارای ملک الموت با محتضر ولایت مدار<br /> # نزول کفن و حنوط بهشتی پس از جان دادن برای مومن محب اهل بیت<br /> # پاداش‌های برزخی مومن محب اهل بیت<br /> # پوشاندن جامه زرد بهشتی بر تن مومن پس از مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت به مومن محب اهل بیت پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # بشارت به آرامش و خوشبختی و بهره‌مندی از نعمات بهشتی به مومن محب اهل بیت در قبر<br /> # کیفیت گشایش قبر بر مومن محب اهل بیت<br /> # دیدار مومن محب اهل بیت با اهل بیت در جنان رضوی در عالم برزخ<br /> # همنشینی مومن محب اهل بیت با اهل بیت در عالم برزخ<br /> # رجعت<br /> # رجعت مومن محب اهل بیت<br /> # رجعت مومنان و محبان اهل بیت از بزرخ به دنیا پس از ظهور حضرت حجت<br /> # یاری مومنان محب اهل بیت به حضرت حجت پس از بازگشت از برزخ به دنیا<br /> # علی، برادر رسول خدا<br /> # اخوت پیامبر با امیرالمومنین<br /> # وادی السلام، وعده‌گاه پیامبر و امیرالمومنین<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ وَ إِذَا احْتُضِرَ الْكَافِرُ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَبْغِضْهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ‏ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ «1» وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ وَ أَعْنِفْ عَلَيْهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رِهَانِكَ «2» أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ مِنَ النَّارِ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ أَبْشِرْ يَا عَدُوَّ اللَّهِ بِسَخَطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَذَابِهِ وَ النَّارِ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ نَزَلَ بِكَ ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا عَنِيفاً ثُمَّ يُوَكِّلُ بِرُوحِهِ ثَلَاثَمِائَةِ شَيْطَانٍ كُلُّهُمْ يَبْزُقُ فِي وَجْهِهِ وَ يَتَأَذَّى بِرُوحِهِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فُتِحَ لَهُ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ «3» فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ قَيْحِهَا وَ لَهَبِهَا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبر نزد کافر محتضر <br /> # حضور امیرالمومنین نزد کافر محتضر<br /> # حضور جبرئیل نزد کافر محتضر<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر محتضر<br /> # بغض اهل بیت<br /> # آثار بغض و دشمنی با اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر بغض و سختگیری با محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # پاسخ منفی کافر محتضر به سوالات ملک الموت پیرامون ولایت اهل بیت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط کافر محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت کافر محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # سختی مرگ با انکار ولایت<br /> # بشارت ملک الموت به کافر محتضر از خوف و خشم و عذاب الهی<br /> # سختگیری ملک الموت با کافر محتضر<br /> # گماشته شدن 300 شیطان بر روح کافر محتضر و عذاب روح او<br /> # گشوده شدن دری از درهای آتش بر کافر پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # عذاب‌های برزخی کافر <br /> # سرنوشت کافر در عالم برزخ<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و دوم==<br /> {{متن حدیث|52- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْقَصِيرِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ مِيثَمٍ عَنْ عَبَايَةَ الْأَسَدِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيّاً ع يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا يُبْغِضُنِي عَبْدٌ أَبَداً يَمُوتُ عَلَى بُغْضِي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يَكْرَهُ وَ لَا يُحِبُّنِي عَبْدٌ أَبَداً فَيَمُوتُ عَلَى حُبِّي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يُحِبُّ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَعَمْ وَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْيَمِينِ}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # # حب و بغض امیرالمومنین<br /> # اثر حب و بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # حضور امیرالمومنین نزد محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره غضبناک توسط مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره‌ای دوست داشتنی توسط محب آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # کیفیت مشاهده چهره امیرالمومنین توسط محب و مبغض حضرت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و سوم==<br /> {{متن حدیث|53- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: كَانَ خَطَّابٌ الْجُهَنِيُّ خَلِيطاً لَنَا وَ كَانَ شَدِيدَ النَّصْبِ لِآلِ مُحَمَّدٍ ص‏ وَ كَانَ يَصْحَبُ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ أَعُودُهُ لِلْخُلْطَةِ وَ التَّقِيَّةِ فَإِذَا هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ فِي حَدِّ الْمَوْتِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا لِي وَ لَكَ يَا عَلِيُّ فَأَخْبَرْتُ بِذَلِكَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ «1».}}<br /> <br /> (1) ذكرت هذه الجملة في المصدر مرتين. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # همنشینی و معاشرت خطاب جهنی با ابن ابی یعفور<br /> # کیفیت احتضار خطاب جهنی<br /> # عداوت شدید خطاب جهنی با اهل بیت پیامبر<br /> # ناصبی بودن خطاب جهنی<br /> # اثر بغض و عداوت با اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # دشمنی نجده حروری با اهل بیت<br /> # مصاحبت خطاب جهنی با نجده حروری<br /> # مصاحبت با دشمنان اهل بیت<br /> # عیادت از دشمنان اهل بیت از روی تقیه<br /> # حضور امیرالمومنین نزد نواصب در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط خطاب جهنی در لحظه احتضار<br /> # کشف حقیقت بر دشمنان امیرالمومنین در لحظه احتضار<br /> # کشف حقانیت امیرالمومنین بر نواصب در لحظه احتضار<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و چهارم==<br /> {{متن حدیث|54- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ع أَمَامَكَ «2».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 201<br /> <br /> (2) تقدم الحديث عن المحاسن تحت رقم 17.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فراغت مومن از نگرانی‌های هم و غم دنیابا رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به امنیت برای مومن با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به مومن محتضر به مشاهده پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه <br /> # حضور و استقبال پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه از مومن محتضر<br /> # جایگاه و مقام مومن در برزخ<br /> # آسانی مرگ مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت ایشان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و پنجم==<br /> {{متن حدیث|55- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ...}} قَالَ إِنَّ نَفْسَ الْمُحْتَضَرِ إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ كَانَ مُؤْمِناً رَأَى مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلَهَا بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}}<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهدات ماورایی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # مشاهده منزل در بهشت توسط محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # زمان مشاهده منزلگاه خود در بهشت در حال احتضار<br /> # درخواست مومن محتضر پس از مشاهده منزل خود در بهشت جهت باطگشت به دنیا و خبر دادن به خانواده خود<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از فرارسیدن مرگ<br /> # رد درخواست محتضر جهت بازگشت به دنیا حتی برای اهل ایمان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و ششم==<br /> {{متن حدیث|56- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر حَمَّادُ بْنُ عِيسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِيّاً بِحَضْرَتِهِ}}.<br /> <br /> {{عربی|أقول: قد مر كثير من أخبار هذا الباب في الأبواب السابقة و سيأتي كثير منها في باب البرزخ و غيرها.<br /> وَ قَالَ الْبُرْسِيُّ فِي مَشَارِقِ الْأَنْوَارِ، رَوَى الْمُفِيدُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع يَا عَلِيُّ إِنَّ مُحِبِّيكَ يَفْرَحُونَ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ عِنْدَ خُرُوجِ أَنْفُسِهِمْ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَشْهَدُهُمْ وَ عِنْدَ الْمُسَاءَلَةِ فِي الْقُبُورِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تُلَقِّنُهُمْ وَ عِنْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَعْرِفُهُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|تذييل اعلم أن حضور النبي ص و الأئمة صلوات الله عليهم عند الموت مما قد ورد به الأخبار المستفيضة و قد اشتهر بين الشيعة غاية الاشتهار و إنكار مثل‏ ذلك لمحض استبعاد الأوهام ليس من طريقة الأخيار و أما نحو حضورهم و كيفيته فلا يلزم الفحص عنه بل يكفي فيه و في أمثاله الإيمان به مجملا على ما صدر عنهم ع و ما يقال من أن هذا خلاف الحس و العقل أما الأول فلأنا نحضر الموتى إلى قبض روحهم و لا نرى عندهم أحدا و أما الثاني فلأنه يمكن أن يتفق في آن واحد قبض أرواح آلاف من الناس في مشارق الأرض و مغاربها و لا يمكن حضور الجسم في زمان واحد في أمكنة متعددة فيمكن الجواب عن الأول بوجوه.}}<br /> #{{عربی|'''الأول''' أن الله تعالى قادر على أن يحجبهم عن أبصارنا لضرب من المصلحة كما ورد في أخبار الخاصة و العامة في تفسير قوله تعالى جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً إن الله تعالى أخفى شخص النبي ص عن أعدائه مع أن أولياءه كانوا يرونه و إنكار أمثال ذلك يفضي إلى إنكار أكثر معجزات الأنبياء و الأوصياء ع و قد مر فيما نقلنا من تفسير العسكري ع التصريح بهذا الوجه.}}<br /> #{{عربی|'''الثاني''' أنه يمكن أن يكون حضورهم بجسد مثالي لطيف لا يراه غير المحتضر كحضور ملك الموت و أعوانه و سيأتي الأخبار في سائر الموتى أن أرواحهم في البرزخ تتعلق بأجساد مثالية و أما الحيّ من الأئمة ع فلا يبعد تصرف روحه لقوّته في جسد مثالي أيضا.}}<br /> #{{عربی|'''الثالث''' أنه يمكن أن يخلق الله تعالى لكل منهم مثالا بصورته و هذه الأمثلة يكلمون الموتى و يبشرونهم من قبلهم عليهم السلام كما ورد في بعض الأخبار بلفظ التمثيل.}}<br /> #{{عربی|'''الرابع''' أنه يمكن أن يرتسم صورهم في الحس المشترك بحيث يشاهدهم المحتضر و يتكلم معهم كما في المبرسم.}}<br /> #{{عربی|'''الخامس''' ما ذكره السيد المرتضى رضي الله عنه و هو أن المعنى أنه يعلم في تلك الحال ثمرة ولايتهم و انحرافه عنهم لأن المحبّ لهم يرى في تلك الحال ما يدله على أنه من أهل الجنة و كذا المبغض لهم يرى ما يدله على أنه من أهل النار فيكون حضورهم و تكلمهم استعارة تمثيلية و لا يخفى أن الوجهين الأخيرين بعيدان عن‏ سياق الأخبار بل مثل هذه التأويلات ردّ للأخبار و طعن في الآثار و أما الجواب عن الوجه الثاني فبأنه إنما يتمّ الشبهة إذا ثبت وقوع هذا الاتفاق و محض الإمكان لا يكفي في ذلك مع أنه إذا قلنا بأن حضورهم في الأجساد المثالية يمكن أن يكون لهم أجساد مثالية كثيرة لما جعل الله لهم من القدرة الكاملة التي بها امتازوا عن سائر البشر و في الوجوه الثلاثة الأخيرة على تقدير صحتها اندفاع هذا الإيراد ظاهر و الأحوط و الأولى في أمثال تلك المتشابهات الإيمان بها و عدم التعرض لخصوصياتها و تفاصيلها و إحالة علمها إلى العالم ع كما مر في الأخبار التي أوردناها في باب التسليم وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 202<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # نخستین مشاهدات مومن پس از مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و امیرالمومنین توسط مومن پس از مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرالمومنین در کنار مومن پس از مرگ<br /> # اهمیت ایمان در لحظه مرگ<br /> # اثر ایمان پس از مرگ<br /> # نقش و جایگاه پیامبراکرم و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D8%B9%D8%A7%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%B0%D9%84%D9%83_%D9%88_%D8%B9%D9%86%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D9%86_%D9%88_%D8%B9%D8%B1%D8%B6_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85_%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85&diff=1375444 2026-06-07T06:39:22Z

<p>انزابی: /* بخش نخست */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> <br /> '''باب 7 ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم‏:<br /> '''<br /> <br /> ==حدیث نخست==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|1- م، تفسير الإمام عليه السلام إِنَّ الْمُؤْمِنَ الْمُوَالِيَ لِمُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الْمُتَّخِذَ لِعَلِيٍّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ إِمَامَهُ الَّذِي يَحْتَذِي مِثَالَهُ وَ سَيِّدَهُ الَّذِي يُصَدِّقُ أَقْوَالَهُ وَ يُصَوِّبُ أَفْعَالَهُ وَ يُطِيعُهُ بِطَاعَةِ مَنْ يَنْدُبُهُ مِنْ أَطَايِبِ ذُرِّيَّتِهِ لِأُمُورِ الدِّينِ وَ سِيَاسَتِهِ إِذَا حَضَرَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى مَا لَا يُرَدُّ وَ نَزَلَ بِهِ مِنْ قَضَائِهِ مَا لَا يُصَدُّ وَ حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ أَعْوَانُهُ وَجَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ عَلِيّاً سَيِّدَ الْوَصِيِّينَ وَ عِنْدَ رِجْلَيْهِ مِنْ جَانِبٍ الْحَسَنَ سِبْطَ سَيِّدِ النَّبِيِّينَ وَ مِنْ جَانِبٍ آخَرَ الْحُسَيْنَ سَيِّدَ الشُّهَدَاءِ أَجْمَعِينَ وَ حَوَالَيْهِ بَعْدَهُمْ خِيَارَ خَوَاصِّهِمْ وَ مُحِبِّيهِمْ الَّذِينَ هُمْ سَادَةُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ سَادَاتِهِمْ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ يَنْظُرُ الْعَلِيلُ الْمُؤْمِنُ إِلَيْهِمْ فَيُخَاطِبُهُمْ بِحَيْثُ يَحْجُبُ اللَّهُ صَوْتَهُ عَنْ آذَانِ حَاضِرِيهِ كَمَا يَحْجُبُ رُؤْيَتَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ‏ وَ رُؤْيَةَ خَواصِّنَا عَنْ أَعْيُنِهِمْ لِيَكُونَ إِيمَانُهُمْ بِذَلِكَ أَعْظَمَ ثَوَاباً لِشِدَّةِ الْمِحْنَةِ عَلَيْهِمْ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ رَبِّ الْعِزَّةِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا وَصِيَّ رَسُولِ رَبِّ الرَّحْمَةِ بِأَبِي أَنْتُمَا وَ أُمِّي يَا شِبْلَيْ مُحَمَّدٍ وَ ضِرْغَامَيْهِ يَا وَلَدَيْهِ وَ سِبْطَيْهِ يَا سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ الْمُقَرَّبِينَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ مَرْحَباً بِكُمْ مَعَاشِرَ خِيَارِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ وَلَدَيْهِمَا مَا كَانَ أَعْظَمَ شَوْقِي إِلَيْكُمْ وَ مَا أَشَدَّ سُرُورِي الْآنَ بِلِقَائِكُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا مَلَكُ الْمَوْتِ قَدْ حَضَرَنِي وَ لَا أَشُكُّ فِي جَلَالَتِي فِي صَدْرِهِ لِمَكَانِكَ وَ مَكَانِ أَخِيكَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص كَذَلِكَ هُوَ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى مَلَكِ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اسْتَوْصِ بِوَصِيَّةِ اللَّهِ فِي الْإِحْسَانِ إِلَى مَوْلَانَا وَ خَادِمِنَا وَ مُحِبِّنَا وَ مُؤْثِرِنَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ فِي الْجِنَانِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص لِيَنْظُرَ إِلَى الْعُلُوِّ فَيَنْظُرُ إِلَى مَا لَا يُحِيطُ بِهِ الْأَلْبَابُ «1» وَ لَا يَأْتِي عَلَيْهِ الْعَدَدُ وَ الْحِسَابُ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ كَيْفَ لَا أَرْفُقُ بِمَنْ ذَلِكَ ثَوَابُهُ وَ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَعِزَّتُهُ زُوَّارُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْمَوْتَ عَقَبَةً «2» لَا يَصِلُ إِلَى تِلْكَ الْجِنَانِ إِلَّا مَنْ قَطَعَهَا لَمَا تَنَاوَلْتُ رُوحَهُ وَ لَكِنْ لِخَادِمِكَ وَ مُحِبِّكَ هَذَا أُسْوَةٌ «3» بِكَ وَ بِسَائِرِ أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ أَوْلِيَائِهِ الَّذِينَ أُذِيقُوا الْمَوْتَ لِحُكْمِ اللَّهِ تَعَالَى ثُمَّ يَقُولُ مُحَمَّدٌ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ هَاكَ أَخَانَا قَدْ سَلَّمْنَاهُ إِلَيْكَ فَاسْتَوْصِ بِهِ خَيْراً ثُمَّ يَرْتَفِعُ هُوَ وَ مَنْ مَعَهُ إِلَى رَوْضِ الْجِنَانِ وَ قَدْ كُشِفَ مِنَ الْغِطَاءِ وَ الْحِجَابِ لِعَيْنِ ذَلِكَ الْمُؤْمِنِ الْعَلِيلِ فَيَرَاهُمُ الْمُؤْمِنُ هُنَاكَ بَعْدَ مَا كَانُوا حَوْلَ فِرَاشِهِ فَيَقُولُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ الْوَحَا الْوَحَا «4» تَنَاوَلْ رُوحِي وَ لَا تُلْبِثْنِي هَاهُنَا فَلَا صَبْرَ لِي عَنْ مُحَمَّدٍ وَ أَعِزَّتِهِ وَ أَلْحِقْنِي بِهِمْ‏.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در بالین مؤمن)<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رؤیة علی (مشاهده پیامبر و ائمه توسط مؤمن محتضر)<br /> # '''حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / حجب دیدن و شنیدن حاضران بالین<br /> # '''خطاب مؤمن محتضر به پیامبر و ائمه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / خطاب مؤمن به پیامبر و ائمه<br /> # '''سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / سفارش پیامبر به ملک‌الموت برای رفق<br /> # '''نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / نمایش بهشت به مؤمن پیش از مرگ<br /> # '''تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / (ملک‌الموت) / (آداب ملک‌الموت در قبض روح مؤمن) / تواضع ملک‌الموت در برابر پیامبر<br /> # '''اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اشتیاق مؤمن برای لحاق به پیامبر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر''': مرگ / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر)) / حکمت حجب دیدن ائمه از حاضران نزد محتضر<br /> # '''افزایش ثواب ایمان با شدت محنت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> # '''مرگ به عنوان عقبه رسیدن به بهشت''': مرگ / حکمت مرگ / مرگ عقبه رسیدن به بهشت<br /> # '''اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان''': مرگ / اقسام مرگ / به لحاظ تعلق به موجودات / مرگ انسان / مرگ انبیا / اسوه بودن مرگ پیامبران برای مؤمنان<br /> # '''جایگاه والای مؤمن موالی در نزد خدا''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # احوالات قبض روح مومن<br /> # حضور ملک الموت با جمعی دیگر از فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # حضور پیامبر اکرم بر بالای سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امام حسن در کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضورامام حسین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی مومن محتضر با پیامبر و اهل بیت <br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # عدم مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین مومن محتضر<br /> # عدم شنیدن صدای گفتگوی محتضر با پیامبر و اهل بیت توسط حاضرین بر بالین او<br /> # خوش آمد گویی مومن به پیامبر و اهل بیت بر بالین خود در هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سفارش پیامبر به ملک الموت بر مدارا با مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در باغ‌های بهشت توسط مومن در حال احتضار<br /> # اشتیاق مومن جهت ملحق شدن به پیامبر و اهل بیت<br /> # تقدم پیامبر بر امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> #امامت / اعتقاد به جایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ اعتقاد به امامت/ شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/ حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امیرمومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه اصحاب اهل بیت ع با شیعیان و مومنان معتقد/مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #امامت /تاثر اعتقاد به امامت هنگام مرگ/ سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اهل بیت علیهم السلام/ رابطه مومن معتقد با اهل بیت علیهم السلام/ اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> =====نمایه ها=====<br /> #چایگاه و اثر اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #شرایط تاثیرگذاری اعتقاد به امامت اهل بیت علیهم السلام <br /> #حضور اهل بیت علیهم السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور رسول خدا ص بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امیر مومنان علی علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسن علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور امام حسین علیه السلام بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #حضور خواص اصحاب اهل بیت ع بالای سر شیعه معتقد به امامت به هنگام مرگ<br /> #مکالمه مومن محتضر با اهل بیت علیهم السلام <br /> #مدارا با مومن معتقد به امامت به برکت حضور رسول خدا ص بر بالاس سرش هنگام احتضار<br /> #نشان دادن جایگاه بهشتی مومن به هنگام مرگ و احتضار<br /> # سفارش رسول خدا ص به فرشته مرگ جهت مدارا با مومن معتقد به امامت<br /> #اشتیاق و بی صبری مومن جهت قبض روح و ملحق شدن به اهل بیت علیهم السلام<br /> <br /> ===بخش دوم===<br /> {{متن حدیث|فَعِنْدَ ذَلِكَ يَتَنَاوَلُ مَلَكُ الْمَوْتِ رُوحَهُ فَيَسُلُّهَا كَمَا يَسُلُّ الشَّعْرَةَ مِنَ الدَّقِيقِ وَ إِنْ كُنْتُمْ تَرَوْنَ أَنَّهُ فِي شِدَّةٍ فَلَيْسَ هُوَ فِي شِدَّةٍ بَلْ هُوَ فِي رَخَاءٍ وَ لَذَّةٍ فَإِذَا أُدْخِلَ قَبْرَهُ وَجَدَ جَمَاعَتَنَا هُنَاكَ وَ إِذَا جَاءَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ هَذَا مُحَمَّدٌ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ خِيَارُ صَحَابَتِهِمْ بِحَضْرَةِ صَاحِبِنَا فَلْنَتَّضِعْ لَهُمَا «1» فَيَأْتِيَانِ فَيُسَلِّمَانِ عَلَى مُحَمَّدٍ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى عَلِيٍّ سَلَاماً مُفْرَداً ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى الْحَسَنَيْنِ سَلَاماً يَجْمَعَانِهِمَا فِيهِ ثُمَّ يُسَلِّمَانِ عَلَى سَائِرِ مَنْ مَعَنَا مِنْ أَصْحَابِنَا ثُمَّ يَقُولُونَ قَدْ عَلِمْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ زِيَارَتَكَ فِي خَاصَّتِكَ لِخَادِمِكَ وَ مَوْلَاكَ وَ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ يُرِيدُ إِظْهَارَ فَضْلِهِ لِمَنْ بِهَذِهِ الْحَضْرَةِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ مَنْ يَسْمَعُنَا مِنْ مَلَائِكَتِهِ بَعْدَهُمْ لَمَا سَأَلْنَاهُ وَ لَكِنْ أَمْرُ اللَّهِ لَا بُدَّ مِنْ امْتِثَالِهِ ثُمَّ يَسْأَلَانِهِ فَيَقُولَانِ مَنْ رَبُّكَ وَ مَا دِينُكَ وَ مَنْ نَبِيُّكَ وَ مَنْ إِمَامُكَ وَ مَا قِبْلَتُكَ وَ مَنْ شِيعَتُكَ وَ مَنْ إِخْوَانُكَ فَيَقُولُ اللَّهُ رَبِّي وَ مُحَمَّدٌ نَبِيِّي وَ عَلِيٌّ وَصِيُّ مُحَمَّدٍ إِمَامِي وَ الْكَعْبَةُ قِبْلَتِي وَ الْمُؤْمِنُونَ الْمُوَالُونَ لِمُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ آلِهِمَا وَ أَوْلِيَاؤُهُمَا الْمُعَادُونَ لِأَعْدَائِهِمَا إِخْوَانِي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ أَخَاهُ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّهِ وَ أَنَّ مَنْ نَصَبَهُمْ لِلْإِمَامَةِ مِنْ أَطَايِبِ عِتْرَتِهِ وَ خِيَارِ ذُرِّيَّتِهِ خُلَفَاءُ الْأُمَّةِ وَ وُلَاةُ الْحَقِّ وَ الْقَوَّامُونَ بِالصِّدْقِ فَيَقُولَانِ عَلَى هَذَا حَيِيتَ وَ عَلَى هَذَا مِتَّ وَ عَلَى هَذَا تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى وَ تَكُونُ مَعَ مَنْ تَتَوَلَّاهُ فِي دَارِ كَرَامَةِ اللَّهِ وَ مُسْتَقَرِّ رَحْمَتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / قبض روح مؤمن همچون کشیدن مو از آرد<br /> # '''پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / کیفیت قبض روح / قبض روح مؤمنان / پنهان بودن آسایش مؤمن در ظاهر سختی<br /> # '''حضور پیامبر و اهل بیت در قبر مؤمن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و أهل بيته عند الشیعة (حضور پیامبر و ائمه در قبر مؤمن)<br /> # '''تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / تواضع نکیر و منکر پیش از سؤال <br /> # '''سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''سلام مشترک نکیر و منکر به حسنین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / تقریر سوال قبر / ادله سوال قبر / ارکان سوال قبر / سائلون / نکیر و منکر / سلام جداگانه نکیر و منکر به پیامبر و اهل بیت <br /> # '''حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / حکمت سؤال نکیر و منکر از مؤمن با حضور پیامبر<br /> # '''پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ مؤمن به سؤال قبر)) / پاسخ مؤمن به سؤالات قبر با شهادتین<br /> # '''بشارت نکیر و منکر به بعث با ائمه''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ارکان سؤال قبر / سائلون / نکیر و منکر / ((بشارت منکر و نکیر)) / بشارت منکر و نکیر به بعث با ائمه<br /> # '''تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم / ((تعیین جایگاه مؤمن در دار کرامت الهی))<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر''': برزخ / احوال برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((حکمت سؤال قبر)) / ((آشکار کردن فضل مؤمن)) / حکمت آشکار کردن فضل مؤمن برای ملائکه قبر<br /> # '''اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / مسئول عنه (موارد سوال) / دین / اصول دین / امام / سؤال از ولایت اهل بیت به صورت کلی و ولایت امیرالمؤمنین به طور ویژه / اهمیت ولایت در پاسخ به سؤالات قبر<br /> # '''رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی''': برزخ / شب اول قبر / سؤال قبر / ((پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / ((آثار پاسخ صحیح به سؤال قبر)) / رابطه ایمان دنیوی با بعث اخروی<br /> # '''احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ''': برزخ / العلاقات فی عالم القبر / ((علاقات الملائکه مع المعصومین)) / ((آداب فرشتگان با معصومان در عالم برزخ)) / احترام فرشتگان به معصومان در عالم برزخ<br /> # '''جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی''': برزخ / احوال برزخ / التنعم / أصناف التنعم/ ((تنعم ویژه شیعیان)) / جایگاه شیعیان در مستقر رحمت الهی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح مومن<br /> # آسانی قبض روح برای مومن<br /> # حضور اهل بیت در قبر مومن (برزخ)<br /> # مشاهده اهل بیت توسط مومن در قبر (عالم برزخ)<br /> # تواضع نکیر و منکر در برابر پیامبر و اهل بیت هنگام حضور در قبر مومن<br /> # اطاعت مطلق نکیر و منکر از اوامر الهی<br /> # سوال و جواب نکیر و منکر در قبر با مومن<br /> # اقرار مومن به توحید، نبوت پیامبر و امامت اهل بیت در قبر<br /> # اعتراف نکیر و منکر به عاقبت بخیری مومن در دنیا و آخرت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ===بخش سوم===<br /> {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ إِنْ كَانَ لِأَوْلِيَائِنَا مُعَادِياً وَ لِأَعْدَائِنَا مُوَالِياً وَ لِأَضْدَادِنَا بِأَلْقَابِنَا مُلَقِّباً فَإِذَا جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِنَزْعِ رُوحِهِ مَثَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِذَلِكَ الْفَاجِرِ سَادَتَهُ الَّذِينَ اتَّخَذَهُمُ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْوَاعِ الْعَذَابِ مَا يَكَادُ نَظَرُهُ إِلَيْهِمْ يُهْلِكُهُ وَ لَا يَزَالُ يَصِلُ إِلَيْهِ مِنْ حَرِّ عَذَابِهِمْ مَا لَا طَاقَةَ لَهُ بِهِ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا أَيُّهَا الْفَاجِرُ الْكَافِرُ تَرَكْتَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ إِلَى أَعْدَائِهِ فَالْيَوْمَ لَا يُغْنُونَ عَنْكَ شَيْئاً وَ لَا تَجِدُ إِلَى مَنَاصٍ «2» سَبِيلًا فَيَرِدُ عَلَيْهِ مِنَ الْعَذَابِ مَا لَوْ قُسِمَ أَدْنَاهُ عَلَى أَهْلِ الدُّنْيَا لَأَهْلَكَهُمْ ثُمَّ إِذَا دُلِّيَ فِي‏ قَبْرِهِ رَأَى بَاباً مِنَ الْجَنَّةِ مَفْتُوحاً إِلَى قَبْرِهِ يَرَى مِنْهُ خَيْرَاتِهَا فَيَقُولُ لَهُ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ انْظُرْ إِلَى مَا حُرِمْتَ مِنْ تِلْكَ الْخَيْرَاتِ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ بَابٌ مِنَ النَّارِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْهُ مِنْ عَذَابِهَا فَيَقُولُ رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ يَا رَبِّ لَا تُقِمِ السَّاعَةَ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|الضرغام بالكسر الأسد.}}<br /> <br /> (2)المناص: الملجأ و المفر.<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 176<br /> <br /> ====واسطی====<br /> <br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / تمثل پیشوایان باطل در عذاب برای کافر محتضر<br /> # '''رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / رسیدن عذاب پیشوایان به کافر محتضر<br /> # '''توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((مکالمه ملک الموت با کافر)) / توبیخ ملک‌الموت به کافر برای ترک اولیای الهی<br /> # '''بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / بی‌نیازی پیشوایان باطل از کافر هنگام مرگ<br /> # '''شدت عذاب کافران هنگام احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / شدت عذاب کافران هنگام احتضار<br /> # '''نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه کافر در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط کافر در قبر)) / نمایش بهشت به کافر در قبر برای وادرای به حسرت<br /> # '''ورود عذاب دوزخ به قبر کافر''': برزخ / احوال برزخ / پاداش و کیفر برزخی (لذت و الم) / کیفر برزخی / عذاب قبر / أصناف عذاب عالم القبر / فتح باب إلی النار / ورود عذاب دوزخ به قبر کافر<br /> # '''درخواست کافر برای تأخیر قیامت''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / ((دعاء الکافر)) / درخواست کافر برای تأخیر قیامت <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال کافران هنگام احتضار)) / ((تمثل پیشوایان باطل)) / / ((حکمت تمثل پیشوایان باطل)) / رابطه ولایت باطل با مشاهده عذاب پیشوایان<br /> # '''تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ''': برزخ / احوال برزخ / ((مقایسه بین احوال مؤمن و کافر)) / تفاوت وضعیت مؤمن و کافر در برزخ<br /> # '''اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا''': مرگ / ((عبرت های مرگ)) / اهمیت انتخاب پیشوایان حق در دنیا<br /> # '''ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق''': برزخ / احوال برزخ / احوال ناس در برزخ / روح الکافر / طلب أرواح الکفار عدم وقوع القیامة / ترس کافر از قیامت به جای اشتیاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تولی و تبری<br /> # نقش تولی و تبری در لحظه مرگ<br /> # عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # عذاب دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت عذاب دشمنی با دوستان اهل بیت و دوستی با دشمنان اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر هنگام احتضار<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشت و عذاب‌های جهنم توسط کافر در عالم قبر<br /> # شدت عذاب کافر در عالم قبر<br /> # عذاب برزخی کافر<br /> # عذاب دوستان و دشمنان اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث دوم==<br /> {{متن حدیث|2- م، تفسير الإمام عليه السلام قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ «1» الَّذِينَ يُقَدِّرُونَ أَنَّهُمْ يَلْقَوْنَ رَبَّهُمْ اللِّقَاءَ الَّذِي هُوَ أَعْظَمُ كَرَامَاتِهِ وَ إِنَّمَا قَالَ يَظُنُّونَ لِأَنَّهُمْ لَا يَرَوْنَ بِمَا ذَا يُخْتَمُ لَهُمْ وَ الْعَاقِبَةُ مَسْتُورَةٌ عَنْهُمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ إِلَى كَرَامَاتِهِ وَ نَعِيمِ جِنَانِهِ لِإِيمَانِهِمْ وَ خُشُوعِهِمْ لَا يَعْلَمُونَ ذَلِكَ يَقِيناً لِأَنَّهُمْ لَا يَأْمَنُونَ أَنْ يُغَيَّرُوا وَ يُبَدَّلُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا يَزَالُ الْمُؤْمِنُ خَائِفاً مِنْ سُوءِ الْعَاقِبَةِ وَ لَا يَتَيَقَّنُ الْوُصُولَ إِلَى رِضْوَانِ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ وَقْتُ نَزْعِ رُوحِهِ وَ ظُهُورِ مَلَكِ الْمَوْتِ لَهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِ وَ هُوَ فِي شِدَّةِ عِلَّةٍ وَ عَظِيمِ ضِيقِ صَدْرِهِ بِمَا يُخَلِّفُ مِنْ أَمْوَالِهِ وَ لِمَا هُوَ عَلَيْهِ مِنِ اضْطِرَابِ أَحْوَالِهِ فِي مُعَامِلِيهِ وَ عِيَالِهِ وَ قَدْ بَقِيَتْ فِي نَفْسِهِ مَرَارَتُهَا وَ حَسَرَاتُهَا وَ اقْتَطَعَ دُونَ أَمَانِيِّهِ فَلَمْ يَنَلْهَا فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ مَا لَكَ تَجَرَّعُ غُصَصَكَ قَالَ لِاضْطِرَابِ أَحْوَالِي وَ اقْتِطَاعِكَ لِي دُونَ آمَالِي فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ هَلْ يَحْزَنُ عَاقِلٌ مِنْ فَقْدِ دِرْهَمٍ زَائِفٍ وَ اعْتِيَاضِ أَلْفِ أَلْفِ ضِعْفِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَانْظُرْ فَوْقَكَ فَيَنْظُرُ فَيَرَى دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ وَ قُصُورَهَا الَّتِي يَقْصُرُ دُونَهَا الْأَمَانِيُّ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ تِلْكَ مَنَازِلُكَ وَ نِعَمُكَ وَ أَمْوَالُكَ وَ أَهْلُكَ وَ عِيَالُكَ وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِكَ هَاهُنَا وَ ذُرِّيَّتِكَ صَالِحاً فَهُمْ هُنَاكَ مَعَكَ أَ فَتَرْضَى بِهِ بَدَلًا مِمَّا هُنَاكَ فَيَقُولُ بَلَى وَ اللَّهِ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرْ فَيَنْظُرُ فَيَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ الطَّيِّبِينَ مِنْ آلِهِمَا فِي أَعْلَى عِلِّيِّينَ فَيَقُولُ أَوَ تَرَاهُمْ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكَ وَ أَئِمَّتُكَ هُمْ هُنَاكَ جُلَّاسُكَ وَ آنَاسُكَ «2» أَ فَمَا تَرْضَى‏ بِهِمْ بَدَلًا مِمَّنْ تُفَارِقُ هَاهُنَا فَيَقُولُ بَلَى وَ رَبِّي فَذَلِكَ مَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا فَمَا أَمَامَكُمْ مِنَ الْأَهْوَالِ كُفِيتُمُوهَا وَ لَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا تُخَلِّفُونَهُ مِنَ الذَّرَارِيِّ وَ الْعِيَالِ فَهَذَا الَّذِي شَاهَدْتُمُوهُ فِي الْجِنَانِ بَدَلًا مِنْهُمْ وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ هَذِهِ مَنَازِلُكُمْ وَ هَؤُلَاءِ سَادَاتُكُمْ آنَاسُكُمْ وَ جُلَّاسُكُمْ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 177<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت''': مرگ / ((معرفت مرگ)) / ((یقین به عاقبت)) / ((ظن به لقاء الله)) / ظن به لقای الهی به دلیل پوشیدگی عاقبت<br /> # '''ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / قبض روح / حالات المحتضر عند قبض الروح / ترس مؤمن از سوء عاقبت تا لحظه مرگ<br /> # '''نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعة هنگام احتضار / نمایش درجات بهشت به مؤمن محتضر<br /> # '''تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تسلی مؤمن با نشان دادن منازل بهشتی<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / مشاهده پیامبر و ائمه در اعلی علیین<br /> # '''بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / بشارت ملائکه به مؤمنان استقامت یافته هنگام مرگ<br /> # '''رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / رفع خوف از اهوال و حزن بر عیال و فرزندان<br /> # '''جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / جایگزینی نعمت‌های دنیوی با بهشتی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ''': مرگ / خوف از مرگ / ((حکمت خوف از مرگ)) / ((عدم یقین به عاقبت)) / حکمت عدم یقین به رستگاری پیش از مرگ <br /> # '''رابطه استقامت با تنزل ملائکه''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / ((تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / ((شرایط تنزل ملائکه هنگام احتضار)) / رابطه استقامت با تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # '''حکمت نمایش بهشت برای زدودن حسرت دنیا''': برزخ / احوال برزخ / ((رؤیت منزلگاه مؤمن در قبر)) / ((رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / ((حکمت رؤیت بهشت توسط مؤمن در قبر)) / نمایش بهشت به مؤمن در قبر برای زدودن حسرت دنیا<br /> # '''تفاوت ارزش دنیا و آخرت در نگاه مؤمن''': ((این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی))<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دیدار با خدا، بزرگترین کرامت انسان<br /> # مخفی بودن عاقبت کار یا سرنوشت انسان بر او<br /> # عدم یقین داشتن مومن به رسیدن به رضوان الهی تا لحظه مرگ<br /> # هراس همیشگی مومن از سوء عاقبت<br /> # کیفیت حال مومن هنگام حضور ملک الموت بر بالین او<br /> # اظهار ناراحتی مومن از جدایی اموال و عیال خود در لحظه مرگ<br /> # گفتگوی مومن با ملک الموت در لحظه مرگ<br /> # مشاهده منازل و درجات بهشتی توسط مومن در لحظه مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و اهل بیت توسط مومن در اعلی علیین در لحظه مرگ<br /> # یادآوری بی‌ارزش بودن مال دنیا توسط ملک الموت به مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # منازل و درجات اهل بیت در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث سوم==<br /> {{متن حدیث|3- ين، كِتَابُ حُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ وَ النَّوَادِرُ الْقَاسِمُ عَنْ كُلَيْبٍ الْأَسَدِيِّ «1» قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ بَلَغَنَا عَنْكَ حَدِيثٌ قَالَ وَ مَا هُوَ قُلْتُ قَوْلُكَ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا كَانَ فِي هَذِهِ وَ أَوْمَأْتَ بِيَدِكَ إِلَى حَلْقِكَ فَقَالَ نَعَمْ إِنَّمَا يَغْتَبِطُ أَهْلُ هَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ أَمَّا مَا كَانَ يَتَخَوَّفُ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ وَلَّى عَنْهُ وَ أَمَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ «2».}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(1) كليب وزان (زبير) هو كليب بن معاوية بن جبلة الصيداوى الأسدى، أبو محمد، و قيل أبو الحسين، روى عن أبي جعفر و أبي عبد اللّه عليهما السلام، له كتاب. أورد ترجمته النجاشيّ في ص 223 من رجاله، و في سائر كتب التراجم يوجد ترجمته و بيان حاله فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(2) تأتى صورة اخرى للحديث تحت رقم 14.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادمانی مؤمن به ولایت هنگام مرگ <br /> # '''زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / زوال ترس از دنیا در لحظه احتضار<br /> # '''مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / حضور النبی و علی عند الشیعة (مشاهده پیامبر و ائمه در بالین محتضر)<br /> # '''تحقق وعده الهی در آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / تحقق وعده الهی در آستانه مرگ<br /> # '''اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / اطمینان به عاقبت نیک در لحظه جان‌کندن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر شادمانی مؤمن محتضر تا لحظه مرگ''': ( .. ؟ .. )<br /> # '''رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((آثار ولایت محمد و آل محمد هنگام احتضار)) / رابطه ولایت محمد و آل محمد با رفع خوف از آینده<br /> # '''حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حکمت حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر)) / ((حضور معصومین بر بالین مؤمن محتضر برای تسلی مؤمن محتضر))<br /> # '''اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی''': مرگ / متعلقات مرگ / ((حسن الخاتمة)) / ((شرائط حسن الخاتمة)) / ((استقامت تا لحظه مرگ)) / اهمیت استقامت تا آخرین لحظه زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رنج و سختی دائمی دنیا برای مومن تا لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث چهارم==<br /> {{متن حدیث|4- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الْأَمْرِ حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَجُلًا مِنْ آلِ عُثْمَانَ كَانَ سَبَّابَةً لِعَلِيٍّ ع فَحَدَّثَتْنِي مَوْلَاةٌ لَهُ كَانَتْ تَأْتِينَا قَالَتْ لَمَّا احْتُضِرَ قَالَ مَا لِي وَ لَهُمْ قُلْتُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ مَا لَهُ قَالَ هَذَا فَقَالَ لِمَا أُرِيَ مِنَ الْعَذَابِ أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً}} هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لَا وَ اللَّهِ حَتَّى يَكُونَ ثَبَاتُ الشَّيْ‏ءِ فِي الْقَلْبِ وَ إِنْ صَلَّى وَ صَامَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((اوج کراهت از ولایت)) / اوج کراهت دشمن از ولایت هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار کافران و گنه‌کاران / ((احوال دشمنان اهل بیت هنگام احتضار)) / ((مشاهده عذاب در احتضار)) / مشاهده عذاب توسط دشمنان علی(ع) در احتضار<br /> # '''شرط ایمان به تحکیم قلبی ولایت''': <br /> # '''بی‌اثری عبادات بدون ولایت قلبی''': <br /> # '''سرنوشت سبّاب علی(ع) هنگام احتضار''': <br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / ((کشف حقیقت هنگام احتضار)) / حکمت تأخیر کشف حقیقت تا لحظه مرگ<br /> # '''رابطه تسلیم قلبی با نجات اخروی''': <br /> # '''حکمت نمایش عذاب برای منکران ولایت''': <br /> # '''اهمیت ثبات عقیدتی بر صرف اعمال ظاهری''':<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ...}}<br /> # مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ دشمن اهل بیت<br /> # کیفیت مرگ ناصبی<br /> # عاقبت ناصبی<br /> # عذاب سب کننده امیرالمومنین<br /> # لحظه رسیدن روح به گلوگاه (جان دادن)، اوج کراهت دشمن اهل بیت<br /> # مشاهده عذاب توسط ناصبی در لحظه مرگ<br /> # عذاب برزخی ناصبی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # بی‌ارزش بودن عبادات ناصبی بدون ایمان به ولایت<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجم==<br /> {{متن حدیث|5- شي، تفسير العياشي عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا أَحَدُكُمْ حِينَ يَبْلُغُ نَفْسُهُ هَاهُنَا يَنْزِلُ عَلَيْهِ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أُعْطِيتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى مَنْزِلِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَسْكَنِكَ‏ فِي الْجَنَّةِ وَ انْظُرْ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ ع رُفَقَاؤُكَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ: {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 178<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت ملک‌الموت به تحقق امید مؤمن<br /> # بشارت ملک‌الموت به زوال ترس مؤمن<br /> # گشایش باب بهشت برای محتضر مؤمن<br /> # نمایش منزل بهشتی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # معرفی پیامبر و ائمه به عنوان رفیقان اخروی<br /> # تفسیر بشارت دنیوی به مشاهدات احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه نمایش پاداش پیش از مرگ کامل<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام احتضار<br /> # حکمت معرفی رفقای اخروی در بالین<br /> # اهمیت دیدار ائمه برای تسکین محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ.}}<br /> # قبض روح مومن<br /> # گفتگوی ملک الموت با مومن در لحظه مرگ<br /> # بشارت ملک الموت به مومن در لحظه جان دادن<br /> # بشارت ملک الموت به امنیت مومن در لحظه مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت در لحظه مرگ در قبر مومن<br /> # مومن و مشاهده جایگاه خود در بهشت در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین{{ع}}، همراهان مومن در دنیا و آخرت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # قبر، منزل مومن<br /> # بهشت، مسکن مومن<br /> # پیامبراکرم، امام علی و حسنین، رفقای مومن در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث ششم==<br /> {{متن حدیث|6- شي، تفسير العياشي عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع مَا يُصْنَعُ بِأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَكَانَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَكَانَهُ مِنَّا إِلَّا أَنْ يَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا ثُمَّ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ أَ لَا أُبَشِّرُكَ يَا أَبَا حَمْزَةَ فَقُلْتُ بَلَى جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع مَعَهُ يَقْعُدُ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ مَا تَعْرِفُنِي أَنَا رَسُولُ اللَّهِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَمَا أَمَامَكَ خَيْرٌ لَكَ مِمَّا خَلَّفْتَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ أَمِنْتَهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ هَجَمْتَ عَلَيْهِ «1» أَيَّتُهَا الرُّوحُ اخْرُجِي إِلَى رَوْحِ اللَّهِ وَ رِضْوَانِهِ وَ يَقُولُ لَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَامُ مِثْلَ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَ لَا أُخْبِرُكَ بِذَلِكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ قَوْلِ اللَّهِ: (الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ ..) الْآيَةَ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) أي انتهيت إليه بغتة على غفلة منك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو نشانه مشاهده منزلت<br /> # حضور پیامبر و علی در بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر به زوال ترس مؤمن<br /> # بشارت پیامبر به تحقق امید مؤمن<br /> # دعوت پیامبر به سوی روح الله<br /> # تأیید علی بر سخنان پیامبر در بالین<br /> # تفسیر بشارت به آیه تقوا و ایمان<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مشاهده منزلت تا احتضار<br /> # حکمت حضور مشترک پیامبر و علی<br /> # رابطه تقوا با بشارت هنگام مرگ<br /> # اهمیت اطمینان بخشی به محتضر مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # بشارت‌های امام باقر به رخدادهای لحظه مرگ برای مومن<br /> # حضور پیامبر و امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت رسول خدا از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # بشارت امیرالمومنین به مومن محتضر در هنگام مرگ<br /> # دعوت امیرالمومنین از روح مومن در لحظه مرگ به همنشینی با آن حضرت<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # تفسیر قرآن توسط امام<br /> # علم امام به قرآن<br /> # علم امام به غیب (احوالات مرگ)<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث هفتم==<br /> {{متن حدیث|7- جا، المجالس للمفيد عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَهْدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: دَخَلَ الْحَارِثُ الْهَمْدَانِيُّ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ ع فِي نَفَرٍ مِنَ الشِّيعَةِ وَ كُنْتُ فِيهِمْ فَجَعَلَ الْحَارِثُ يَتَّئِدُ فِي مِشْيَتِهِ وَ يَخْبِطُ الْأَرْضَ بِمِحْجَنِهِ وَ كَانَ مَرِيضاً فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ كَانَتْ لَهُ مِنْهُ مَنْزِلَةٌ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ يَا حَارِثُ فَقَالَ نَالَ الدَّهْرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مِنِّي وَ زَادَنِي أَوْباً غَلِيلًا اخْتِصَامُ أَصْحَابِكَ بِبَابِكَ قَالَ وَ فِيمَ خُصُومَتُهُمْ قَالَ فِيكَ وَ فِي الثَّلَاثَةِ مِنْ قَبْلِكَ «2» فَمِنْ مُفْرِطٍ مِنْهُمْ غَالٍ وَ مُقْتَصِدٍ تَالٍ وَ مِنْ مُتَرَدِّدٍ مُرْتَابٍ لَا يَدْرِي أَ يُقْدِمُ أَمْ يُحْجِمُ فَقَالَ حَسْبُكَ يَا أَخَا هَمْدَانَ أَلَا إِنَّ خَيْرَ شِيعَتِي النَّمَطُ «3» الْأَوْسَطُ إِلَيْهِمْ يَرْجِعُ الْغَالِي وَ بِهِمْ يَلْحَقُ التَّالِي فَقَالَ لَهُ الْحَارِثُ لَوْ كَشَفْتَ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي الرَّيْنَ عَنْ قُلُوبِنَا وَ جَعَلْتَنَا فِي ذَلِكَ عَلَى بَصِيرَةٍ مِنْ أَمْرِنَا قَالَ قَدْكَ‏ فَإِنَّكَ امْرُؤٌ مَلْبُوسٌ عَلَيْكَ إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُعْرَفُ بِالرِّجَالِ بَلْ بِآيَةِ الْحَقِّ فَاعْرِفِ الْحَقَّ تَعْرِفْ أَهْلَهُ يَا حَارِثُ إِنَّ الْحَقَّ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ وَ الصَّادِعَ «4» بِهِ مُجَاهِدٌ وَ بِالْحَقِّ أُخْبِرُكَ فَأَرْعِنِي سَمْعَكَ ثُمَّ خَبِّرْ بِهِ مَنْ كَانَتْ لَهُ حَصَانَةٌ مِنْ أَصْحَابِكَ أَلَا إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ وَ صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ قَدْ صَدَّقْتُهُ وَ آدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَ الْجَسَدِ ثُمَّ إِنِّي صَدِيقُهُ الْأَوَّلُ فِي أُمَّتِكُمْ حَقّاً فَنَحْنُ الْأَوَّلُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ وَ نَحْنُ خَاصَّتُهُ يَا حَارِثُ وَ خَالِصَتُهُ وَ أَنَا صَفْوُهُ وَ وَصِيُّهُ وَ وَلِيُّهُ وَ صَاحِبُ نَجْوَاهُ وَ سِرِّهِ أُوتِيتُ فَهْمَ الْكِتَابِ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ وَ عِلْمَ الْقُرُونِ وَ الْأَسْبَابِ وَ اسْتُودِعْتُ أَلْفَ مِفْتَاحٍ يَفْتَحُ كُلُّ مِفْتَاحٍ أَلْفَ بَابٍ يُفْضِي كُلُّ بَابٍ إِلَى أَلْفِ عَهْدٍ «5» وَ أُيِّدْتُ وَ اتُّخِذْتُ وَ أُمْدِدْتُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ نَفْلًا وَ إِنَّ ذَلِكَ لَيَجْرِي لِي وَ لِمَنْ تَحَفَّظَ «6» مِنْ ذُرِّيَّتِي مَا جَرَى اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ حَتَّى يَرِثَ اللَّهُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَيْهَا وَ أُبَشِّرُكَ يَا حَارِثُ لَتَعْرِفُنِي عِنْدَ الْمَمَاتِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ وَ عِنْدَ الْمُقَاسَمَةِ قَالَ الْحَارِثُ وَ مَا الْمُقَاسَمَةُ قَالَ مُقَاسَمَةُ النَّارِ أُقَاسِمُهَا قِسْمَةً صَحِيحَةً أَقُولُ هَذَا وَلِيِّي فَاتْرُكِيهِ وَ هَذَا عَدُوِّي فَخُذِيهِ ثُمَّ أَخَذَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع بِيَدِ الْحَارِثِ - فَقَالَ يَا حَارِثُ أَخَذْتُ بِيَدِكَ كَمَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِيَدِي فَقَالَ لِي وَ قَدْ شَكَوْتُ إِلَيْهِ حَسَدَ قُرَيْشٍ وَ الْمُنَافِقِينَ لِي إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَخَذْتُ بِحَبْلِ اللَّهِ وَ بِحُجْزَتِهِ يَعْنِي عِصْمَتَهُ مِنْ ذِي الْعَرْشِ تَعَالَى وَ أَخَذْتَ أَنْتَ يَا عَلِيُّ بِحُجْزَتِي وَ أَخَذَ ذُرِّيَّتُكَ بِحُجْزَتِكَ وَ أَخَذَ شِيعَتُكُمْ بِحُجَزِكُمْ فَمَا ذَا يَصْنَعُ اللَّهُ بِنَبِيِّهِ وَ مَا يَصْنَعُ نَبِيُّهُ بِوَصِيِّهِ خُذْهَا إِلَيْكَ يَا حَارِثُ قَصِيرَةٌ مِنْ طَوِيلَةٍ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَكَ مَا اكْتَسَبْتَ يَقُولُهَا ثَلَاثاً فَقَامَ الْحَارِثُ يَجُرُّ رِدَاءَهُ وَ يَقُولُ مَا أُبَالِي بَعْدَهَا مَتَى لَقِيتُ الْمَوْتَ أَوْ لَقِيَنِي.}}<br /> <br /> <br /> {{عربی|(2)في كشف الغمّة ص 123 هكذا: قال: فى شأنك و البلية من قبلك. و في ذيل ص 3 من الأمالي للمفيد جعله بدلا عما في المتن.}}<br /> <br /> {{عربی|(3)النمط: جماعة من الناس أمرهم واحد.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) صدع بالحق. تكلم به جهارا.}}<br /> <br /> {{عربی|(5) في نسخة: الف الف.}}<br /> <br /> {{عربی|(6) في نسخة: استحفظ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 180<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن محمد بن علي بن مهدي و غيره عن محمد بن علي بن عمرو مثله}} «2» <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|يتّئد أي يتثبّت و يتأنّى من التؤدة و في ما يتأوّد أي يتعوج و خبطه ضربه شديدا و المحجن كمنبر العصا المعوجة و أوب كفرح غضب و في ما أوارا و غليلا و الأوار بالضم حرارة الشمس و حرارة العطش و الغليل الحقد و الضغن و حرارة الحب و الحزن و أحجم عنه كفّ أو نكص هيبة و قد إذا كانت اسمية تكون على وجهين اسم فعل مرادفة ليكفي نحو قولهم قدني درهم و اسم مرادف لحسب ذكره الفيروزآبادي و قال أرعني سمعك و راعني استمع لمقالي قوله ع نفلا أي زائدا على ما أعطيت من الفضائل و الكرائم قوله ع قبلا أي مقابلة و عيانا و قوله ع تخاله أي تظنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اختلاف شیعیان درباره منزلت امیرالمؤمنین(ع)<br /> # توصیه امام علی(ع) به اعتدال در اعتقاد<br /> # شناخت حق به جای شناخت دین از طریق افراد<br /> # اعلام مقام صدیقیت اول امام علی(ع)<br /> # سپرده شدن هزار مفتاح دانش به امام علی(ع)<br /> # جریان شب قدر برای امام و فرزندانش<br /> # مقاسمه آتش توسط امام علی(ع) در قیامت<br /> # تمسک پیامبر(ص) به خدا و امام به پیامبر<br /> # همراهی انسان با کسی که دوستش دارد<br /> # آرامش حارث همدانی پس از شنیدن سخنان امام<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت اعتدال در اعتقادات مذهبی<br /> # معیار شناخت دین از طریق حق<br /> # فلسفه وراثت علم و ولایت در اهل‌بیت<br /> # رابطه محبت با سرنوشت اخروی انسان<br /> # نقش امام در نجات شیعیان در قیامت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی امیرالمومنین با حارث همدانی پیرامون جایگاه خود و مومنان پس از مرگ<br /> # دیدگاه سه گروه از شیعیان نسبت به مقام و منزلت امیرالمومنین<br /> # ناراحتی حارث از افراط، تفریط و تشکیک شیعیان نسبت به امیرالمومنین<br /> # بهترین شیعیان امیرالمومنین از منظر آن حضرت<br /> # میانه روها بهترین شیعیان امیرالمومنین<br /> # لازمه شناخت اهل حق، شناخت خود حق<br /> # تصدیق پیامبر توسط امیرالمومنین، قبل از خلقت آدم{{ع}}<br /> # امیرالمومنین، نخستین دوست پیامبر در امت اسلام<br /> # اهل بیت، خاص‌ترین و برگزیده‌ترین بندگان خدا<br /> # امیرالمومنین، وصی پیامبر<br /> # امیرالمومنین، صاحب سر و مناجات پیامبر<br /> # علم امیرالمومنین به قرآن<br /> # علم امیرالمومنین به قرون و اسباب<br /> # گستره علم امام<br /> # تایید امامان با شب قدر<br /> # مژده امیرالمومنین به شناخت آن حضرت توسط حارث در هنگام مرگ و پس از آن<br /> # امیرالمومنین تقسیم کننده اهل آتش <br /> # عدالت امیرالمومنین در تقسیم اهل آتش<br /> # همنشینی انسان پس از مرگ با کسی که او را دوست دارد<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین مقسم بهشت و جهنم<br /> <br /> ==حدیث هشتم==<br /> {{متن حدیث|8- فس، تفسير القمي أَبِي عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا يَمُوتُ مُوَالٍ لَنَا مُبْغِضٌ لِأَعْدَائِنَا إِلَّا وَ يَحْضُرُهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحَسَنُ‏ وَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَيَرَوْنَهُ وَ يُبَشِّرُونَهُ وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ مُوَالٍ لَنَا يَرَاهُمْ بِحَيْثُ يَسُوؤُهُ وَ الدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ قَوْلُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع لِحَارِثٍ الْهَمْدَانِيِ‏: يَا حَارِ هَمْدَانَ مَنْ يَمُتْ يَرَنِي *** مِنْ مُؤْمِنٍ أَوْ مُنَافِقٍ قُبُلًا.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 181<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) هنگام مرگ موالیان<br /> # بشارت پیامبر(ص) و ائمه(ع) به موالیان هنگام مرگ<br /> # رؤیت دشمنان اهل‌بیت(ع) از ائمه به شکل ناخوشایند<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط مؤمن و منافق هنگام مرگ<br /> # شرط بغض دشمنان برای حضور ائمه(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با تجربه مرگ<br /> # تفاوت تجربه مرگ مؤمن و منافق<br /> # اهمیت بغض دشمنان در کنار محبت اهل‌بیت(ع)<br /> # نقش ائمه(ع) در آرامش روانی هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت تولی و تبری<br /> # نقش و اثر تولی و تبری در هنگام مرگ<br /> # اهمیت بغض دشمنان اهل بیت<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # حضور پیامبراکرم، امیرالمومنین و حسنین بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ به مومن محتضر<br /> # کیفیت مرگ مومن<br /> # مشاهده اهل بیت توسط محتضر، مومن یا منافق<br /> # مشاهده اهل بیت با چهره ناراحت توسط منافق در حال احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و منافق در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> # ولایت تکوینی پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نهم==<br /> {{متن حدیث|9- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْمَرَاغِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَالِحٍ السَّبِيعِيِّ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْعُرَنِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنِ الْحَارِثِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ فَقُلْتُ حُبِّي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ يَا حَارِثُ أَ تُحِبُّنِي قُلْتُ نَعَمْ وَ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَمَا لَوْ بَلَغَتْ نَفْسُكَ الْحُلْقُومَ رَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا أَذُودُ «1» الرِّجَالَ عَنِ الْحَوْضِ ذَوْدَ غَرِيبَةِ الْإِبِلِ لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ وَ لَوْ رَأَيْتَنِي وَ أَنَا مَارٌّ عَلَى الصِّرَاطِ بِلِوَاءِ الْحَمْدِ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ ص لَرَأَيْتَنِي حَيْثُ تُحِبُّ: «2».}}<br /> <br /> {{عربی|ما، الأمالي للشيخ الطوسي المفيد عن المرزباني عن عبد الله بن الحسن عن محمد بن رشيد قال آخر شعر قاله السيد بن محمد رحمه الله قبل وفاته بساعة و ذلك أنه أغمي عليه و اسود لونه ثم أفاق و قد ابيض وجهه و هو يقول‏: «أحب الذي من مات من أهل وده *** تلقاه بالبشرى لدى الموت يضحك‏». «و من مات يهوي غيره من عدوه *** فليس له إلا إلى النار مسلك‏». «أبا حسن تفديك نفسي و أسرتي *** و مالي و ما أصبحت في الأرض أملك‏». «أبا حسن إني بفضلك عارف *** و إني بحبل من هواك لممسك‏»}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دیدار حارث همدانی با امیرالمؤمنین(ع)<br /> # اظهار محبت حارث به امیرالمؤمنین(ع)<br /> # دیدن امیرالمؤمنین(ع) توسط محبان هنگام مرگ<br /> # راندن مردم از حوض توسط امیرالمؤمنین(ع)<br /> # حمل لوای حمد توسط امیرالمؤمنین(ع) در صراط<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با رؤیت امام هنگام مرگ<br /> # نقش امیرالمؤمنین(ع) در حوض کوثر<br /> # مقام امیرالمؤمنین(ع) در پیشاپیش پیامبر(ص)<br /> # پاداش محبت اهل‌بیت(ع) در آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # عشق حارث همدانی به امیرالمومنین<br /> # امیرالمومنین، حامل لوای حمد<br /> # امیرالمومنین و حوض کوثر<br /> # مشاهده امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> # منازل امیرالمومنین در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث دهم==<br /> {{متن حدیث|10- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَهْزِيَارَ عَنْ أَخِيهِ عَلِيٍّ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَابُورَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ فِي الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ذَلِكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص يَرَى مَا يَسُرُّهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَمَا تَرَى الرَّجُلَ إِذَا يَرَى مَا يَسُرُّهُ فَتَدْمَعُ عَيْنُهُ وَ يَضْحَكُ:}}.<br /> <br /> {{متن حدیث|كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن علي بن الحكم عن معاوية بن وهب مثله: «2»- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر فضالة مثله- مع، معاني الأخبار ابن الوليد عن الصفار عن ابن معروف عن علي بن مهزيار عن فضالة مثله}} «3».<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اشک ریختن چشم مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر(ص) توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # دیدن امور مسرت‌بخش توسط مؤمن هنگام مرگ<br /> # خندیدن مؤمن هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه اشک با شادی درونی هنگام مرگ<br /> # حکمت نمایش بشارت‌ها به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفسیر واکنش‌های ظاهری مؤمن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر(ص) در تجربه مرگ مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # گریان شدن چشم مومن در لحظه مرگ<br /> # گریه مومن محتضر از شوق مشاهده پیامبراکرم<br /> # حضور پیامبر بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر <br /> # ولایت تکوینی پیامبر<br /> <br /> ==حدیث یازدهم==<br /> {{متن حدیث|11- فس، تفسير القمي {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً}} قَالَ إِذَا حَضَرَ الْمُؤْمِنَ الْوَفَاةُ نَادَى مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي}} راضِيَةً بِوَلَاءِ عَلِيٍ‏ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَلَا يَكُونُ لَهُ هِمَّةٌ إِلَّا اللُّحُوقُ بِالنِّدَاءِ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 183<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ندای الهی به نفس مطمئنه هنگام مرگ<br /> # رضایت از ولایت علی(ع) در ندای الهی<br /> # رضایت از ثواب در ندای الهی<br /> # دعوت به ورود در زمره بندگان الهی<br /> # دعوت به ورود در بهشت هنگام مرگ<br /> # انحصار همت مؤمن در پیوستن به ندای الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با اطمینان قلبی هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت الهی برای زدودن دلواپسی<br /> # اهمیت ولایت در تحقق رضایت متقابل<br /> # تأثیر ندای الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احتضار مومن<br /> # ندای الهی به مومن هنگام احتضار<br /> # خطاب «نفس مطمئنة» به مومن هنگام احتضار از سوی خدا<br /> # رضایت نفس مومن هنگام بازگشت به خدا به ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین در هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در دخول به بهشت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة}}<br /> # پیوستن به عبادالله در بهشت، تمام همت مومن محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث دوازدهم==<br /> {{متن حدیث|12- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تمسک به دستورات الهی برای غبطه هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن هنگام مرگ<br /> # مشاهده آنچه مؤمن دوست دارد هنگام مرگ<br /> # بشارت الهی به مؤمن هنگام مرگ<br /> # روشنی چشم مؤمن با بشارت الهی<br /> # محبت به لقای الهی پس از بشارت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه تقوا با غبطه هنگام مرگ<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) برای آرامش مؤمن<br /> # تأثیر بشارت الهی بر اشتیاق به مرگ<br /> # اهمیت استقامت برای دیدار پیامبر(ص) هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تمسک به اوامر الهی<br /> # وجوب اطاعت اطاعت از اوامر الهی<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت الهی به مومن محتضر<br /> # روشنی چشم مومن هنگام اختضار<br /> # عشق مومن محتضر به پیوستن به پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سیزدهم==<br /> {{متن حدیث|13- ير، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ يَحْيَى الْخَثْعَمِيِّ عَنْ بُرَيْدِ «1» بْنِ مُعَاوِيَةَ الْعِجْلِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع (اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ)، فَقَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَمُوتُ وَ لَا كَافِرٍ فَيُوضَعُ فِي قَبْرِهِ حَتَّى يُعْرَضَ عَمَلُهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلَى عَلِيٍّ ع فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَى آخِرِ مَنْ فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَى الْعِبَادِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) بريد - وزان زبير - بن معاوية العجليّ، أبو القاسم، عربى، روى عن أبي عبد اللّه و أبى جعفر عليهما السلام، مات في حياة أبي عبد اللّه عليه السلام و قيل: فى سنة 150، و الرجل وجه من وجوه أصحابنا، و فقيه من أكابر فقهائنا، له محل عند الأئمّة عليهم السلام، قال الكشّيّ: إنّه ممن اتفقت العصابة على تصديقه، و ممن انقادوا له بالفقه، و روى أخبارا كثيرة في فضله و توثيقه عن الأئمّة، يوجد ترجمته في ص 155 من رجال الكشّيّ، و في ص 81 من النجاشيّ، و فصل الفاضل المامقاني ترجمته في ج 1 ص 164 فليراجع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عرضه اعمال مؤمن و کافر بر پیامبر(ص)<br /> # عرضه اعمال بر امام علی(ع) پس از مرگ<br /> # عرضه اعمال بر همه ائمه(ع) به ترتیب<br /> # زمان عرضه اعمال پیش از دفن میت<br /> # شمول عرضه اعمال بر مؤمن و کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با نظارت بر اعمال بندگان<br /> # فلسفه عرضه اعمال بر معصومین(ع)<br /> # اهمیت آگاهی از حضور ائمه(ع) در برزخ<br /> # تفسیر آیه عرضه اعمال بر مؤمنین<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه{{متن قرآن|اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ}}<br /> # عرضه اعمال در قبر<br /> # عرضه اعمال مومن و کافر هنگام مرگ بر پیامبر و امام علی<br /> # اهمیت پذیرش نبوت پیامبر و ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهاردهم==<br /> {{متن حدیث|14- سن، المحاسن أَبِي عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِاللَّهِ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع مَا بَيْنَ مَنْ وَصَفَ هَذَا الْأَمْرَ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيُقَالُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ قَدِمْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَتَخَوَّفُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ إِنَّ أَمَامَكَ لَإِمَامَ صِدْقٍ اقْدَمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ ع}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مؤمن پس از مرگ<br /> # زوال ترس‌های مؤمن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر(ص) و ائمه(ع) در برزخ<br /> # معرفی امام علی(ع) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت با آرامش در مرگ<br /> # اهمیت امید به لقای معصومین(ع)<br /> # فلسفه بشارت الهی به مؤمنان<br /> # تأثیر اعتقاد بر تجربه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بشارت به مومن هنگام مرگ<br /> # رسیدن مومن به آرزوهای خود در هنگام مرگ<br /> # بشارت به امنیت مومن در هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # استقبال پیامبر و اهل بیت از مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث پانزدهم==<br /> {{متن حدیث|15- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ «3» عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْوَلِيدِ النَّخَعِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي ع أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ‏ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ - وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ - وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}} فَنَحْنُ وَ اللَّهِ ذُرِّيَّةُ رَسُولِ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|(3) عقبة بضم العين و سكون القاف.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 184<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # مشاهده مؤمن از حقایق شادی‌بخش هنگام مرگ<br /> # شهادت امام صادق(ع) بر سخن امام باقر(ع)<br /> # اهل‌بیت به عنوان ذریه پیامبر در آیه ۳۸ سوره رعد<br /> # غبطه و روشنی چشم مؤمن در لحظه احتضار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا لحظه مرگ<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین جان‌کندن<br /> # اهمیت انتساب اهل‌بیت(ع) به پیامبر(ص)<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رسیدن مومن به خوشبختی با رسیدن جان او به گلوگاه<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَ جَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَ ذُرِّيَّةً}}<br /> # اهل بیت، ذریه رسول خدا<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> <br /> ==حدیث شانزدهم==<br /> {{متن حدیث|16- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ شَجَرَةَ «1» أَخِي بَشِيرٍ النَّبَّالِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يُعَايِنَ مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|(1) هو شجرة بن ميمون بن أبي أراكة النبال الوابشى، مولاهم الكوفيّ، ثقة و من وجوه الاصحاب و أجلائهم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آستانه مشاهده حقایق<br /> # نزدیکی مؤمن به مشاهده آنچه چشم او را روشن می‌کند<br /> # قرب لحظه مرگ با دیدن حقایق شادی‌بخش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر کشف حقایق تا هنگام جان‌کندن<br /> # رابطه میان ایمان و مشاهدات حین احتضار<br /> # تسلی مؤمنان با وعده مشاهده قریب‌الوقوع حقیقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> <br /> ==حدیث هفدهم==<br /> {{متن حدیث|17- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْزَنُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ «2».}}<br /> <br /> {{عربی|(2) رواه الكليني كما يأتي تحت رقم 55.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بشارت امنیت از غم دنیا هنگام جان‌کندن<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور حضرت فاطمه(س) در پیش‌روی مؤمن محتضر<br /> # رسیدن جان به گلو به عنوان آغاز بشارت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تسلی مؤمن با یادآوری پایان رنج دنیوی<br /> # رابطه ایمان با حضور معصومان(ع) هنگام مرگ<br /> # اهمیت بشارت به اهل‌بیت(ع) برای تسکین جان‌کندن<br /> # حکمت اعلام امنیت از غم در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # در امان بودن مومن از غم و اندوه دنیا هنگام رسیدن جانش به گلوگاه<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور فاطمه زهرا بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث هجدهم==<br /> {{متن حدیث|18- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ الطَّائِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ عَدُوُّكُمْ كَرَاهَةً لِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ وَ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِهَذَا الْأَمْرِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ فَيَنْقَطِعُ عَنْهُ أَهْوَالُ الدُّنْيَا وَ مَا كَانَ يُحَاذِرُ مِنْهَا وَ يُقَالُ أَمَامَكَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا فَاطِمَةَ فَلَا تَذْكُرْهَا.}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله و في آخره و يقال له أمامك رسول الله ص و علي و الأئمة.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اوج نفرت دشمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # اوج شادی مؤمن از ولایت هنگام جان‌کندن<br /> # قطع اهوال دنیا از مؤمن در احتضار<br /> # قطع ترس‌های دنیوی از مؤمن در احتضار<br /> # نوید حضور پیامبر(ص) برای مؤمن محتضر<br /> # نوید حضور امام علی(ع) برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تضاد واکنش مؤمن و کافر به ولایت<br /> # فلسفه تشدید احساسات متضاد در لحظه مرگ<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت قطع اهوال دنیا برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # دشمنی کافر با ولایت<br /> # بغض کافر از ولایت<br /> # شدیدترین حالت نفرت دشمن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، شدیدترین حالت دشمنی کافر با ولایت<br /> # مرگ کافر<br /> # مرگ دشمن ولایت<br /> # مرگ مومن<br /> # مرگ مومن ولایتمدار<br /> # بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت اهل بیت<br /> # لحظه مرگ، بیشترین حالت شادمانی مومن از ولایت<br /> # نفش ولایت در بروز حالات دشمنی و شادمانی در انسان در لحظه مرگ<br /> # اهمیت ولایت در لحظه مرگ<br /> # انقطاع هراس دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # انقطاع خوف از مشکلات دنیا از مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور اهل بیت بر بالین مومن در لحظه مرگ<br /> # جایگاه پیامبر و تهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث نوزدهم==<br /> {{متن حدیث|19- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِاللَّهِ ع قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِمَّا أُرَدِّدُ هَذَا الْكَلَامَ عَلَيْكُمْ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ‏ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ يَأْتِيهِ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع فَيَقُولَانِ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَأَمَامَكَ.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 185<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تکرار امام صادق(ع) تعلیم لحظه مرگ<br /> # رسیدن جان به گلو آستانه غبطه مؤمن<br /> # حضور پیامبر(ص) نزد مؤمن محتضر<br /> # حضور امام علی(ع) نزد مؤمن محتضر<br /> # بشارت امنیت از ترس‌ها هنگام احتضار<br /> # بشارت تحقق آرزوها برای مؤمن محتضر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت تکرار تعالیم مرگ برای مؤمنان<br /> # فلسفه تأخیر غبطه تا لحظه جان‌کندن<br /> # رابطه ولایت با امنیت روانی هنگام مرگ<br /> # حکمت بشارت دوگانه در لحظات واپسین زندگی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حیا و شرم امام از تکرار یادآوری مرگ اصحاب به آنها<br /> # مرگ، فاصله میان مومن و رسیدن به خوشبختی و شادمانی<br /> # امان مومن از خوف دنیا در لحظه مرگ<br /> # تحقق آرزوهای مومن در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین محتضر<br /> # بشارت پیامبر و امیرمومنان به عدم خوف و امنیت مومن محتضر <br /> # جایگاه پیامبر و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرمومنان<br /> <br /> ==حدیث بیستم==<br /> ===بخش نخست===<br /> {{متن حدیث|20- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَا وَ الْمُعَلَّى بْنُ خُنَيْسٍ فَقَالَ يَا عُقْبَةُ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا هَذَا الَّذِي أَنْتُمْ عَلَيْهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْوَرِيدِ قَالَ ثُمَّ اتَّكَأَ وَ غَمَزَ إِلَيَّ الْمُعَلَّى أَنْ سَلْهُ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ فَأَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى فَرَدَّدَ عَلَيْهِ بضعة عشر [بِضْعَ عَشْرَةَ] مَرَّةً أَيَّ شَيْ‏ءٍ يَرَى «1» فَقَالَ فِي كُلِّهَا يَرَى لَا يَزِيدُ عَلَيْهَا ثُمَّ جَلَسَ فِي آخِرِهَا فَقَالَ يَا عُقْبَةُ قُلْتُ لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ فَقَالَ أَبَيْتَ إِلَّا أَنْ تَعْلَمَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّمَا دِينِي مَعَ دَمِي فَإِذَا ذَهَبَ دَمِي كَانَ ذَلِكَ وَ كَيْفَ بِكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ كُلَّ سَاعَةٍ وَ بَكَيْتُ فَرَقَّ لِي فَقَالَ يَرَاهُمَا وَ اللَّهِ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَنْ هُمَا فَقَالَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ ع يَا عُقْبَةُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ أَبَداً حَتَّى تَرَاهُمَا.}}<br /> <br /> (1) في الكافي: فقلت له بضع عشر مرة: أى شي‏ء يرى؟.<br /> (2) في المصدر: فيقدم عليه. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # انحصار قبولی عمل در ولایت اهل‌بیت(ع)<br /> # نزدیکی لحظه مرگ به مشاهدۀ حقایق<br /> # اصرار راوی برای دانستن مشاهدات احتضار<br /> # مشاهدۀ پیامبر(ص) و امام علی(ع) هنگام مرگ<br /> # حتمیت دیدار مؤمن با پیامبر(ص) و علی(ع)<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت معرفت برای آرامش در مرگ<br /> # رابطۀ ایمان با بشارت‌های برزخی<br /> # تردید امام در افشای حقایق غیبی<br /> # رحمت امام به شاگرد مشتاق<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت در پذیرش اعمال<br /> # مشاهدات محتضر هنگام مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر مومن یا کافر<br /> # مهربانی امام با اصحاب خود<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> ===بخش دوم:===<br /> {{متن حدیث|قُلْتُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمَا الْمُؤْمِنُ أَيَرْجِعُ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ لَا بَلْ يَمْضِي أَمَامَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَقُولَانِ شَيْئاً جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ نَعَمْ يَدْخُلَانِ جَمِيعاً عَلَى الْمُؤْمِنِ فَيَجْلِسُ رَسُولُ اللَّهِ ص عِنْدَ رَأْسِهِ وَ عَلِيٌّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ فَيُكِبُّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي خَيْرٌ لَكَ مِمَّا تَتْرُكُ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ يَنْهَضُ رَسُولُ اللَّهِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ «2» عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا حَتَّى يُكِبَّ عَلَيْهِ فَيَقُولُ يَا وَلِيَّ اللَّهِ أَبْشِرْ أَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ الَّذِي كُنْتَ تُحِبُّنِي أَمَا لَأَنْفَعُكَ «3» ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَمَا إِنَّ هَذَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. قُلْتُ: أَيْنَ هَذَا جُعِلْتُ فِدَاكَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ؟ قَالَ: فِي سُورَةِ يُونُسَ قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 186<br /> <br /> {{عربی|(3) في المصدر: لانفعنك. م.}}<br /> {{عربی|شي، تفسير العياشي عن عقبة بن خالد مثله}} <br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|إنما ديني مع دمي المراد بالدم الحياة أي لا أترك طلب الدين ما دمت حيا فإذا ذهب دمي أي مت كان ذلك أي ترك الطلب أو المعنى أنه إنما يمكنني تحصيل الدين ما دمت حيا فقوله فإذا ذهب دمي استفهام إنكاري أي بعد الموت كيف يمكنني طلب الدين و في شي، تفسير العياشي فإذا ذهب ديني كان ذلك فالمعنى أن ديني مقرون بحياتي فمع عدم الدين فكأني لست بحي فقوله كان ذلك أي كان الموت و في الكافي «1» إنما ديني مع دينك فإذا ذهب ديني كان ذلك أي إن ديني إنما يستقيم إذا كان موافقا لدينك فإذا ذهب ديني لعدم علمي بما تعتقده كان ذلك أي الخسران و الهلاك و العذاب الأبدي أشار إليه مبهما لتفخيمه و أما استشهاده ع بالآية فالظاهر أنه فسر البشرى في الحياة الدنيا بما يكون عند الموت و يحتمل أن يكون ع فسر البشرى في الآخرة بذلك لأن تلك الحالة من مقدمات النشأة الآخرة فالبشرى في الحياة الدنيا بالمنامات الحسنة كما ورد في أخبار أخر أو بما بشر الله في كتبه و على لسان أنبيائه و الأول أظهر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم بازگشت مؤمن پس از مشاهده<br /> # ورود پیامبر(ص) و علی(ع) بر بالین مؤمن<br /> # نشستن پیامبر(ص) بر سر مؤمن محتضر<br /> # نشستن علی(ع) بر پای مؤمن محتضر<br /> # بشارت پیامبر(ص) به برتری آخرت<br /> # بشارت علی(ع) به سود ولایت<br /> # استشهاد به آیه بشارت در سوره یونس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تجسم حضور معنوی در لحظه مرگ<br /> # اهمیت محبت علی(ع) برای نجات<br /> # رابطه ایمان و تقوا با بشارت برزخی<br /> # تفسیر عرفانی آیه بشارت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عاقبت بخیری مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور پیامبراکرم نزد سر مومن محتضر<br /> # حضور امیرمومنان کنار پاهای مومن محتضر<br /> # حضور همزمان پیامبراکرم و امیرمومنان بر بالین مومن محتضر<br /> # بشارت رسول خدا به مومن محتضر<br /> # بشارت امیرمومنان به مومن محتضر<br /> # تصریح قرآن به بشارت‌ به مومن هنگام احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|هَاهُنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ...}}<br /> <br /> ==حدیث بیست و یکم==<br /> {{متن حدیث|21- سن، المحاسن مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنِ الْخَطَّابِ الْكُوفِيِّ وَ مُصْعَبٍ الْكُوفِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِسَدِيرٍ «2» وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالنُّبُوَّةِ وَ عَجَّلَ رُوحَهُ إِلَى الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى سُرُوراً «3» أَوْ تَبَيَّنَ لَهُ النَّدَامَةُ وَ الْحَسْرَةُ إِلَّا أَنْ يُعَايِنَ مَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ وَ أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِقَبْضِ «4» رُوحِهِ فَيُنَادِي رُوحَهُ فَتَخْرُجُ مِنْ جَسَدِهِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَمَا يُحِسُّ بِخُرُوجِهَا وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي ثُمَّ قَالَ ذَلِكَ لِمَنْ كَانَ وَرِعاً مُوَاسِياً لِإِخْوَانِهِ وَصُولًا لَهُمْ «1» وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ وَرِعٍ وَ لَا وَصُولٍ «2» لِإِخْوَانِهِ قِيلَ لَهُ مَا مَنَعَكَ مِنَ الْوَرَعِ وَ الْمُوَاسَاةِ لِإِخْوَانِكَ أَنْتَ مِمَّنِ انْتَحَلَ الْمَحَبَّةَ بِلِسَانِهِ وَ لَمْ يُصَدِّقْ ذَلِكَ بِفِعْلٍ وَ إِذَا لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع لَقِيَاهُمَا مُعْرِضَيْنِ مُقَطِّبَيْنِ فِي وَجْهِهِ غَيْرَ شَافِعَيْنِ لَهُ قَالَ سَدِيرٌ مَنْ جَدَعَ اللَّهُ أَنْفَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَهُوَ ذَاكَ «3».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 187<br /> <br /> (2) في المصدر: و لا وصولا. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: فهو ذلك. م.<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|جدع الأنف أي قطعه كناية عن المذلة أي من أذله الله يكون كذلك و يحتمل أن يكون من استفهاما أي من يكون كذلك فقوله جدع الله أنفه جملة دعائية فأجاب ع بأنه هو الذي ذكرت لك سابقا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فاصله کوتاه مرگ تا مشاهده سرنوشت<br /> # حضور دو فرشته نگهبان هنگام مرگ<br /> # فرا آمدن ملک‌الموت برای قبض روح<br /> # خروج آسان روح مؤمن از بدن<br /> # استشهاد به آیه نفس مطمئنه<br /> # شرط ورع و مواسات برای آرامش مرگ<br /> # بازخواست از مدعی محبت بی‌عمل<br /> # اعراض پیامبر(ص) و امام علی(ع) از مؤمن بی‌عمل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ورع با آرامش احتضار<br /> # اهمیت مواسات برادران در پذیرش ایمان<br /> # تفاوت ادعای زبانی و تصدیق عملی<br /> # پیامد اعراض معصومین در برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ملک الموت مامور قبض روح<br /> # قبض روح توسط ملک الموت در حضور دیگر فرشتگان<br /> # کیفیت قبض روح<br /> # کیفیت خروج روح توسط ملک الموت<br /> # عدم احساس خروج روح از بدن توسط مومن<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|یا ایتها النفس المطمئنة ...}}<br /> # اختصاص مقام رضای مومن از خدا و بالعکس به مومنانی با سه خصلت<br /> # توبیخ غیر اهل ورع در هنگام احتضار<br /> # توبیخ غیر یاری کنندگان مومنان در هنگام احتضار<br /> # عدم کفایت اظهار محبت به مومن بدون عمل<br /> # لزوم تصدیق محبت لسانی با عمل<br /> # مواجهه غیر اهل ورع با پیامبراکرم و امیرمومنان در آخرت<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از غیر اهل ورع<br /> # عدم شفاعت پیامبر و امیرمومنان از محب بی عمل<br /> # جایگاه پیامبر اسلام و امیرمومنان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث بیست و دوم==<br /> {{متن حدیث|22- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْتَعِينُوا عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَإِنَّ أَشَدَّ مَا يَكُونُ أَحَدُكُمْ اغْتِبَاطاً بِمَا هُوَ عَلَيْهِ لَوْ قَدْ صَارَ فِي حَدِّ الْآخِرَةِ وَ انْقَطَعَتِ الدُّنْيَا عَنْهُ فَإِذَا كَانَ فِي ذَلِكَ الْحَدِّ عَرَفَ أَنَّهُ قَدِ اسْتَقْبَلَ النَّعِيمَ وَ الْكَرَامَةَ مِنَ اللَّهِ وَ الْبُشْرَى بِالْجَنَّةِ وَ أَمِنَ مِمَّنْ كَانَ يَخَافُ وَ أَيْقَنَ أَنَّ الَّذِي كَانَ عَلَيْهِ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ مَنْ خَالَفَ دِينَهُ عَلَى بَاطِلٍ هَالِكٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''توصیه به تقوا و ورع''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و تهذیب نفس''')<br /> # '''استعانت به ورع برای استقامت دینی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و سلوک دینی''')<br /> # '''استعانت به اجتهاد در طاعت الهی''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و عبادات''')<br /> # '''بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (شادی مؤمن محتضر در آستانه آخرت) / بیشترین شادی مؤمن در آستانه آخرت<br /> # '''قطع تعلق دنیا هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / قطع تعلق دنیا هنگام مرگ<br /> # '''مشاهده نعیم و کرامت الهی''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / مشاهده نعیم و کرامت الهی<br /> # '''بشارت بهشت در لحظه احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت بهشت در لحظه احتضار<br /> # '''امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / امنیت از ترس‌های گذشته<br /> # '''یقین به حقانیت دین خود''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به حقانیت دین خود<br /> # '''یقین به هلاکت مخالفان دین''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / یقین به هلاکت مخالفان دین<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ورع با استقامت بر ولایت''': (این نمایه مربوط است به مباحث دیگر معارف حدیثی — '''اخلاق و ولایت''')<br /> # '''اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ''': مرگ / الاستعداد للموت / الحث علی الاستعداد للموت / اهمیت اجتهاد در طاعت برای آرامش مرگ<br /> # '''تبدیل ترس به امنیت در احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس به امنیت در احتضار<br /> # '''کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / معاینة الآخرة (مشاهده) / کشف حقیقت دین در آستانه برزخ و آخرت<br /> # '''حکمت شادی مؤمن در لحظه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / شادی مؤمن در لحظه مرگ / فلسفه شادی مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به تقوا<br /> # لزوم استعانت از خدا در تلاش در راه اطاعت از او<br /> # لزوم استعانت از خدا در ورع<br /> # بیشترین حال خوشبختی هنگام مرگ و انقطاع از دنیا<br /> # یقین به حقانیت اسلام در لحظه مرگ<br /> # یقین به بطلان مخالفان با اسلام در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در آستانه مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و سوم==<br /> {{متن حدیث|23- سن، المحاسن أَبِي عَنِ النَّضْرِ عَنْ يَحْيَى عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى «4» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَمَا إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا حِينَ تَبْلُغُ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى نَحْرِهِ ثُمَّ قَالَ لَا بَلْ إِلَى هَاهُنَا وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ فَيَأْتِيهِ الْبَشِيرُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُهُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 188<br /> <br /> {{عربی|(4) قتيبة مصغرا، و أعشى بفتح الهمزة، و سكون العين، و فتح الشين، بعدها الف مقصورة، قال النجاشيّ في ص 223 من رجاله: قتيبة بن محمّد الاعشى المؤدّب، أبو محمّد المقرى، مولى الازد، ثقة، عين، روى عن أبي عبد اللّه عليه السلام، له كتاب يرويه عدة من أصحابنا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # '''بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / بیشترین نیاز به محبت اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ (نقش محبت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار)<br /> # '''نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / نقش ولایت اهل‌بیت(ع) در تسهیل احتضار<br /> # '''رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / خصائص الاحتضار / (سختی و حساسیت لحظات احتضار) / رسیدن روح به گلو به عنوان لحظه حساس<br /> # '''ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / ورود بشارت‌دهنده بر مؤمن محتضر<br /> # '''بشارت امنیت از ترس‌های گذشته''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / بشارت امنیت از ترس‌های گذشته<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # '''رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / سکرات مرگ / کاهش سکرات مرگ / راه‌کارهای کاهش سکرات مرگ / رابطه ولایت با امنیت روانی در مرگ (ولایت و امنیت روانی)<br /> # '''حکمت تاخیر بشارت تا آستانه مرگ''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / (تأخیر بشارت به محتضر مؤمن) / حکمت تأخیر بشارت تا آستانه مرگ<br /> # '''تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت''': مرگ / متعلقات مرگ / احتضار / کیفیت احتضار / کیفیت احتضار شیعیان / احوال شیعه هنگام احتضار / البشارة بالأمن من هموم الدنیا / تبدیل ترس محتضر مؤمن به امنیت با ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در آخرت<br /> # اثر حب اهل بیت در لحظه جان دادن<br /> # بیشترین زمان نیاز انسان به محبت اهل بیت<br /> # بشارت به محب اهل بیت به عدم خوف و امان در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث بیست و چهارم==<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن بِالْإِسْنَادِ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ بَشِيرٍ الْكُنَاسِيِّ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ حَدَّثَ أَصْحَابُكُمْ أَنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رسیدن جان به گلو برای آغاز شادی<br /> # کوتاهی فاصله مؤمن تا لحظه غبطه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تسلی مؤمنان با نزدیکی پاداش<br /> # تأکید بر قطعیت شادی پس از مرگ<br /> # اهمیت صبر تا آستانه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> <br /> ==حدیث بیست و پنجم==<br /> {{متن حدیث|25- صح، صحيفة الرضا عليه السلام عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مَنْ أَحَبَّنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يُحِبُّ وَ مَنْ أَبْغَضَنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وعده امام علی(ع) به حضور در بستر مرگ دوستداران<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت دلپذیر برای محبان<br /> # حضور امام علی(ع) به صورت ناخوشایند برای دشمنان<br /> # تضاد کیفیت حضور امام علی(ع) بر اساس محبت یا بغض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه محبت با کیفیت تجربه مرگ<br /> # تجسم حضور معنوی امام علی(ع) هنگام احتضار<br /> # اهمیت ولایت برای آرامش در لحظات واپسین زندگی<br /> # تضاد واکنش محب و مبغض به حضور امام علی(ع)<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط مومن و کافر در حال احتضار<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط مومن<br /> # کیفیت رویت امیرالمومنین در لحظه احتضار توسط کافر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث بیست و ششم==<br /> {{متن حدیث|26- شي، تفسير العياشي مُحَمَّدٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَ مَبْشُورَةٌ كَذَا نُزِلَ بِهَا عَلَى مُحَمَّدٍ ص أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِلَّا يَسْتَبْشِرُونَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى قُرَّةِ عَيْنٍ وَ أَمَّا الْفُجَّارُ فَيُبَشَّرُونَ إِلَى خِزْيِ اللَّهِ إِيَّاهُمْ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نقل امام باقر از نزول آیه ۱۸۵ آل عمران با افزوده بر پیامبر<br /> # عمومیت بشارت برای همه امت اسلام هنگام مرگ<br /> # بشارت به شادی چشم برای مؤمنان محتضر<br /> # بشارت به رسوایی الهی برای فجار محتضر<br /> # تضاد محتوای بشارت بر اساس ایمان یا فجور<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت دریافت بشارت برای همه انسان‌ها<br /> # تفاوت کیفیت بشارت بر اساس عمل<br /> # رابطه ایمان با محتوای بشارت هنگام مرگ<br /> # فلسفه بشارت دوگانه در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فانی شدن همه نفوس<br /> # عمومیت بشارت به همه امت در لحظه مرگ<br /> # بشارت‌های لحظه احتضار<br /> # بشارت به مومنان به چشم روشنی در هنگام احتضار<br /> # بشارت به فجار به رسوایی در هنگام احتضار<br /> <br /> ==حدیث بیست و هفدهم==<br /> {{متن حدیث|27- شي، تفسير العياشي عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ : {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ: هُوَ رَسُولُ اللَّهِ ص.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت پیامبر(ص) در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کشف حقایق در لحظه مرگ<br /> # مشاهده حقایق در لحظه مرگ<br /> # روشن شدن حقایق در لحظه مرگ<br /> # ایمان همه اهل کتاب به مسیح در لحظه مرگ<br /> # پیامبراکرم، شاهد بر اعمال مسیحیان در قیامت<br /> # شهادت پیامبر بر سایر امت‌ها<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # تفسیر شهید در آیه {{متن قرآن|...وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} به پیامبر اسلام<br /> <br /> ==حدیث بیست و هشتم==<br /> {{متن حدیث|28- شي، تفسير العياشي عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ فِي عِيسَى ع {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} فَقَالَ: إِيمَانُ أَهْلِ الْكِتَابِ إِنَّمَا هُوَ لِمُحَمَّدٍ (ص).}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام صادق(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی اهل کتاب به پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # شهادت حضرت عیسی(ع) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # اهمیت شهادت انبیا در روز جزا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # کشف حقایق بر اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر اعمال اهل کتاب در آخرت<br /> # شهادت پیامبر اسلام بر امت‌های دیگر<br /> # جایگاه پیامبر اسلام در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> <br /> ==حدیث بیست و نهم==<br /> {{متن حدیث|29 شي، تفسير العياشي عَنِ الْمَشْرِقِيِّ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}} يَعْنِي بِذَلِكَ مُحَمَّداً ص أَنَّهُ لَا يَمُوتُ يَهُودِيٌّ وَ لَا نَصْرَانِيٌّ أَبَداً حَتَّى يَعْرِفَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَنَّهُ قَدْ كَانَ بِهِ كَافِراً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # ایمان حتمی یهود به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # ایمان حتمی نصارا به رسالت پیامبر(ص) پیش از مرگ<br /> # معرفت اهل کتاب به کفر گذشته خود هنگام مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تأخیر ایمان اهل کتاب تا احتضار<br /> # رابطه مشاهده حقایق با لحظه مرگ<br /> # پشیمانی اهل کتاب از انکار در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # روشن شدن حقایق بر اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # شناخت پیامبر اسلام توسط اهل کتاب قبل از مرگ<br /> # حقانیت پیامبر اسلام<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # ایمان اهل کتاب به پیامبر اسلام قبل از مرگ<br /> # علم اهل کتاب به کفر خود به پیامبر اسلام در لحظه احتضار<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی ام==<br /> {{متن حدیث|30- شي، تفسير العياشي عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} قَالَ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ مِنْ جَمِيعِ الْأَدْيَانِ يَمُوتُ إِلَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ حَقّاً مِنَ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر امام باقر(ع) از آیه ۱۵۹ سوره نساء<br /> # مشاهده حتمی پیامبر(ص) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # مشاهده حتمی امام علی(ع) توسط همه ادیان هنگام مرگ<br /> # عمومیت مشاهده برای پیشینیان و پسینیان<br /> # شهادت پیامبر(ص) بر اهل کتاب در قیامت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حتمیت کشف حقیقت برای همگان هنگام مرگ<br /> # رابطه مشاهده معصومین با لحظه احتضار<br /> # اهمیت ولایت در تجربه مرگ همه انسان‌ها<br /> # فلسفه حضور پیامبر(ص) و امام علی(ع) در احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ}}<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط اهل کتاب در لحظه مرگ<br /> # رویت پیامبراسلام و امیرمومنان توسط پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # حقانیت پیامبراسلام<br /> # حقانیت امیرمومنان<br /> # حقانیت دین اسلام<br /> # افضلیت پیامبراسلام<br /> # افضلیت امیرمومنان<br /> # برتری دین اسلام بر سایر ادیان<br /> # روشن شدن حقانیت پیامبر اسلام و امیرمومنان بر پیروان همه ادیان در لحظه مرگ<br /> # شاهد بودن پیامبراسلام بر اعمال همه امت‌ها در قیامت<br /> # حضور پیامبر و امیرمومنان بر بالین عموم محتضرین<br /> # علم امام<br /> # علم امام به تفسیر قرآن<br /> # علم امام به غیب<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و یکم==<br /> {{متن حدیث|31- شي، تفسير العياشي عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ لَيَأْتِي الرَّجُلَ مِنْ أَوْلِيَائِنَا عِنْدَ مَوْتِهِ يَأْتِيهِ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ لِيَصُدَّهُ عَمَّا هُوَ عَلَيْهِ‏ فَيَأْبَى اللَّهُ لَهُ ذَلِكَ وَ كَذَلِكَ قَالَ اللَّهُ: {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 189<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # فرا آمدن شیطان نزد دوستداران اهل‌بیت(ع) هنگام مرگ<br /> # وسوسه شیطان از راست و چپ بستر مرگ<br /> # هدف شیطان منحرف کردن مؤمن از ولایت<br /> # امتناع الهی از موفقیت شیطان در احتضار<br /> # استشهاد به آیه ۲۷ سوره ابراهیم<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حفاظت الهی از مؤمنان در لحظات احتضار<br /> # رابطه ولایت با استقامت در برابر وسوسه<br /> # اهمیت ثبات بر ایمان هنگام مرگ<br /> # فلسفه تثبیت الهی در آستانه برزخ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیطان هنگام احتضار اولیای الهی<br /> # کیفیت حضور شیطان نزد محتضر مومن<br /> # تلاش شیطان بر انحراف مومن در هنگام احتضار<br /> # نقش ایمان به خدا در برابر وسوسه‌های شیطان<br /> # عدم موفقیت شیطان در انحراف مومن در لحظه مرگ<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ}}<br /> <br /> ==حدیث سی و دوم==<br /> {{متن حدیث|32- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «1» قَالَ: كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ ع جُلُوساً فَقَامَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ وَ خَرَجَ فَأَخَذَ بِعِضَادَتَيِ الْبَابِ «2» فَسَلَّمَ فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ وَ إِنَّكُمْ لَعَلَى دِينِ اللَّهِ وَ دِينِ مَلَائِكَتِهِ وَ مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ قَالَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَعِينُوا عَلَى ذَلِكَ بِوَرَعٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام به شیعیان<br /> # اظهار علاقه امام به شیعیان<br /> # ریح شیعه<br /> # روح شیعه<br /> # استشمام ریح شیعه توسط امام<br /> # علاقه امام به ریح شیعیان<br /> # علاقه امام به روح شیعیان<br /> # حب امام به ارواح شیعیان<br /> # باز شدن چشم برزخی با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به حنجره<br /> # اهمیت تقوا<br /> # اهمیت ورع<br /> # نقش تقوا و ورع در عاقبت بخیری<br /> <br /> ==حدیث سی و سوم==<br /> {{متن حدیث|33- م، تفسير الإمام عليه السلام {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ}} قَالَ الْإِمَامُ ع: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِاللَّهِ فِي رَدِّهِمْ نُبُوَّةَ مُحَمَّدٍ ص وَ وَلَايَةَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ آلِهِمَا ع وَ ماتُوا عَلَى كُفْرِهِمْ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ يُوجِبُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُمُ الْبُعْدَ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ السَّحْقَ مِنَ الثَّوَابِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ الْمَلَائِكَةِ يَلْعَنُونَهُمْ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ كُلٌّ يَلْعَنُهُمْ لِأَنَّ كُلًّا مِنَ الْمَأْمُورِينَ الْمُنْتَهِينَ يَلْعَنُونَ الْكَافِرِينَ وَ الْكَافِرُونَ أَيْضاً يَقُولُونَ لَعَنَ اللَّهُ الْكَافِرِينَ فَهُمْ فِي لَعْنِ أَنْفُسِهِمْ أَيْضاً خالِدِينَ فِيها فِي اللَّعْنَةِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ يَوْماً وَ لَا سَاعَةً وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ لَا يُؤَخَّرُونَ سَاعَةً إِلَّا يَحِلُ‏ بِهِمُ الْعَذَابُ}} <br /> <br /> {{عربی|(1) هو حفص بن سليمان الأسدى الكوفيّ الغاضرى- بمعجمتين- و هو حفص بن أبي داود القارى، صاحب عاصم، و يقال له: حفيص، أورده هكذا ابن حجر في ص 118 من التقريب و قال بعد ذلك: متروك الحديث مع إمامته في القراءة، من الثامنة، مات سنة ثمانين و له تسعون انتهى. و في هامش التقريب: و هو ثبت في القراءة عند ابن معين و أحمد، و متروك في الحديث عند البخارى و غيره، وثقه ثقة وكيع، قال الذهبي: هو في نفسه صادق غير أنّه لم يتقين الحديث، قال حنبل بن إسحاق، عن أحمد قال: ما به بأس، و روى أبو عليّ الصواف، عن عبد اللّه، عن أبيه قال: هو صالح اه. أقول: أورده الشيخ بالعنوان في أصحاب الصادق عليه السلام و قال: أسند عنه و أورده أيضا في باب الكنى من أصحاب الباقر عليه السلام.}}<br /> <br /> === بخش اول حدیث ===<br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ...}}<br /> # عاقبت کفر به خدا<br /> # لعنت خدا بر کافران<br /> # لعنت خدا بر منکرین ولایت امام علی<br /> # لعنت خدا بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار نبوت پیامبر<br /> # معنای کفر به خدا با انکار ولایت امیرالمومنین<br /> # اهمیت ولایت امام علی<br /> # محرومیت از پاداش، عاقبت منکر ولایت<br /> # دوری از رحمت الهی عاقبت منکر ولایت<br /> # عواقب انکار نبوت پیامبر در آخرت<br /> # عواقب انکار ولایت امام علی در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین نبوت پیامبر<br /> # لعنت فرشتگان بر کافران به خدا در آخرت<br /> # لعنت فرشتگان بر منکرین ولایت امام علی<br /> # جایگاه پیامبر اسلام <br /> # مقام و جایگاه امام علی<br /> # لعنت عموم مردم بر کافران در آخرت<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران نبوت پیامبر<br /> # لعنت عموم مردم بر منکران ولایت امام علی<br /> # لعنت کافران بر کافران در آخرت<br /> # خلود ابدی کفار در آتش<br /> # لعنت ابدی به کفار<br /> # عدم تخفیف در عذاب اخروی کفار<br /> # عدم مهلت در نزول عذاب به کفار<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ هَؤُلَاءِ الْكَاتِمِينَ لِصِفَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ الْجَاحِدِينَ لِحِلْيَةِ عَلِيٍّ وَلِيِّ اللَّهِ إِذَا أَتَاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ لِيَقْبِضَ أَرْوَاحَهُمْ أَتَاهُمْ بِأَفْظَعِ الْمَنَاظِرِ وَ أَقْبَحِ الْوُجُوهِ فَيُحِيطُ بِهِمْ عِنْدَ نَزْعِ أَرْوَاحِهِمْ مَرَدَةُ شَيَاطِينِهِمْ الَّذِينَ كَانُوا يَعْرِفُونَهُمْ ثُمَّ يَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ أَبْشِرِي أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْخَبِيثَةُ الْكَافِرَةُ بِرَبِّهَا بِجَحْدِ نُبُوَّةِ نَبِيِّهَا ص وَ إِمَامَةِ عَلِيٍّ وَصِيِّهِ ع بِلَعْنَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ غَضَبٍ ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَ طَرْفَكَ وَ انْظُرْ فَيَرَى دُونَ الْعَرْشِ مُحَمَّداً ص عَلَى سَرِيرٍ بَيْنَ يَدَيْ عَرْشِ الرَّحْمَنِ وَ يَرَى عَلِيّاً ع عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ سَائِرَ الْأَئِمَّةِ ع عَلَى مَرَاتِبِهِمُ الشَّرِيفَةِ بِحَضْرَتِهِ ثُمَّ يَرَى الْجِنَانَ قَدْ فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ يَرَى الْقُصُورَ وَ الدَّرَجَاتِ وَ الْمَنَازِلَ الَّتِي تَقْصُرُ عَنْهَا أَمَانِيُّ الْمُتَمَنِّينَ فَيَقُولُ لَهُ لَوْ كُنْتَ لِأَوْلِيَائِكَ مُوَالِياً كَانَتْ رُوحُكَ يُعْرَجُ بِهَا إِلَى حَضْرَتِهِمْ وَ كَانَ يَكُونُ مَأْوَاكَ فِي تِلْكَ الْجِنَانِ وَ كَانَتْ تَكُونُ مَنَازِلُكَ «1» [فِيهَا] و أولياؤك وَ [أُولَئِكَ‏] مُجَاوِرُوكَ وَ مُقَارِبُوكَ فَانْظُرْ فَيُرْفَعُ حُجُبُ الْهَاوِيَةِ «2» فَيَرَاهَا بِمَا فِيهَا مِنْ بَلَايَاهَا وَ دَوَاهِيهَا وَ عَقَارِبِهَا وَ حَيَّاتِهَا وَ أَفَاعِيهَا وَ صُرُوفِ عَذَابِهَا وَ نَكَالِهَا فَيُقَالُ لَهُ فَتِلْكَ إِذاً مَنَازِلُكَ ثُمَّ تَمَثَّلُ لَهُ شَيَاطِينُهُ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ كَانُوا يُغْوُونَهُ وَ يَقْبَلُ مِنْهُمْ مُقَرَّنِينَ هُنَاكَ فِي الْأَصْفَادِ «3» وَ الْأَغْلَالِ فَيَكُونُ مَوْتُهُ بِأَشَدِّ حَسْرَةٍ وَ أَعْظَمِ أَسَفٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 190<br /> <br /> (2) عضادتا الباب: خشبتاه من جانبيه.<br /> <br /> (1) الموجود في التفسير المطبوع هكذا: و كانت تكون منازلك فيها، و إذ كنت على مخالفتهم فقد حرمت حضرتهم و منعت مجاورتهم، و تلك منازلك، و اولئك مجاوروك و مقاربوك فانظر إلخ. و هو الصحيح. فليراجع ص 238 من تفسير الإمام المطبوع سنة 1315 و ص 223 من المطبوع في هامش تفسير عليّ بن إبراهيم.<br /> <br /> (2) من أسماء جهنم، معرفة ممنوعة من الصرف، و تدخلها أل للمح الصفة فيقال: الهاوية.<br /> <br /> (3) قرنه أي جمعه و شدده يقال: قرنت الأسارى في الحبال. و الاصفاد: ما يوثق به الاسير من قد أو قيد أو غل.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # کیفیت قبض روح کفار<br /> # مواجهه کفار با چهره‌های زشت شیاطین در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر کفار در لحظه مرگ<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران نبوت پیامبر اسلام<br /> # لعنت ملک الموت بر منکران ولایت امام علی<br /> # مشاهده مقام و درجات پیامبر و اهل بیت توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده بهشت و منازل آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # مشاهده جهنم و عذاب‌های آن توسط کفار در لحظه مرگ<br /> # کنار رفتن حجاب‌های جهنم و مشاهده ان توسط کافر محتضر<br /> # نشان دادن جایگاه کافر در دوزخ به او در لحظه مرگ<br /> # تجسم شیاطین برای کافر در لحظه مرگ<br /> # محصور شدن کافر در عذاب‌های برزخی پس از مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # همراه شدن مرگ کافر با غم و اندوه و ناله عمیق<br /> <br /> ==حدیث سی و چهارم==<br /> {{متن حدیث|34- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَرَى مَا تَقَرُّ بِهِ عَيْنُهُ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ فَيَأْتِيَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الدُّنْيَا فَقَدْ فَاتَكَ فَأَمَّا مَا كُنْتَ تَطْمَعُ فِيهِ مِنَ الْآخِرَةِ فَقَدْ أَشْرَفْتَ عَلَيْهِ وَ أَمَامَكَ سَلَفُ «4» صِدْقٍ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ إِبْرَاهِيمُ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 191<br /> <br /> (4) السلف: كل من تقدمك بالموت من آبائك و ذوى قرابتك و لذا سمى الصدر الأول بالسلف الصالح، و منه الحديث: ابشر بالسلف الصالح مرافقة رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و على و فاطمة عليهما السلام؛ قاله الطريحى في المجمع.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهده نعمت‌های بهشتی در لحظه جان دادن<br /> # فانی شدن آرزوهای دنیوی در لحظه مرگ<br /> # رسیدن به امیدهای اخروی در لحظه مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم، امام علی و حضرت ابراهیم در پیش روی محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> <br /> ==حدیث سی و پنجم==<br /> {{متن حدیث|35- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر صَفْوَانُ عَنْ قُتَيْبَةَ الْأَعْشَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ عَادَيْتُمْ فِينَا الْآبَاءَ وَ الْأَبْنَاءَ وَ الْأَزْوَاجَ وَ ثَوَابُكُمْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ أَحْوَجَ مَا تَكُونُونَ فِيهِ إِلَى حُبِّنَا إِذَا بَلَغَتِ النَّفْسُ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش حب اهل بیت<br /> # لحظه جان دادن، بیشترین لحظه نیاز به حب اهل بیت<br /> # حب اهل بیت<br /> # اهمیت حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث سی و ششم==<br /> {{متن حدیث|36- قب، المناقب لابن شهرآشوب زُرَيْقٌ «1» عَنِ الصَّادِقِ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}} قَالَ هُوَ أَنْ يُبَشِّرَاهُ بِالْجَنَّةِ عِنْدَ الْمَوْتِ يَعْنِي مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً ع.}}<br /> <br /> (1) اختلف في ضبطه فالنجاشيّ على تقديم المهملة، مصغر «رزق» و الشيخ بتقديم المعجمة، مصغر «زرق».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا}}<br /> # علم امام به قرآن<br /> # امام مفسر واقعی قرآن<br /> # بشارت به مومن در زندگی دنیا<br /> # بشارت پیامبر و امام علی به مومن محتضر به بهشت<br /> # حضور پیامبر و امام علی بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر و امام علی توسط محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امام علی<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث سی و هفتم==<br /> {{متن حدیث|37 الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ عَنِ الْبَاقِرَيْنِ ع قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا «2».}}<br /> <br /> (2) للحديث ذيل يأتي في خبر 43.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عدم خروج روح از جسم قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پیامبر و اهل بیت<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث سی و هشتم==<br /> {{متن حدیث|38 الْحَافِظُ أَبُو نُعَيْمٍ بِالْإِسْنَادِ عَنْ هِنْدٍ الْجَمَلِيِّ عَنْ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ ع وَ رَوَى الشَّعْبِيُّ وَ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْهُ ع وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي إِلَّا رَآنِي حَيْثُ يَكْرَهُ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مشاهده امام علی توسط عموم محتضران<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امام علی توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> # افضلیت امام علی<br /> <br /> ==حدیث سی و نهم==<br /> {{متن حدیث|39 سُئِلَ الصَّادِقُ ع عَنِ الْمَيِّتِ تَدْمَعُ عَيْنُهُ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ ع ذَاكَ عِنْدَ مُعَايَنَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَيَرَى مَا يَسُرُّ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت اشک چشم محتضر<br /> # مشاهده پیامبر اسلام توسط محتضر<br /> # اشک خوشحالی محتضر هنگام مشاهده رسول الله<br /> # حضور پیامبر اسلام بر بالین محتضر<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ==حدیث چهلم==<br /> {{متن حدیث|40- لي، الأمالي للصدوق حَمْدَوَيْهِ وَ إِبْرَاهِيمُ مَعاً عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ فُضَيْلٍ الرَّسَّانِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الْبَزَّازِ «3» عَنِ الشَّعْبِيِّ «4» عَنِ الْحَارِثِ‏ الْأَعْوَرِ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ يَا أَعْوَرُ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ جَاءَ بِي وَ اللَّهِ حُبُّكَ قَالَ أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ لِشُكْرِهَا أَمَا إِنَّهُ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يُحِبُّ وَ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُبْغِضُنِي فَتَخْرُجُ نَفْسُهُ حَتَّى يَرَانِي حَيْثُ يَكْرَهُ قَالَ ثُمَّ قَالَ لِيَ الشَّعْبِيُّ بَعْدُ أَمَا إِنَّ حُبَّهُ لَا يَنْفَعُكَ وَ بُغْضَهُ لَا يَضُرُّكَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 192<br /> <br /> {{عربی|(3) تقدم ترجمته في الباب تحت رقم 32 فليراجع.}}<br /> <br /> {{عربی|(4) بفتح الشين و سكون العين المهملة نسبة الى شعب او شعبان، قال ابن منظور في مادة «شعب» من لسان العرب: شعبان: بطن من همدان، تشعب من اليمن، اليهم ينسب عامر الشعبى على طرح الزائد. و قيل: شعب جبل باليمن و هو ذو شعبين، فمن كان منهم بالكوفة يقال لهم: الشعبيون منهم عامر بن شراحيل الشعبى، و عداده في الهمدان؛ و من كان منهم بالشام يقال لهم: الشعبانيون؛ و من كان منهم باليمن يقال لهم: آل ذى شعبين؛ و من كان منهم بمصر و المغرب يقال لهم: الاشعوب.<br /> انتهى. و قال السويدى في صفحة 18 من السبائك: الشعبيون: بطن من ولد عمرو بن حسان ابن عمرو الحميري قال الجوهريّ: كان عمرو بن حسان قد نزل هو و ولده جبلا باليمن ذا شعبتين فنسبوا إليه، ثمّ تفرقوا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امام علی<br /> # آثار حب امیرالمومنین <br /> # آثار حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین<br /> # آثار بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان و مبغضان آن حضرت در لحظه مرگ<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # کیفیت مشاهده امیرالمومنین توسط مبغض محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و یکم==<br /> {{متن حدیث|41- كش، رجال الكشي مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَيُّوبَ عَنِ الْعَمْرَكِيِّ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ حَضَرَ أَحَدَ ابْنَيْ سَابُورَ وَ كَانَ لَهُمَا وَرَعٌ وَ إِخْبَاتٌ فَمَرِضَ أَحَدُهُمَا وَ لَا أَحْسَبُهُ إِلَّا زَكَرِيَّا بْنَ سَابُورَ قَالَ فَحَضَرْتُهُ عِنْدَ مَوْتِهِ قَالَ فَبَسَطَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَلَمَّا قُمْتُ مِنْ عِنْدِهِ ظَنَنْتُ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ أَخْبَرَهُ بِخَبَرِ الرَّجُلِ فَأَتْبَعَنِي بِرَسُولٍ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي خَبَرَ الرَّجُلِ الَّذِي حَضَرْتَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ أَيَّ شَيْ‏ءٍ سَمِعْتَهُ يَقُولُ قُلْتُ بَسَطَ يَدَهُ فَقَالَ ابْيَضَّتْ يَدِي يَا عَلِيُّ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ رَآهُ وَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> : كا، الكافي محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد عن ابن فضال مثله «1».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ورع فرزندان سابور<br /> # علم امام به غیب<br /> # حکمت سفید شدن کف دست مومن هنگام مرگ<br /> # سفید شدن کف دست زکریا بن سابور هنگام مرگ<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و اهل بیت<br /> <br /> ==حدیث چهل و دوم==<br /> {{متن حدیث|42- كشف، كشف الغمة حَدَّثَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى السَّيِّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحِمْيَرِيِّ عَائِداً فِي عِلَّتِهِ الَّتِي مَاتَ فِيهَا فَوَجَدْتُهُ يُسَاقُ بِهِ وَ وَجَدْتُ عِنْدَهُ جَمَاعَةً مِنْ جِيرَانِهِ وَ كَانُوا عُثْمَانِيَّةً وَ كَانَ السَّيِّدُ جَمِيلَ الْوَجْهِ رَحْبَ الْجَبْهَةِ عَرِيضَ مَا بَيْنَ السَّالِفَيْنِ فَبَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ مِثْلُ النُّقْطَةِ مِنَ الْمِدَادِ ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تَزِيدُ وَ تَنْمِي حَتَّى طَبَّقَتْ وَجْهَهُ بِسَوَادِهَا فَاغْتَمَّ لِذَلِكَ مَنْ حَضَرَهُ مِنَ الشِّيعَةِ وَ ظَهَرَ مِنَ النَّاصِبَةِ سُرُورٌ وَ شَمَاتَةٌ فَلَمْ يَلْبَثْ بِذَلِكَ إِلَّا قَلِيلًا حَتَّى بَدَتْ فِي ذَلِكَ الْمَكَانِ مِنْ وَجْهِهِ لُمْعَةٌ بَيْضَاءُ فَلَمْ تَزَلْ تَزِيدُ أَيْضاً وَ تَنْمِي حَتَّى أَسْفَرَ وَجْهُهُ وَ أَشْرَقَ وَ افْتَرَّ السَّيِّدُ «1» ضَاحِكاً مُسْتَبْشِراً فَقَالَ شعر: كَذَبَ الزَّاعِمُونَ أَنَّ عَلِيّاً***لَنْ يُنَجِّيَ مُحِبَّهُ مِنْ هَنَاتٍ «2» قَدْ وَ رَبِّي دَخَلْتُ جَنَّةَ عَدْنٍ‏. وَ عَفَا لِيَ الْإِلَهُ عَنْ سَيِّئَاتِي *** فَأَبْشِرُوا الْيَوْمَ أَوْلِيَاءَ عَلِيٍ‏. وَ تَوَالَوُا الْوَصِيَّ حَتَّى الْمَمَاتِ *** ثُمَّ مِنْ بَعْدِهِ تَوَلَّوْا بَنِيهِ‏ وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ بِالصِّفَاتِ‏ ثُمَّ أَتْبَعَ قَوْلَهُ هَذَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ حَقّاً حَقّاً وَ أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً حَقّاً أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ أَغْمَضَ عَيْنَهُ لِنَفْسِهِ فَكَأَنَّمَا كَانَتْ رُوحُهُ زُبَالَةً طَفِئَتْ أَوْ حَصَاةً سَقَطَتْ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ قَالَ لِي أَبِي الْحُسَيْنُ بْنُ عَوْنٍ وَ كَانَ أُذَيْنَةُ حَاضِراً فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ مَا مَنْ شَهِدَ كَمَنْ لَمْ يَشْهَدْ أَخْبَرَنِي وَ إِلَّا صَمَّتَا- الْفُضَيْلُ بْنُ يَسَارٍ- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ عَنْ جَعْفَرٍ ع أَنَّهُمَا قَالا حَرَامٌ عَلَى رُوحٍ أَنْ تُفَارِقَ جَسَدَهَا حَتَّى تَرَى الْخَمْسَةَ مُحَمَّداً وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً بِحَيْثُ تَقَرُّ عَيْنُهَا أَوْ تَسْخَنُ عَيْنُهَا فَانْتَشَرَ هَذَا الْحَدِيثُ فِي النَّاسِ فَشَهِدَ جِنَازَتَهُ وَ اللَّهِ الْمُوَافِقُ وَ الْمُفَارِقُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ما، الأمالي للشيخ الطوسي جماعة عن أبي المفضل عن يحيى بن علي بن عبد الجبار عن عمه محمد بن عبد الجبار عن علي عن أبيه الحسين بن عون مثله- قب، المناقب لابن شهرآشوب لَمَّا احْتُضِرَ السَّيِّدُ الْحِمْيَرِيُّ بَدَتْ فِي وَجْهِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ و ساق الحديث مثله و زاد بعد قوله واحدا بعد واحد بالصفات ثُمَّ قَالَ‏: أُحِبُّ الَّذِي مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِ وُدِّهِ *** تَلَقَّاهُ بِالْبُشْرَى لَدَى الْمَوْتِ يَضْحَكُ‏. وَ مَنْ كَانَ يَهْوَى غَيْرَهُ مِنْ عَدُوِّهِ*** فَلَيْسَ لَهُ إِلَّا إِلَى النَّارِ مَسْلَكٌ‏. الْقَصِيدَة}}<br /> <br /> {{عربی|فى البلاد فنزلت فرقة منهم بالكوفة فقيل لهم: الشعبيون على الأصل، و إليهم ينسب عامر الشعبى و إن كان عداده في همدان اه. و قال في شعبان بن عمرو بن زهير بن ابير بن الهميسع بن حمير: فبنو شعبان بطن من حمير و إليهم ينسب الشعبى إه. و الرجل عامر بن شراحيل، أبو عمرو من فقهاء العامّة وثقه ابن حجر في ص 247 من تقريبه، و قال: ثقة، مشهور، فقيه، فاضل، من الثالثة؛ قال مكحول فما رأيت أفقه منه؛ مات بعد المائة و له نحو من ثمانين انتهى. أقول: فصل ابن خلّكان ترجمته و مدحه و قال:<br /> و كانت ولادته سنة لست سنين خلت من خلافة عثمان، و قيل: سنة عشرين للهجرة و قيل: إحدى و ثلاثين.<br /> و روى عنه أنّه قال: ولدت سنة جلولاء و هي سنة تسع عشرة. و توفى بالكوفة سنة 104 و قيل: 103 و قيل: 107 و قيل: 106 و قيل 105، و كانت أمه من سبى جلولاء.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 193<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اوصاف ظاهری سید محمد حمیری<br /> # عیادت حسین بن عون از سید محمد حمیری<br /> # سختی مرگ<br /> # اثرات گناه در رنگ چهره مومن هنگام احتضار<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آمرزش گناهان به واسطه حب امیرالمومنین<br /> # نورانی شدن و درخشش چهره در اثر حب امام علی<br /> # اثرات حب امام علی در رنگ چهره هنگام احتضار<br /> # نجات مومن گناهکار به واسطه حب امام علی هنگام احتضار<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده و ورود در بهشت در هنگام احتضار<br /> # آسانی مرگ مومن محب علی<br /> # حرمت خروج روح از بدن قبل از مشاهده پنج تن<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و سوم==<br /> {{متن حدیث|43- بشا، بشارة المصطفى مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ شَهْرَيَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْسِيِّ «1» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْقُرَشِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ الْأَحْمَسِيِّ «2» عَنْ عُبَيْدِ بْنِ كَثِيرٍ الْهِلَالِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ ع عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ يَحْيَى بْنُ مُسَاوِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ ع قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تُفَارِقُ رُوحٌ جَسَدَ صَاحِبِهَا حَتَّى تَأْكُلَ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ أَوْ مِنْ شَجَرَةِ الزَّقُّومِ وَ حِينَ تَرَى مَلَكَ الْمَوْتِ تَرَانِي وَ تَرَى عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَيْناً ع فَإِنْ كَانَ يُحِبُّنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِهِ إِنَّهُ كَانَ يُحِبُّنِي وَ يُحِبُّ أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنْ كَانَ يُبْغِضُنَا قُلْتُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ شَدِّدْ عَلَيْهِ إِنَّهُ كَانَ يُبْغِضُنِي وَ يُبْغِضُ أَهْلَ بَيْتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 195<br /> <br /> (1) الموجود في بشارة المصطفى المطبوع: «النرسى».<br /> <br /> (2) الموجود في بشارة المصطفى هكذا: «الاحمسى من أصل خطّ أبى سعيد بيده قال: أخبرنا أبو سعيد بن كثير الهلالى التمار».<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهشت برزخی<br /> # جهنم برزخی<br /> # ثمار جنت<br /> # اعطای ثواب قبل از خروج روح از بدن<br /> # اعطای پاداش در حال احتضار<br /> # میوه‌های بهشتی<br /> # شجره زقوم<br /> # خوردن از میوه شجره زقوم قبل از خروج روح از بدن<br /> # عذاب زقوم قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # تناول از میوه‌های بهشتی قبل از مفارقت روح از بدن<br /> # زمان شروع پاداش و عذاب برزخی محتضر<br /> # مشاهده پیامبر همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # مشاهده امیرالمومنین، فاطمه زهرا و حسنین همزمان با مشاهده ملک الموت توسط محتضر<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # امر پیامبر به ارفاق ملک الموت در قبض روح محتضر محب اهل بیت<br /> # شفاعت پیامبر در هنگام قبض روح<br /> # رأفت پیامبر نسبت به محبان اهل بیت در هنگام قبض روح<br /> # امر پیامبر به سختگیری ملک الموت در قبض روح محتضر مبغض اهل بیت<br /> # اهمیت حب پیامبر و اهل بیت<br /> # نقش و اثر حب پیامبر و اهل بیت در هنگام مرگ<br /> # اثر حب اهل بیت در آسانی مرگ<br /> # اثر حب پیامبر و اهل بیت در سختی مرگ<br /> # اثر حب و بغض اهل بیت در رفتار ملک الموت با محتضر<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث چهل و چهارم==<br /> {{متن حدیث|44- فر، تفسير فرات بن إبراهيم عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ مُعَنْعَناً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا عَلِيُّ إِنَّ فِيكَ مَثَلًا مِنْ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}} يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لَا يَمُوتُ رَجُلٌ يَفْتَرِي عَلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَقُولَ فِيهِ الْحَقَّ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ إِنَّكَ عَلَى مَثَلِهِ لَا يَمُوتُ عَدُوُّكَ حَتَّى يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونَ عَلَيْهِ غَيْظاً وَ حُزْناً حَتَّى يُقِرَّ بِالْحَقِّ مِنْ أَمْرِكَ وَ يَقُولَ فِيكَ الْحَقَّ وَ يُقِرَّ بِوَلَايَتِكَ حَيْثُ لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ شَيْئاً وَ أَمَّا وَلِيُّكَ فَإِنَّهُ يَرَاكَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَتَكُونُ لَهُ شَفِيعاً وَ مُبَشِّراً وَ قُرَّةَ عَيْنٍ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت امیرالمومنین<br /> # اثر ولایت امیرالمومنین در عالم قبر<br /> # اثر پذیرش ولایت امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # دشمنی با امیرالمومنین<br /> # اثر دشمنی با امیرالمومنین در هنگام قبض روح<br /> # اقرار دشمن امیرالمومنین به حقانیت آن حضرت هنگام احتضار<br /> # عدم منفعت اقرار به حقانیت امیرالمومنین برای دشمن او در حالت احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # شفاعت اهل بیت<br /> # شفاعت امیرالمومنین برای شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # بشارت امیرالمومنین به شیعه خود در هنگام احتضار<br /> # چشم روشنی امیرالمومنین به شیعه خود در لحظه احتضار<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً}}<br /> # شباهت امیرالمومنین به عیسی مسیح <br /> # ایمان آوردن تمامی افترا زنندگان به عیسی به آن حضرت قبل از مرگ (در حال احتضار)<br /> # اقرار تمام افترا زنندگان به عیسی به حقانیت آن حضرت در حال احتضار<br /> # عدم منفعت ایمان به عیسی و اقرار به حقانیت او برای افترا زنندگان به آن حضرت، در حال احتضار <br /> # خشم و حزن امیرالمومنین بر دشمن خود هنگام احتضار<br /> # اخبار پیامبر به غیب<br /> # علم پیامبر به غیب<br /> # گستره علم پیامبر<br /> # جایگاه پیامبر و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر و امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و پنجم==<br /> {{متن حدیث|45 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ قَالَ شَدِيداً أَلِيماً قَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يَبْدَؤُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ مِنْهُ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذِهِ مَلَائِكَةُ رَبِّي بِالتَّحِيَّاتِ وَ التُّحَفِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْكَ وَ هُمْ قِيَامٌ بَيْنَ يَدَيْكَ فَأْذَنْ لَهُمْ فِي الْجُلُوسِ فَقَالَ الرِّضَا ع اجْلِسُوا مَلَائِكَةَ رَبِّي ثُمَّ قَالَ لِلْمَرِيضِ سَلْهُمْ أُمِرُوا بِالْقِيَامِ بِحَضْرَتِي فَقَالَ الْمَرِيضُ سَأَلْتُهُمْ فَذَكَرُوا أَنَّهُ لَوْ حَضَرَكَ كُلُّ مَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ مِنْ مَلَائِكَتِهِ لَقَامُوا لَكَ وَ لَمْ يَجْلِسُوا حَتَّى تَأْذَنَ لَهُمْ هَكَذَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ غَمَّضَ الرَّجُلُ عَيْنَيْهِ وَ قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَذَا شَخْصُكَ مَاثِلٌ لِي مَعَ أَشْخَاصِ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ بَعْدَهُ مِنَ الْأَئِمَّةِ ع وَ قَضَى الرَّجُلُ «1».}}<br /> <br /> (1) تقدم صدر الحديث مسندا عن كتاب المعاني في باب سكرات الموت تحت رقم 11.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام رضا از بیمار<br /> # رأفت امام رضا به اصحاب خود<br /> # توجه امام به اصحاب خود<br /> # دو گروه از مردم در مواجهه با مرگ<br /> # تقسیم موت به مستریح و مستراح<br /> # اقسام مرگ به لحاظ سختی و راحتی انسان پس از آن<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت در آسانی مرگ<br /> # اثر ایمان به خدا و ولایت پذیری در رسیدن به آرامش با مرگ<br /> # کیفیت حضور فرشتگان مرگ نزد محتضر<br /> # تواضع و سلام فرشتگان مرگ در محضر امام و بر بالین محتضر<br /> # مشاهده فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # اذن امام به فرشتگان مرگ جهت جلوس بر بالین محتضر<br /> # عدم جلوس فرشتگان مرگ نزد محتضر بدون اذن امام<br /> # حضور پیامبر و اهل بیت بر بالین محتضر<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط محتضر<br /> # اثرات تجدید ایمان به خدا و بیعت با امام در راحتی مرگ، قبل از مرگ<br /> # جایگاه و مقام امام رضا (ع) نزد خدای متعال<br /> # مقام و منزلت امام رضا نزد فرشتگان<br /> # افضلیت امام بر فرشتگان<br /> # قدرت تکلم محتضر با فرشتگان مرگ<br /> # شنیدن صدای فرشتگان مرگ توسط محتضر<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر<br /> # جایگاه پیامبر و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # هدایت و راهنمایی مومن محتضر توسط امام جهت تسهیل در مرگ<br /> <br /> ==حدیث چهل و ششم==<br /> {{متن حدیث|46- وَ عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ قَالَ: أَتَيْتُ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ ع ذَاتَ يَوْمٍ نِصْفَ النَّهَارِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ قُلْتُ حُبُّكَ وَ اللَّهِ قَالَ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً لَتَرَانِي فِي ثَلَاثِ مَوَاطِنَ حَيْثُ تَبْلُغُ نَفْسُكَ هَذِهِ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ وَ عِنْدَ الصِّرَاطِ وَ عِنْدَ الْحَوْضِ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حب امیرالمومنین<br /> # اثرات حب امیرالمومنین در آخرت<br /> # صداقت در حب امیرالمومنین<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محبان صادق آن حضرت در سه موضع در دنیا و آخرت<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب محتضر<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در صراط<br /> # رؤیت امیرالمومنین توسط محب صادق در کنار حوض<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> # افضلیت امیرالمومنین<br /> <br /> ==حدیث چهل و هفتم==<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ أَحَدٍ يَحْضُرُهُ الْمَوْتُ إِلَّا وَكَّلَ بِهِ إِبْلِيسُ مِنْ شَيَاطِينِهِ مَنْ يَأْمُرُهُ «2» بِالْكُفْرِ وَ يُشَكِّكُهُ فِي دِينِهِ حَتَّى تَخْرُجَ نَفْسُهُ فَمَنْ كَانَ مُؤْمِناً لَمْ يَقْدِرْ عَلَيْهِ فَإِذَا حَضَرْتُمْ مَوْتَاكُمْ فَلَقِّنُوهُمْ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّى يَمُوتَ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 196<br /> <br /> (2) في المصدر: من شيطانه أن يأمره إلخ. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور شیاطین ابلیس نزد محتضر<br /> # دستور شیاطین ابلیس به کافر شدن هر کسی که مرگش فرارسیده<br /> # تشکیک کردن شیاطین ابلیس در دین محتضر<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر کافر کردن محتضر مومن<br /> # عدم قدرت شیاطین ابلیس بر تشکیک در دین محتضر مومن<br /> # دستور العمل امام به وابستگان محتضر جهت مقابله با شیاطین ابلیس<br /> # امر به تلقین شهادتین به محتضر جهت بقای او بر ایمان<br /> <br /> ==حدیث چهل و هشتم==<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: حَضَرَ رَجُلًا الْمَوْتُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فُلَاناً قَدْ حَضَرَهُ الْمَوْتُ فَنَهَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَعَهُ نَاسٌ «3» مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى أَتَاهُ وَ هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ كُفَّ عَنِ الرَّجُلِ حَتَّى أَسْأَلَهُ‏ فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً فَقَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ السَّوَادُ فَقَالَ النَّبِيُّ ص قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ فَقَالَهُ ثُمَّ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ خَفِّفْ عَنْهُ سَاعَةً حَتَّى أَسْأَلَهُ «1» فَأَفَاقَ الرَّجُلُ فَقَالَ مَا رَأَيْتَ قَالَ رَأَيْتُ بَيَاضاً كَثِيراً وَ سَوَاداً كَثِيراً قَالَ فَأَيُّهُمَا كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْكَ فَقَالَ الْبَيَاضُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص غَفَرَ اللَّهُ لِصَاحِبِكُمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حَضَرْتُمْ مَيِّتاً فَقُولُوا لَهُ هَذَا الْكَلَامَ لِيَقُولَهُ}}<br /> <br /> (3) في المصدر: اناس م.<br /> <br /> (1) في المصدر: خفف عنه حتّى أسأله. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اطاعت ملک الموت از پیامبر<br /> # مشاهده فرشته مرگ در دنیا توسط پیامبر<br /> # گفتگوی پیامبر با فرشته مرگ در دنیا<br /> # اثر دعای {{متن حدیث|اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِيَ الْكَثِيرَ مِنْ مَعَاصِيكَ وَ اقْبَلْ مِنِّي الْيَسِيرَ مِنْ طَاعَتِكَ}} در بخشش گناهان در حال احتضار<br /> # راهنمایی پیامبر به محتضر جهت بخشش گناهان او<br /> # دعای بخشیده شدن گناهان محتضر<br /> # سفارش به یاد دادن دعای آمرزش گناهان به محتضر<br /> # دعای مخصوص محتضر جهت راحت شدن مرگ او<br /> <br /> ==حدیث چهل و نهم==<br /> {{متن حدیث|49- كا، الكافي عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَدِيرٍ الصَّيْرَفِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ يُكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ إِذَا أَتَاهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لِقَبْضِ رُوحِهِ جَزِعَ عِنْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ يَا وَلِيَّ اللَّهِ لَا تَجْزَعْ فَوَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً ص لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ عَلَيْكَ مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ قَالَ وَ يُمَثَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمْ ع فَيُقَالُ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ رُفَقَاؤُكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ فَيُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَيَقُولُ: {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} إِلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً}} بِالْوَلَايَةِ {{متن قرآن|مَرْضِيَّةً}} بِالثَّوَابِ {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} يَعْنِي مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} فَمَا مِنْ شَيْ‏ءٍ «2» أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنِ اسْتِلَالِ رُوحِهِ وَ اللُّحُوقِ بِالْمُنَادِي.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 197<br /> <br /> (2) في المصدر: فما شي‏ء. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # عدم اکراه مومن از قبض روح خود<br /> # جزع و بی‌تابی مومن هنگام قبض روح<br /> # خطاب ملک الموت به مومن با عنوان یا ولی الله<br /> # فرشته مرگ مهربان‌تر و دلسوزتر نسبت به محتضر مومن از مادر مهربان<br /> # تمثل 5 تن نزد محتضر مومن به عنوان رفقای او<br /> # حضور 5 تن بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده 5 تن توسط محتضر مومن<br /> # معرفی 5 تن به مومن محتضر به عنوان رفقای او توسط ملک الموت<br /> # تفسیر روایی آیه {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ...}}<br /> # رسیدن ندای الهی {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} به روح محتضر<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به بازگشت رضایتمندانه به سوی خدا<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به داخل شدن او در جمع محمد و اهل بیت او<br /> # دعوت منادی از روح مومن محتضر به دخول در بهشت<br /> # لبیک به دعوت منادی محبوب‌ترین چیز برای مومن محتضر<br /> <br /> ==حدیث پنجاهم==<br /> {{متن حدیث|50- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ خَالِدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا حِيلَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْكَلَامِ أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ مَنْ شَاءَ اللَّهُ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَنْ يَمِينِهِ وَ الْآخَرُ عَنْ يَسَارِهِ فَيَقُولُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَهُوَ ذَا أَمَامَكَ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ مِنْهُ فَقَدْ أَمِنْتَ‏ مِنْهُ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ «1» فَيَقُولُ هَذَا مَنْزِلُكَ فِي الْجَنَّةِ فَإِنْ شِئْتَ رَدَدْنَاكَ إِلَى الدُّنْيَا وَ لَكَ فِيهَا ذَهَبٌ وَ فِضَّةٌ فَيَقُولُ لَا حَاجَةَ فِي الدُّنْيَا فَعِنْدَ ذَلِكَ يَبْيَضُّ لَوْنُهُ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ تَتَقَلَّصُ شَفَتَاهُ «2» وَ تَنْتَشِرُ مَنْخِرَاهُ وَ تَدْمَعُ عَيْنُهُ الْيُسْرَى فَأَيَّ هَذِهِ الْعَلَامَاتِ رَأَيْتَ فَاكْتَفِ بِهَا فَإِذَا خَرَجَتِ النَّفْسُ مِنَ الْجَسَدِ فَيُعْرَضُ عَلَيْهَا كَمَا يُعْرَضُ «3» عَلَيْهِ وَ هِيَ فِي الْجَسَدِ فَيَخْتَارُ الْآخِرَةَ فَيُغَسِّلُهُ فِيمَنْ يُغَسِّلُهُ وَ يُقَلِّبُهُ فِيمَنْ يُقَلِّبُهُ فَإِذَا أُدْرِجَ فِي أَكْفَانِهِ وَ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ خَرَجَتْ رُوحُهُ تَمْشِي بَيْنَ أَيْدِي الْقَوْمِ قُدُماً وَ تَلَقَّاهُ أَرْوَاحُ الْمُؤْمِنِينَ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَ يُبَشِّرُونَهُ بِمَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ مِنَ النَّعِيمِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ رُدَّ إِلَيْهِ الرُّوحُ إِلَى وَرِكَيْهِ ثُمَّ يُسْأَلُ عَمَّا يَعْلَمُ فَإِذَا جَاءَ بِمَا يَعْلَمُ فُتِحَ لَهُ ذَلِكَ الْبَابُ الَّذِي أَرَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ نُورِهَا وَ بَرْدِهَا وَ طِيبِ رِيحِهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأَيْنَ ضَغْطَةُ الْقَبْرِ فَقَالَ هَيْهَاتَ مَا عَلَى الْمُؤْمِنِينَ مِنْهَا شَيْ‏ءٌ وَ اللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْأَرْضَ لَتَفْتَخِرُ عَلَى هَذِهِ فَتَقُولُ وَطِئَ عَلَى ظَهْرِي مُؤْمِنٌ وَ لَمْ يَطَأْ عَلَى ظَهْرِكِ مُؤْمِنٌ وَ تَقُولُ لَهُ الْأَرْضُ لَقَدْ كُنْتُ «4» أُحِبُّكَ وَ أَنْتَ تَمْشِي عَلَى ظَهْرِي فَأَمَّا إِذَا وُلِّيتُكَ فَسَتَعْلَمُ مَا أَصْنَعُ بِكَ فَيُفْتَحُ لَهُ مَدَّ بَصَرِهِ «5».}}<br /> <br /> {{عربی|بيان يشكل الجمع بين هذا الخبر و خبر فاطمة بنت أسد و سعد بن معاذ إلا أن يقال كان ذلك العموم في صدر الإسلام ثم نسخه الله و رفعه عن كمل المؤمنين أو يخص المؤمن في هذا الخبر بالمعصومين «6» و يمكن أن يقال في خبر فاطمة أن النبي ص إنما فعل ذلك لما وعدها لمزيد اطمئنانها و الله يعلم.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 198<br /> <br /> (1) في المصدر: من الجنة. م.<br /> <br /> (2) أي انضمتا و انزوتا الى علو. م.<br /> <br /> (3) في المصدر: كما عرض. م.<br /> <br /> (4) في المصدر: و اللّه لقد كنت. م.<br /> <br /> (5) في المصدر: فيفسح له مد بصره. و هو الأصحّ. م.<br /> <br /> (6) يبعده مورد الخبر؛ و يمكن أن يخصص المؤمنين بمن لم يأتوا ما يوجب الضغطة.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت در سمت راست و چپ محتضر<br /> # بشارت پیامبر به در امان بودن محتضر<br /> # بشارت پیامبر به رسیدن محتضر به آرزوهایش<br /> # مشاهده پیامبر توسط محتضر<br /> # شنیدن صدای پیامبر توسط محتضر<br /> # ولایت تکوینی پیامبر در برزخ<br /> # جایگاه پیامبر در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر<br /> # بهشت منزلگاه مومن <br /> # گشوده شدن درب بهشت در قبر مومن<br /> # اعطای پاداش اعمال به مومن از لحظه مرگ<br /> # مخیر نمودن مومن محتضر در بازگشت به دنیا با داشتن طلا و نقره و رفتن به بهشت<br /> # اظهار بی‌نیازی مومن محتضر به دنیا و بازگشت به آن<br /> # نشانه‌های قبض روح مومن <br /> # نشانه‌های مرگ مومن<br /> # انتخاب آخرت به جای دنیا توسط روح مومن<br /> # خروج روح از بدن پس از کفن شدن جسم و قرار گرفتن در تابوت<br /> # استقبال ارواح مومنان از روح مومن هنگام تشییع و دفن<br /> # سلام ارواح مومنان به روح مومن و بشارت به نعمت‌های بهشتی<br /> # بازگشت روح به بدن پس از قرار گرفتن جسم در قبر<br /> # حتمی بودن سوال از میت در قبر<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت و استشمام رایحه خوش و نسیم خنک برای مومن در قبر پس از پاسخ به سوالات<br /> # افتخار زمین به قرار گرفتن مومن در دل او<br /> # عدم وجود فشار قبر برای مومن<br /> # خطاب زمین به مومن در عالم قبر به دوست داشتن او در حال حیات<br /> # سخن گفتن زمین با میت در عالم قبر<br /> # گشایش قبر مومن به وسعت آنچه آن را می‌بیند<br /> # جایگاه مومن در عالم برزخ<br /> # اهمیت ایمان و آثار آن در عالم آخرت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و یکم==<br /> === بخش اول حدیث ===<br /> {{متن حدیث|51- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ مِنْكُمْ وَ اللَّهِ يُقْبَلُ وَ لَكُمْ وَ اللَّهِ يُغْفَرُ إِنَّهُ‏ لَيْسَ بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى السُّرُورَ وَ قُرَّةَ الْعَيْنِ إِلَّا أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَاهُنَا وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ وَ احْتُضِرَ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَحِبَّهُ وَ ارْفُقْ بِهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ فَيُوَفِّقُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ وَ مَا ذَاكَ فَيَقُولُ وَلَايَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فَيَقُولُ صَدَقْتَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ عَنْهُ «1» وَ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَرْجُوهُ فَقَدْ أَدْرَكْتَهُ أَبْشِرْ بِالسَّلَفِ الصَّالِحِ مُرَافَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ ع ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا رَفِيقاً ثُمَّ يُنْزَلُ بِكَفَنِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَ حَنُوطِهِ مِنَ الْجَنَّةِ بِمِسْكٍ أَذْفَرَ فَيُكَفَّنُ بِذَلِكَ الْكَفَنِ وَ يُحَنَّطُ بِذَلِكَ الْحَنُوطِ ثُمَّ يُكْسَى حُلَّةً صَفْرَاءَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فَتَحَ اللَّهُ لَهُ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ يَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ رَوْحِهَا وَ رَيْحَانِهَا ثُمَّ يُفْسَحُ لَهُ عَنْ أَمَامِهِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ يَسَارِهِ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ نَمْ نَوْمَةَ الْعَرُوسِ عَلَى فِرَاشِهَا أَبْشِرْ بِرَوْحٍ وَ رَيْحَانٍ وَ جَنَّةِ نَعِيمٍ وَ رَبٍّ غَيْرِ غَضْبَانَ ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ وَ يَضْمَحِلُّ الْمُحِلُّونَ وَ قَلِيلٌ مَا يَكُونُونَ هَلَكَتِ الْمَحَاضِيرُ وَ نَجَا الْمُقَرَّبُونَ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع أَنْتَ أَخِي وَ مِيعَادُ مَا بَيْنِي وَ بَيْنَكَ وَادِي السَّلَامِ}} <br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر محمد بن سنان مثله بيان المحلون الذين لا يرون حرمة الأئمة ع و لا يتابعونهم قال الفيروزآبادي رجل محل منتهك للحرام أو لا يرى للشهر الحرام حرمة و يقال رجل محضير أي كثير العدو و المحاضير جمعه أي الذين يستعجلون في طلب الفرج بقيام القائم ع و المقربون بفتح الراء أي أهل التسليم و الانقياد فإنهم المقربون عند الله أو بكسر الراء أي الذين يقولون الفرج قريب و لا يستبطئونه.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 199<br /> <br /> (1) في المصدر: منه. م.<br /> <br /> (1) في نسخة: فأبغضه و اعنف عليه.<br /> <br /> (2) في نسخة: رقبتك.<br /> <br /> (3) في المصدر: فتح له من أبواب النار. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # امکان بخشش و آمرزش گنه کاران قبل از مرگ<br /> # حضور پیامبر بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حب اهل بیت<br /> # آثار حب اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر دوست داشتن محتضر محب اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر دوست داشتن و مدارا با محتضر محب اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # توفیق الهی به مومن محتضر جهت پاسخ مثبت به سوالات ملک الموت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط مومن محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت توسط محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # آسانی مرگ با تصدیق ولایت مداری محتضر توسط ملک الموت<br /> # بشارت ملک الموت به در امان بودن محتضر ولایت مدار<br /> # مدارای ملک الموت با محتضر ولایت مدار<br /> # نزول کفن و حنوط بهشتی پس از جان دادن برای مومن محب اهل بیت<br /> # پاداش‌های برزخی مومن محب اهل بیت<br /> # پوشاندن جامه زرد بهشتی بر تن مومن پس از مرگ<br /> # گشوده شدن دری از درهای بهشت به مومن محب اهل بیت پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # بشارت به آرامش و خوشبختی و بهره‌مندی از نعمات بهشتی به مومن محب اهل بیت در قبر<br /> # کیفیت گشایش قبر بر مومن محب اهل بیت<br /> # دیدار مومن محب اهل بیت با اهل بیت در جنان رضوی در عالم برزخ<br /> # همنشینی مومن محب اهل بیت با اهل بیت در عالم برزخ<br /> # رجعت<br /> # رجعت مومن محب اهل بیت<br /> # رجعت مومنان و محبان اهل بیت از بزرخ به دنیا پس از ظهور حضرت حجت<br /> # یاری مومنان محب اهل بیت به حضرت حجت پس از بازگشت از برزخ به دنیا<br /> # علی، برادر رسول خدا<br /> # اخوت پیامبر با امیرالمومنین<br /> # وادی السلام، وعده‌گاه پیامبر و امیرالمومنین<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> === بخش دوم حدیث ===<br /> {{متن حدیث|قَالَ وَ إِذَا احْتُضِرَ الْكَافِرُ حَضَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِيٌّ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ ع فَيَدْنُو مِنْهُ عَلِيٌّ ع فَيَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَأَبْغِضْهُ وَ يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ‏ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ «1» وَ يَقُولُ جَبْرَئِيلُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّ هَذَا كَانَ يُبْغِضُ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَهْلَ بَيْتِ رَسُولِهِ فَأَبْغِضْهُ وَ أَعْنِفْ عَلَيْهِ فَيَدْنُو مِنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رِهَانِكَ «2» أَخَذْتَ أَمَانَ بَرَاءَتِكَ مِنَ النَّارِ تَمَسَّكْتَ بِالْعِصْمَةِ الْكُبْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ لَا فَيَقُولُ أَبْشِرْ يَا عَدُوَّ اللَّهِ بِسَخَطِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَذَابِهِ وَ النَّارِ أَمَّا الَّذِي كُنْتَ تَحْذَرُهُ فَقَدْ نَزَلَ بِكَ ثُمَّ يَسُلُّ نَفْسَهُ سَلًّا عَنِيفاً ثُمَّ يُوَكِّلُ بِرُوحِهِ ثَلَاثَمِائَةِ شَيْطَانٍ كُلُّهُمْ يَبْزُقُ فِي وَجْهِهِ وَ يَتَأَذَّى بِرُوحِهِ فَإِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ فُتِحَ لَهُ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ النَّارِ «3» فَيَدْخُلُ عَلَيْهِ مِنْ قَيْحِهَا وَ لَهَبِهَا.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حضور پیامبر نزد کافر محتضر <br /> # حضور امیرالمومنین نزد کافر محتضر<br /> # حضور جبرئیل نزد کافر محتضر<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر محتضر<br /> # بغض اهل بیت<br /> # آثار بغض و دشمنی با اهل بیت در لحظه مرگ<br /> # سفارش امیرالمومنین به پیامبر بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش پیامبر به جبرئیل بر بغض محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سفارش جبرئیل به ملک الموت بر بغض و سختگیری با محتضر دشمن اهل بیت<br /> # سوالات ملک الموت از محتضر<br /> # سوال ملک الموت از ولایت در لحظه مرگ<br /> # پاسخ منفی کافر محتضر به سوالات ملک الموت پیرامون ولایت اهل بیت<br /> # مشاهده ملک الموت توسط کافر محتضر<br /> # شنیدن صدای ملک الموت کافر محتضر<br /> # گفتگوی ملک الموت با کافر محتضر<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # نقش و اثر ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # سختی مرگ با انکار ولایت<br /> # بشارت ملک الموت به کافر محتضر از خوف و خشم و عذاب الهی<br /> # سختگیری ملک الموت با کافر محتضر<br /> # گماشته شدن 300 شیطان بر روح کافر محتضر و عذاب روح او<br /> # گشوده شدن دری از درهای آتش بر کافر پس از قرار گرفتن در قبر<br /> # عذاب‌های برزخی کافر <br /> # سرنوشت کافر در عالم برزخ<br /> # جایگاه پیامبر، جبرئیل و اهل بیت در عالم خلقت<br /> # افضلیت پیامبر اسلام بر سایر انبیا<br /> # افضلیت اوصیای پیامبر و اهل بیت بر سایر اوصیا<br /> # افضلیت جبرئیل بر سایر فرشتگان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و دوم==<br /> {{متن حدیث|52- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْقَصِيرِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ مِيثَمٍ عَنْ عَبَايَةَ الْأَسَدِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيّاً ع يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا يُبْغِضُنِي عَبْدٌ أَبَداً يَمُوتُ عَلَى بُغْضِي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يَكْرَهُ وَ لَا يُحِبُّنِي عَبْدٌ أَبَداً فَيَمُوتُ عَلَى حُبِّي إِلَّا رَآنِي عِنْدَ مَوْتِهِ حَيْثُ يُحِبُّ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَعَمْ وَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْيَمِينِ}}<br /> <br /> {{عربی|ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النضر مثله.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # # حب و بغض امیرالمومنین<br /> # اثر حب و بغض امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # حضور امیرالمومنین نزد محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط محب و مبغض خود در لحظه مرگ<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره غضبناک توسط مبغض آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین با چهره‌ای دوست داشتنی توسط محب آن حضرت در لحظه احتضار<br /> # کیفیت مشاهده چهره امیرالمومنین توسط محب و مبغض حضرت در لحظه مرگ<br /> # جایگاه امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و سوم==<br /> {{متن حدیث|53- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِيِّ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: كَانَ خَطَّابٌ الْجُهَنِيُّ خَلِيطاً لَنَا وَ كَانَ شَدِيدَ النَّصْبِ لِآلِ مُحَمَّدٍ ص‏ وَ كَانَ يَصْحَبُ نَجْدَةَ الْحَرُورِيَّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ أَعُودُهُ لِلْخُلْطَةِ وَ التَّقِيَّةِ فَإِذَا هُوَ مُغْمًى عَلَيْهِ فِي حَدِّ الْمَوْتِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا لِي وَ لَكَ يَا عَلِيُّ فَأَخْبَرْتُ بِذَلِكَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ رَآهُ وَ رَبِّ الْكَعْبَةِ «1».}}<br /> <br /> (1) ذكرت هذه الجملة في المصدر مرتين. م.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # همنشینی و معاشرت خطاب جهنی با ابن ابی یعفور<br /> # کیفیت احتضار خطاب جهنی<br /> # عداوت شدید خطاب جهنی با اهل بیت پیامبر<br /> # ناصبی بودن خطاب جهنی<br /> # اثر بغض و عداوت با اهل بیت در لحظه احتضار<br /> # دشمنی نجده حروری با اهل بیت<br /> # مصاحبت خطاب جهنی با نجده حروری<br /> # مصاحبت با دشمنان اهل بیت<br /> # عیادت از دشمنان اهل بیت از روی تقیه<br /> # حضور امیرالمومنین نزد نواصب در لحظه احتضار<br /> # مشاهده امیرالمومنین توسط خطاب جهنی در لحظه احتضار<br /> # کشف حقیقت بر دشمنان امیرالمومنین در لحظه احتضار<br /> # کشف حقانیت امیرالمومنین بر نواصب در لحظه احتضار<br /> # جایگاه امام علی در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و چهارم==<br /> {{متن حدیث|54- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَوَّاضٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُ أَحَدِكُمْ هَذِهِ قِيلَ لَهُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ مِنْ هَمِّ الدُّنْيَا وَ حُزْنِهَا فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ يُقَالُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ ع أَمَامَكَ «2».}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 201<br /> <br /> (2) تقدم الحديث عن المحاسن تحت رقم 17.<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فراغت مومن از نگرانی‌های هم و غم دنیابا رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به امنیت برای مومن با مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # بشارت به مومن محتضر به مشاهده پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه <br /> # حضور و استقبال پیامبراکرم، امام علی و حضرت فاطمه از مومن محتضر<br /> # جایگاه و مقام مومن در برزخ<br /> # آسانی مرگ مومن<br /> # جایگاه و مقام پیامبر و اهل بیت ایشان در عالم خلقت<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و پنجم==<br /> {{متن حدیث|55- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مَعْنَى قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ...}} قَالَ إِنَّ نَفْسَ الْمُحْتَضَرِ إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ كَانَ مُؤْمِناً رَأَى مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلَهَا بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفسیر روایی آیه: {{متن قرآن|فَلَوْلا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}}<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # مشاهدات ماورایی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # باز شدن چشم برزخی محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # مشاهده منزل در بهشت توسط محتضر از لحظه رسیدن جان به حلقوم<br /> # زمان مشاهده منزلگاه خود در بهشت در حال احتضار<br /> # درخواست مومن محتضر پس از مشاهده منزل خود در بهشت جهت باطگشت به دنیا و خبر دادن به خانواده خود<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از فرارسیدن مرگ<br /> # رد درخواست محتضر جهت بازگشت به دنیا حتی برای اهل ایمان<br /> <br /> ==حدیث پنجاه و ششم==<br /> {{متن حدیث|56- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر حَمَّادُ بْنُ عِيسَى عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِيّاً بِحَضْرَتِهِ}}.<br /> <br /> {{عربی|أقول: قد مر كثير من أخبار هذا الباب في الأبواب السابقة و سيأتي كثير منها في باب البرزخ و غيرها.<br /> وَ قَالَ الْبُرْسِيُّ فِي مَشَارِقِ الْأَنْوَارِ، رَوَى الْمُفِيدُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع يَا عَلِيُّ إِنَّ مُحِبِّيكَ يَفْرَحُونَ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ عِنْدَ خُرُوجِ أَنْفُسِهِمْ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَشْهَدُهُمْ وَ عِنْدَ الْمُسَاءَلَةِ فِي الْقُبُورِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تُلَقِّنُهُمْ وَ عِنْدَ الْعَرْضِ عَلَى اللَّهِ وَ أَنْتَ هُنَاكَ تَعْرِفُهُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|تذييل اعلم أن حضور النبي ص و الأئمة صلوات الله عليهم عند الموت مما قد ورد به الأخبار المستفيضة و قد اشتهر بين الشيعة غاية الاشتهار و إنكار مثل‏ ذلك لمحض استبعاد الأوهام ليس من طريقة الأخيار و أما نحو حضورهم و كيفيته فلا يلزم الفحص عنه بل يكفي فيه و في أمثاله الإيمان به مجملا على ما صدر عنهم ع و ما يقال من أن هذا خلاف الحس و العقل أما الأول فلأنا نحضر الموتى إلى قبض روحهم و لا نرى عندهم أحدا و أما الثاني فلأنه يمكن أن يتفق في آن واحد قبض أرواح آلاف من الناس في مشارق الأرض و مغاربها و لا يمكن حضور الجسم في زمان واحد في أمكنة متعددة فيمكن الجواب عن الأول بوجوه.}}<br /> #{{عربی|'''الأول''' أن الله تعالى قادر على أن يحجبهم عن أبصارنا لضرب من المصلحة كما ورد في أخبار الخاصة و العامة في تفسير قوله تعالى جَعَلْنا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً إن الله تعالى أخفى شخص النبي ص عن أعدائه مع أن أولياءه كانوا يرونه و إنكار أمثال ذلك يفضي إلى إنكار أكثر معجزات الأنبياء و الأوصياء ع و قد مر فيما نقلنا من تفسير العسكري ع التصريح بهذا الوجه.}}<br /> #{{عربی|'''الثاني''' أنه يمكن أن يكون حضورهم بجسد مثالي لطيف لا يراه غير المحتضر كحضور ملك الموت و أعوانه و سيأتي الأخبار في سائر الموتى أن أرواحهم في البرزخ تتعلق بأجساد مثالية و أما الحيّ من الأئمة ع فلا يبعد تصرف روحه لقوّته في جسد مثالي أيضا.}}<br /> #{{عربی|'''الثالث''' أنه يمكن أن يخلق الله تعالى لكل منهم مثالا بصورته و هذه الأمثلة يكلمون الموتى و يبشرونهم من قبلهم عليهم السلام كما ورد في بعض الأخبار بلفظ التمثيل.}}<br /> #{{عربی|'''الرابع''' أنه يمكن أن يرتسم صورهم في الحس المشترك بحيث يشاهدهم المحتضر و يتكلم معهم كما في المبرسم.}}<br /> #{{عربی|'''الخامس''' ما ذكره السيد المرتضى رضي الله عنه و هو أن المعنى أنه يعلم في تلك الحال ثمرة ولايتهم و انحرافه عنهم لأن المحبّ لهم يرى في تلك الحال ما يدله على أنه من أهل الجنة و كذا المبغض لهم يرى ما يدله على أنه من أهل النار فيكون حضورهم و تكلمهم استعارة تمثيلية و لا يخفى أن الوجهين الأخيرين بعيدان عن‏ سياق الأخبار بل مثل هذه التأويلات ردّ للأخبار و طعن في الآثار و أما الجواب عن الوجه الثاني فبأنه إنما يتمّ الشبهة إذا ثبت وقوع هذا الاتفاق و محض الإمكان لا يكفي في ذلك مع أنه إذا قلنا بأن حضورهم في الأجساد المثالية يمكن أن يكون لهم أجساد مثالية كثيرة لما جعل الله لهم من القدرة الكاملة التي بها امتازوا عن سائر البشر و في الوجوه الثلاثة الأخيرة على تقدير صحتها اندفاع هذا الإيراد ظاهر و الأحوط و الأولى في أمثال تلك المتشابهات الإيمان بها و عدم التعرض لخصوصياتها و تفاصيلها و إحالة علمها إلى العالم ع كما مر في الأخبار التي أوردناها في باب التسليم وَ اللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 202<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # نخستین مشاهدات مومن پس از مرگ<br /> # مشاهده پیامبراکرم و امیرالمومنین توسط مومن پس از مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم و امیرالمومنین در کنار مومن پس از مرگ<br /> # اهمیت ایمان در لحظه مرگ<br /> # اثر ایمان پس از مرگ<br /> # نقش و جایگاه پیامبراکرم و امیرالمومنین در عالم خلقت<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: ما يعاين المؤمن و الكافر عند الموت و حضور الأئمة عليهم السلام عند ذلك و عند الدفن و عرض الأعمال عليهم صلوات الله عليهم]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1375419 2026-06-07T06:07:48Z

<p>انزابی: /* حدیث پنجاه و دوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا زندان مومن <br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با دنیا /دنیا زندان مومن، قبر خانه مومن و بهشت جایگاه مومن<br /> #معاد/موت/قبر/قبر خانه مومن<br /> #معاد/بهشت و جهنم / بهشت جایگاه مومن<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #ایمان و کفر/رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #معاد/موت/قبر/قبر زندان کافر <br /> #معاد/بهشت و جهنم /آتش جایگاه کافر <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #دنیا زندان مومن <br /> #قبر خانه مومن<br /> #بهشت جایگاه مومن<br /> #دنیا بهشت کافر<br /> #قبر زندان کافر <br /> #آتش جایگاه کافر<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/موت/ تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #معاد/جزای اعمال/کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #معاد/جزای اعمال/ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #معاد/جزای اعمال /ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حال احتضار/رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/حال احتضار/درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #معاد/موت/احوالات حال احتضار <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار /رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #احوالات حال احتضار <br /> #رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح /درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #معاد/موت/قبض روح/ مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #شفاعت و سفارش /مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/قبض روح /عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #معاد/موت/گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/سرکشی و بررسی فرشته مرگ روزانه پنج بار از افراد <br /> #معاد/موت/ قبض روح /عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #معاد/تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #معاد/موت/تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #معاد/موت/قبض روح /اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #سرکشی فرشته مرگ روزانه پنج بار بر افراد <br /> #عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #نبوت خاصه / نبی اکرم ص/ سیره نبی اکرم ص/ عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدید چشم <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدی چشم <br /> #نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ توسل و زیارت قبور/.../ زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #توحید/ توسل وزیارت قبور/ ..../ زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع / دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع و استجابت آن<br /> #معاد/ امکان زنده شدن بعد از مرگ/ دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت یحیی ع /زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع /درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدائد موت/ بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #معاد-- مهدویت/امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع<br /> #بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #انبیاء-- امت ها و ملت ها/ بنی اسرائیل/ اهل عبادت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> #انبیاء-- امت ها و ملت ها/ بنی اسرائیل/سیر در شهرها برای عبرت گرفتن توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #معاد/ موت/ طعم مرگ/ پرسش از طعم مرگ از اهل قبور<br /> #معاد/ موت/ امکان زنده شدن بعد از مرگ/ دعا برای زنده شدن مرده از قبر توسط برخی اهل عبادت بنی اسرائیل<br /> #معاد/ موت/ رنج و شدت مرگ/ شدت و ماندگاری رنج مرگ تا سالیان دراز<br /> #معاد/موت/ رنج و شدت مرگ/ اثر هول و فزع و ترس مرگ و قبر در چهره شخص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اهل عبادت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> #سیر در شهرها برای عبرت گرفتن توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #پرسش از طعم مرگ از اهل قبور<br /> #دعا برای زنده شدن مرده از قبر توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #شدت و ماندگاری رنج مرگ تا سالیان دراز<br /> #اثر هول و فزع و ترس مرگ و قبر در چهره شخص<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ گرفتاری های اهل بهشت در دنیا/ گرفتاری جسمی، تحت سلطه بودن ، تنگی در رزق یا رنج شدید هنگام مرگ، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ شرط وورد به بهشت/ شرط ورود به بهشت، پاک بودن از آلودگی گناهان<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ احوال اهل جهنم در دنیا/صحت جسم، ایمن بودن از سلطان جائر، وسعت رزق دنیوی، آسانی مرگ برای کسی که حسنه ایی ندارد و وارد جهنم خواهد شد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گرفتاری جسمی، تحت سلطه بودن ، تنگی در رزق یا رنج شدید هنگام مرگ، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # شرط ورود به بهشت، پاک بودن از آلودگی گناهان<br /> #صحت جسم، ایمن بودن از سلطان جائر، وسعت رزق دنیوی، آسانی مرگ برای کسی که حسنه ایی ندارد و وارد جهنم خواهد شد.<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ/توصیف مرگ توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ تفاوت مرگ مومن با مرگ کافر<br /> #معاد/ موت/ مرگ مومن/ مرگ مومن با بو کردن گل خوشبو و مدهوش شدن از بوی آن<br /> #معاد/ موت/ مرگ کافر/ مرگ کافر با نیش زدن افعی و عقرب ها<br /> #ایمان و کفر/ تاثر ایمان و کفر در کیفیت مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام صادق علیه السلام<br /> #تفاوت مرگ مومن با مرگ کافر<br /> #مرگ مومن با بو کردن گل خوشبو و مدهوش شدن از بوی آن<br /> #مرگ کافر با نیش زدن افعی و عقرب ها<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #تفاوت حال مومن و فاجر نسبت به مرگ <br /> #راحتی مومن پس از مرگ او<br /> #راحتی مردم و دیگر موجودات از فاجر پس از مرگ او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تفاوت حال مومن و فاجر نسبت به مرگ <br /> #راحتی مومن پس از مرگ او<br /> #راحتی مردم و دیگر موجودات از فاجر پس از مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صف کشیدن دو دسته از فرشتگان، هنگام مرگ بالای سر محتضر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ بشارت از طرف خداوند برای مومن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ یفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار مومن/ اقرار فرشتگان موکل اعمال، هنگام مرگ برای شخص مومن<br /> #معاد/.../ طلب رحمت و غفران از خداوند تا قیامت توسط فرشتگان موکل اعمال شخص مومن<br /> #معاد/.../ همراهی فرشتگان موکل اعمال در قیامت و بهشت <br /> #فرشتگان/ فرشتگان موکل اعمال/ طلب رحمت و غفران از خداوند تا قیامت توسط فرشتگان موکل اعمال شخص مومن<br /> #فرشتگان/ فرشتگان موکل اعمال/ همراهی فرشتگان موکل اعمال در قیامت و بهشت <br /> =====نمایه ها=====<br /> #صف کشیدن دو دسته از فرشتگان، هنگام مرگ بالای سر محتضر<br /> #بشارت از طرف خداوند برای مومن هنگام مرگ<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #اقرار فرشتگان موکل اعمال، هنگام مرگ برای شخص مومن<br /> #طلب رحمت و غفران از خداوند تا قیامت توسط فرشتگان موکل اعمال شخص مومن<br /> #همراهی فرشتگان موکل اعمال در قیامت و بهشت<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1375412 2026-06-07T05:46:18Z

<p>انزابی: /* حدیث پنجاه و یکم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا زندان مومن <br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با دنیا /دنیا زندان مومن، قبر خانه مومن و بهشت جایگاه مومن<br /> #معاد/موت/قبر/قبر خانه مومن<br /> #معاد/بهشت و جهنم / بهشت جایگاه مومن<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #ایمان و کفر/رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #معاد/موت/قبر/قبر زندان کافر <br /> #معاد/بهشت و جهنم /آتش جایگاه کافر <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #دنیا زندان مومن <br /> #قبر خانه مومن<br /> #بهشت جایگاه مومن<br /> #دنیا بهشت کافر<br /> #قبر زندان کافر <br /> #آتش جایگاه کافر<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/موت/ تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #معاد/جزای اعمال/کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #معاد/جزای اعمال/ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #معاد/جزای اعمال /ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حال احتضار/رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/حال احتضار/درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #معاد/موت/احوالات حال احتضار <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار /رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #احوالات حال احتضار <br /> #رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح /درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #معاد/موت/قبض روح/ مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #شفاعت و سفارش /مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/قبض روح /عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #معاد/موت/گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/سرکشی و بررسی فرشته مرگ روزانه پنج بار از افراد <br /> #معاد/موت/ قبض روح /عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #معاد/تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #معاد/موت/تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #معاد/موت/قبض روح /اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #سرکشی فرشته مرگ روزانه پنج بار بر افراد <br /> #عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #نبوت خاصه / نبی اکرم ص/ سیره نبی اکرم ص/ عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدید چشم <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدی چشم <br /> #نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ توسل و زیارت قبور/.../ زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #توحید/ توسل وزیارت قبور/ ..../ زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع / دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع و استجابت آن<br /> #معاد/ امکان زنده شدن بعد از مرگ/ دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت یحیی ع /زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع /درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدائد موت/ بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #معاد-- مهدویت/امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع<br /> #بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #انبیاء-- امت ها و ملت ها/ بنی اسرائیل/ اهل عبادت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> #انبیاء-- امت ها و ملت ها/ بنی اسرائیل/سیر در شهرها برای عبرت گرفتن توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #معاد/ موت/ طعم مرگ/ پرسش از طعم مرگ از اهل قبور<br /> #معاد/ موت/ امکان زنده شدن بعد از مرگ/ دعا برای زنده شدن مرده از قبر توسط برخی اهل عبادت بنی اسرائیل<br /> #معاد/ موت/ رنج و شدت مرگ/ شدت و ماندگاری رنج مرگ تا سالیان دراز<br /> #معاد/موت/ رنج و شدت مرگ/ اثر هول و فزع و ترس مرگ و قبر در چهره شخص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اهل عبادت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> #سیر در شهرها برای عبرت گرفتن توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #پرسش از طعم مرگ از اهل قبور<br /> #دعا برای زنده شدن مرده از قبر توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #شدت و ماندگاری رنج مرگ تا سالیان دراز<br /> #اثر هول و فزع و ترس مرگ و قبر در چهره شخص<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ گرفتاری های اهل بهشت در دنیا/ گرفتاری جسمی، تحت سلطه بودن ، تنگی در رزق یا رنج شدید هنگام مرگ، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ شرط وورد به بهشت/ شرط ورود به بهشت، پاک بودن از آلودگی گناهان<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ احوال اهل جهنم در دنیا/صحت جسم، ایمن بودن از سلطان جائر، وسعت رزق دنیوی، آسانی مرگ برای کسی که حسنه ایی ندارد و وارد جهنم خواهد شد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گرفتاری جسمی، تحت سلطه بودن ، تنگی در رزق یا رنج شدید هنگام مرگ، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # شرط ورود به بهشت، پاک بودن از آلودگی گناهان<br /> #صحت جسم، ایمن بودن از سلطان جائر، وسعت رزق دنیوی، آسانی مرگ برای کسی که حسنه ایی ندارد و وارد جهنم خواهد شد.<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ/توصیف مرگ توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ تفاوت مرگ مومن با مرگ کافر<br /> #معاد/ موت/ مرگ مومن/ مرگ مومن با بو کردن گل خوشبو و مدهوش شدن از بوی آن<br /> #معاد/ موت/ مرگ کافر/ مرگ کافر با نیش زدن افعی و عقرب ها<br /> #ایمان و کفر/ تاثر ایمان و کفر در کیفیت مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام صادق علیه السلام<br /> #تفاوت مرگ مومن با مرگ کافر<br /> #مرگ مومن با بو کردن گل خوشبو و مدهوش شدن از بوی آن<br /> #مرگ کافر با نیش زدن افعی و عقرب ها<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #تفاوت حال مومن و فاجر نسبت به مرگ <br /> #راحتی مومن پس از مرگ او<br /> #راحتی مردم و دیگر موجودات از فاجر پس از مرگ او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تفاوت حال مومن و فاجر نسبت به مرگ <br /> #راحتی مومن پس از مرگ او<br /> #راحتی مردم و دیگر موجودات از فاجر پس از مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1375410 2026-06-07T05:37:18Z

<p>انزابی: /* حدیث پنجاهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا زندان مومن <br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با دنیا /دنیا زندان مومن، قبر خانه مومن و بهشت جایگاه مومن<br /> #معاد/موت/قبر/قبر خانه مومن<br /> #معاد/بهشت و جهنم / بهشت جایگاه مومن<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #ایمان و کفر/رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #معاد/موت/قبر/قبر زندان کافر <br /> #معاد/بهشت و جهنم /آتش جایگاه کافر <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #دنیا زندان مومن <br /> #قبر خانه مومن<br /> #بهشت جایگاه مومن<br /> #دنیا بهشت کافر<br /> #قبر زندان کافر <br /> #آتش جایگاه کافر<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/موت/ تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #معاد/جزای اعمال/کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #معاد/جزای اعمال/ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #معاد/جزای اعمال /ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حال احتضار/رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/حال احتضار/درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #معاد/موت/احوالات حال احتضار <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار /رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #احوالات حال احتضار <br /> #رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح /درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #معاد/موت/قبض روح/ مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #شفاعت و سفارش /مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/قبض روح /عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #معاد/موت/گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/سرکشی و بررسی فرشته مرگ روزانه پنج بار از افراد <br /> #معاد/موت/ قبض روح /عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #معاد/تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #معاد/موت/تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #معاد/موت/قبض روح /اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #سرکشی فرشته مرگ روزانه پنج بار بر افراد <br /> #عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #نبوت خاصه / نبی اکرم ص/ سیره نبی اکرم ص/ عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدید چشم <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدی چشم <br /> #نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ توسل و زیارت قبور/.../ زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #توحید/ توسل وزیارت قبور/ ..../ زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع / دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع و استجابت آن<br /> #معاد/ امکان زنده شدن بعد از مرگ/ دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت یحیی ع /زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع /درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدائد موت/ بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #معاد-- مهدویت/امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع<br /> #بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #انبیاء-- امت ها و ملت ها/ بنی اسرائیل/ اهل عبادت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> #انبیاء-- امت ها و ملت ها/ بنی اسرائیل/سیر در شهرها برای عبرت گرفتن توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #معاد/ موت/ طعم مرگ/ پرسش از طعم مرگ از اهل قبور<br /> #معاد/ موت/ امکان زنده شدن بعد از مرگ/ دعا برای زنده شدن مرده از قبر توسط برخی اهل عبادت بنی اسرائیل<br /> #معاد/ موت/ رنج و شدت مرگ/ شدت و ماندگاری رنج مرگ تا سالیان دراز<br /> #معاد/موت/ رنج و شدت مرگ/ اثر هول و فزع و ترس مرگ و قبر در چهره شخص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اهل عبادت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> #سیر در شهرها برای عبرت گرفتن توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #پرسش از طعم مرگ از اهل قبور<br /> #دعا برای زنده شدن مرده از قبر توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #شدت و ماندگاری رنج مرگ تا سالیان دراز<br /> #اثر هول و فزع و ترس مرگ و قبر در چهره شخص<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ گرفتاری های اهل بهشت در دنیا/ گرفتاری جسمی، تحت سلطه بودن ، تنگی در رزق یا رنج شدید هنگام مرگ، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ شرط وورد به بهشت/ شرط ورود به بهشت، پاک بودن از آلودگی گناهان<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ احوال اهل جهنم در دنیا/صحت جسم، ایمن بودن از سلطان جائر، وسعت رزق دنیوی، آسانی مرگ برای کسی که حسنه ایی ندارد و وارد جهنم خواهد شد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گرفتاری جسمی، تحت سلطه بودن ، تنگی در رزق یا رنج شدید هنگام مرگ، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # شرط ورود به بهشت، پاک بودن از آلودگی گناهان<br /> #صحت جسم، ایمن بودن از سلطان جائر، وسعت رزق دنیوی، آسانی مرگ برای کسی که حسنه ایی ندارد و وارد جهنم خواهد شد.<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ/توصیف مرگ توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ تفاوت مرگ مومن با مرگ کافر<br /> #معاد/ موت/ مرگ مومن/ مرگ مومن با بو کردن گل خوشبو و مدهوش شدن از بوی آن<br /> #معاد/ موت/ مرگ کافر/ مرگ کافر با نیش زدن افعی و عقرب ها<br /> #ایمان و کفر/ تاثر ایمان و کفر در کیفیت مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام صادق علیه السلام<br /> #تفاوت مرگ مومن با مرگ کافر<br /> #مرگ مومن با بو کردن گل خوشبو و مدهوش شدن از بوی آن<br /> #مرگ کافر با نیش زدن افعی و عقرب ها<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1375406 2026-06-07T05:31:24Z

<p>انزابی: /* حدیث چهل و نهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا زندان مومن <br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با دنیا /دنیا زندان مومن، قبر خانه مومن و بهشت جایگاه مومن<br /> #معاد/موت/قبر/قبر خانه مومن<br /> #معاد/بهشت و جهنم / بهشت جایگاه مومن<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #ایمان و کفر/رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #معاد/موت/قبر/قبر زندان کافر <br /> #معاد/بهشت و جهنم /آتش جایگاه کافر <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #دنیا زندان مومن <br /> #قبر خانه مومن<br /> #بهشت جایگاه مومن<br /> #دنیا بهشت کافر<br /> #قبر زندان کافر <br /> #آتش جایگاه کافر<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/موت/ تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #معاد/جزای اعمال/کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #معاد/جزای اعمال/ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #معاد/جزای اعمال /ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حال احتضار/رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/حال احتضار/درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #معاد/موت/احوالات حال احتضار <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار /رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #احوالات حال احتضار <br /> #رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح /درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #معاد/موت/قبض روح/ مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #شفاعت و سفارش /مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/قبض روح /عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #معاد/موت/گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/سرکشی و بررسی فرشته مرگ روزانه پنج بار از افراد <br /> #معاد/موت/ قبض روح /عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #معاد/تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #معاد/موت/تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #معاد/موت/قبض روح /اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #سرکشی فرشته مرگ روزانه پنج بار بر افراد <br /> #عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #نبوت خاصه / نبی اکرم ص/ سیره نبی اکرم ص/ عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدید چشم <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدی چشم <br /> #نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ توسل و زیارت قبور/.../ زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #توحید/ توسل وزیارت قبور/ ..../ زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع / دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع و استجابت آن<br /> #معاد/ امکان زنده شدن بعد از مرگ/ دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت یحیی ع /زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع /درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدائد موت/ بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #معاد-- مهدویت/امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع<br /> #بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #انبیاء-- امت ها و ملت ها/ بنی اسرائیل/ اهل عبادت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> #انبیاء-- امت ها و ملت ها/ بنی اسرائیل/سیر در شهرها برای عبرت گرفتن توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #معاد/ موت/ طعم مرگ/ پرسش از طعم مرگ از اهل قبور<br /> #معاد/ موت/ امکان زنده شدن بعد از مرگ/ دعا برای زنده شدن مرده از قبر توسط برخی اهل عبادت بنی اسرائیل<br /> #معاد/ موت/ رنج و شدت مرگ/ شدت و ماندگاری رنج مرگ تا سالیان دراز<br /> #معاد/موت/ رنج و شدت مرگ/ اثر هول و فزع و ترس مرگ و قبر در چهره شخص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اهل عبادت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> #سیر در شهرها برای عبرت گرفتن توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #پرسش از طعم مرگ از اهل قبور<br /> #دعا برای زنده شدن مرده از قبر توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #شدت و ماندگاری رنج مرگ تا سالیان دراز<br /> #اثر هول و فزع و ترس مرگ و قبر در چهره شخص<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ گرفتاری های اهل بهشت در دنیا/ گرفتاری جسمی، تحت سلطه بودن ، تنگی در رزق یا رنج شدید هنگام مرگ، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ شرط وورد به بهشت/ شرط ورود به بهشت، پاک بودن از آلودگی گناهان<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ احوال اهل جهنم در دنیا/صحت جسم، ایمن بودن از سلطان جائر، وسعت رزق دنیوی، آسانی مرگ برای کسی که حسنه ایی ندارد و وارد جهنم خواهد شد.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گرفتاری جسمی، تحت سلطه بودن ، تنگی در رزق یا رنج شدید هنگام مرگ، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # شرط ورود به بهشت، پاک بودن از آلودگی گناهان<br /> #صحت جسم، ایمن بودن از سلطان جائر، وسعت رزق دنیوی، آسانی مرگ برای کسی که حسنه ایی ندارد و وارد جهنم خواهد شد.<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1375405 2026-06-07T05:22:53Z

<p>انزابی: /* حدیث چهل هشتم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا زندان مومن <br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با دنیا /دنیا زندان مومن، قبر خانه مومن و بهشت جایگاه مومن<br /> #معاد/موت/قبر/قبر خانه مومن<br /> #معاد/بهشت و جهنم / بهشت جایگاه مومن<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #ایمان و کفر/رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #معاد/موت/قبر/قبر زندان کافر <br /> #معاد/بهشت و جهنم /آتش جایگاه کافر <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #دنیا زندان مومن <br /> #قبر خانه مومن<br /> #بهشت جایگاه مومن<br /> #دنیا بهشت کافر<br /> #قبر زندان کافر <br /> #آتش جایگاه کافر<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/موت/ تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #معاد/جزای اعمال/کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #معاد/جزای اعمال/ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #معاد/جزای اعمال /ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حال احتضار/رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/حال احتضار/درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #معاد/موت/احوالات حال احتضار <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار /رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #احوالات حال احتضار <br /> #رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح /درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #معاد/موت/قبض روح/ مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #شفاعت و سفارش /مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/قبض روح /عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #معاد/موت/گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/سرکشی و بررسی فرشته مرگ روزانه پنج بار از افراد <br /> #معاد/موت/ قبض روح /عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #معاد/تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #معاد/موت/تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #معاد/موت/قبض روح /اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #سرکشی فرشته مرگ روزانه پنج بار بر افراد <br /> #عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #نبوت خاصه / نبی اکرم ص/ سیره نبی اکرم ص/ عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدید چشم <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدی چشم <br /> #نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ توسل و زیارت قبور/.../ زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #توحید/ توسل وزیارت قبور/ ..../ زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع / دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع و استجابت آن<br /> #معاد/ امکان زنده شدن بعد از مرگ/ دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت یحیی ع /زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع /درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدائد موت/ بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #معاد-- مهدویت/امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع<br /> #بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #انبیاء-- امت ها و ملت ها/ بنی اسرائیل/ اهل عبادت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> #انبیاء-- امت ها و ملت ها/ بنی اسرائیل/سیر در شهرها برای عبرت گرفتن توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #معاد/ موت/ طعم مرگ/ پرسش از طعم مرگ از اهل قبور<br /> #معاد/ موت/ امکان زنده شدن بعد از مرگ/ دعا برای زنده شدن مرده از قبر توسط برخی اهل عبادت بنی اسرائیل<br /> #معاد/ موت/ رنج و شدت مرگ/ شدت و ماندگاری رنج مرگ تا سالیان دراز<br /> #معاد/موت/ رنج و شدت مرگ/ اثر هول و فزع و ترس مرگ و قبر در چهره شخص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اهل عبادت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> #سیر در شهرها برای عبرت گرفتن توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #پرسش از طعم مرگ از اهل قبور<br /> #دعا برای زنده شدن مرده از قبر توسط برخی متعبدین بنی اسرائیل<br /> #شدت و ماندگاری رنج مرگ تا سالیان دراز<br /> #اثر هول و فزع و ترس مرگ و قبر در چهره شخص<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1375402 2026-06-07T05:09:17Z

<p>انزابی: /* نمایه ها= */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا زندان مومن <br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با دنیا /دنیا زندان مومن، قبر خانه مومن و بهشت جایگاه مومن<br /> #معاد/موت/قبر/قبر خانه مومن<br /> #معاد/بهشت و جهنم / بهشت جایگاه مومن<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #ایمان و کفر/رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #معاد/موت/قبر/قبر زندان کافر <br /> #معاد/بهشت و جهنم /آتش جایگاه کافر <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #دنیا زندان مومن <br /> #قبر خانه مومن<br /> #بهشت جایگاه مومن<br /> #دنیا بهشت کافر<br /> #قبر زندان کافر <br /> #آتش جایگاه کافر<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/موت/ تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #معاد/جزای اعمال/کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #معاد/جزای اعمال/ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #معاد/جزای اعمال /ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حال احتضار/رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/حال احتضار/درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #معاد/موت/احوالات حال احتضار <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار /رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #احوالات حال احتضار <br /> #رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح /درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #معاد/موت/قبض روح/ مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #شفاعت و سفارش /مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/قبض روح /عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #معاد/موت/گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/سرکشی و بررسی فرشته مرگ روزانه پنج بار از افراد <br /> #معاد/موت/ قبض روح /عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #معاد/تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #معاد/موت/تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #معاد/موت/قبض روح /اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #سرکشی فرشته مرگ روزانه پنج بار بر افراد <br /> #عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #نبوت خاصه / نبی اکرم ص/ سیره نبی اکرم ص/ عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدید چشم <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدی چشم <br /> #نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ توسل و زیارت قبور/.../ زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #توحید/ توسل وزیارت قبور/ ..../ زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع / دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع و استجابت آن<br /> #معاد/ امکان زنده شدن بعد از مرگ/ دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت یحیی ع /زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع /درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدائد موت/ بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #معاد-- مهدویت/امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع<br /> #بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1375323 2026-06-06T08:06:00Z

<p>انزابی: </p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا زندان مومن <br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با دنیا /دنیا زندان مومن، قبر خانه مومن و بهشت جایگاه مومن<br /> #معاد/موت/قبر/قبر خانه مومن<br /> #معاد/بهشت و جهنم / بهشت جایگاه مومن<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #ایمان و کفر/رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #معاد/موت/قبر/قبر زندان کافر <br /> #معاد/بهشت و جهنم /آتش جایگاه کافر <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #دنیا زندان مومن <br /> #قبر خانه مومن<br /> #بهشت جایگاه مومن<br /> #دنیا بهشت کافر<br /> #قبر زندان کافر <br /> #آتش جایگاه کافر<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/موت/ تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #معاد/جزای اعمال/کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #معاد/جزای اعمال/ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #معاد/جزای اعمال /ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حال احتضار/رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/حال احتضار/درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #معاد/موت/احوالات حال احتضار <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار /رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #احوالات حال احتضار <br /> #رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح /درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #معاد/موت/قبض روح/ مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #شفاعت و سفارش /مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/قبض روح /عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #معاد/موت/گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/سرکشی و بررسی فرشته مرگ روزانه پنج بار از افراد <br /> #معاد/موت/ قبض روح /عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #معاد/تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #معاد/موت/تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #معاد/موت/قبض روح /اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #سرکشی فرشته مرگ روزانه پنج بار بر افراد <br /> #عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #نبوت خاصه / نبی اکرم ص/ سیره نبی اکرم ص/ عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #امامت خاصه/ امام علی علیه السلام/ حالات شخصی/ فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدید چشم <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدی چشم <br /> #نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> #شدائد موت برای حاکم جائر<br /> #شدائد موت برای مال یتیم خور<br /> #شدائد موت برای شهادت دهنده باطل<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ توسل و زیارت قبور/.../ زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #توحید/ توسل وزیارت قبور/ ..../ زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع / دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع و استجابت آن<br /> #معاد/ امکان زنده شدن بعد از مرگ/ دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت یحیی ع /زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع /درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدائد موت/ بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #معاد-- مهدویت/امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> ====نمایه ها=====<br /> #زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع<br /> #بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1375312 2026-06-06T07:40:38Z

<p>انزابی: /* حدیث چهل و هفتم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا زندان مومن <br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با دنیا /دنیا زندان مومن، قبر خانه مومن و بهشت جایگاه مومن<br /> #معاد/موت/قبر/قبر خانه مومن<br /> #معاد/بهشت و جهنم / بهشت جایگاه مومن<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #ایمان و کفر/رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #معاد/موت/قبر/قبر زندان کافر <br /> #معاد/بهشت و جهنم /آتش جایگاه کافر <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #دنیا زندان مومن <br /> #قبر خانه مومن<br /> #بهشت جایگاه مومن<br /> #دنیا بهشت کافر<br /> #قبر زندان کافر <br /> #آتش جایگاه کافر<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/موت/ تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #معاد/جزای اعمال/کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #معاد/جزای اعمال/ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #معاد/جزای اعمال /ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حال احتضار/رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/حال احتضار/درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #معاد/موت/احوالات حال احتضار <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار /رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #احوالات حال احتضار <br /> #رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح /درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #معاد/موت/قبض روح/ مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #شفاعت و سفارش /مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/قبض روح /عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #معاد/موت/گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/سرکشی و بررسی فرشته مرگ روزانه پنج بار از افراد <br /> #معاد/موت/ قبض روح /عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #معاد/تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #معاد/موت/تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #معاد/موت/قبض روح /اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #سرکشی فرشته مرگ روزانه پنج بار بر افراد <br /> #عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> ====انزابی====<br /> الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> #بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدی چشم <br /> #نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ توسل و زیارت قبور/.../ زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #توحید/ توسل وزیارت قبور/ ..../ زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع / دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع و استجابت آن<br /> #معاد/ امکان زنده شدن بعد از مرگ/ دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت یحیی ع /زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #نوبت خاصه/ حضرت عیسی ع /درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ شدائد موت/ بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #معاد-- مهدویت/امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> ====نمایه ها=====<br /> #زیارت قبور توسط انبیاء ع <br /> #زیارت قبر حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #دعا برای زنده شدن حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع <br /> #زنده شدن حضرت یحیی ع با دعای حضرت عیسی ع <br /> #درخواست موانست حضرت یحیی ع توسط حضرت عیسی ع<br /> #بقاء اثر حرارت و شدائد موت <br /> #امکان برگشت به دنیا (رجعت)- عدم درخواست بیهوده توسط انبیاء ع<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1372185 2026-05-17T14:53:03Z

<p>انزابی: /* حدیث چهل و ششم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا زندان مومن <br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با دنیا /دنیا زندان مومن، قبر خانه مومن و بهشت جایگاه مومن<br /> #معاد/موت/قبر/قبر خانه مومن<br /> #معاد/بهشت و جهنم / بهشت جایگاه مومن<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #ایمان و کفر/رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #معاد/موت/قبر/قبر زندان کافر <br /> #معاد/بهشت و جهنم /آتش جایگاه کافر <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #دنیا زندان مومن <br /> #قبر خانه مومن<br /> #بهشت جایگاه مومن<br /> #دنیا بهشت کافر<br /> #قبر زندان کافر <br /> #آتش جایگاه کافر<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/موت/ تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #معاد/جزای اعمال/کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #معاد/جزای اعمال/ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #معاد/جزای اعمال /ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حال احتضار/رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/حال احتضار/درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #معاد/موت/احوالات حال احتضار <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار /رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #احوالات حال احتضار <br /> #رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح /درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #معاد/موت/قبض روح/ مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #شفاعت و سفارش /مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/قبض روح /عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #معاد/موت/گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/سرکشی و بررسی فرشته مرگ روزانه پنج بار از افراد <br /> #معاد/موت/ قبض روح /عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #معاد/تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #معاد/موت/تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #معاد/موت/قبض روح /اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #سرکشی فرشته مرگ روزانه پنج بار بر افراد <br /> #عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> ====انزابی====<br /> الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> #بیماری چشم امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #عیادت پیامبر ص از حضرت علی ع به هنگام بیماری چشم ایشان <br /> #فریاد امیر مومنان علی علیه السلام از درد شدی چشم <br /> #نحوه نزول فرشته مرگ بر قبر کافر<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1372184 2026-05-17T14:48:02Z

<p>انزابی: /* حدیث چهل و چهارم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا زندان مومن <br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با دنیا /دنیا زندان مومن، قبر خانه مومن و بهشت جایگاه مومن<br /> #معاد/موت/قبر/قبر خانه مومن<br /> #معاد/بهشت و جهنم / بهشت جایگاه مومن<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #ایمان و کفر/رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #معاد/موت/قبر/قبر زندان کافر <br /> #معاد/بهشت و جهنم /آتش جایگاه کافر <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #دنیا زندان مومن <br /> #قبر خانه مومن<br /> #بهشت جایگاه مومن<br /> #دنیا بهشت کافر<br /> #قبر زندان کافر <br /> #آتش جایگاه کافر<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/موت/ تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #معاد/جزای اعمال/کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #معاد/جزای اعمال/ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #معاد/جزای اعمال /ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حال احتضار/رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/حال احتضار/درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #معاد/موت/احوالات حال احتضار <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار /رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #احوالات حال احتضار <br /> #رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح /درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #معاد/موت/قبض روح/ مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #شفاعت و سفارش /مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #معاد/موت/قبض روح /عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #معاد/موت/گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #معاد/موت/فرشته مرگ/سرکشی و بررسی فرشته مرگ روزانه پنج بار از افراد <br /> #معاد/موت/ قبض روح /عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #معاد/تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #معاد/موت/تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #معاد/موت/قبض روح /اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #درخواست رسول خدا ص از فرشته مرگ برای مدارا کردن با صحابی در حال مرگ به دلیل مومن بودنش <br /> #مکالمه رسول اکرم ص با فرشته مرگ <br /> #مومن مورد سفارش و شفاعت رسول خدا ص جهت مدارا هنگام قبض روح <br /> #عدم عجله در قبض روح افراد از زمان مقرر توسط فرشته مرگ<br /> #اجر داشتن صبر بر مرگ اطرافیان<br /> #گناه بودن جزع و عدم صبر بر مرگ اطرافیان <br /> #سرکشی فرشته مرگ روزانه پنج بار بر افراد <br /> #عدم قدرت قبض روح توسط فرشته مرگ مگر با امر الهی <br /> #تفحص و بررسی فرشته مرگ از حال افراد<br /> #تلقین شهادتین و جلوگیری از القاء شیطان هنگام مرگ توسط فرشته مرگ برای کسی که مواظب وقت نماز است <br /> #اثر مواظبت از وقت نماز به هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1372183 2026-05-17T14:17:39Z

<p>انزابی: /* حدیث چهل سوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا زندان مومن <br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با دنیا /دنیا زندان مومن، قبر خانه مومن و بهشت جایگاه مومن<br /> #معاد/موت/قبر/قبر خانه مومن<br /> #معاد/بهشت و جهنم / بهشت جایگاه مومن<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #ایمان و کفر/رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #معاد/موت/قبر/قبر زندان کافر <br /> #معاد/بهشت و جهنم /آتش جایگاه کافر <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #دنیا زندان مومن <br /> #قبر خانه مومن<br /> #بهشت جایگاه مومن<br /> #دنیا بهشت کافر<br /> #قبر زندان کافر <br /> #آتش جایگاه کافر<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/موت/ تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #معاد/جزای اعمال/کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #معاد/جزای اعمال/ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #معاد/جزای اعمال /ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حال احتضار/رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #معاد/موت/حال احتضار/درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #معاد/موت/احوالات حال احتضار <br /> #معاد/ موت/ حال احتضار /رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رویت بهشت برای محتضر هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> #درخواست برگشت به دنیا با رویت بهشت برای خبر دادان به اطرافیان توسط محتضر <br /> #احوالات حال احتضار <br /> #رد درخواست برگشت به دنیا هنگام رسیدن جان به حلقوم<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1372182 2026-05-17T14:10:16Z

<p>انزابی: /* حدیث چهل دوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا زندان مومن <br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با دنیا /دنیا زندان مومن، قبر خانه مومن و بهشت جایگاه مومن<br /> #معاد/موت/قبر/قبر خانه مومن<br /> #معاد/بهشت و جهنم / بهشت جایگاه مومن<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #ایمان و کفر/رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #معاد/موت/قبر/قبر زندان کافر <br /> #معاد/بهشت و جهنم /آتش جایگاه کافر <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #دنیا زندان مومن <br /> #قبر خانه مومن<br /> #بهشت جایگاه مومن<br /> #دنیا بهشت کافر<br /> #قبر زندان کافر <br /> #آتش جایگاه کافر<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> # معاد/موت/ تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #معاد/جزای اعمال/کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #معاد/جزای اعمال/ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #معاد/جزای اعمال /ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> # تمام خیر و شر حقیقی بعد از موت <br /> #کفایت قرآن در بیان عواقب اعمال <br /> #ذکر و تبیین پاداش صالحین در قرآن <br /> #ذکر و تفصیل عقاب فاسقین در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1372181 2026-05-17T14:04:55Z

<p>انزابی: </p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا زندان مومن <br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با دنیا /دنیا زندان مومن، قبر خانه مومن و بهشت جایگاه مومن<br /> #معاد/موت/قبر/قبر خانه مومن<br /> #معاد/بهشت و جهنم / بهشت جایگاه مومن<br /> #عالم/ رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #ایمان و کفر/رابطه دنیا با انسان ها/دنیا بهشت کافر<br /> #معاد/موت/قبر/قبر زندان کافر <br /> #معاد/بهشت و جهنم /آتش جایگاه کافر <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #دنیا زندان مومن <br /> #قبر خانه مومن<br /> #بهشت جایگاه مومن<br /> #دنیا بهشت کافر<br /> #قبر زندان کافر <br /> #آتش جایگاه کافر<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1371169 2026-05-14T09:49:53Z

<p>انزابی: /* حدیث چهلم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/ سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #معاد/موت/ فرشته مرگ/سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #اصحاب / سلمان فارسی/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> #ایمان و کفر/ مومن/ موت مومن/مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت سلمان فارسی از اصحاب مریضش <br /> #سفارش سلمان فارسی به فرشته مرگ برای مدارا با صحابی اش <br /> #کلام فرشته مرگ با سلمان فارسی <br /> #مدارای همیشگی فرشته مرگ با مومنان<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1371167 2026-05-14T09:40:54Z

<p>انزابی: /* حدیث سی و نهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/ تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/موت/تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ فرشته مرگ/ چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ موت/ سکرات موت/ آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #معاد/ با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> #اعمال مستحبی/ روزه ماه رجب/با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تاثیر 24 روز روزه ماه رجب در کیفیت ملاقات با فرشته مرگ<br /> #چگونگی تمثّل فرشته مرگ برای روزه دار ماه رجب<br /> #آسان شدن سکرات موت برای روزه دار ماه رجب<br /> #با طراوت ماندن جسد روزه دار ماه رجب تا ورود به حوض نبی اکرم ص<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1371162 2026-05-14T09:26:40Z

<p>انزابی: /* حدیث سی و هشتم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #معاد/ موت/ حالات مومن در قبض روح/ بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت قبض روح مومن توسط فرشتگان مرگ<br /> #نحوه ایستادن فرشته مرگ نزد مومن هنگام قبض روح<br /> #اظهار تسلیم مومن جهت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> #بشارت بهشت برای مومن از طرف فرشته مرگ هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1371161 2026-05-14T09:22:47Z

<p>انزابی: /* حدیث سی و هفتم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کمک فرشته مرگ برای آرام گرفتن میت به هنگام مرگ<br /> #آرام گرفتن میت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1371160 2026-05-14T09:17:27Z

<p>انزابی: /* حدیث سی و ششم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ استقامت مومن/ استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #ولایت و امامت/ استقامت در مسیر ولایت/استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #معاد/ موت/ قبض روح و مرگ مومن/ چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #معاد/ موت/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #امامت و ولایت/ شیعان/ عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #استقامت در راه خدا همان استقامت در ولایت امیرمومنان علی علیه السلام است<br /> #نزول ملائکه برای کسانی که در راه خدا وولایت استقامت کردند، هنگام مرگ است.<br /> #چگونگی بشارت فرشتگان به هنگام مرگ برای کسانی که در راه خدا و ولایت استقامت کرده اند.<br /> #نعمت های بهشتی برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> #عنایات خداوند غفور و رحیم برای کسانی که در راه خدا و وولایت استقامت کرده اند<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1371157 2026-05-14T09:10:12Z

<p>انزابی: /* حدیث سی و پنجم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/قبض روح/ برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #معاد/موت/قبض روح/تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #معاد/موت/قبض روح/ رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #برگشت روح مومن برای تسهیل در قبض روح او<br /> #تلقّی اشتباه مردم از سختی یا راحتی قبض روح مومن<br /> #عدم برگشت و قبض روح یکباره کسی که مورد خشم خداوند است<br /> #تلقی اشتباه مردم از راحتی یا سختی قبض روح کافر<br /> #رحمت و رأفت الهی در قبض روح مومن<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1371148 2026-05-14T08:21:23Z

<p>انزابی: /* انزابی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/کراهت از مرگ/ عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #امامت/ رابطه امام و امت/ حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ احتضار مومن/ خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/ حالاحتضار/ احتضار کافر/ پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ<br /> #امامت/ رابطه امام و کافران/پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/ قبض روح کافر/قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/ موت/ مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1370513 2026-05-10T15:11:20Z

<p>انزابی: </p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه مرگ مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ مومن/نشانه های خروح روح از بدن مومن، سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #معاد/موت/مرگ کافر/نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #ایمان و کفر/..../هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #از نشانه های مومن هنگام مرگ<br /> #هنگامه مرگ مومن <br /> #نشانه های خروح روح از بدن مومن سفیدی صورت، عرق پیشانی و اشک چشم<br /> #نشانه های خروج روح از بدن کافر <br /> #هنگامه خروج روح از بدن کافر<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1370509 2026-05-10T14:55:58Z

<p>انزابی: /* انزابی */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اخلاق /تبعیت از دنیا و آخرت/دنیا زدگی /اوصاف شخص دنیا زده <br /> #اخلاق/..../دنیازدگی/ خصوصیت شخص دنیا زده/تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #معاد/موت/مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #معاد/موت/عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #معاد/موت/خصوصیات مرگ/ غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> # معاد/موت/حال احتضار/جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/ تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #معاد/موت/حال احتضار/ از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #معاد/موت/حال احتضار/پابند بودن گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اخلاق /جمع اموال در دنیا/اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #معاد/موت/حال احتضار/در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #معاد/موت/حال احتضار/بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #معاد/موت/حال احتضار/از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #معاد/موت/حال احتضار/مراحل نفوذ مرگ /تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/ وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر <br /> #معاد/موت/حالات پس از مرگ/محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1370507 2026-05-10T14:46:11Z

<p>انزابی: /* حدیث سی و سوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> خطبه 109 نهج البلاغه <br /> #اوصاف شخص دنیا زده <br /> #تابع دنیا بودن و عدم اجتناب از نواهی الهی ، توسط شخص دنیا زده <br /> #مرگ، افراد را ناگهانی در می یابد <br /> #عدم امکان پس زدن یا برگشت از مرگ <br /> #مجهول بودن مرگ برای عده ای <br /> #با مرگ ، از دنیایی که برای خود امن می پنداشتند جدا می شوند<br /> #با مرگ به وعده گاه اخروی قدم می گذارند <br /> #غیر قابل توصیف بودن حادثه مرگ <br /> #توصیف حال احتضار و قبض روح توسط امیرمومنا علی علیه السلام<br /> #جمع بین سستی حال مرگ و حسرت فوت و از دست رفتن در حال احتضار <br /> #سست شدن اعضای بدن در حال احتضار <br /> #تغییر رنگ (رنگ پریدگی) در حال احتضار<br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن با نفوذ بیشتر مرگ در حال احتضار <br /> #پایداری حالت نگاه کردن و شنیدن و مقداری از قدرت عقل و فهم در لحظات اولیه احتضار <br /> #تفکر در حال احتضار در مورد اینکه عمرش را صرف چه چیز کرده و چقدر دغدعه جمع اموال از راه حلال و حرام داشته است <br /> #پایبندی گناه جمع اموال در حال احتضار <br /> #آگاهی محتضر بر جدا شدن او از اموالش<br /> #اموال جمع شده در دنیا و لذت و بهره اش را دیگران می برند <br /> #در رهن و گرو اموال بودن فرد در حال احتضار <br /> #حسرت خوردن هنگام مرگ و احتضار از روی پشیمانی <br /> #بی میل شدن به امور مورد علاقه در دنیا هنگام مرگ و احتضار ، (برای کسی که در حال مرگ بصیرتی پیدا کرده )<br /> #نفوذ تدریجی مرگ در حال احتضار از جسد از پاها به طرف زبان و گوش <br /> #از دست دادن توانایی سخن گفتن و شنیدن در واپسین لحظات احتضار <br /> #قدرت بر دیدن اطرافیان در مراحل واپسین احتضار و مرگ <br /> #از دست دادن قوه بینایی، آخرین مرحله احتضار پیش از قبض روح <br /> #تبدیل شدن به تکه گوشت (جیفه) بعد از خروج روح از بدن <br /> #وحشت اطرافیان از بدن بدون روح بعد از خروج روح <br /> #انتقال به قبر بعد از مرگ <br /> #تسلیم کردن شخص به عملش (تبعات عمل) پس از انتقال به قبر محرومیت از زیارت شخص پس از انتقال به قبر تا سرآمدن دنیا و زمان جهان (قیامت<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1370359 2026-05-10T01:42:34Z

<p>انزابی: /* حدیث سی و دوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عدم کراهت مومن از قبض روحش <br /> #حضور فرشته مرگ بر سر مومن و جزع او<br /> #فرشته مرگ بهترین و مهربان ترین شخص به فرد مومن هنگام مرگ <br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام بر سر مومن محتضر و تهلیل دادن وی (تلقین کلمه لااله الا الله)<br /> #خوشحالی مومن از دیدن اهل بیت علیهم السلام به هنگام احتضار و مرگ <br /> #پشت کردن کافر به اهل بیت علیهم السلام هنگام مرگ <br /> #قبض روح کافر و فراخواندن روحش از طرف پشت سر <br /> #قبض روح مومن از طرف مقابل و پیش روی<br /> #خطاب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه به مومن هنگام مرگ <br /> #مخیر کردن مومن هنگام مرگ به برگشت به دنیا یا مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1370347 2026-05-09T18:21:47Z

<p>انزابی: </p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #امامت/رابطه امام و مومن اهل ولایت /حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #معاد/موت/مرگ مومن/رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #معاد/موت/مرگ مومن/انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #انسان/ مراتب نفس/معنای نفس مطمئنه/نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #ایمان و کفر/ جایگاه مومن /داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #معاد/موت/جایگاه مومن بعد از مرگ/بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1370343 2026-05-09T18:13:26Z

<p>انزابی: /* حدیث سی و یکم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #عدم کراهت مومن بابت خروج مرگ و روح از بدنش <br /> #علت عدم کراهت مومن از مرگ<br /> #حضور چهارده معصوم علیهم السلام و چهار فرشته مقرب بالای سر مومن هنگام مرگ <br /> #رفق و مدارا هنگام مرگ برای محبان علی و اولاد علی علیهم السلام<br /> #رفق و مدارای فرشته مرگ برتر از مدارای پدر با فرزند و رفیق بر رفیق <br /> #رهایی و امان از عذاب مرگ و بعد از مرگ به جهت حب محمد و آل محمد ع و ولایت علی و ذریه او علیهم السلام<br /> #چشم گشودن و نظاره مومن اهل ولایت اهل بیت ع به درهای بهشت که برایش بعد از مرگ باز می شود<br /> #خطاب به مومن اهل ولایت هنگام مرگ که آیا می خواهد به رفقایش در بهشت ملحق بشود یا به دنیا بازگردد<br /> #انتخاب الحاق به رفقا و ارتحال از دنیا توسط مومن اهل ولایت به هنگام مرگ <br /> #نفس مطمئنه به محمد و آل محمد علیهم السلام<br /> #نفس مطمئنه مومن ، راضی به ولایت مرضی به ثواب <br /> #داخل شدن در زمره بندگان الهی در معیت محمد و آل محمد علیهم السلام برای مومن اهل ولایت <br /> #بهشت غیر مشوب برای مومن اهل ولایت و صاحب نفس مطمئنه<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1369499 2026-05-05T07:41:35Z

<p>انزابی: /* حدیث سی‌ام */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/ گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #.../ اشتیاق و علاقه رسول خدا ص و امیرمومنان علی علیه السلام به همدیگر/اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #امامت/ جایگاه اهل بیت علیهم السلام در آخرت/وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #معاد/ جایگاه افراد در آخرت/ حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #معاد/ موت/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #ایمان و کفر- امامت/ شیعه/ حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا، هنگام موت و در آخرت<br /> #معاد- ایمان و کفر/ موت/ قبض روح/ چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه با صدای بلند امیرمومنان علی علیه السلام در اشتیاق دیدار رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #اشتیاق دیدار امیرمؤمنان علی علیه السلام از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله<br /> #وفای به وعده از سوی خداوند درمورد درجات عالی در علیین برای امیرمؤمنان علی و همسر و فرزندان وذریه ایشان علیهم السلام<br /> #حال و منزلت شیعیان اهل بیت علیهم السلام در آخرت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام هنگام موت<br /> #حال شیعیان اهل بیت علیهم السلام در دنیا<br /> #چگونگی قبض روح شیعه ایی که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام دارد، همانند خوردن آب سرد درگرمای تابستان<br /> #چگونگی مرگ سایر شیعیان که محبت شدید به اهل بیت علیهم السلام ندارند<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1369452 2026-05-05T06:46:09Z

<p>انزابی: /* حدیث بیست و نهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید - ایمان و کفر/رابطه خدا با خلق/ رضایت خداوند از بنده مومن<br /> #ایمان و کفر/ .../ ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ایمان و کفر/.../ بندگی/ محبوبیت نزد خداوند/ ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/ نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کرامت الهی بر مومن به هنگام مرگ/ ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #ایمان و کفر/ .../عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #رضایت خداوند از بنده<br /> #ثمره رضایت خداوند از بنده<br /> #ابتلائات موجب تطهیر و محبوبیت بنده نزد خداوند می شود.<br /> #نزول پانصد فرشته برای قبض روح بنده همراه با هدایا و بشارت<br /> #ناراحتی ابلیس از کرامت خداوند به بنده اش به هنگام مرگ<br /> #عدم اطاعت بنده مومن از ابلیس و لشکریانش و نا امیدی آنها از او<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1369439 2026-05-05T06:29:59Z

<p>انزابی: /* حدیث بیست و هشتم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ هولناک بودن حال محتضر<br /> #معاد/ موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / نظاره روح میت از بالای نعش <br /> #معاد/موت/ حالات بعداز قبض روح و مرگ / هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ /خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> #معاد/موت/حالات بعداز قبض روح و مرگ / کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> =====نمایه ها=====<br /> #هولناک بودن حال محتضر<br /> #نظاره روح میت از بالای نعش <br /> # هشدار میت به اطرافیان بر اینکه دنیا شما را به بازی نگیرد<br /> #هشدار میت به اطرافیان بر اجتناب از جمع مال از حلال و غیرحلال<br /> #عبرت قرار دادن میت خودش را برای بازماندگان<br /> #خطاب فرشتگان کاتب اعمال هنگام مرگ، بر میت <br /> # کلام فرشتگان کاتب اعمال صالح یا غیرصالح با میت<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1369425 2026-05-05T06:20:42Z

<p>انزابی: /* حدیث بیست و هفتم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید- ایمان و کفر/ رابطه خداوند و خلق- لطف خداوند بر بنده مومن/ لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #معاد/ نجات از عذاب/ امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #ایمان و کفر/ نجات اهل ایمان/ عوامل تطهیر کننده مومن/ فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لطف الهی بر ایجاد عواملی در دنیا جهت تطهیر گناهان مومن<br /> #امید نجات مومن اهل ولایت و عدم امید نجات ناصبی<br /> #فقر یا مریضی مومن اهل ولایت به جهت تطهیر او از گناهان<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ<br /> # قبض روح<br /> # حضور فرشتگان در کنار محتضر<br /> # کیفیت حضور فرشتگان بر بالین محتضر<br /> # فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # ماموریت فرشته بشارت دهنده به مومن<br /> # اجازه الهی به محتضر جهت وداع با اهل بیتش<br /> # حضور جبرئیل نزد مومن محتضر<br /> # کیفیت حضور ملک الموت بر بالین مومن محتضر<br /> # حضور میکائیل با جمعی از فرشتگان بر بالین مومن محتضر<br /> # گفتگوی جبرئیل با مومن محتضر<br /> # گفتگوی میکائیل با مومن محتضر<br /> # درخواست میکائیل از جبرئیل بر بالین مومن محتضر<br /> # اختیار بهشت توسط مومن محتضر<br /> # امر الهی به ملک الموت بر مدارا با مومن محتضر<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1369419 2026-05-05T06:14:54Z

<p>انزابی: /* حدیث بیست و ششم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ گناه/ امور تطهیرکننده از گناه/ ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/ تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #گناه/ آثار گناه- تطهیر از گناه/شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #معاد/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #.../ بندگی/ لقاء الله / لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ شرط ورود به بهشت/ دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ابتلای به گرفتاری در جسم برای کفاره گناهانش<br /> #تنگی در رزق به جهت کفاره گناهان<br /> #شدت و سختی هنگام مرگ به جهت کفاره گناهان <br /> #لزوم تطهیر از گناهان برای رفتن به پیشگاه خداوند<br /> #دخول به بهشت به جهت حضور بدون گناه در پیشگاه خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1369411 2026-05-05T06:04:22Z

<p>انزابی: /* حدیث بیست و پنجم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن / لزوم حفظ عزت مومن/ اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #ایمان و کفر/ ارزش مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ تردد خداوند در موت مومن<br /> #توحید/ رابطه خداو خلق/ حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #معاد/ موت/ کراهت از موت توسط مومن<br /> #ایمان و کفر/دعا/استجابت دعای مومن/ استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان/ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #توحید- ایمان و کفر/ غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #ایمان و کفر/ انس با ایمان/ ثمره انس با ایمان/ انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #اعلام جنگ از طرف خداوند به کسی که قصد ذلیل کردن مومنی را دارد.<br /> #تردد خداوند در موت مومن<br /> #حب لقاء بنده از سوی خداوند<br /> #کراهت از موت توسط مومن<br /> #استجابت دعای مومن در جایی که برایش خیر است<br /> #ارزش یک مومن بر تمام مخلوقات<br /> #غنی کردن بنده مومن از تمام مخلوقات توسط خداوند<br /> #مأنوس کردن مومن باایمانش از سوی خداوند<br /> #انس با ایمان، ترس و وحشت از دیگران را از بین می برد.<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1369405 2026-05-05T05:52:02Z

<p>انزابی: /* حدیث بیست و چهارم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ حب لقاء بنده از طرف خداوند<br /> #معاد/ موت/ حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #معاد/ موت/ کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #توحید/ رابطه خدا با خلق/ ارزش مومن نزد خدا/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/ ارزش ایمان نزد خداوند/برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایمان و کفر/انس مومن با ایمان/ ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #تردد خداوند در قبض روح مومن<br /> #حب لقاء بنده از طرف خداوند <br /> #کراهت موت توسط بنده مومن<br /> #برتری یک مومن بر تمام مخلوقات برای خداوندسبحان<br /> #ایجاد انس بی نیاز کننده مومن با ایمانش از سوی خداوند<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1369399 2026-05-05T05:40:49Z

<p>انزابی: /* حدیث بیست و دوم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #معاد/موت/ گریه هنگام وفات/گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #اخلاق-احکام شرعی.../ جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # اخلاق- احکام شرعی .../جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #گریه امام حسن مجتبی علیه السلام هنگام وفات<br /> #گریه امام معصوم هنگام وفات بخاطر هول مطلع و جدایی از دوستان<br /> #جایز بودن گریه بر هول مطلع <br /> # جایز بودن گریه بخاطر جدایی از دوستان<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1369397 2026-05-05T05:34:37Z

<p>انزابی: /* حدیث بیستم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #معاد/ موت/اوصاف لحظه مرگ/ لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #معاد/موت/ خاصیت مرگ/ سوق و بازگشت با مرگ بسوی پروردگار عالم <br /> #انسان/.../مسیر رشد و هدف انسان/ گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است. <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> '''#قیل من راق: دو نوع معنا شده: راق به معنای طبیب و رقیه دهنده(این روایت): یعنی گفته می شود (توسط اطرافیان محتضر یا خود او)چه کسی او را درمان می کند- راق به معنای بالا برنده: یعنی گفته می شود چه کسی او را بالا می برد، ملائکه رحمت یا ملائکه عذاب'''<br /> #محتضر دنبال درمان گر رنج مرگ یا دفع کننده آن است.<br /> #لحظه مرگ، لحظه جدایی از اهل و دوستان<br /> #لحظه مرگ، لحظه درهم پیچیده شدن دنیا با آخرت (تلاقی دنیا با آخرت- تمام شدن دنیا با ورود به آخرت)<br /> #سوق و بازگشت، بسوی پروردگار عالم <br /> #گردیدن و صیرورت انسان و موجودات به سوی پروردگار است.<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1369381 2026-05-05T05:17:10Z

<p>انزابی: /* حدیث نوزدهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد- اخلاق/ شدیدترین ساعات بنی آدم/لزوم مراقبه برای نجات یافتن در شدائد<br /> #معاد/لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #معاد/امکان نجات در مواطن شدت و سختی/ مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> #معاد/ برزخ/ برزخ کجاست؟<br /> #معاد/برزخ/ برزخ همان قبر است <br /> #معاد/ قبر- برزخ/زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #معاد/ برزخ-قبر/قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #فرشتگان/ علم فرشتگان/ علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #شدیدترین ساعات بنی آدم<br /> #لحظات دیدن فرشته مرگ، لحظات وارد شدن در قبر، لحظات ایستادن در پیشگاه الهی، '''سه ساعت شدید و سخت بنی آدم'''<br /> #مواطن نجات بنی آدم، نجات هنگام مرگ از شدت و سختی، نجات در لحظه ایی که در قبر قرار داده می شود، نجات هنگام وارد شدن مردم به صراط، نجات هنگامی که مردم در پیشگاه الهی ایستاده اند<br /> # برزخ کجاست؟<br /> #برزخ همان قبر است <br /> #زندگی تنگ برای برخی در برزخ و قبر<br /> #قبر می تواند باغی از باغهای بهشت یا چاله ای از چاله های جهنم باشد<br /> #علم ساکنان آسمان به بهشتی یا جهنمی بودن افراد<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1369375 2026-05-05T05:02:26Z

<p>انزابی: /* حدیث هجدهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #معاد/موت - بعث / توصیف روز مرگ - روز بعث/ روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ /وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #انبیاء/.../ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #انبیاء/.../سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #معاد/ایمن ماندن از وحشت مرگ و بعث/ سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> =====نمایه ها=====<br /> #وحشتناک ترین مواطنی که مردم وارد آن می شوند.<br /> #روز متولد شدن از مادر و دیدن دنیا، روز مرگ و دیدن آخرت، روز بعث و دیدن احکامی که در دنیا ندیده، سه موطن وحشتناک خلق<br /> #وحشتناک بودن مرگ و دیدن آخرت برای برخی مردم<br /> #سلام خداوند و بر حضرت یحیی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث در قرآن<br /> #سلام خداوند و بر حضرت عیسی علیه السلام و ایمن کردن او در سه موطن تولد و موت و بعث درقرآن<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%82%D8%AA%DB%8C/%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA_%D9%88_%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D9%85%D8%A7_%D9%8A%D9%84%D8%AD%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%81%D8%B1_%D8%B9%D9%86%D8%AF%D9%87&diff=1369335 2026-05-04T17:39:28Z

<p>انزابی: /* حدیث هفدهم */</p> <hr /> <div>'''[[کاربر:لیاقتی/فهرست بحار|فهرست بحار]]'''<br /> <br /> '''باب 6''' <br /> <br /> '''سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده‏'''<br /> <br /> == آيات == <br /> ===آیه اول=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصِيراً}} سوره نساء، آیه97<br /> <br /> كسانى كه با پشت سر افكندن معارف الهى و احكام دين بر خود ستم كرده‏ اند، هنگامى كه فرشتگان جانشان را مى ‏گيرند به آنان مى‏ گويند: در چه حال بوديد؟ چرا به دين الهى پاى‏بند نبوديد؟ مى ‏گويند: ما در اين سرزمين تحت سيطره كفر و شرك، ناتوان شمرده شده بوديم. فرشتگان مى ‏گويند: مگر زمين خدا گسترده نبود كه در آن هجرت كنيد و به سرزمينى برويد كه بتوانيد دين خود را نگه داريد؟ ازاين‏ رو آنان جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشتگاهى است‏<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله تَوَفَّاهُمُ أي تَقْبِضُ أَرْوَاحَهُمْ الْمَلائِكَةُ ملك الموت أو ملك الموت و غيره فإن الملائكة تتوفى و ملك الموت يتوفى و الله يتوفى و ما يفعله ملك الموت أو الملائكة يجوز أن يضاف إلى الله تعالى إذا فعلوه بأمره و ما تفعله الملائكة جاز أن يضاف إلى ملك الموت إذا فعلوه بأمره فِيمَ كُنْتُمْ أي في أي شي‏ء كنتم من دينكم على وجه التقرير لهم و التوبيخ لفعلهم قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ يستضعفنا أهل الشرك بالله في أرضنا و بلادنا و يمنعوننا من الإيمان بالله و اتّباع رسوله}} <br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 146<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازخواست انسان توسط فرشتگان هنگام مرگ<br /> # پرسش فرشتگان از ظالمان در لحظه مرگ<br /> # سکرات مرگ ستمکاران به خود<br /> # مرگ ترک‌ کنندگان هجرت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ادعای مستضعف بودن هنگام مرگ<br /> # وسعت زمین خدا برای هجرت<br /> # جهنم سرانجام ترک‌کنندگان هجرت<br /> # ناپذیرفتنی بودن عذر استضعاف<br /> # مسئولیت انسان در تغییر وضعیت<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # سرزنش زندگی در دیار کفر برغم امکان هجرت از آنجا در هنگام قبض روح<br /> # ماندن در دیار کفر برغم امکان هجرت، نوعی ستم بر خویش <br /> # دوزخ جایگاه کسانی که در دیار کفر باقی مانده و بر خود ستم کنند<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ سوال و جواب هنگام مرگ/ مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #معاد/ موت/ احوال دسته های مختلف مردم/مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #دین/اهمیت حفظ دین فردی و اجتماعی/ لزوم هجرت برای حفظ دین الهی (ظاهرا دین فردی)<br /> #دین/اهمیت حفظ دین و التزام به آن/ عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #ولایت/ ولایت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار/ لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #معاد/ جهنم/ اهل جهنم/ جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #معاد/جهنم/ اهل جهنم/جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #معاد/ جهنم/ دلایل ورود به جهنم/ چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ علت منزل کردن در جهنم/ دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ کسانی که به جهت بی دینی به خودشان ظلم کرده اند<br /> #لزوم هجرت برای حفظ دین الهی<br /> #عدم کفایت سیطره کفار و مشرکان برای عدم التزام به دین الهی<br /> #لزوم خروج از ولایت و حکومت کفار با هجرت <br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که دین خود را حفظ نکردند.<br /> #جایگاه آتش جهنم برای کسانی که با وجود امکان هجرت از تحت سیطره کفار خارج نشوند.<br /> #چرایی گرفتاری کسانی که به دلیل بی دینی بر خودشان ظلم کردند، در آتش جهنم (مصیر و صیرورت)<br /> #دگرگونی هویتی موجب منزل کردن در آتش می شود.<br /> <br /> ===آیه دوم=== <br /> {{متن قرآن|وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ}}سوره انفال، آیه 50.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...وَ لَوْ تَرى‏ يا محمد إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ أي يقبضون أرواحهم عند الموت يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ يريد أستاههم و لكن الله سبحانه كنى عنها و قيل وجوههم ما أقبل منهم و أدبارهم ما أدبر منهم و المراد يضربون أجسادهم من قدامهم و من خلفهم و المراد بهم قتلى بدر و قيل معناه سيضربهم الملائكة عند الموت وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ أي و تقول الملائكة للكفار استخفافا بهم ذوقوا عذاب الحريق بعد هذا في الآخرة و قيل إنه كان مع الملائكة يوم بدر مقامع من حديد كلما ضربوا المشركين بها التهبت النار في جراحاتهم فذلك قوله وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ <br /> الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و قبض روح کافران<br /> # ضرب و شتم کافران توسط فرشتگان<br /> # عذاب سوزان کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # خشونت فرشتگان با کافران<br /> # آغاز عذاب کافران قبل از قیامت<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # فرشتگان مرگ، قبض کننده روح کفار<br /> # عذاب‌های اولیه کافران<br /> # عذاب برزخی کافران<br /> # سیلی بر صورت و پشت کافر، اولین عذاب وی<br /> # سختی احتضار و جان دادن کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/جهنم/ نوع عذاب کفار (چشیدن عذاب حریق و آتشین):: احتمال دارد این عذابب اولیه بعد از قبض روح مربوط به برزخ باشد که بلافاصله بعد از قبض روح شروع می شود و عذاب اصلی سخت تر در معاد باشد- احتمال دیگر اینکه چون آیات درصدد بیان احوال افراد در قیامت است پس بازگویی احوالات برزخ نیست. <br /> #ایمان و کفر/ آثار کفر ورزی/ بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #معرفت/ شهود احوال مومن و کافر / قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #کیفیت مرگ و قبض روح کفار توسط فرشتگان مرگ<br /> #نوع عذاب کفار(چشیدن عذاب حریق و آتشین)<br /> #بازتاب کفر ورزی در کیفیت برخورد فرشتگان مرگ هنگام قبض روح<br /> #قابلیت رؤیت حالات افراد هنگام مرگ و قبض روح توسط فرشتگان مرگ برای افراد خاص مانند پیامبرص <br /> <br /> ===آیه سوم=== <br /> {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.}} سوره یونس ، آیات 63 و 64<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|قال الطبرسي رحمه الله ...الَّذِينَ آمَنُوا أي صدقوا بالله و وحدانيته وَ كانُوا يَتَّقُونَ مع ذلك معاصيه <br /> لَهُمُ الْبُشْرى‏ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ قيل فيه أقوال.}}<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> #مرگ و حالات مؤمنان<br /> #بشارت به مؤمنان در دنیا و آخرت<br /> #رستگاری بزرگ مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> #تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> #آرامش مؤمنان هنگام مرگ<br /> #تغییرناپذیری وعده‌های الهی<br /> #کرامت مؤمنان نزد خداوند<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> #بشارت به مومنان در دنیا و آخرت<br /> #اهمیت ایمان و تقوا در کنار هم<br /> #بشارت در دنیا و آخرت همان رستگاری بزرگ<br /> #حتمی بودن وعده‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/نتیجه ایمان و کفر در دنیا و آخرت/ بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ توقیفیت و عدم تبدیل کلمات (تکوینی و تشریعی) الهی<br /> #معاد/بشارت دنیوی و اخروی برای مومنان و متقیان<br /> #.../بشارت دنیوی و اخروی، رستگاری عظیم<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت در دنیا و آخرت برای مومنان و اهل تقوا<br /> #توقیفیت کلمات تکوینی و تشریعی الهی<br /> #بشارت در دنیا و آخرت، رستگاری عظیم<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|أحدها أن البشرى في الحياة الدنيا هي ما بشرهم الله تعالى به في القرآن على‏ الكشف عن الساق و القيام على ساق، و قد يجوز أيضا أن يكون الساق هاهنا جمع ساقة كما قالوا: حاجة و حاج، و غاية و غاى، و الساقة: هم الذين يكونون في أعقاب الناس يحفزونهم على السير، و هذا في صفة أحوال الآخرة و سوق الملائكة للناس إلى القيامة، فكأنّه تعالى وصف الملائكة السابقين بالكثرة (بالكرة خ) حتى يلتف بعضهم ببعض من شدة الحفز و عنيف السير و السوق، و ممّا يقوى ذلك قوله تعالى: «إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ» و الوجه الأوّل أقرب، و هذا الوجه أغرب. انتهى.}} <br /> <br /> {{عربی|و قيل إن المؤمن يفتح له باب إلى الجنة في قبره فيشاهد ما أعد له في الجنة قبل دخولها {{متن قرآن|لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ}} أي لا خلف لما وعد الله و لا خلاف.}}<br /> <br /> {{عربی|الأعمال الصالحة و نظيره قوله تعالى: {{متن قرآن|وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ}} و قوله: {{متن قرآن|يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ}} و ثانيها أن البشارة في الحياة الدنيا بشارة الملائكة للمؤمنين عند موتهم {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} و ثالثها أنها في الدنيا الرؤيا الصالحة يراها المؤمن لنفسه أو ترى له و في الآخرة الجنة و هي ما تبشرهم الملائكة عند خروجهم من القبور و في القيامة إلى أن يدخلوا الجنة يبشرونهم بها حالا بعد حال و هو المروي عن أبي جعفر ع و روي ذلك في حديث مرفوع عن النبي ص.}}<br /> <br /> ===آیه چهارم=== <br /> {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ}} سوره فصلت، آیه30<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # نزول فرشتگان بر مؤمنان<br /> # استقامت در ایمان به خدا<br /> # بشارت بهشت به مؤمنان<br /> # آرامش‌بخشی فرشتگان به مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تحقق وعده‌های الهی<br /> # پاداش استقامت در دین<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # اهمیت استقامت در راه دین<br /> # نزول فرشتگان بر مومنان<br /> # بشارت به بهشت توسط فرشتگان به استقامت کنندگان در راه خدا<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/بهشت و جهنم/ بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ایمان و کفر/ایمان و استقامت/ ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #ایمان و کفر/ ثمرات ایمان و استقامت در راه خدا/ بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #بشارت به بهشت وعده داده شده برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> #ثمره ایمان و استقامت در را خدا<br /> #بشارت به عدم خوف و حزن و بهشت برای مومنان با استقامت در راه خدا<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|و في قوله تعالى: {{متن قرآن|تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ}} روي عن البراء «1» أنه قال: يوم يلقون ملك الموت لا يقبض روح مؤمن إلا سلم عليه و في قوله: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا}} أي استمروا على أن الله ربهم وحده لم يشركوا به شيئا أو ثم استقاموا على طاعته و أداء فرائضه‏}}<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الِاسْتِقَامَةِ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ يَعْنِي عِنْدَ الْمَوْتِ: وَ رُوِيَ ذَلِكَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ }}<br /> <br /> {{عربی|و قيل تستقبلهم الملائكة إذا خرجوا من قبورهم في الموقف بالبشارة من الله تعالى و قيل إن البشرى تكون في ثلاثة مواطن عند الموت و في القبر و عند البعث {{متن قرآن|أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا}} أي يقولون لهم لا تخافوا عقاب الله و لا تحزنوا لفوت الثواب و قيل لا تخافوا ما أمامكم من أمور الآخرة و لا تحزنوا على ما وراءكم و على ما خلفتم من أهل و ولد.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص:149.<br /> <br /> {{عربی|و قيل: {{متن قرآن|لا تخافوا و لا تحزنوا}} على ذنوبكم فإني أغفرها لكم و قيل إن الخوف يتناول المستقبل و الحزن يتناول الماضي أي لا تخافوا فيما يستقبل من الأوقات و لا تحزنوا على ما مضى.}}<br /> <br /> ===آیه پنجم=== <br /> {{متن قرآن|فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ}} سوره محمد، آیه 27<br /> <br /> ===نمایه‌های آیه===<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کافران<br /> # قبض روح توسط فرشتگان<br /> # ضرب و شتم کافران هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # سختی سکرات مرگ برای کافران<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # آغاز عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ====فرقانی====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # فرشتگان مرگ، ماموران قبض روح کافران<br /> # عذاب برزخی کفار<br /> # سکرات مرگ کفار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/حوادث حین قبض روح/ عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد <br /> #معاد/مواقف عذاب/ عذاب هنگام قبض روح/ دلیل عذاب مرتد هنگام قبض روح/ عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #معاد/موت/ قبض روح/ توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #معاد/موت/ قبض روح / قبض روح توسط فرشتگان/برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #معاد/ مواقف عذاب/ عذاب هنگام مرگ/ رابطه صورت عذاب با اعتقاد یا عمل شخص/ ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عذاب هنگام مرگ برای اشخاص مرتد<br /> #عذاب هنگام مرگ مرتد به جهت حبط اعمالشان به دلیل دنباله روی از موارد سخط الهی و روی گردانی از موارد رضایت خداوند (آیه بعدی)<br /> #توفی و قبض روح توسط فرشتگان مرگ<br /> #برخورد متفاوت فرشتگان مرگ با افراد به هنگام قبض روح به حسب ایمان و عمل شان <br /> #ضربه بر صورت و پشت شخص مرتد هنگام قبض روح به جهت ارتداد و برگشت به انحراف گذشتگان و ادامه دادن همان راه در پیش روی خود<br /> <br /> ===آیه ششم===<br /> {{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ}} سوره ق، آیه 19.<br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ أي غمرة الموت}} «1» و شدته التي تغشي الإنسان و تغلب على عقله بِالْحَقِّ أي أمر الآخرة حتى عرفه صاحبه و اضطر إليه و قيل معناه: جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ الذي هو الموت ذلِكَ أَيْ ذَلِكَ الْمَوْتُ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ أي تهرب و تميل.}}<br /> <br /> {{عربی|1.غمرة الشي‏ء: شدته و مزدحمه، غمرة الموت: مكارهه و شدائده.}}<br /> **تفسیر المیزان: <br /> &quot; وَ جاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِكَ ما كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ&quot; كلمه&quot; حيد&quot; كه مصدر فعل&quot; تحيد&quot; است به معناى عدول و برگشتن به عنوان فرار است، (كسى كه به منظور فرار دارد راه خود را كج مى ‏كند، اين حالت را عرب&quot; حيد&quot; مى‏ گويد) و مراد از سكره و مستى موت، حال نزع و جان كندن آدمى است، كه مانند مستان‏ مشغول به خودش است، نه مى ‏فهمد چه مى ‏گويد و نه مى ‏فهمد اطرافيانش در باره‏اش چه مى‏ گويند.<br /> [معناى اينكه فرمود: سكره موت&quot; به حق&quot; آمد]<br /> و اگر آمدن سكره موت را مقيد به قيد&quot; حق&quot; كرد، براى اين است كه اشاره كند به اينكه مساله مرگ جزء قضاهاى حتمى است كه خداى تعالى در نظام عالم رانده، و از خود مرگ غرض و منظور دارد.<br /> <br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏18، ص: 522<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سکرات مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # فرار انسان از مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # روبرو شدن با حقیقت در مرگ<br /> # بی‌توجهی انسان به مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # حقانیت مرگ<br /> # ترس انسان از مرگ<br /> # سکرات مرگ<br /> # عدم امکان فرار از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/احوالات هنگام مرگ و قبض روح/ سکرات موت<br /> #معاد/ موت/ احوالات هنگام قبض روح و مرگ/فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم امکان فرار از موت<br /> #معاد/موت/ حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سکرات موت<br /> #فشار روحی و روانی به هنگام مرگ<br /> #عدم امکان فرار از موت<br /> #حق و حتمی بودن موت و سکرات هنگام مرگ<br /> <br /> ===آیه هفتم=== <br /> {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَأَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ * فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ * وَ أَمَّا إِنْ كانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ * فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ * وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} سوره واقعه، آیات 83-95.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خداوند به محتضر<br /> # درجه مقربان از بهشتیان<br /> # روح و ریحان برای مقربان<br /> # بهشت پرنعمت برای مقربان<br /> # درجه اصحاب یمین از بهشتیان<br /> # سلام اصحاب یمین به پیامبر<br /> # آب جوشان برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آتش جهنم برای تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان در برابر مرگ<br /> # تفاوت سرنوشت انسان‌ها پس از مرگ<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> # درجه‌بندی بهشتیان<br /> # عذاب‌های تکذیب‌کنندگان و گمراهان<br /> # آغاز پاداش و عذاب از لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمیت مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # نزدیکی خدا به انسان<br /> # عدم توجه انسان به نزدیکی بسیار خدا به او<br /> # عدم قدرت انسان بر بازگرداندن روح خود به بدن<br /> # اختصاص بهشت و پاداش‌های آن به مقربان الهی<br /> # سلام اصحاب یمین بر انسان سعادتمند<br /> # اختصاص دوزخ و عذاب‌های آن به تکذیب کنندگان گمراه<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حق و حتمی بودن تقدیرموت برای همگان/ عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #توحید/نظام ربوبی/ رابطه خداوند با خلق/ خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان<br /> #معاد/ موت/ حالات احتضار/ خداوندسبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #معاد/ موت/ حق، واقعی و ضروری بودن مرگ/ اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #معاد/ موت/ عدم تاثیر اعتقاد غیر صحیح در تحقق مرگ/ تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #معاد/ موت/ اعتقاد به مرگ/ حق بودن مرگ/ تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #معاد/ موت/ حالات افراد هنگام مرگ/ حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #معاد/ موت/ پاداش نیکان هنگام مرگ/ راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/ عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/موت/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #نبوت/ نبی اکرم ص / رابطه اصحاب یمین با نبی اکرم ص (حتی در حال مرگ)/ سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #معاد/ موت/حالات افراد هنگام مرگ/عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #معاد/ موت/عذاب هنگام مرگ/ پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عدم توانایی هیچ کس از جمله منکران معاد و بعث، برگرداندن جان محتضری که مقابل دیدگان آنها مرگش نزدیک شده است.<br /> #خداوند سبحان نزدیک ترین موجودات به همگان،از جمله شخص محتضر است حتی نزدیک تر از نزدیکانی که او را تماشا می کنند <br /> #اثبات تصادفی نبودن مرگ یا برگشت از مرگ<br /> #تاکید بر عدم توانایی بر برگشت دادن محتضر از مرگ هرچند اعتقاد به مرگ نداشته باشید<br /> #تاکید بر کذب و عدم صادق بودن انکار مرگ و معاد<br /> #حال مقربان الهی هنگام احتضار و قبض روح (سیاق آیه برای حال احتضار است نه برزخ یا آخرت) <br /> #راحتی، رزق و بهشت سرشار از نعمت برای مقربان الهی<br /> #عاقبت اصحاب یمین و درست کاران هنگام احتضار و قبض روح<br /> #سلام و خیر و سلامتی از جانب اصحاب یمین بر رسول اکرم ص<br /> #عاقبت تکذب کنندگان گمراه (قرآن و معاد) هنگام احتضار و قبض روح<br /> #پذيرايى و ضيافتى از آب سخت داغ و نوش جانى از حرارت آتش برای تکذیب کنندگان گمراه، به جهت عناد و تکذیبشان نه فقظ ضلالتشان <br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏19، ص: 241<br /> &quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ... صادِقِينَ&quot; در اينجا با بكار بردن&quot; فاء&quot; تفريع مى ‏فهماند كه به اول گفتار برگشته، مى ‏فرمايد: اگر شما در نفى بعث راه صحيحى رفته‏ ايد، و در انكار اين قرآن كه شما را از بعث خبر مى ‏دهد روش درستى داريد، جان محتضرى را كه دارد مى ‏ميرد و تا حلقوم او رسيده، به او برگردانيد، مگر جز اين است كه مى ‏گوييد مرگ به تقدير خداى تعالى نيست؟ و مگر معناى اين گفتارتان اين نيست كه مساله مرگ و مير امرى تصادفى و اتفاقى است، پس بايد بتوانيد براى يك بار هم كه شده جان يك محتضر را به او برگردانيد، چون امر تصادفى همانطور كه پيش آمدنش تصادفى است، برگشتنش هم تصادفى است، و مى ‏شود با چاره ‏جويى آن را برگردانيد، و از تحققش جلوگيرى كرد، و اگر نمى ‏توانيد بگيريد، پس بدانيد كه مرگ مساله‏ اى است حساب شده و مقدر از ناحيه خدا، تا جانها را به وسيله آن به سوى بعث و جزا سوق دهد.<br /> بنا بر اين بيان، جمله&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; تفريع بر تكذيب كفار به قرآن است، و به آنچه قرآن از آن خبر داده، كه يكى از آنها مساله بعث و جزا است، و كلمه&quot; لو لا&quot; تحريك را مى‏ رساند، (نظير كلمه&quot; پس چرا&quot; در فارسى)، البته تحريك به كارى كه شنونده از عهده آن بر نمى ‏آيد، تا به اين وسيله او را وادار به تسليم در برابر ادعاى خود كنى، و ضمير مؤنث در جمله&quot; بلغت&quot; به نفس برمى ‏گردد، و رسيدن جان به حلقوم كنايه است از مشرف شدن به مرگ.<br /> و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ&quot; اين است كه: شما محتضر را تماشا مى ‏كنيد كه دارد از دستتان مى‏رود و پيش رويتان مى ‏ميرد، و شما هيچ كارى نمى ‏توانيد بكنيد، و معناى اينكه فرمود:&quot; وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ&quot; اين است كه: شما او را تماشا مى ‏كنيد، در حالى كه ما از شما به وى نزديك‏تريم، چون ما به سراسر وجود او احاطه داريم، و فرستادگان ما كه مامور قبض روح او هستند نيز از شما به وى نزديك‏ترند، اما شما نه ما را مى ‏بينيد و نه فرستادگان ما را.<br /> و اينكه مساله قبض روح را هم به خدا نسبت داديم و هم به فرستادگان او، به خاطر اين است كه قرآن كريم اين كار را كرده، يك جا مساله قبض روح را به خدا نسبت داده، مى ‏فرمايد:&quot; اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها&quot; «1»، و در جاى ديگر آن را به ملك الموت نسبت داده، و فرموده:&quot; قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ&quot; «2»، و جاى ديگر آن را به رسولان خدا نسبت داده مى ‏فرمايد:&quot; حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا&quot; «3».<br /> و جمله&quot; فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ&quot; تكرار همان&quot; لولا&quot; اى است كه گذشت، و اين تكرار به خاطر تاكيد است، و كلمه&quot; مدينين&quot; به معناى&quot; مجزيين- جزا داده ‏شدگان&quot; است، از ماده&quot; دان- يدين&quot; است، كه معناى&quot; جزى- يجزى&quot; را مى ‏دهد، مى ‏فرمايد: پس چرا او را بر نمى ‏گردانيد اگر جزايى در كار نيست و شما جزا داده نمى ‏شويد، و ثواب و عقابى نداريد.<br /> &quot; تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ&quot;- يعنى اگر راست مى ‏گوييد و در ادعاى خود كه بعث و جزايى نيست، صادق هستيد، چرا او را بر نمى ‏گردانيد؟ پس معلوم شد كه در واقع جمله&quot; ترجعونها&quot; مدخول&quot; لولا&quot; است، و تقدير كلام چنين است:&quot; فلولا ترجعونها اذا بلغت الحلقوم، ان كنتم صادقين- اگر راست مى‏گوييد پس چرا جان او را كه به حلقوم رسيده بر نمى‏ گردانيد&quot;.<br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ}} أي فهلا إذا بلغت النفس الحلقوم عند الموت {{متن قرآن|وَ أَنْتُمْ}} يا أهل الميت {{متن قرآن|حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ}} أي ترون تلك الحال و قد صار إلى أن يخرج نفسه و قيل معناه تنظرون لا يمكنكم الدفع و لا تملكون شيئا {{متن قرآن|وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ}} بالعلم و القدرة {{متن قرآن|وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ}} ذلك و لا تعلمونه و قيل معناه و رسلنا الذين يقبضون روحه أقرب إليه منكم و لكن لا تبصرون رسلنا {{متن قرآن|فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها}} يعني فهلا ترجعون نفس من يعز عليكم إذا بلغت الحلقوم و تردونها إلى موضعها إن كنتم غير مجزيين بثواب و عقاب و غير محاسبين و قيل أي غير مملوكين و قيل أي غير مبعوثين و المراد أن الأمر لو كان كما تقولونه من أنه لا بعث و لا حساب و لا جزاء و لا إله يحاسب و يجازي فهلا رددتم الأرواح و النفوس من حلوقكم إلى أبدانكم {{متن قرآن|إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ}} في قولكم فإذا لم تقدروا على ذلك فاعلموا أنه من تقدير مقدر حكيم و تدبير مدبر عليم.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَأَمَّا إِنْ كانَ}} ذلك المحتضر {{متن قرآن|مِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} عند الله {{متن قرآن|فَرَوْحٌ}} أي فله روح و هو الراحة و الاستراحة من تكاليف الدنيا و مشاقها و قيل الروح الهواء الذي تستلذه النفس و يزيل عنها الهم {{متن قرآن|وَ رَيْحانٌ}} يعني الرزق في الجنة و قيل هو الريحان المشموم من ريحان الجنة يؤتى به عند الموت فيشمه. و قيل الروح الرحمة و الريحان كل نباهة و شرف و قيل الروح النجاة من النار و الريحان الدخول في دار القرار و قيل روح في القبر و ريحان في الجنة و قيل روح في القبر و ريحان في القيامة. {{متن قرآن|فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ}} أي فترى فيهم ما تحب لهم من السلامة من المكاره و الخوف و قيل معناه فسلام لك أيها الإنسان الذي هو من أصحاب اليمين من عذاب الله و سلمت عليك ملائكة الله قال الفراء فسلام لك إنك من أصحاب اليمين فحذف إنك و قيل معناه فسلام لك منهم في الجنة لأنهم يكونون معك و يكون لك بمعنى عليك.}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ}}أي فنزلهم الذي أعد لهم من الطعام و الشراب من حميم جهنم {{متن قرآن|وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ}} أي إدخال نار عظيمة <br /> <br /> بحارالانوار<br /> <br /> ===آیه هشتم===<br /> {{متن قرآن|وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ}} سوره منافقون، آیه 10.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و فرارسیدن اجل<br /> # انفاق پیش از مرگ<br /> # درخواست مهلت هنگام مرگ<br /> # آرزوی صدقه دادن<br /> # آرزوی صالح شدن<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پشیمانی هنگام مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت‌ها<br /> # غیرقابل بازگشت بودن مرگ<br /> # اهمیت عمل صالح در دنیا<br /> # سودمند نبودن ندامت هنگام مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ضرورت انفاق از روزی قبل از مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # آروزی پرداخت انفاق و صدقه پس از مرگ<br /> # درخواست مهلت از خدا جهت صدقه<br /> # ارتباط انفاق و صدقه با صالح شدن<br /> # اهمیت صدقه و انفاق <br /> # نقش صدقه و انفاق در عالم پس از مرگ<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #.../اخلاق- عمل صالح/انفاق/ انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #..../ عمل صالح/انفاق مال/ اهمیت و ارزش انفاق مال هرچند کم ودر زمان کوتاه/ درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #معاد/ موت/ درخواست برای تاخیر موت/ درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #معاد/موت/ ضرورت مرگ/ حق و برگشت ناپذیر بودن بودن موت <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #معاد/ موت/ حتمی و برگشت ناپذیر بودن مرگ/ عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #انفاق مال،از بهترین امور آماده کننده برای مرگ و به عنوان توشه آخرت<br /> #درخواست مهلت هرچند کوتاه برای انفاق مال در دنیا پیش از مرگ<br /> #درخواست مهلت برای انجام عمل صالح جهت داخل شدن در زمره صالحان<br /> #حق بودن موت <br /> #دعوت به آماده سازی خود برای مرگ، با انفاق مال<br /> #عدم امکان تأخیر در لحظه مرگ حتی برای صالحان (آیه بعدی)<br /> <br /> ===آیه نهم=== <br /> {{متن قرآن|كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ * وَ قِيلَ مَنْ راقٍ * وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ * وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ * إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ‏}} سوره قیامت، آیات 26-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ و رسیدن جان به گلوگاه<br /> # جستجوی درمان هنگام مرگ<br /> # یقین به جدایی از دنیا<br /> # سختی و درد هنگام مرگ<br /> # بازگشت به سوی پروردگار<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ناتوانی انسان هنگام مرگ<br /> # ناامیدی از کمک‌های دنیوی<br /> # گریزناپذیری مرگ<br /> # شدت سکرات مرگ<br /> # آغاز سفر آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تحقق مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # یقین انسان به مرگ با رسیدن جان به گلوگاه<br /> # سختی جان دادن<br /> # بازگشت به خدا با مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #..../ایمان و عمل صالح/(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موتا/ آمادگی برای مرگ/ (کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #معاد/ موت/ حتمی بودن مرگ/ حتمی بودن زمان مرگ (اجل مسمی)/ ناامیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #معاد/ موت/ عارض شدن حالت یقین به مرگ برای محتضر/زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #معرفت/ یقین/ راه های دست یابی به یقین/ انفکاک از دنیا<br /> #معرفت/ یقین/تحصیل یقین/ اعطای یقین و اطمینان به حقایق به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ احالات هنگام مرگ/ عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود (خلق و بازگشت) مخلوقات/ بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #معاد/ موت/ آغاز بازگشت بسوی خداوند (حالت موت و انفکاک از دنیای اختیاری یا اجباری )<br /> #انسان/.../ عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #(کلا) انکار و نهی از دوستی دنیا و مقدم ساختن آن بر آخرت به دلیل قرار گرفتن در معرض مرگ<br /> #توصیف حال احتضار و احاطه مرگ بر استخوان های گردن<br /> #نا امیدی و عدم توانایی هیچ کس بر رفع و دفع مرگ و حال احتضار<br /> #زعم(یقین) بر جدایی از دنیا و اهل آن به هنگام احتضار<br /> #عدم تعادل بدن و پیچشده شدن پاهای محتضر به همدیگر به هنگام مرگ<br /> #بازگشت و سوق همگان به سوی خداست<br /> #عدم اختیاری بودن بازگشت به سوی خداوند (کلمه سوق)<br /> <br /> <br /> ====تفسیر المیزان====<br /> ترجمه تفسير الميزان، ج‏20، ص: 180<br /> &quot; كَلَّا إِذا بَلَغَتِ التَّراقِيَ&quot; اين جمله رد از اين عمل ايشان است كه زندگى دنياى عاجله را دوست مى‏ دارند و آن را مقدم بر زندگى آخرت مى ‏دارند، گويا فرموده: از اين رفتارتان دست برداريد كه اين زندگى‏ و اين طرز فكر براى شما دوام ندارد، و به زودى مرگ بر شما نازل گشته، به سوى پروردگارتان روانه مى ‏شويد.<br /> در اين جمله فاعل فعل&quot; بلغت&quot; حذف شده، چون سياق بر آن دلالت مى‏ كرده، هم چنان كه در آيه&quot; فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ&quot; «1» نيز فاعل حذف شده، و در هر دو جمله تقدير كلام&quot; بلغت النفس&quot; است، و كلمه&quot; تراقى&quot; جمع&quot; ترقوه&quot; است كه به معناى استخوانهاى اطراف گردن است، كه از طرف چپ و راست گردن را در ميان گرفته ‏اند. و معناى آيه روشن است.<br /> &quot; وَ قِيلَ مَنْ راقٍ&quot; كلمه&quot; راق- راقى&quot; اسم فاعل از مصدر&quot; رقى&quot; است، كه به معناى افسون كردن و شفا دادن است، مى ‏فرمايد: چه كسى از اهل و عيال و دوستانش در آنچه كه پيرامون اويند مى ‏تواند او را شفا دهد و دردش را دوا كند؟ و اين جمله را در هنگام نوميدى بكار مى‏ برند.<br /> بعضى از مفسرين گفته‏اند: معنايش اين است كه بعضى از ملائكه از بعضى ديگر كه روح او را بالا مى‏برند مى‏پرسند: شما ملائكه عذابيد يا ملائكه رحمت، (كيست بالا برنده)؟<br /> [حكايت حال احتضار طائفه ‏اى ديگر كه در قيامت گرفته رويند، و مراد از جمله وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot;]<br /> &quot; وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ&quot; يعنى انسان محتضر وقتى اين احوال را مشاهده مى ‏كند، يقين مى‏ كند كه ديگر بايد از زندگى عاجله دنيا كه علاقمند بدان بود، و بر آخرت ترجيحش مى‏داد جدا شود.<br /> &quot; وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ&quot; ظاهر اين عبارت اين است كه مراد از آن پيچيدن ساقهاى پاى محتضر در يكديگر است، چون وقتى روح به گلوگاه مى‏رسد حيات سارى در اطراف بدن باطل گشته، ديگر تعادلى بين اعضا نمى ‏ماند<br /> <br /> .... بله اين مقدار را مى‏توان گفت كه آيه مى‏خواهد با تعبير پيچيدن ساق به ساق از احاطه شدائد و ورود پى در پى آنها خبر دهد، چون از دم مرگ تا روز قيامت شدائد يكى پس از ديگرى روى مى‏آورد، و اين معنا با معناهايى كه نقل كرديم منطبق مى‏شود.<br /> <br /> <br /> [مراد از اينكه در قيامت&quot; مساق&quot; به سوى پروردگار است‏]<br /> &quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; كلمه&quot; مساق&quot; مصدر ميمى است، كه همان معناى مصدر (سوق) را مى ‏دهد، و مراد از اينكه در قيامت يا در روز مرگ سوق به سوى خداى تعالى است، اين است كه بازگشت به سوى اوست، و اگر از بازگشت، به مساق تعبير آورد، براى اشاره به اين بود كه آدمى در اين بازگشت، اختيارى از خود ندارد، مانند حيوانى كه ديگرى او را مى‏راند، آدمى را هم ديگرى به سوى اين سرنوشت مى‏برد، و او خود هيچ چاره‏اى از آن ندارد، پس او به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; از روز مرگش به سوى پروردگارش رانده مى‏شود، تا به حكم&quot; إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ&quot; در قيامت بر او وارد شود. و اگر در باره اينكه چرا جمله&quot; الى ربك&quot; جلوتر از جمله&quot; يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ&quot; ذكر شده؟ بگوييم به منظور افاده حصر بوده، آن وقت آيه شريفه مى ‏فهماند كه غايت و نقطه نهايى هستى برگشتن به خداى تعالى است.<br /> <br /> <br /> ==== تفسیر ====<br /> {{عربی|1. قال الرضى رحمه اللّه: هذه استعارة، و المراد بسكرة الموت هاهنا الكرب الذي يتغشى المحتضر عند الموت فيفقد تمييزه و يفارق معه معقوله، فشبه تعالى بالسكرة من الشراب، إلّا أن تلك السكرة منعمة، و هذه السكرة مؤلمة. و قوله: «بالحق» يحتمل معنيين: إحداهما أن يكون و جاءت بالحق من أمر الآخرة حتّى عرفه الإنسان اضطرارا و رآه جهارا، و الآخر أن يكون المراد بالحق هاهنا أي بالموت الذي هو الحق. تلخيص البيان ص 228.}}<br /> <br /> {{عربی|2. قال السيّد الرضيّ رضوان اللّه عليه في ص 268 من تلخيص البيان: هذه استعارة على أكثر الأقوال و المراد به- و اللّه أعلم- صفة الشدتين المجتمعين على المرء من فراق الدنيا و لقاء أسباب الآخرة، و قد ذكرنا فيما تقدم مذهب العرب في العبارة عن الامر الشديد و الخطب الفظيع بذكر.}}<br /> <br /> بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 147.<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|كَلَّا}} أي ليس يؤمن الكافر بهذا و قيل معناه حقا {{متن قرآن|إِذا بَلَغَتِ}} أي النفس أو الروح {{متن قرآن|التَّراقِيَ}} أي العظام المكتنفة بالحلق و كني بذلك عن الإشفاء على الموت {{متن قرآن|وَ قِيلَ مَنْ راقٍ}} أي و قال من حضره هل من راق أي من طبيب شاف يرقيه و يداويه فلا يجدونه أو قالت الملائكة من يرقي بروحه أ ملائكة الرحمة أم ملائكة العذاب و قال الضحاك أهل الدنيا يجهزون البدن و أهل الآخرة يجهزون الروح {{متن قرآن|وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ}} أي و علم عند ذلك أنه الفراق من الدنيا و الأهل و المال و الولد و جاء في الحديث: {{متن حدیث|أن العبد ليعالج كرب الموت و سكراته و مفاصله يسلم بعضها على بعض تقول عليك السلام تفارقني و أفارقك إلى يوم القيامة.}}}}<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ}} فيه وجوه أحدها التفت شدة أمر الآخرة بأمر الدنيا و الثاني التفت حال الموت بحال الحياة و الثالث التفت ساقاه عند الموت لأنه تذهب القوة فتصير كجلد يلتف بعضه ببعض و قيل هو أن يضطرب فلا يزال يمد إحدى رجليه و يرسل الأخرى و يلف إحداهما بالأخرى و قيل هو التفاف الساقين في الكفن و الرابع التفت ساق الدنيا بساق الآخرة و هو شدة كرب الموت بشدة هول المطلع و المعنى في الجميع أنه تتابعت عليه الشدائد فلا يخرج من شدة إلا جاء أشد منها.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 151<br /> <br /> {{عربی|{{متن قرآن|إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ}} أي مساق الخلائق إلى المحشر الذي لا يملك فيه الأمر و النهي إلا الله تعالى و قيل يسوق الملك بروحه إلى حيث أمر الله به إن كان من أهل الجنة فإلى عليين و إن كان من أهل النار فإلى سجين.}}<br /> <br /> ===آیه دهم=== <br /> {{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}}سوره فجر، آیات 27-30.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ انسان مؤمن<br /> # نفس مطمئنه<br /> # بازگشت روح به سوی خدا<br /> # رضایت متقابل بنده و خدا<br /> # ورود به جمع بندگان خاص<br /> # ورود به بهشت<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آرامش روح مؤمن هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> # پاداش ایمان و عمل صالح<br /> # بشارت به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # کرامت انسان نزد خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات نفس مطمئنه پس از مرگ<br /> # بازگشت نفس با مرگ به سوی خدا<br /> # پاداش‌های نفس مطمئنه<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/خطاب به افراد هنگام مرگ/ خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #انسان/ مراتب معنوی نفس انسان<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/ بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #توحید/ نظام ربوبی/ قوس نزول و صعود هرموجود/ بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #خطاب به افرد به هنگام مرگ با عناوین مربوط به مرتبه معنوی آنها<br /> #مراتب معنوی نفس انسان<br /> #مراتب بهشت و بهشت ذات<br /> #مرگ و احتضار، آغاز بازگشت بسوی مبدأ<br /> #بهشت ذات، جایگاه بندگان خاص خداوند<br /> #بازگشت همگان بسوی رب خویش<br /> <br /> <br /> ==== تفسير ====<br /> {{عربی|{{متن قرآن|يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ}} بالإيمان المؤمنة الموقنة بالثواب و البعث و قيل المطمئنة الآمنة بالبشارة بالجنة عند الموت و يوم البعث و قيل النفس المطمئنة التي يبيض وجهها و تعطى كتابها بيمينها فحينئذ تطمئن {{متن قرآن|ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ}} أي يقال لها عند الموت و قيل عند البعث ارجعي إلى ثواب ربك و ما أعده لك من النعيم و قيل ارجعي إلى الموضع الذي يختص الله سبحانه بالأمر و النهي فيه دون خلقه و قيل إن المراد ارجعي إلى صاحبك و جسدك فيكون الخطاب للروح أن ترجع إلى الجسد {{متن قرآن|راضِيَةً}} بثواب الله مَرْضِيَّةً أعمالها التي عملتها و قيل راضية عن الله بما أعدلها {{متن قرآن|مرضية}} رضي عنها ربها بما عملت من طاعته و قيل راضية بقضاء الله في الدنيا حتى رضي الله عنها و رضي باعتقادها و أفعالها {{متن قرآن|فَادْخُلِي فِي عِبادِي}} أي في زمرة عبادي الصالحين المصطفين الذين رضيت عنهم {{متن قرآن|وَ ادْخُلِي جَنَّتِي}} التي وعدتكم بها و أعددت نعيمكم فيها}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 150<br /> <br /> == احادیث ==<br /> === حدیث اول ===<br /> {{متن حدیث|1- ل، الخصال ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ وَاحِدٌ أَرَاحَ وَ آخَرُ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ فَالْمُؤْمِنُ إِذَا مَاتَ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ بَلَائِهَا وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْكَافِرُ إِذَا مَاتَ أَرَاحَ الشَّجَرَ وَ الدَّوَابَّ وَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ.}}<br /> <br /> ====ترجمه حدیث====<br /> از امام صادق عليه السلام روايت كرد كه فرمود: مردم (وقتى جان دادند) بر دو قسم‌اند: يكى راحتى مى‌بخشد، و ديگرى راحت مى‌گردد، امّا آنكه آسوده مى‌شود، مؤمن است كه وقتى مى‌ميرد، از دنيا و رنجش رهايى مى‌يابد، و آن كس كه راحتى مى‌بخشد، كافر است كه وقتى از دنيا رفت، درخت‌ها و حيوانات و بسيارى از مردم را از گزند خويش آسوده مى‌سازد. <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم انسان‌ها در مرگ<br /> # آسایش مؤمن از رنج دنیا<br /> # آسایش جهان از مرگ کافر<br /> # تفاوت اثر مرگ مؤمن و کافر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # دنیا محل آزمایش و رنج<br /> # آسیب کافر به طبیعت و مردم<br /> # نجات یافتن مؤمن با مرگ<br /> # رهایی جهان از شر کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمی بودن مرگ برای همگان<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسایش دیگران با مرگ کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ ثمرات دنیوی و اخروی مرگ/ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/نسبت دنیا برای مومن/ دنیا،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #معاد/موت/ ثمرات مرگ/ثمره مرگ برای مومن/ راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #جهان/.../رابطه انسان ها با دنیا/گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> #معاد/ موت/ثمرات مرگ/ثمره مرگ کافر برای اهل دنیا/آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #ثمره مرگ برای مومن و کافر<br /> #دنی،محل رنج و زحمت برای مومن<br /> #راحتی و آسایش مومن با مرگ<br /> #آسودگی و رفع گرفتاری مردم و سایر موجودات با مرگ کافر<br /> #گرفتاری انسان ها و سایر موجودات به جهت وجود کافر در دنیا<br /> <br /> === حدیث دوم ===<br /> {{متن حدیث| معاني الأخبار مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.}}<br /> <br /> === حدیث سوم ===<br /> {{متن حدیث| المجالس للمفيد ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الصَّدُوقِ عَنْ مَاجِيلَوَيْهِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مَعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَوْتُ كَفَّارَةٌ لِذُنُوبِ الْمُؤْمِنِينَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ کفاره گناهان مؤمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # پاکسازی روح از گناهان<br /> # رحمت الهی به مؤمنان<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> #حتمیت مرگ<br /> #مرگ مومن<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ ثمره مرگ برای انسان ها/ ثمرات مرگ برای مومنان/مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> #.../گناه/ کفاره گناه/اموری که کفاره گناهان می تواند باشد/ مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، کفاره گناهان مومنان<br /> <br /> <br /> === حدیث چهارم ===<br /> {{متن حدیث|4- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ ابْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُ وَ مَا يَجِبُ مِنْ حَقِّهِ فَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِي يَا أَبَا الْفَضْلِ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِحَالِ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللَّهِ فَقُلْتُ بَلَى فَحَدِّثْنِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِذَا قَبَضَ اللَّهُ رُوحَ الْمُؤْمِنِ صَعِدَ مَلَكَاهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالا يَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ نِعْمَ الْعَبْدُ كَانَ سَرِيعاً إِلَى طَاعَتِكَ بَطِيئاً عَنْ مَعْصِيَتِكَ وَ قَدْ قَبَضْتَهُ إِلَيْكَ فَمَا تَأْمُرُنَا مِنْ بَعْدِهِ فَيَقُولُ الْجَلِيلُ الْجَبَّارُ اهْبِطَا إِلَى الدُّنْيَا وَ كُونَا عِنْدَ قَبْرِ عَبْدِي وَ مَجِّدَانِي وَ سَبِّحَانِي وَ هَلِّلَانِي وَ كَبِّرَانِي وَ اكْتُبَا ذَلِكَ لِعَبْدِي حَتَّى أَبْعَثَهُ مِنْ قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول: سيأتي تمامه في باب قضاء حاجة المؤمن.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # صعود فرشتگان ویژه مؤمن به آسمان هنگام مرگ<br /> # گواهی فرشتگان بر نیکی مؤمن متوفی<br /> # حضور فرشتگان کنار قبر مؤمن متوفی<br /> # اذکار فرشتگان به جای مؤمن متوفی<br /> # ثبت ثواب برای مؤمن متوفی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # ادامه پاداش پس از مرگ<br /> # همراهی فرشتگان با مؤمن<br /> # ارزش و اثر اطاعت الهی<br /> # برزخ و فعالیت فرشتگان<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به آینده (غیب)<br /> # مرگ مومن<br /> # جایگاه مومن نزد خدا پس از مرگ<br /> # کسب تکلیف فرشتگان مامور مومن از خدا پس از مرگ او<br /> # اذکار فرشتگان و ثبت آن برای مومن پس از مرگ او<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/مومن و کافر/ حال مومن نزد خداوند<br /> #معاد/ موت/ احوالات پس از قبض روح/همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #ایمان و کفر/ رابطه مومن با امر و نهی الهی/ خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #معاد/موت/تکمیل شدن اعمال مومن توسط فرشتگان همراه او بعداز مرگ/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #.../اعمال مومن/ راه های تکمیل اعمال مومن/ تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #معاد/برزخ/ تکامل برزخی مومن/ نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن تا قیامت<br /> #معاد/ حکمت ابدی و طولانی بودن ثواب و عقاب/بنای برای اطاعت دائمی خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #حال مومن نزد خداوند<br /> #همراهی دوفرشته ی مومن با روح مومن هنگام قبض روح، بسوی آسمان<br /> #خصوصیت مومن در دنیا نسبت به اطاعت و معصیت الهی<br /> #تمجید، تسبیح، تهلیل و تکبیر فرشتگان بر سر قبر بنده مومن مطیع تا قیامت<br /> #نوشته شدن اذکار و عبادات فرشتگان برای فرد مومن <br /> <br /> <br /> === حدیث پنجم ===<br /> {{متن حدیث|الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّيْرَفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْفَزَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُمَرَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ضَوْءٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ ع قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا مِنْ شَيْ‏ءٍ أَتَرَدَّدُ عَنْهُ تَرَدُّدِي عَنْ قَبْضِ رُوحِ الْمُؤْمِنِ «1» يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَ أَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ فَإِذَا حَضَرَهُ أَجَلُهُ الَّذِي لَا يُؤَخَّرُ فِيهِ «2» بَعَثْتُ إِلَيْهِ بِرَيْحَانَتَيْنِ مِنَ الْجَنَّةِ تُسَمَّى إِحْدَاهُمَا الْمُسْخِيَةُ وَ الْأُخْرَى الْمُنْسِيَةُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَتُسْخِيهِ عَنْ مَالِهِ «3» وَ أَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَتُنْسِيهِ أَمْرَ الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> 1.في المصدر: اتردد فيه مثل ترددى عند قبض روح المؤمن. م.<br /> <br /> 2. في المصدر: لا تأخير فيه. م.<br /> <br /> 3. كأنّه من سخوت نفسى عن الشي‏ء اي تركته و لم تنازعنى إليه نفسى.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تردید الهی در قبض روح مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کراهت خداوند از ناراحتی مؤمن<br /> # ارسال گل بهشتی برای محتضر<br /> # بی‌رغبتی محتضر به مال<br /> # فراموشی دنیا هنگام مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # تخفیف سختی مرگ<br /> # آسان‌سازی جدایی از دنیا<br /> # لطف الهی به مؤمنان هنگام مرگ<br /> # تفاوت مرگ مؤمن و کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ انسان<br /> # مرگ مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ناخوشایندی اکراه مومن برای خدا<br /> # تردید خدا در گرفتن جان مومن<br /> # عدم تاخیر در زمان مرگ<br /> # نهایت لطف و مهربانی خدا به مومن هنگام قبض روح او<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از امور دنیوی هنگام مرگ<br /> # آثار ارسال مُسخیه و مُنسیه برای مومن هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #توحید/ اراده الهی/ اراده فعلی خداوند/ راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/قبض روح/ قبض روح مومن/ تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #معاد/موت/ قبض روح مومن/کراهت مومن برای قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ عدم تاخیر و تقدم قبض روح/ عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #توحید/قضا و قدر/عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #معاد/موت/قبض روح/کیفیت قبض روح مومن<br /> #معاد/موت/ قبض روح/دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات حال احتضار و قبض روح/ گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ آسان/ نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #راهیابی تردد در اراده الهی در مورد قبض روح مومن<br /> #تردد خداوند برای قبض روح بنده مومن بخاطر کراهت مومن از قبض روح<br /> #کراهت مومن برای قبض روح<br /> #عدم تاخیر قبض روح هرچند با کراهت مومن بر آن<br /> #کیفیت قبض روح مومن<br /> #دوگونه عطر برای جدا کردن و فراموش کردن مومن هنگام قبض روح<br /> #گرفتاری توجه به مال و امر دنیا هنگام مرگ<br /> #نیاز به فراموش دنیا و جدا شدن از امور دنیا برای مرگ آسان<br /> <br /> === حدیث ششم ===<br /> {{متن حدیث| عيون أخبار الرضا عليه السلام الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ ع لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ رِيحٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ «4» لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ كُلُّهُ عَنْهُ وَ لِلْكَافِرِ كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ أَوْ أَشَدَّ قِيلَ فَإِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ نَشْرٍ بِالْمَنَاشِيرِ «5» وَ قَرْضٍ بِالْمَقَارِيضِ وَ رَضْخٍ بِالْأَحْجَارِ وَ تَدْوِيرِ قُطْبِ الْأَرْحِيَةِ عَلَى الْأَحْدَاقِ قَالَ كَذَلِكَ هُوَ عَلَى‏ بَعْضِ الْكَافِرِينَ وَ الْفَاجِرِينَ أَ لَا تَرَوْنَ مِنْهُمْ مَنْ يُعَايِنُ تِلْكَ الشَّدَائِدَ فَذَلِكُمُ الَّذِي هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا لَا مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا قِيلَ فَمَا بَالُنَا نَرَى كَافِراً يَسْهُلُ عَلَيْهِ النَّزْعُ فَيَنْطَفِئُ وَ هُوَ يُحَدِّثُ وَ يَضْحَكُ وَ يَتَكَلَّمُ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ أَيْضاً مَنْ يَكُونُ كَذَلِكَ وَ فِي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْكَافِرِينَ مَنْ يُقَاسِي عِنْدَ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِدَ فَقَالَ مَا كَانَ مِنْ رَاحَةٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هُنَاكَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَ مَا كَانَ مِنْ شَدِيدَةٍ فَتَمْحِيصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِيَرِدَ الْآخِرَةَ نَقِيّاً نَظِيفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَ مَا كَانَ مِنْ سُهُولَةٍ هُنَاكَ عَلَى الْكَافِرِ فَلِيُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فِي الدُّنْيَا لِيَرِدَ الْآخِرَةَ وَ لَيْسَ لَهُ إِلَّا مَا يُوجِبُ عَلَيْهِ الْعَذَابَ وَ مَا كَانَ مِنْ شِدَّةٍ عَلَى الْكَافِرِ هُنَاكَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللَّهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ «1» ذَلِكُمْ بِأَنَّ اللَّهَ عَدْلٌ لَا يَجُورُ.}}<br /> <br /> {{متن حدیث|ع، علل الشرائع مع، معاني الأخبار المفسر عن أحمد بن الحسن الحسيني عن الحسن بن علي الناصري عن أبيه عن أبي جعفر الثاني عن أبيه عن جده عن الصادق ع مثله.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 153<br /> <br /> 4.أي تأخذه فترة في حواسه فقارب النوم.<br /> <br /> 5.جمع المنشار و هي آلة ذات أسنان ينشر بها الخشب و نحوه.<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> امام هشتم عليه السّلام از پدر بزرگوارش حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام روايت كرده: مردى به امام صادق عليه السّلام عرض كرد صفت مرگ را برايم بيان كن! فرمود: براى مؤمن در هنگام مرگ همانند آن است كه خوشبوترين بوها را استشمام كند؛ و از بوى خوش آن خواب آلوده و سرمست گردد و هر گونه رنج و دردى از او برطرف شود، ولى براى كافر مانند آنست كه به گزش اژدها، و كژدمها يا سخت‌تر از آنها دچار گرديده باشد! يكى از حاضران عرض كرد: ما شنيده‌ايم گروهى مى‌گويند: مرگ براى كافر دشوارتر از برش با ارّه، و چيدن با قيچى، و كوبيده شدن با سنگها، و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها. <br /> فرمود: آرى بعضى كافران و تباهكاران، وضعشان چنان است، مگر نمى‌بينيد بعضى از آنها در همين زندگى مانند آن سختى‌ها به سرشان مى‌آيد، پس اين شدائدى كه در حال مرگ احساس مى‌كنند از آن جهت سخت‌تر است كه شمّه‌ايست از عذاب آخرت بدين جهت از عذاب دنيا مشكل‌تر است. شخصى عرضه داشت: سبب چيست كافرى را مى‌نگريم كه به آسانى جان مى‌دهد، و از دنيا مى‌رود و در حالى كه سخن مى‌گويد و مى‌خندد، و حاضران را به سخن گفتن سرگرم مى‌نمايد، و همين ماجراى را از بعضى مؤمنان نيز مى‌بينم، و گاهى در ميان مؤمنان و كافران هستند اشخاصى كه به سختى جان مى‌دهند و لحظات جان دادن را به سختى هر چه تمامتر سپرى مى‌سازند. فرمود: آن مؤمنى كه به آسانى جان تسليم مى‌نمايد براى آنست كه خداوند هر چه سريعتر او را به پاداش آن سراى نائل مى‌گرداند، و آن مؤمنى كه سكرات مرگ را به دشوارى پشت سر مى‌گذارد، بدان جهت است كه جبران گناهانى كه در دنيا مرتكب شده بنمايد، تا پاك و پاكيزه به آن جهان وارد گردد، و بدون هيچ مانعى مستحقّ پاداش أبدى گردد. <br /> و آن كافرى كه به آسانى جان مى‌دهد، به پاداش كارهاى خيرى است كه در دنيا انجام داده تا آنگاه كه از دنيا برود او را پاداشى نباشد و براى وى عملى باقى نماند مگر آنچه موجب عقاب است، و آن كافرى كه با سختى، سكرات مرگ را مى‌گذارند؛ از همان لحظۀ نخست، عذاب و شكنجۀ او شروع مى‌گردد، و چون خدا دادگر است، به هيچ يك از أفراد ستم نمى‌كند. <br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # توصیف مرگ مؤمن و کافر<br /> # مرگ مؤمن مانند بوی خوش<br /> # مرگ کافر مانند نیش مار<br /> # تفاوت سختی مرگ افراد<br /> # پاک‌سازی گناهان با سختی مرگ<br /> # جبران نیکی‌های کافر در دنیا<br /> # عدالت الهی در نحوه مرگ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناسب سختی مرگ با اعمال<br /> # تأثیر ایمان بر تجربه مرگ<br /> # حکمت تفاوت سختی مرگ<br /> # موقتی بودن رنج مرگ مؤمن<br /> # فلسفه آسانی ظاهری مرگ کافر<br /> # ورود پاکیزه به آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # مرگ مومن<br /> # حالات مومن هنگام مرگ<br /> # حالات کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ آسان<br /> # مرگ سخت<br /> # آسانی مرگ برای مومن<br /> # راحتی مومن با مرگ<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # عذاب کافر با مرگ<br /> # آسانی مرگ مومن، به منزله پاداش او<br /> # سختی مرگ مومن، پاکسازی او از گناهان<br /> # آسانی مرگ کافر، پاداش نیکی‌های او در دنیا<br /> # سختی مرگ کافر، آغاز عذاب الهی برای او<br /> # عدالت خداوند در میراندن مومن و کافر<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #معاد/ موت/حالات بعداز مرگ/ قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/کیفیت مرگ/ تاییداینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #معاد/موت/شدائد مرگ/ سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #معاد/موت/کیفیت مرگ/علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #معاد/برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ برزخ/ثواب و عقاب برزخی/آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #معاد/موت/قبض روح/آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> #توحید/ صفات فعلی خداوند/ عدل و غیرجائر بودن خداند/ .../آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امام صادق علیه السلام<br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای مومن <br /> #کیفیت عرضه شدن مرگ برای کافر<br /> #عارض شدن مرگ بصورت خواب سبک (چُرت)برای مؤمن<br /> #قطع شدن دردها و رنج ها برای مؤمن با مرگ<br /> #عارض مرگ برای کافر مانند گزیدن مار و عقرب، بله بدتر<br /> #حفظ کرامت مؤمن هنگام مرگ<br /> #تایید اینکه مرگ برای برخی کافران و فخر فروشان مانند برش با ارّه، چيدن با قيچى،كوبيده شدن با سنگها و به حركت آوردن سنگهاى آسياست بر حدقۀ چشمها، باشد. <br /> #سخت بودن عذاب هنگام مرگ به جهت اینکه نمونه ایی از عذابهای آخرت است.<br /> #علت سریع و راحت یا سخت و دشوار جان دادن مؤمن<br /> #آغاز ثواب ها برای برخی مؤمنان از هنگام قبض روح<br /> #آغاز عذاب برای برخی کافران از هنگام قبض روح<br /> #علت سختی قبض روح برخی مؤمنان<br /> #علت آسانی قبض روح برخی کافران<br /> #عدل و غیر جائر بودن خداوند<br /> #آسانی و سختی قبض روح بر اساس عدل و غیرجائر بودن خداوند<br /> <br /> === حدیث هفتم ===<br /> {{متن حدیث|7- مع، معاني الأخبار الْهَمَدَانِيُّ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِيِّ وَ كَانَ خَيِّراً عَنْ عَمَّارٍ الْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ أَنَّ مُؤْمِناً أَقْسَمَ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُمِيتَهُ مَا أَمَاتَهُ أَبَداً وَ لَكِنْ إِذَا حَضَرَ أَجَلُهُ بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ رِيحَيْنِ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُنْسِيَةُ وَ رِيحاً يُقَالُ لَهُ الْمُسْخِيَةُ فَأَمَّا الْمُنْسِيَةُ فَإِنَّهَا تُنْسِيهِ أَهْلَهُ وَ مَالَهُ فَأَمَّا الْمُسْخِيَةُ فَإِنَّهَا تُسْخِي نَفْسَهُ عَنِ الدُّنْيَا حَتَّى يَخْتَارَ مَا عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> پيامبر - صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم - فرمود: «اگر بنده‌ى مؤمن، پروردگارش را سوگند دهد كه او را نمي راند، هرگز او را نمى‌ميراند؛ امّا وقتى اجلش فرا رسد، خداوند بزرگ دو نسيم را بر مى‌انگيزد كه يكى «منسيّه» و ديگرى «مسخيّه» نام دارد. <br /> منسيه، مال و خانواده‌ى او را از ياد وى مى‌برد و مسخيّه جان او را از ياد دنيا و ميل به آن جدا مى‌كند تا اين كه آن چه را نزد خداوند - تبارك‌وتعالى - است، برگزيند.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ارسال دو نسیم الهی هنگام مرگ مؤمن<br /> # فراموشی خانواده و اموال هنگام مرگ مؤمن<br /> # بی‌رغبتی مؤمن به دنیا هنگام مرگ<br /> # انتخاب آخرت توسط مؤمن محتضر<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # محبت خداوند به مؤمن<br /> # کرامت مؤمن نزد خداوند<br /> # آسان‌سازی مرگ برای مؤمن<br /> # لطف الهی در لحظه مرگ مؤمن<br /> # جدایی آسان از تعلقات دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اثرات قسم مومن پیرامون مرگ<br /> # ضرورت فراموش کردن دنیا و وابستگی‌های آن هنگام مرگ<br /> # ضرورت جدا شدن مومن از دنیا هنگام مرگ<br /> # ریح منسیه<br /> # ریح مسخیه<br /> # آثار ریاح منسیه و مسخیه هنگام مرگ<br /> # هدایای الهی به مومن هنگام مرگ<br /> # رهاشدن مومن از تعلقات دنیوی هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش<br /> #ایمان و کفر/ جایگاه(کرامت)مومن نزد خداوند/ پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #معاد/ موت/ قبض روح مومن/ فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #معاد/ موت/ احوالات قبض روح/ نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #پذیرش دعای بنده مؤمن به عدم موتش مشروط به فرانرسیدن اجلش <br /> #کیفیت قبض روح بنده مومن، فراموشی خانواده و جدا کردن جان از دنیا و تمایل به آن<br /> #فراهم شدن شرایطی برای مؤمن جهت انتخاب مرگ و آنچه نزد خداست، هنگام اجل وقبض روح<br /> #نسیم منسیه (از یاد برنده) و مسیخه(جدا کننده) هنگام مرگ مؤمن<br /> <br /> === حدیث هشتم ===<br /> {{متن حدیث|8- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اللَّهُ بِهِ فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّ إِلَّا أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ وَ تَأْتِيهِ الْبِشَارَةُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَتَقَرُّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اللَّهِ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: الاغتباط كون الإنسان على حال يغبطه الناس و يتمنون حضاله.}}<br /> <br /> ====ترجمه====<br /> به آن چه خدا فرموده، پايبند باشيد. بين شما و آن چه مورد غبطه و دوست داشتن است، فاصله‌اى نيست؛ مگر به مقدارى كه پيامبر بر بالين شما حاضر شود و آن چه نزد خداست، برتر و پايدارتر است. بشارت از ناحيه‌ى خدا به او مى‌رسد و چشمش روشن مى‌شود و ديدار خدا برايش محبوب و دوست داشتنى مى‌گردد.<br /> <br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اثرات پایبندی به فرمان‌های الهی<br /> # حضور پیامبر هنگام مرگ مؤمن<br /> # برتری و جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> # بشارت الهی به مؤمن<br /> # اشتیاق به دیدار خداوند<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # انس با اولیای الهی<br /> # آرامش هنگام مرگ<br /> # رهایی از ترس مرگ<br /> # شیرینی مرگ برای مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لزوم پایبندی به فرامین الهی<br /> # ارزش دیدار پیامبر هنگام مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ <br /> # جاودانگی نعمت‌های الهی<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #ایمان و کفر/ لزوم پاینبدی ببه دستورات الهی با توجه به معاد/سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #انسان/.../آرزوها و خواسته های انسان/ شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #معاد/موت/ حالات مرگ/رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ آماده کردن مومن برای مرگ/ بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #معاد/ موت/ قبض روح/ احوالات مومن هنگام قبض روح/ محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #سفارش به پایبندی به دستورات خداوند<br /> #شرط رسیدن به آرزوهای حقیقی، پایبندی به دستورات خداوند<br /> #رسین مومنان به محضر رسول خدا ص به هنگام مرگ<br /> #بشارت به مؤمن هنگام مرگ<br /> #محبوب شدن لقاء الله هنگام مرگ برای مؤمن با بشارت های خداوند<br /> <br /> === حدیث نهم ===<br /> {{متن حدیث|9- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ النَّاصِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْجَوَادِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ:...}} <br /> <br /> '''بخش اول حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ‏ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ هُوَ أَحَدُ ثَلَاثَةِ أُمُورٍ يَرِدُ عَلَيْهِ إِمَّا بِشَارَةٌ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا بِشَارَةٌ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ إِمَّا تَحْزِينٌ «1» وَ تَهْوِيلٌ وَ أَمْرُهُ مُبْهَمٌ لَا تَدْرِي مِنْ أَيِّ الْفِرَقِ هُوَ فَأَمَّا وَلِيُّنَا الْمُطِيعُ لِأَمْرِنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِنَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا عَدُوُّنَا الْمُخَالِفُ عَلَيْنَا فَهُوَ الْمُبَشَّرُ بِعَذَابِ الْأَبَدِ وَ أَمَّا الْمُبْهَمُ أَمْرُهُ الَّذِي لَا يُدْرَى مَا حَالُهُ فَهُوَ الْمُؤْمِنُ الْمُسْرِفُ عَلَى نَفْسِهِ لَا يَدْرِي مَا يَئُولُ إِلَيْهِ حَالُهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مُبْهَماً مَخُوفاً ثُمَّ لَنْ يُسَوِّيَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِأَعْدَائِنَا لَكِنْ يُخْرِجُهُ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَتِنَا فَاعْمَلُوا وَ أَطِيعُوا وَ لَا تَتَّكِلُوا «2» وَ لَا تَسْتَصْغِرُوا عُقُوبَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِنَّ مِنَ الْمُسْرِفِينَ مَنْ لَا تَلْحَقُهُ شَفَاعَتُنَا إِلَّا بَعْدَ عَذَابِ ثَلَاثِمِائَةِ أَلْفِ سَنَةٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تقسیم وضعیت مردگان به سه حالت<br /> # بشارت نعیم ابدی برای پیروان اهل بیت<br /> # بشارت عذاب ابدی برای دشمنان اهل بیت<br /> # مرگ اندوه‌آور و هراس‌انگیز و مبهم برای مؤمن گناهکار<br /> # شفاعت اهل بیت برای مؤمنان گناهکار<br /> # توصیه به عمل و اطاعت<br /> # نهی از اتکا به شفاعت<br /> # عذاب طولانی برخی گناهکاران<br /> # عدم تساوی مؤمن گناهکار با دشمنان<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت جایگاه اهل بیت در نجات<br /> # محدودیت شفاعت برای برخی گناهکاران<br /> # مراتب مختلف مؤمنان گناهکار<br /> # تفاوت گناهکاران از نظر مدت عذاب<br /> # رابطه مستقیم ولایت و نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> # اقسام مرگ<br /> # مرگ دوستدار اهل بیت، همراه با بشارت به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ دشمنان اهل بیت، همراه با بشارت به عذاب ابدی<br /> # مرگ مومن خطاکار، همراه با اندوه، هراس و وحشت<br /> # عدم برابری مومن خطاکار با دشمنان اهل بیت<br /> # شفاعت اهل بیت، ناجی مومنان خطاکار<br /> # رسیدن شفاعت اهل بیت به برخی خطاکاران پس از هزاران سال<br /> # مذمت کوچک شمردن عقوبت الهی<br /> # اهمیت حب و ولایت اهل بیت<br /> # آثار ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #امامت / اوصاف امام/«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #معاد/موت/حالات افراد هنگام مرگ/حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #توحید/ عدل الهی/ عدل الهی در ثواب و عقاب افراد هنگام مرگ/خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #معاد/ شفاعت/ خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #.../اهل ولایت اهل بیت ع شدن/ توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #.../مسرفین/ دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #معاد/ شفاعت/ اهل اسراف/ عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #معاد/شفاعت/ اهل اسراف/ شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امیرمؤمنان علی علیه السلام<br /> #«خبیر بودن» امام معصوم<br /> #سه نوع حالت نفسانی که برای افراد هنگام مرگ رخ می دهد، بشارت به نعمت ابدی، بشارت به عذاب ابدی، حزن و هراس<br /> #مبهم بودن حالت مرگ (بشارت یا عذاب یا حزن)برای افراد<br /> #بشارت به نعمت ابدی هنگام مرگ برای اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #بشارت به عذاب ابدی هنگام مرگ برای دشمنان اهل بیت علیهم السلام<br /> #کسانی که نعیم یا عذابشان مبهم است.<br /> #حال مومنی که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، به هنگام مرگ<br /> #خداوند مومنی را که اهل اسراف و تجاوز از حد بوده، با دشمنان اهل بیت علیهم السلام مساوی قرار نمی دهد<br /> #خروج از آتش با شفاعت اهل بیت علیهم السلام نسبت به مومنی که بر خودش زیاده روی کرده و از اهل ولایت نیست.<br /> #توصیه به عمل و اطاعت و عدم اتکال و نهی از کوچک پنداشتن عقوبت الهی برای ملحق شدن به اهل ولایت اهل بیت علیهم السلام<br /> #دو دسته بودن افرادی که اهل اسراف و تجاوز از حد هستند.<br /> #عدم ملحق شدن کسانی از مومنانی که ازاهل اسراف و تجاوز از حد بودند، به اهل شفاعت اولیه<br /> #شمول شفاعت برای کسانی که اهل اسراف و تجاوز از حد بودند، بعد از سه هزار سال عذاب<br /> <br /> '''بخش دوم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مَا الْمَوْتُ الَّذِي جَهِلُوهُ قَالَ أَعْظَمُ سُرُورٍ يَرِدُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ دَارِ النَّكَدِ إِلَى نَعِيمِ الْأَبَدِ وَ أَعْظَمُ ثُبُورٍ يَرِدُ عَلَى الْكَافِرِينَ إِذَا نُقِلُوا عَنْ جَنَّتِهِمْ إِلَى نَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ناشناخته بودن مرگ برای مردم<br /> # شادی بزرگ مؤمنان هنگام مرگ<br /> # هلاکت بزرگ کافران هنگام مرگ<br /> # انتقال مؤمنان از دنیا به بهشت<br /> # انتقال کافران از دنیا به آتش<br /> # دنیا سرای رنج برای مؤمنان<br /> # دنیا بهشت کافران<br /> # جاودانگی آتش دوزخ<br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت تجربه مرگ برای افراد<br /> # مرگ به مثابه انتقال<br /> # تفاوت ارزش دنیا و آخرت<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # سختی زندگی دنیوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت مرگ، شادی مومنان<br /> # حقیقت مرگ مومن<br /> # حقیقت مرگ کافر<br /> # آثار مرگ مومن<br /> # آثار مرگ کافر<br /> # ابدی بودن نعمت‌های بهشتی<br /> # ابدی بودن آتش جهنم<br /> # مرگ، انتقال از دنیا به آخرت<br /> # مرگ به منزله نابودی کفار<br /> # جهل مردم به حقیقت مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف موت/توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #معاد/ موت/ علت سرور مومن از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای کافر/ بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ موت/ علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #معاد/ بهشت و جهنم/اوصاف/ ابدی بودن/ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف موت توسط امیرمومنان علی علیه السلام<br /> #بزرگترین سرور و شادی بودن مرگ برای مومن<br /> #علت سرور مومن از مرگ<br /> #بزرگترین اندوه و بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #علت بدبختی بودن مرگ برای کافر<br /> #ابدی بودن نعمت بهشت برای مومن<br /> #ابدی و تمام ناشدنی بودن آتش جهنم برای کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش سوم حدیث''' <br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع: لَمَّا اشْتَدَّ الْأَمْرُ بِالْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع نَظَرَ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ مَعَهُ فَإِذَا هُوَ بِخِلَافِهِمْ لِأَنَّهُمْ كُلَّمَا اشْتَدَّ الْأَمْرُ تَغَيَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ وَ ارْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُمْ وَ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَانَ الْحُسَيْنُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ بَعْضُ مَنْ مَعَهُ مِنْ خَصَائِصِهِ تُشْرِقُ أَلْوَانُهُمْ وَ تَهْدَأُ جَوَارِحُهُمْ وَ تَسْكُنُ نُفُوسُهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا لَا يُبَالِي بِالْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ الْحُسَيْنُ ع صَبْراً بَنِي الْكِرَامِ فَمَا الْمَوْتُ إِلَّا قَنْطَرَةٌ يَعْبُرُ بِكُمْ عَنِ الْبُؤْسِ وَ الضَّرَّاءِ إِلَى الْجِنَانِ الْوَاسِطَةِ وَ النَّعِيمِ الدَّائِمَةِ فَأَيُّكُمْ يَكْرَهُ أَنْ يَنْتَقِلَ مِنْ سِجْنٍ إِلَى قَصْرٍ وَ مَا هُوَ لِأَعْدَائِكُمْ إِلَّا كَمَنْ يَنْتَقِلُ مِنْ قَصْرٍ إِلَى سِجْنٍ وَ عَذَابٍ إِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّ الدُّنْيَا «3» سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْمَوْتُ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جِنَانِهِمْ وَ جِسْرُ هَؤُلَاءِ إِلَى جَحِيمِهِمْ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ.}}بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 155<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت حالات امام حسین(ع) و یاران در مواجهه با مرگ<br /> # تغییر رنگ و لرزش اندام یاران عادی هنگام مواجهه با مرگ<br /> # درخشانی چهره و آرامش امام و خواص در مواجهه با مرگ<br /> # بی‌باکی امام حسین(ع) از مرگ<br /> # توصیه امام به صبر در سختی‌ها<br /> # تشبیه مرگ به پل عبور به بهشت<br /> # انتقال مؤمن از زندان دنیا به قصر آخرت<br /> # انتقال کافر از قصر دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر<br /> # مرگ پل رسیدن مؤمنان به بهشت و کافران به جهنم<br /> # تأکید امام بر صدقش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تأثیر ایمان بر آرامش در برابر مرگ<br /> # مقایسه دنیا و آخرت از دیدگاه مؤمن و کافر<br /> # نقش امام در تقویت روحیه یاران<br /> # ترس از مرگ نزد افراد عادی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حالات چهره امام حسین (ع) هنگام مرگ (شهادت)<br /> # مرگ مومن، پل انتقال از رنج دنیا به نعمت‌های ابدی<br /> # مرگ مومن، انتقال از زندان دنیا به کاخ آخرت<br /> # مرگ کافر، انتقال از کاخ دنیا به زندان آخرت<br /> # دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> # عصمت امام از کذب<br /> # عصمت پیامبراکرم و اهل بیت از کذب<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی امام حسین علیه السلام/ نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ حالات روحی اصحاب در عاشورا/ تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی/حالات روحی اصحاب در عاشورا/ عدم ترس از مرگ<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/اصحاب عاشورایی/ مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> #امام شناسی/ امامت خاصه/امام حسین علیه السلام/ اصحاب عاشورایی / توصیه های امام حسین علیه السلام به اصحاب در عاشورا/ '''توصیه به صبر و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> #معاد/موت/ مرگ فقط پل عبور است.<br /> #معاد/موت/ مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> #معاد/ موت/ مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #.../دنیا و آخرت/ //.../ایمان و کفر/دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #نورانیت رنگ و آرامش اعضا و جوارح و آرام شدن قلب <br /> #تغییر رنگ و لرزش بدن و خوف و خشیت قلبی اصحاب به هنگام سخت شدن جنگ<br /> #عدم ترس از مرگ<br /> # مکالمه های اصحاب در عاشورا<br /> # '''توصیه به صبر درآستانه شهادت و اینکه مرگ فقط پلی برای عبور است.'''<br /> # مرگ فقط پل عبور است.<br /> # مرگ، عبور دهنده از سختی ها به بهشت برزخی و نعمت ابدی برای مومن<br /> # مرگ عبور دهنده دشمنان اهل بیت ع از قصر به زندان و عذاب<br /> #دنیا، زندان مومن و بهشت کافر<br /> <br /> <br /> '''بخش چهارم حدیث'''<br /> {{متن حدیث|وَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ ع: قِيلَ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَنَزْعِ ثِيَابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ وَ فَكِّ قُيُودٍ وَ أَغْلَالٍ ثَقِيلَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَفْخَرِ الثِّيَابِ وَ أَطْيَبِهَا رَوَائِحَ وَ أَوْطَإِ الْمَرَاكِبِ وَ آنَسِ الْمَنَازِلِ وَ لِلْكَافِرِ كَخَلْعِ ثِيَابٍ فَاخِرَةٍ وَ النَّقْلِ عَنْ مَنَازِلَ أَنِيسَةٍ وَ الِاسْتِبْدَالِ بِأَوْسَخِ الثِّيَابِ وَ أَخْشَنِهَا وَ أَوْحَشِ الْمَنَازِلِ وَ أَعْظَمِ الْعَذَابِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به کندن لباس کثیف<br /> # تشبیه مرگ مؤمن به باز شدن بندها<br /> # تبدیل به لباس فاخر برای مؤمن<br /> # انتقال مؤمن به منازل راحت<br /> # تشبیه مرگ کافر به کندن لباس فاخر<br /> # انتقال کافر از منازل انس‌گرفته<br /> # تبدیل به لباس کثیف برای کافر<br /> # انتقال کافر به منازل وحشتناک<br /> # گرفتاری کافر به بزرگترین عذاب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت ماهیت مرگ برای مؤمن و کافر<br /> # رهایی مؤمن از سختی‌های دنیا<br /> # آسایش مؤمن پس از مرگ<br /> # سختی کافر پس از مرگ<br /> # دنیا محل سختی برای مؤمن<br /> # دنیا محل راحتی برای کافر<br /> # آخرت محل آسایش برای مؤمن<br /> # آخرت محل عذاب برای کافر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ مومن<br /> # حقیقت و ماهیت مرگ کافر<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/ توصیف مرگ برای مومن/ مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام زین العابدین علیه السلام/توصیف مرگ برای کافر/ مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> =====نمایه ها=====<br /> # مرگ برای مومن مانند کندن لباس و بازکردن زنجیر <br /> # مرگ برای کافر مانند کندن لباس فاخر و منتقل شدن از منزل انس <br /> <br /> <br /> '''بخش پنجم حدیث'''<br /> <br /> {{متن حدیث|وَ قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع مَا الْمَوْتُ قَالَ هُوَ النَّوْمُ الَّذِي يَأْتِيكُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَّا أَنَّهُ طَوِيلٌ مُدَّتُهُ لَا يُنْتَبَهُ مِنْهُ إِلَّا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ رَأَى فِي نَوْمِهِ مِنْ أَصْنَافِ الْفَرَحِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ وَ مِنْ أَصْنَافِ الْأَهْوَالِ مَا لَا يُقَادِرُ قَدْرَهُ فَكَيْفَ حَالُ فَرَحٍ فِي النَّوْمِ وَ وَجَلٍ فِيهِ هَذَا هُوَ الْمَوْتُ فَاسْتَعِدُّوا لَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|بيان: النكد الشدة و العسر و الثبور الهلاك.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به خواب<br /> # تداوم مرگ تا قیامت<br /> # تنوع تجربه‌های برزخی<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیداری در قیامت<br /> # عاقبت‌اندیشی<br /> # نسبت خواب و مرگ<br /> # شادی و هراس پس از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تفاوت‌ها و شباهت‌های مرگ با خواب<br /> # لزوم آماده شدن برای مرگ<br /> # مرگ، خوابی تا قیامت<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام باقر علیه السلام/ چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #معاد/موت/اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ همان خوابی است که هرشب سراغ شما می آید.<br /> #چگونگی همانندی خواب با مرگ<br /> #اعلام(لزوم) آمادگی برای مرگ<br /> <br /> === حدیث دهم ===<br /> {{متن حدیث|10- مع، معاني الأخبار الْمُفَسِّرُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيِّ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: دَخَلَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فِي سَكَرَاتِ الْمَوْتِ وَ هُوَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً فَقَالُوا لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا كَيْفَ الْمَوْتُ وَ كَيْفَ حَالُ صَاحِبِنَا فَقَالَ الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاةُ تُصَفِّي الْمُؤْمِنِينَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَيَكُونُ آخَرُ أَلَمٍ يُصِيبُهُمْ كَفَّارَةَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِيَ عَلَيْهِمْ وَ تُصَفِّي الْكَافِرِينَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَيَكُونُ آخِرُ لَذَّةٍ أَوْ رَاحَةٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَةٍ تَكُونُ لَهُمْ وَ أَمَّا صَاحِبُكُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ «1» مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَ صُفِّيَ مِنَ الْآثَامِ تَصْفِيَةً وَ خُلِّصَ حَتَّى نُقِّيَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَ صَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فِي دَارِنَا دَارِ الْأَبَدِ.}}<br /> <br /> (1) نخل الدقيق: غربله و أزال نخالته، و نخل الشي‏ء: اختاره و صفاه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تشبیه مرگ به صافی<br /> # پاک‌سازی مؤمن از گناهان<br /> # درد مرگ کفاره گناهان<br /> # تخلیه حسنات کافران<br /> # همنشینی با اهل بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # سکرات موت عامل تطهیر<br /> # تشبیه تطهیر به شستشوی لباس<br /> # سرای ابدی<br /> # فرآیند پاک‌سازی روح<br /> # آمادگی برای حیات اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام مرگ<br /> # احوال کافر هنگام مرگ<br /> # مرگ، کفاره گناه مومن<br /> # مرگ، آخرین درد و رنج مومن<br /> # مرگ، پاک کننده گناه مومن<br /> # مرگ، پاک کننده کافر از نیکی‌های او<br /> # مرگ، آخرین لذت کافر<br /> # مرگ، آخرین پاداش نیکی کافر<br /> # آگاهی امام از غیب و حالات باطنی انسان<br /> # علم امام به سرنوشت ابدی انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/موت/ توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #معاد/ موت/ مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #معاد/ موت/ مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #معاد/موت/ مرگ جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #معاد/موت/ حال احتضار/ حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ <br /> #.../ اهل بیت علیهم السلام/ صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #توصیف مرگ توسط امام موسی بن جعفر علیه السلام<br /> #مرگ تصفیه کننده ایی است که مومنان را از گناهانشان جدا می کند<br /> #مرگ به عنوان آخرین رنج مومن<br /> #درد و رنج هنگام مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> #مرگ، جداکننده کافران از کارهای نیکو است.<br /> #حال احتضار کافر آخرین لحظه لذت او از دنیا و ثواب کارهای نیک اش است.<br /> #صلاحیت یافتن معاشرت با اهل بیت علیهم السلام رنج و فشار و تصفیه هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث یازدهم ===<br /> {{متن حدیث|11- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ الرِّضَا ع فَعَادَهُ فَقَالَ كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَ لَقِيتُ الْمَوْتَ بَعْدَكَ يُرِيدُ مَا لَقِيَهُ مِنْ شِدَّةِ مَرَضِهِ فَقَالَ كَيْفَ لَقِيتَهُ فَقَالَ أَلِيماً شَدِيداً فَقَالَ مَا لَقِيتَهُ إِنَّمَا لَقِيتَ مَا يُنْذِرُكَ بِهِ وَ يُعَرِّفُكَ بَعْضَ حَالِهِ إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ مُسْتَرِيحٌ بِالْمَوْتِ وَ مُسْتَرَاحٌ بِهِ مِنْهُ‏ فَجَدِّدِ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ وَ بِالْوَلَايَةِ تَكُنْ مُسْتَرِيحاً فَفَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ وَ الْحَدِيثُ طَوِيلٌ أَخَذْنَا مِنْهُ مَوْضِعَ الْحَاجَةِ}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 156<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفاوت درد بیماری با مرگ واقعی<br /> # دو گروه مردم در هنگام مرگ<br /> # آسایش‌یافتن برخی افراد با مرگ<br /> # مایه آسایش شدن برخی افراد با مرگشان<br /> # تجدید ایمان به خدا برای آسایش هنگام مرگ<br /> # تأثیر ولایت بر آسایش در مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # بیماری به عنوان هشدار مرگ<br /> # آشنایی با نشانه‌های مرگ در بیماری<br /> # ارتباط ایمان با آسودگی هنگام مرگ<br /> # عیادت امام از بیماران<br /> # سختی و درد بیماری شدید<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اقسام مردم در مواجهه با مرگ<br /> # اقسام مرگ<br /> # نقش ایمان به خدا و ولایت اهل بیت در آسودگی با مرگ<br /> # عیادت امام از بیمار <br /> # اهمیت ولایتمداری در هنگام مرگ<br /> # لزوم تجدید ولایتمداری<br /> <br /> <br /> ====انزابی====<br /> #دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #راحت شدن مومن با مرگ<br /> #لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #معاد/ موت/ حال احتضار/ دردناک و شدید بودن هنگام احتضار، نشانه ای از مرگ <br /> #معاد/ موت/ چگونگی مرگ برای افراد/ راحت شدن توسط مرگ برای دو دسته از مردم<br /> #معاد/ موت/ مرگ برای مومن/ راحت شدن مومن با مرگ<br /> #معاد/ موت/ راه راحت شدن با مرگ/ لزوم تجدید ایمان به خدا و ولایت جهت راحتی هنگام مرگ<br /> #اخلاق/.../اخلاق اجتماعی و معاشرت/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> #معاد/ موت/ تاثیراجتماعی مرگ/ آسوده شدن مردم با مرگ برخی افراد<br /> <br /> === حدیث دوازدهم ===<br /> {{متن حدیث|12- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: قِيلَ لِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ مَا بَالُ هَؤُلَاءِ الْمُسْلِمِينَ يَكْرَهُونَ الْمَوْتَ قَالَ لِأَنَّهُمْ جَهِلُوهُ فَكَرِهُوهُ وَ لَوْ عَرَفُوهُ وَ كَانُوا مِنْ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَأَحَبُّوهُ وَ لَعَلِمُوا أَنَّ الْآخِرَةَ خَيْرٌ لَهُمْ مِنَ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَالُ الصَّبِيِّ وَ الْمَجْنُونِ يَمْتَنِعُ مِنَ الدَّوَاءِ الْمُنَقِّي لِبَدَنِهِ وَ النَّافِي لِلْأَلَمِ عَنْهُ قَالَ لِجَهْلِهِمْ بِنَفْعِ الدَّوَاءِ قَالَ وَ الَّذِي بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ نَبِيّاً إِنَّ مَنِ اسْتَعَدَّ لِلْمَوْتِ حَقَّ الِاسْتِعْدَادِ فَهُوَ «2» أَنْفَعُ لَهُ مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ لِهَذَا الْمُتَعَالِجِ أَمَا إِنَّهُمْ لَوْ عَرَفُوا مَا يُؤَدِّي إِلَيْهِ الْمَوْتُ مِنَ النَّعِيمِ لَاسْتَدْعَوْهُ وَ أَحَبُّوهُ أَشَدَّ مَا يَسْتَدْعِي الْعَاقِلُ الْحَازِمُ الدَّوَاءَ لِدَفْعِ الْآفَاتِ وَ اجْتِلَابِ السَّلَامَةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # کراهت از مرگ<br /> # جهل علت کراهت از مرگ<br /> # محبت اولیای خدا به مرگ<br /> # برتری آخرت بر دنیا<br /> # تشبیه مرگ به دارو<br /> # آمادگی برای مرگ<br /> # طلب مرگ با شناخت نعمت‌ها<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه معرفت با نگرش به مرگ<br /> # فهم اولیای الهی از مرگ<br /> # تشبیه ناآگاهی از مرگ به ناآگاهی از دارو<br /> # نگرش خردمندانه به مرگ<br /> # مرگ دروازه نعمت‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جهل به مرگ عامل کراهت از آن<br /> # کراهت مردم از مرگ<br /> # آثار شناخت مرگ در انسان<br /> # بهتر بودن آخرت از دنیا<br /> # لزوم آمادگی انسان برای مرگ<br /> # آثار ایجاد آمادگی برای مرگ در انسان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ علت کراهت مردم از موت<br /> #معاد/ موت/ مجهول بودن مرگ برای مردم<br /> #معاد/ موت/ دوست داشتن مرگ/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #ولایت/.../ ثمرات ولایت اهل بیت علیهم السلام/ دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #معاد/اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #ولایت/ .../ مومن اهل ولایت اهل بیت ع/ آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #معاد/ موت/ شناخت مرگ/ دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ/ نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #معاد/ موت/ آمادگی برای مرگ / آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #علت کراهت مردم از موت<br /> #جهل مردم نسبت به مرگ<br /> #دو شرط دوست داشتن مرگ، شناخت مرگ و تحت ولایت اهل بیت ع بودن<br /> #آخرت برای مومن اهل ولایت بهتر از دنیاست<br /> #دوری از مرگ بخاطر جهل همانند فرار کودک از داروی نافع<br /> #نافع ترین امر، آماده شدن کامل برای مرگ <br /> #آمادگی برای مرگ بهتر از آماده شدن برای دفع آفات و به دست آوردن سلامتی با مصرف دارو است.<br /> <br /> === حدیث سیزدهم ===<br /> {{متن حدیث|13- مع، معاني الأخبار بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ: دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ع عَلَى مَرِيضٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَجْزَعُ مِنَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَخَافُ مِنَ الْمَوْتِ لِأَنَّكَ لَا تَعْرِفُهُ أَ رَأَيْتَكَ إِذَا اتَّسَخْتَ وَ تَقَذَّرْتَ وَ تَأَذَّيْتَ مِنْ كَثْرَةِ الْقَذَرِ وَ الْوَسَخِ عَلَيْكَ وَ أَصَابَكَ قُرُوحٌ وَ جَرَبٌ وَ عَلِمْتَ أَنَّ الْغَسْلَ فِي حَمَّامٍ يُزِيلُ ذَلِكَ كُلَّهُ أَمَا تُرِيدُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَتَغْسِلَ ذَلِكَ عَنْكَ أَوْ تَكْرَهُ أَنْ تَدْخُلَهُ فَيَبْقَى ذَلِكَ عَلَيْكَ قَالَ بَلَى يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ فَذَلِكَ الْمَوْتُ هُوَ ذَلِكَ الْحَمَّامُ هُوَ آخِرُ مَا بَقِيَ عَلَيْكَ مِنْ تَمْحِيصِ ذُنُوبِكَ وَ تَنْقِيَتِكَ مِنْ سَيِّئَاتِكَ فَإِذَا أَنْتَ وَرَدْتَ عَلَيْهِ وَ جَاوَرْتَهُ فَقَدْ نَجَوْتَ مِنْ كُلِّ غَمٍّ وَ هَمٍّ وَ أَذًى وَ وَصَلْتَ إِلَى كُلِّ سُرُورٍ وَ فَرَحٍ فَسَكَنَ الرَّجُلُ وَ نَشِطَ وَ اسْتَسْلَمَ وَ غَمَّضَ عَيْنَ نَفْسِهِ وَ مَضَى لِسَبِيلِهِ وَ سُئِلَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ ع عَنِ الْمَوْتِ مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ التَّصْدِيقُ بِمَا لَا يَكُونُ.<br /> حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا مَاتَ لَمْ يَكُنْ مَيِّتاً فَإِنَّ الْمَيِّتَ هُوَ الْكَافِرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ يَعْنِي الْمُؤْمِنَ مِنَ الْكَافِرِ وَ الْكَافِرَ مِنَ الْمُؤْمِنِ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع هو التصديق بما لا يكون أي هو ما يستلزم التصديق بأمور لا تكون بزعمه أي لا يتوقع حصولها مما يشاهده من غرائب أحوال النشأة الآخرة أو المعنى أن الموت أمر التصديق به تصديق بما لا يكون إذ المؤمن لا يموت بالموت و الكافر أيضا لا يموت بالموت بل كان ميتا قبله ففيه حذف مضاف أي التصديق بالموت تصديق بما لا يكون.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ترس از مرگ به دلیل ناآشنایی<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # مرگ پاک‌کننده گناهان<br /> # رهایی از غم با مرگ<br /> # رسیدن به شادی پس از مرگ<br /> # مرگ و باور به عالم غیب<br /> # زنده بودن مؤمن پس از مرگ<br /> # کافر مرده واقعی<br /> # تولد مؤمن از کافر و برعکس<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # ارتباط شناخت با ترس<br /> # تشبیه گناهان به آلودگی<br /> # مرگ راه رسیدن به آسایش<br /> # تفاوت دیدگاه مؤمن و کافر به مرگ<br /> # تأثیر شناخت بر آرامش موقع مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # خوف از مرگ<br /> # آثار عدم شناخت حقیقت مرگ<br /> # تشبیه مرگ به حمام<br /> # آثار مرگ برای مومن<br /> # حقیقت مرگ در کلام امام<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../رابطه امام معصوم با اصحاب/عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #اخلاق/ استحباب عیادت مریض/ عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #معاد/ موت/ ترس از مرگ/ جهل، علت ترس از مرگ<br /> #معاد/ موت/ توصیف مرگ توسط امام حسن عسکری علیه السلام/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #معاد/ موت/ اثر مرگ برای مومن/ مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #معاد/ موت/ حال مومن پس از مرگ/رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #امامت/.../ تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #عیادت امام حسن عسکری علیه السلام از اصحاب<br /> #جهل، علت ترس از مرگ<br /> #تمثیل مرگ، به شستشوی کثافات و چرکی و آلودگی بیماری ها از بدن<br /> #مرگ، شستشو دهنده مومن از آلودگی ها و گناهان<br /> #رسیدن مومن به خوشی و شادکامی پس از مرگ<br /> #تأثیر نصیحت امام معصوم بر شخص محتضر<br /> <br /> === حدیث چهاردهم ===<br /> {{متن حدیث|14- ل، الخصال الْأَرْبَعُمِائَةِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ: مَا مِنَ الشِّيعَةِ عَبْدٌ يُقَارِفُ أَمْراً نَهَيْنَاهُ عَنْهُ فَيَمُوتُ حَتَّى يُبْتَلَى بِبَلِيَّةٍ تُمَحَّصُ بِهَا ذُنُوبُهُ إِمَّا فِي مَالٍ وَ إِمَّا فِي وَلَدٍ وَ إِمَّا فِي نَفْسِهِ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا لَهُ ذَنْبٌ وَ إِنَّهُ لَيَبْقَى عَلَيْهِ الشَّيْ‏ءُ مِنْ ذُنُوبِهِ فَيُشَدَّدُ بِهِ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاکی شیعیان از گناه هنگام مرگ<br /> # بلا عامل پاکسازی گناه<br /> # بلا در مال<br /> # بلا در فرزند<br /> # بلا در جان<br /> # ملاقات بی‌گناه با خدا<br /> # سختی مرگ برای پاکی نهایی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رحمت خاص الهی به شیعیان<br /> # رابطه گناه با سختی مرگ<br /> # اهمیت پیروی از امامان<br /> # آمادگی برای دیدار خدا<br /> # فلسفه بلاها و سختی‌ها<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رابطه ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ با ارتکاب گناهان<br /> # بلای قبل از مرگ، کفاره گناهان شیعیان<br /> # پاک شدن گناهان شیعیان با ابتلا به بلا قبل از مرگ<br /> # اقسام ابتلای شیعیان به بلا قبل از مرگ<br /> # پاکی از گناهان شرط ملاقات با خدا پس از مرگ<br /> # عوامل سختی جان دادن<br /> # گناهان عامل سختی مرگ<br /> # عوامل سختی مرگ<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/آمادگی برای مرگ/ پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #معاد/ موت/ علت سختی موت برای شیعه/ شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #..../بندگی/شیعه بودن/ لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع <br /> #اهل بیت ع/ .../شیعه بودن/ ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> =====نمایه ها=====<br /> #پاک شدن شیعه پیش از مرگ از گناهانش با بلاء و گرفتاری در جان یا مال یا فرزندانش<br /> #شدت حال هنگام مرگ بخاطر پاک شدن گناهان باقیمانده اش<br /> #لطف الهی به شیعیان اهل بیت ع<br /> #ثمره شیعه بودن اهل بیت ع<br /> <br /> === حدیث پانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|15- ع، علل الشرائع أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ مَاجِيلَوَيْهِ عَنِ الْكُوفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع يَا مُفَضَّلُ إِيَّاكَ وَ الذُّنُوبَ وَ حَذِّرْهَا شِيعَتَنَا فَوَ اللَّهِ مَا هِيَ إِلَى أَحَدٍ أَسْرَعَ مِنْهَا إِلَيْكُمْ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَتُصِيبُهُ الْمَعَرَّةُ مِنَ السُّلْطَانِ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُصِيبُهُ السُّقْمُ وَ مَا ذَاكَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُحْبَسُ عَنْهُ الرِّزْقُ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ وَ إِنَّهُ لَيُشَدَّدُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ مَا هُوَ إِلَّا بِذُنُوبِهِ حَتَّى يَقُولَ مَنْ حَضَرَهُ لَقَدْ غُمَّ بِالْمَوْتِ فَلَمَّا رَأَى مَا قَدْ دَخَلَنِي قَالَ أَ تَدْرِي لِمَ ذَاكَ يَا مُفَضَّلُ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ ذَاكَ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَا تُؤَاخَذُونَ بِهَا فِي الْآخِرَةِ وَ عُجِّلَتْ لَكُمْ فِي الدُّنْيَا.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قال الفيروزآبادي المعرة الإثم و الأذى و الغرم و الدية و الخيانة قوله ع لقد غم بالموت أي صار مغموما متألما بالموت غاية الغم لشدته و قال الجوهري غم يومنا بالفتح فهو يوم غم إذا كان يأخذ بالنفس من شدة الحر.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سرعت مجازات دنیوی گناهان<br /> # آزار سلطان به سبب گناه<br /> # بیماری به سبب گناه<br /> # تنگی روزی به سبب گناه<br /> # سختی احتضار به سبب گناه<br /> # تعجیل کیفر دنیوی برای عدم مؤاخذه اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت تعجیل عقوبت در دنیا<br /> # رابطه گناه و بلای دنیوی<br /> # رحمت الهی در مجازات پیشین<br /> # فلسفه تطهیر پیش از آخرت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # امر امام به اجتناب از گناهان<br /> # لزوم بازداشت شیعیان بر اجتناب از گناهان<br /> # وجوب نهی از منکر<br /> # وجوب تذکر لسانی به اجتناب از گناهان<br /> # آثار و عواقب گناهان در زندگی فردی انسان<br /> # اثر گناه در سختی مرگ (جان دادن)<br /> # اثر گناه در ابتلا به بیماری<br /> # اثر گناه در کم شدن روزی<br /> # اثر گناه در گرفتار شدن در دست حاکم جور<br /> # اثر گناه در سختی احتضار<br /> # دنیا، محل عقوبت شیعیان گنه کار<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #اخلاق/ .../ لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #شیعه/بایدهای شیعه/لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #شیعه/اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اخلاق/.../ اثر اعمال/ اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #شیعه/.../اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #اعمال/اثر اعمال/اثر گناهان شیعه در دنیا/ گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #معاد/عذاب اخروی/گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #لزوم برحذر بودن از گناه<br /> #لزوم برحذر داشتن شیعیان از گناه<br /> #اثر گناهان بر شیعیان بیشتر از اثرش بر دیگران است.<br /> #اثرات و گرفتاری هایی که در اثر گناه بر شیعه عارض می شود.<br /> #گرفتاری از سوی حاکم جائر، بیماری، حبس رزق،شدید شدن مرگ، آثار گناهان شیعه<br /> #گرفتاری دنیوی شیعه برای رفع مواخذه و گرفتاری اخروی<br /> <br /> === حدیث شانزدهم ===<br /> {{متن حدیث|16- مع، معاني الأخبار أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ «1» عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُنَّا مَعَهُ فِي جِنَازَةٍ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ بَارَكَ اللَّهُ‏ لِي فِي الْمَوْتِ وَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِيمَا بَعْدَ الْمَوْتِ فَضْلٌ إِذَا بُورِكَ لَكَ فِي الْمَوْتِ فَقَدْ بُورِكَ لَكَ فِيمَا بَعْدَهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # برکت در موت برای سعادت اخروی<br /> # اهمیت حسن خاتمه برای برزخ و قیامت<br /> # تأثیر کیفیت مرگ بر سرنوشت اخروی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه لحظه مرگ و عاقبت ابدی<br /> # فلسفه دعا برای حسن خاتمه<br /> # اهمیت آمادگی برای لقای خداوند<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز درخواست برکت در مرگ از خدا<br /> # ملازمه میان برکت در مرگ با برکت پس از مرگ<br /> # حضور امام در تشییع جنائز شیعیان<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #امامت/.../ رابطه امام معصوم با اصحاب/ حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن مرگ برای مومن/فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن بعد از مرگ برای مومن/عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #معاد/ موت/ مبارک بودن هنگام مرگ و بعد از مرگ/مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> =====نمایه ها=====<br /> #حاضر شدن امام معصوم سر جنازه اصحاب<br /> #فضیلت مبارک بودن بعد از مرگ<br /> #عدم گرفتاری هنگام مرگ فضیلت نیست (چون کفاره گناهان مومن است)<br /> #مبارک بودن هنگام مرگ، مبارک بودن بعد از مرگ را هم به دنبال دارد.<br /> <br /> === حدیث هفدهم ===<br /> {{متن حدیث|17- ع، علل الشرائع عَلِيُّ بْنُ حَاتِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْدَانَ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لِأَيِّ عِلَّةٍ إِذَا خَرَجَ الرُّوحُ مِنَ الْجَسَدِ وَجَدَ لَهُ مَسّاً وَ حَيْثُ رُكِّبَتْ لَمْ يَعْلَمْ بِهِ قَالَ لِأَنَّهُ نَمَا عَلَيْهَا الْبَدَنُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع لأنه نما عليها البدن أي إن الألم إنما هو لألفة الروح بالبدن لنموه عليها لا لمحض الإخراج حتى يكون لإدخال الروح أيضا ألم أو أنه لما نما عليها البدن و بلغ حدا يعرف الآلام و الأوجاع فلذا يتألم بإخراج الروح بخلاف حالة الإدخال فإنه قبل دخول الروح ما كان يجد شيئا لعدم الحياة و بعده لا ألم يحس به و يحتمل وجها ثالثا و هو أن السائل لما توهم أن الروح يدخل حقيقة في البدن سأل عن الحكمة في عدم تأثر البدن بدخول الروح و تأثره بالخروج مع أن العكس أنسب فأجاب ع بأن الروح الحيواني لا يدخل من خارج في البدن بل إنما تتولد فيه و ينمو البدن عليها «1» و المس أول ما يحس به من التعب و الألم منه.}}<br /> ====ترجمه====<br /> على بن حاتم از قاسم بن محمّد از حمدان بن الحسين از حسين بن وليد، از عمران بن حجّاج، از عبد الرحمن، از حضرت ابى عبد اللّٰه عليه السّلام، راوى مى‌گويد محضر امام عليه السّلام عرض كردم: به چه علّت وقتى روح از جسد و كالبد انسان خارج مى‌شود درد و الم حسّ مى‌شود ولى وقتى با آن تركيب مى‌گردد يعنى روح وارد بدن مى‌شود چنين حسّى انسان نمى‌كند؟<br /> حضرت فرمودند: به خاطر آن كه بدن با روح نموّ كرده و الفت پيدا كرده لا جرم وقت جدا شدن روح از بدن درد و الم جدايى را انسان حسّ و درك مى‌كند ولى وقت حلول روح در بدن و تركيبش با جسد درد و الم حس نمى‌شود.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # احساس درد هنگام خروج روح<br /> # عدم احساس هنگام ترکیب روح<br /> # نمو بدن بر روح برای الفت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت درد در ورود و خروج<br /> # رابطه نمو بدن و عدم احساس<br /> # حکمت تدریجی‌بودن اتصال روح و جسم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت احساس درد و رنج هنگام خروج روح از بدن<br /> # حکمت عدم احساس ترکیب روح با بدن هنگام خلقت بدن<br /> <br /> ====انزابی====<br /> #معاد/ موت/ حقیقت مرگ/ مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #انسان/.../رابطه روح و بدن/ الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #انسان/ ../ اصالت روح یا بدن- تقدم روح بر بدن / رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #معاد/ موت/ عذابهای هنگام مرگ/ درد و شدت جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> =====نمایه ها=====<br /> #مرگ، جداشدن روح از بدن است.<br /> #الفت روح با بدن در مدت عمر<br /> #رشد بدن تحت تدبیر روح در مدت عمر<br /> #درد جدایی روح از بدنی که با آن الفت داشته، یکی از عذابهای هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث هجدهم ===<br /> {{متن حدیث|18- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ يَاسِرٍ الْخَادِمِ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع يَقُولُ إِنَّ أَوْحَشَ مَا يَكُونُ هَذَا الْخَلْقُ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاطِنَ يَوْمَ يُولَدُ وَ يَخْرُجُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ فَيَرَى الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَمُوتُ فَيُعَايِنُ الْآخِرَةَ وَ أَهْلَهَا وَ يَوْمَ يُبْعَثُ فَيَرَى أَحْكَاماً لَمْ يَرَهَا فِي دَارِ الدُّنْيَا وَ قَدْ سَلَّمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى يَحْيَى ع فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ وَ آمَنَ رَوْعَتَهُ فَقَالَ وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا وَ قَدْ سَلَّمَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع عَلَى نَفْسِهِ فِي هَذِهِ الثَّلَاثَةِ الْمَوَاطِنِ فَقَالَ وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا.}}<br /> <br /> '''توضیح''': <br /> <br /> {{عربی|لو بدل رحمه اللّه الروح الحيوانى بالروح الانسانى انطبق على الحركة الجوهرية القائلة بكون الروح الانسانى إحدى مراتب البدن الاستكمالية كما يدلّ عليه قوله تعالى: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» الآية و المدرك للذة و الالم هو النفس فيتم البيان؛ فالروح حدوثه كمال للبدن و هو نفسه فلا يشعر به، و مفارقته مفارقة ما أنس به بالتعلق و التصرف فيوجب التألم. ط.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # وحشت هنگام تولد و خروج از رحم<br /> # وحشت هنگام مرگ و معاینه آخرت<br /> # وحشت هنگام بعث و مشاهده احکام<br /> # سلام الهی بر یحیی در سه موطن<br /> # سلام عیسی بر خود در سه موطن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت در انتقال‌های هستی<br /> # رابطه سلام الهی و امنیت روانی<br /> # اهمیت تسلیم در مواطن حساس<br /> # تفاوت سلام الهی و سلام نبوی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # وحشتناک‌ترین حالات خلقت انسان<br /> # مواطن سه گانه خلقت انسان<br /> # سلام‌های خدا بر یحیی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # سلام‌های خدا بر عیسی{{ع}} در مواطن سه گانه<br /> # مشاهده اهل آخرت با مرگ<br /> # ویژگی منحصر به فرد احکام آخرت<br /> <br /> === حدیث نوزدهم ===<br /> {{متن حدیث|19- ل، الخصال أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنِ الْمِنْقَرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع أَشَدُّ سَاعَاتِ ابْنِ آدَمَ ثَلَاثُ سَاعَاتٍ السَّاعَةُ الَّتِي يُعَايِنُ فِيهَا مَلَكَ الْمَوْتِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقُومُ فِيهَا مِنْ قَبْرِهِ وَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقِفُ فِيهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِمَّا إِلَى النَّارِ ثُمَّ قَالَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ يَا ابْنَ آدَمَ حِينَ تُوضَعُ فِي قَبْرِكَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ وَ إِنْ نَجَوْتَ حِينَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ إِلَّا هَلَكْتَ ثُمَّ تَلَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ هُوَ الْقَبْرُ وَ إِنَّ لَهُمْ فِيهِ لَ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ اللَّهِ إِنَّ الْقَبْرَ لَرَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النَّارِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْ جُلَسَائِهِ فَقَالَ لَهُ قَدْ عَلِمَ سَاكِنُ السَّمَاءِ سَاكِنَ الْجَنَّةِ مِنْ سَاكِنِ النَّارِ فَأَيُّ الرَّجُلَيْنِ أَنْتَ وَ أَيُّ الدَّارَيْنِ دَارُكَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # معاینه ملک‌الموت به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # قیام از قبر به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # وقوف در پیشگاه الهی به عنوان شدیدترین ساعت<br /> # نجات هنگام احتضار برای رستگاری<br /> # نجات در قبر برای رستگاری<br /> # نجات هنگام عبور از صراط برای رستگاری<br /> # نجات در موقف قیامت برای رستگاری<br /> # قبر به عنوان روضه بهشتی یا حفره آتش<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # اهمیت آمادگی برای سه موطن حساس<br /> # رابطه نجات در مواطن و سرنوشت ابدی<br /> # فلسفه تأکید بر چهار موطن خطیر<br /> # حکمت تعیین سرنوشت پیش از قیامت<br /> # رابطه برزخ و تعیین مسکن اخروی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سخت‌ترین لحظات عمر انسان<br /> # مرگ<br /> # برزخ<br /> # قیامت<br /> # عالم قبر یا برزخ<br /> # امکان هلاکت و نجات انسان در هنگام مرگ، برزخ و قیامت<br /> # حقیقت قبر، باغی از بهشت یا چاله‌ای از جهنم<br /> # علم ساکن آسمان<br /> <br /> === حدیث بیستم ===<br /> {{متن حدیث|20- لي، الأمالي للصدوق أَبِي عَنْ سَعْدٍ عَنِ النَّهْدِيِّ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قِيلَ مَنْ راقٍ قَالَ ذَاكَ قَوْلُ ابْنِ آدَمَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ هَلْ مِنْ طَبِيبٍ هَلْ مِنْ دَافِعٍ «1» قَالَ وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ يَعْنِي فِرَاقَ الْأَهْلِ وَ الْأَحِبَّةِ عِنْدَ ذَلِكَ قَالَ وَ الْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ قَالَ الْتَفَّتِ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ قَالَ إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ يَوْمَئِذٍ الْمَصِيرُ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # جستجوی راقی هنگام احتضار<br /> # جستجوی طبیب هنگام نزع<br /> # جستجوی دافع مرگ هنگام احتضار<br /> # ظن فراق اهل و احبه هنگام مرگ<br /> # التفاف ساق به ساق به معنای التفاف دنیا و آخرت<br /> # مساق به سوی خداوند پس از مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یأس از اسباب مادی هنگام مرگ<br /> # رابطه لحظه مرگ و تحقق فراق قطعی<br /> # حقیقت التقای دو عالم در احتضار<br /> # اهمیت آگاهی از مصیر حتمی به سوی خدا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # طلب محتضر جهت درمان مرگ<br /> # حقیقت مرگ<br /> # بازگشت به سوی خدا پس از مرگ<br /> # در هم تنیده شدن دنیا و آخرت<br /> <br /> === حدیث بیست و یکم ===<br /> {{متن حدیث|21- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و دوم ===<br /> {{متن حدیث|22- لي، الأمالي للصدوق ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام الطَّالَقَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَكَانُكَ الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بکای امام حسن هنگام احتضار<br /> # هول مطلع به عنوان علت بکا<br /> # فراق احبه به عنوان علت بکا<br /> # حج ماشیانه امام حسن<br /> # مقاسمه مال با خداوند سه بار<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه وحشت معصوم از مطلع آخرت<br /> # رابطه عصمت و هراس از موقف<br /> # حقیقت فراق قطعی از محبوبان<br /> # اهمیت آمادگی برای هول مطلع<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهوال قیامت<br /> # گریه امام معصوم بر شدت اهوال قیامت<br /> # جواز گریه بر جدایی از عزیزان هنگام مرگ<br /> # جواز گریه بر شدت اهوال قیامت هنگام مرگ<br /> <br /> === حدیث بیست و سوم ===<br /> {{متن حدیث|23- ين، كتاب حسين بن سعيد و النوادر النَّضْرُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَمَّنْ سَمِعَ أَبَا جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ وَ فِيهِ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حَجَّةً رَاكِباً وَ عِشْرِينَ حَجَّةً مَاشِياً}}<br /> <br /> {{عربی|و ما في رواية الصدوق أظهر.}}<br /> <br /> '''(مطلبی ندارد)'''<br /> <br /> === حدیث بیست و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|24- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِي عَنِ الْمُؤْمِنِ فَإِنِّي أُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَزْوِيهِ عَنْهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاكْتَفَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ جَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَحْتَاجُ مَعَهُ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # کفایت مؤمن واحد برای خلقت<br /> # انس ایمانی برای بی‌نیازی از دیگران<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # شدت عنایت و لطف الهی به مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت تعارض میل الهی و کراهت بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> # نفی تردید حقیقی از ذات احدیت<br /> # تنزیه خداوند از انفعالات نفسانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # مرگ مومن<br /> # تردید الهی<br /> # تردید الهی در مرگ مومن<br /> # حب خدا به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # کفایت مومن در دنیا برای همه مخلوقات<br /> # ایمان مومن، همدم او در تنهایی<br /> <br /> === حدیث بیست و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|25- سن، المحاسن ابْنُ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِيَأْذَنْ بِحَرْبٍ مِنِّي مُسْتَذِلُّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنِ وَ مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَتَرَدُّدِي فِي مَوْتِ الْمُؤْمِنِ إِنِّي لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَيَدْعُونِي فِي أَمْرٍ «1» فَأَسْتَجِيبُ لَهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ «2» وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِيدِي مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَيْتُ بِهِ عَنْ جَمِيعِ خَلْقِي وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِيمَانِهِ أُنْساً لَا يَسْتَوْحِشُ فِيهِ إِلَى أَحَدٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله تعالى فأستجيب له لما هو خير له أي أعطيه عوضا عما يسألني من الأمور الفانية ما أعلمه أنه خير له من اللذات الباقية}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # اذن حرب الهی با مستذل مؤمن<br /> تأخیر الهی در قبض روح مؤمن<br /> # محبت الهی به لقای مؤمن<br /> # کراهت مؤمن از مرگ<br /> # صرف مرگ از مؤمن<br /> # استجابت دعای مؤمن برای خیر او<br /> # استغنای الهی به مؤمن واحد<br /> # انس ایمانی برای رفع وحشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تأخیر مرگ مؤمن<br /> # رابطه محبت الهی و تأخیر اجل<br /> # حکمت استجابت به خیر بنده<br /> # اهمیت مؤمن در نظام خلقت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حفظ عزت مومن، خط قرمز الهی<br /> # ذلیل کردن مومن، به منزله با جنگ با خدا<br /> # اهمیت ایمان<br /> # اعتبار مومن نزد خدا<br /> # مرگ<br /> # تردید الهی<br /> # مرگ مومن<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تردید الهی در مرگ (قبض روح) مومن<br /> # حب الهی به دیدار مومن<br /> # اکراه مومن از مرگ<br /> # استجابت دعای مومن به خیر<br /> # ارزش مومن در دنیا نزد خدا<br /> # بی نیازی خدا از جمیع مخلوقات با وجود مومن<br /> # ایمان مومن، همدم او در دنیا<br /> # ایمان مومن مایه بی نیازی او در دنیا به غیر خدا<br /> # ایمان مومن سبب عدم وحشت او در تنهایی<br /> <br /> === حدیث بیست و ششم ===<br /> {{متن حدیث|26- سن، المحاسن أَبِي عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ النَّحَّاسِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اللَّهِ لَا يَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الْأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ قُلْتُ إِنَّ فِيهِمْ مَنْ يَفْعَلُ وَ يَفْعَلُ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ ابْتَلَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَحَدَهُمْ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ‏ وَ إِلَّا شَدَّدَ اللَّهُ عَلَيْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهَ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ يُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بازداری شیعه از عذاب جهنم<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # تضییق رزق برای تطهیر<br /> # تشدید احتضار برای محو ذنوب<br /> # ورود به بهشت بدون گناه<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ابتلاهای تدریجی مؤمنان<br /> # رابطه ولایت و ضمانت نجات<br /> # حکمت تطهیر دنیوی پیش از آخرت<br /> # اهمیت پاکسازی کامل پیش از لقا<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # لطف و عنایت الهی به شیعیان گنه کار <br /> # اهمیت ولایت اهل بیت<br /> # کفاره گناهان شیعیان در دنیا<br /> # سختی مرگ مومن<br /> # سختی مرگ، کفاره گناهان مومن <br /> # بیماری، کفاره گناهان مومن<br /> # تنگی روزی، کفاره گناهان مومن<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا و قبل از ملاقات به خدا<br /> # پاک شدن مومن از گناهان در دنیا، شرط ورود به بهشت<br /> # علم امام به غیب (آینده)<br /> <br /> === حدیث بیست و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|27- سن، المحاسن ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ يَعْمَلُ بِكَذَا وَ كَذَا فَلَمْ أَدَعْ شَيْئاً إِلَّا قُلْتُهُ وَ هُوَ يَعْرِفُ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ هَذَا يُرْجَى لَهُ وَ النَّاصِبُ لَا يُرْجَى لَهُ وَ إِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَا يَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيَا حَتَّى يُسَلِّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ شَيْئاً يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ بِهِ إِمَّا فَقْراً وَ إِمَّا مَرَضاً.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رجای نجات برای مؤمن گناهکار<br /> # یأس از نجات ناصبی<br /> # تسلیط فقر برای تکفیر گناهان<br /> # تسلیط بیماری برای تکفیر گناهان<br /> # تطهیر دنیوی پیش از خروج از دنیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تفاوت سرنوشت مؤمن و ناصب<br /> # رابطه ولایت و امید به رحمت<br /> # حکمت ابتلای دنیوی برای محو ذنوب<br /> # اهمیت ایمان در تضمین تطهیر<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ولایت اهل بیت<br /> # باور به ولایت اهل بیت<br /> # تفاوت شخص معتقد به ولایت اهل بیت با ناصبی<br /> # عاقبت بخیری شیعیان گنه کار<br /> # امید به رستگاری شیعیان گنه کار<br /> # ناامیدی از رستگاری و نجات ناصبی<br /> # خروج شیعیان گنه کار از دنیا پس از پاکی از گناهان<br /> # پاکی گناهان شیعیان گنه کار در دنیا با فقر و بیماری<br /> # فقر و بیماری، کفاره گناهان شیعیان گنه کار در دنیا<br /> <br /> === حدیث بیست و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|28- جع، جامع الأخبار قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَوَ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ حَتَّى إِذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ وَ هُوَ يُنَادِي يَا أَهْلِي وَ يَا وُلْدِي لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِي فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِي فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَيَّ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِي وَ قِيلَ مَا مِنْ مَيِّتٍ يَمُوتُ حَتَّى يَتَرَاءَى لَهُ مَلَكَانِ الْكَاتِبَانِ عَمَلَهُ فَإِنْ كَانَ مُطِيعاً قَالا لَهُ جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ صِدْقٍ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ إِنْ كَانَ فَاجِراً قَالا لَا جَزَاكَ اللَّهُ عَنَّا خَيْراً فَرُبَّ مَجْلِسِ سَوْءٍ قَدْ أَجْلَسْتَنَا وَ عَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ قَدْ أَحْضَرْتَنَا وَ كَلَامٍ قَبِيحٍ قَدْ أَسْمَعْتَنَا}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پرواز روح بر نعش پس از مرگ<br /> # ندای میت به اهل و فرزندان<br /> # هشدار میت از فریب دنیا<br /> # جمع مال از حلال و حرام<br /> # انتقال مال به وارثان و بقای تبعه<br /> # حضور فرشته کاتب هنگام احتضار<br /> # تشکر ملائکه از مطیع<br /> # نفرین ملائکه بر فاجر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه ذهول بازماندگان از حقیقت مرگ<br /> # رابطه جمع مال و مسئولیت اخروی<br /> # حکمت هشدار میت به زندگان<br /> # اهمیت آگاهی از سرنوشت مال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال پس از مرگ<br /> # مخفی بودن حوادث پس از مرگ بر اهل دنیا<br /> # سختی وقایع پس از مرگ<br /> # عدم انفکاک یا انقطاع کامل روح از بدن پس از مرگ<br /> # هشدار روح میت به بازماندگان نسبت به اجتناب از مال دنیا<br /> # ظهور کاتبان اعمال بر میت پس از مرگ و دعا یا نفرین بر وی<br /> <br /> === حدیث بیست و نهم ===<br /> {{متن حدیث|29- وَ قَالَ النَّبِيُّ ص إِذَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْ عَبْدٍ قَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ اذْهَبْ إِلَى فُلَانٍ فَأْتِنِي بِرُوحِهِ حَسْبِي مِنْ عَمَلِهِ قَدْ بَلَوْتُهُ فَوَجَدْتُهُ حَيْثُ أُحِبُّ فَيَنْزِلُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ مَعَهُ خَمْسُمِائَةٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مَعَهُمْ قُضْبَانُ الرَّيَاحِينِ وَ أُصُولُ الزَّعْفَرَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ يُبَشِّرُهُ بِبِشَارَةٍ سِوَى بِشَارَةِ صَاحِبِهِ وَ يَقُومُ الْمَلَائِكَةُ صَفَّيْنِ لِخُرُوجِ رُوحِهِ مَعَهُمْ الرَّيْحَانُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ صَرَخَ فَيَقُولُ لَهُ جُنُودُهُ مَا لَكَ يَا سَيِّدَنَا فَيَقُولُ أَ مَا تَرَوْنَ مَا أُعْطِيَ هَذَا الْعَبْدُ مِنَ الْكَرَامَةِ أَيْنَ كُنْتُمْ عَنْ هَذَا قَالُوا جَهَدْنَا بِهِ فَلَمْ يُطِعْنَا.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رضایت الهی از عبد برای قبض روح<br /> # نزول ملک‌الموت با پانصد ملک<br /> # حمل ریاحین و زعفران برای مؤمن<br /> # بشارت متفاوت هر ملک به میت<br /> # صف‌آرایی ملائکه برای خروج روح<br /> # فریاد ابلیس از کرامت مؤمن<br /> # اعتراف شیاطین به عدم اطاعت مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه کرامت الهی هنگام احتضار<br /> # رابطه رضایت الهی و تسهیل مرگ<br /> # حکمت حضور ملائکه برای تکریم<br /> # اهمیت مقاومت در برابر وسوسه<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # رضایت خدا از بنده<br /> # ملک الموت، مامور قبض ارواح<br /> # قبض روح مومن<br /> # حتمی بودن امتحانات الهی در دنیا<br /> # بازگشت روح به خدا<br /> # ملک الموت، مطیع فرامین الهی<br /> # همراهی جمعی از فرشتگان با ملک الموت هنگام قبض روح مومن<br /> # بشارت‌های فرشتگان به مومن هنگام قبض روح<br /> # اهدای گیاهان و گل‌های خوشبو به محتضر توسظ فرشتگان مرگ به مومن<br /> # بدرقه فرشتگان از مومن در هنگام مرگ با گل‌های خوشبو<br /> # خشم ابلیس از لحظه بدرقه مومن توسط فرشتگان مرگ <br /> # اعتراف جنود شیطان به تلاش در جهت گمراهی مومن در دنیا<br /> # عدم اطاعت مومن از وسوسه‌های شیاطین در دنیا<br /> <br /> === حدیث سی‌ام ===<br /> {{متن حدیث|30- كنز، كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة أَبُو طَاهِرٍ الْمُقَلَّدُ بْنُ غَالِبٍ عَنْ رِجَالِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ سَاجِدٌ يَبْكِي حَتَّى عَلَا نَحِيبُهُ وَ ارْتَفَعَ صَوْتُهُ بِالْبُكَاءِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَقَدْ أَمْرَضَنَا بُكَاؤُكَ وَ أَمَضَّنَا وَ شَجَانَا «1» وَ مَا رَأَيْنَاكَ قَدْ فَعَلْتَ مِثْلَ هَذَا الْفِعْلِ قَطُّ فَقَالَ كُنْتُ سَاجِداً أَدْعُو رَبِّي بِدُعَاءِ الْخَيْرَاتِ فِي سَجْدَتِي فَغَلَبَنِي عَيْنِي فَرَأَيْتُ رُؤْيَا هَالَتْنِي وَ أَقْلَقَتْنِي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص قَائِماً وَ هُوَ يَقُولُ يَا أَبَا الْحَسَنِ طَالَتْ غَيْبَتُكَ فَقَدْ اشْتَقْتُ إِلَى رُؤْيَاكَ وَ قَدْ أَنْجَزَ لِي رَبِّي مَا وَعَدَنِي فِيكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا الَّذِي أَنْجَزَ لَكَ فِيَّ قَالَ أَنْجَزَ لِي فِيكَ وَ فِي زَوْجَتِكَ وَ ابْنَيْكَ وَ ذُرِّيَّتِكَ فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى فِي عِلِّيِّينَ قُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشِيعَتُنَا قَالَ شِيعَتُنَا مَعَنَا وَ قُصُورُهُمْ بِحِذَاءِ قُصُورِنَا وَ مَنَازِلُهُمْ مُقَابِلَ مَنَازِلِنَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا لِشِيعَتِنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ الْأَمْنُ وَ الْعَافِيَةُ قُلْتُ فَمَا لَهُمْ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ يَحْكُمُ الرَّجُلُ فِي نَفْسِهِ وَ يُؤْمَرُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَا لِذَلِكَ حَدٌّ يُعْرَفُ قَالَ بَلَى إِنَّ أَشَدَّ شِيعَتِنَا لَنَا حُبّاً يَكُونُ خُرُوجُ نَفْسِهِ كَشُرْبِ أَحَدِكُمْ فِي يَوْمِ الصَّيْفِ الْمَاءَ الْبَارِدَ الَّذِي يَنْتَقِعُ بِهِ الْقُلُوبُ وَ إِنَّ سَائِرَهُمْ لَيَمُوتُ كَمَا يُغْبَطُ أَحَدُكُمْ عَلَى فِرَاشِهِ كَأَقَرِّ مَا كَانَتْ عَيْنُهُ بِمَوْتِهِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # گریه امام علی در سجده<br /> # رؤیای پیامبر در خواب امام<br /> # اشتیاق پیامبر به لقای علی<br /> # وعده درجات عُلیا برای اهل‌بیت<br /> # قصور شیعه در کنار قصور اهل‌بیت<br /> # امن و عافیت برای شیعه در دنیا<br /> # حکم شیعه بر نفس هنگام مرگ<br /> # طاعت ملک‌الموت از شیعه<br /> # سهولت مرگ شیعه محب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه گریه معصوم از هول مطلع<br /> # رابطه محبت و سهولت احتضار<br /> # حکمت همراهی شیعه با اهل‌بیت<br /> # اهمیت ولایت در تسهیل مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # جواز گریه در سجده<br /> # اشتیاق پیامبر{{صل}} به دیدار امیرالمومنین{{ع}} در برزخ<br /> # وعده الهی به درجات والای اهل بیت پیامبر در علیین<br /> # امنیت و عافیت، بهره شیعیان در دنیا<br /> # قبض روح شیعیان<br /> # قبض روح محبان اهل بیت<br /> # راحتی قبض روح یا مرگ شیعیان<br /> <br /> === حدیث سی و یکم ===<br /> {{متن حدیث|31- فر، تفسير فرات بن إبراهيم أَبُو الْقَاسِمِ الْعَلَوِيُّ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ يُسْتَكْرَهُ الْمُؤْمِنُ عَلَى خُرُوجِ نَفْسِهِ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ حَضَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَهْلُ بَيْتِهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ جَمِيعُ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ لَكِنِ اكْنُوا عَنِ اسْمِ فَاطِمَةَ وَ يَحْضُرُهُ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ وَ عِزْرَائِيلُ ع «2» قَالَ فَيَقُولُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ مِمَّنْ يُحِبُّنَا وَ يَتَوَلَّانَا فَأَحِبَّهُ قَالَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا جَبْرَئِيلُ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَأَحِبَّهُ وَ قَالَ جَبْرَئِيلُ لِمِيكَائِيلَ وَ إِسْرَافِيلَ ع مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ يَقُولُونَ جَمِيعاً لِمَلَكِ الْمَوْتِ إِنَّهُ مِمَّنْ كَانَ يُحِبُّ مُحَمَّداً وَ آلَهُ يَتَوَلَّى عَلِيّاً وَ ذُرِّيَّتَهُ فَارْفُقْ بِهِ قَالَ فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ الَّذِي اخْتَارَكُمْ وَ كَرَّمَكُمْ وَ اصْطَفَى مُحَمَّداً ص بِالنُّبُوَّةِ وَ خَصَّهُ بِالرِّسَالَةِ لَأَنَا أَرْفَقُ بِهِ مِنْ وَالِدٍ رَفِيقٍ وَ أَشْفَقُ عَلَيْهِ مِنْ أَخٍ شَفِيقٍ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ‏ مَلَكُ الْمَوْتِ فَيَقُولُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَخَذْتَ فَكَاكَ رَقَبَتِكَ أَخَذْتَ رِهَانَ أَمَانِكَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ الْمَلَكُ فَبِمَا ذَا فَيَقُولُ بِحُبِّي مُحَمَّداً وَ آلَهُ وَ بِوَلَايَتِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ ذُرِّيَّتَهُ فَيَقُولُ أَمَّا مَا كُنْتَ تَحْذَرُ فَقَدْ آمَنَكَ اللَّهُ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَقَدْ أَتَاكَ اللَّهُ بِهِ افْتَحْ عَيْنَيْكَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عِنْدَكَ قَالَ فَيَفْتَحُ عَيْنَيْهِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَاحِداً وَاحِداً وَ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا فَيَقُولُ لَهُ هَذَا مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ وَ هَؤُلَاءِ رُفَقَاؤُكَ أَ فَتُحِبُّ اللَّحَاقَ بِهِمْ أَوِ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ مَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» وَ رَفْعَ حَاجِبَيْهِ إِلَى فَوْقٍ مِنْ قَوْلِهِ لَا حَاجَةَ لِي إِلَى الدُّنْيَا وَ لَا الرُّجُوعِ إِلَيْهَا وَ يُنَادِيهِ مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ يَسْمَعُهُ وَ يَسْمَعُ مَنْ بِحَضْرَتِهِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ وَصِيِّهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً بِالْوَلَايَةِ مَرْضِيَّةً بِالثَّوَابِ فَادْخُلِي فِي عِبادِي مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي غَيْرَ مَشُوبَةٍ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{عربی|قوله ع و لكن اكنوا عن اسم فاطمة أي لا تصرّحوا باسمها ع لئلا يصير سببا لإنكار الضعفاء من الناس.<br /> عربی|قوله ع من قوله لا حاجة أي رفع حاجبيه إشارة إلى الإباء و الامتناع عن الرجوع إلى الدنيا قوله ع غير مشوبة أي حال كون الجنة غير مشوبة بالمحن و الآلام.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه مؤمن هنگام خروج روح<br /> # حضور پیامبر و اهل‌بیت هنگام وفات<br /> # حضور ملائکه مقرب هنگام احتضار<br /> # شفاعت امیرمؤمنان برای مؤمن محب<br /> # توصیه پیامبر به جبرئیل برای رفق<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن ولایی<br /> # فکاک رقبت به ولایت اهل‌بیت<br /> # مشاهده بهشت و رفقا هنگام مرگ<br /> # نفس مطمئنه به ولایت محمد و آل او<br /> # ورود به بهشت با اهل‌بیت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سهولت مرگ برای موالیان<br /> # رابطه ولایت و امنیت هنگام احتضار<br /> # حکمت حضور معصومین برای تسلیت<br /> # اهمیت محبت اهل‌بیت در نجات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب (احوال مرگ)<br /> # عدم اکراه مومن به خروج روح از بدن<br /> # عدم اکراه مومن به مرگ<br /> # حضور پیامبراکرم بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور امیرالمومنین بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اهل بیت پیامبر بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور جیرئیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور میکائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور اسرافیل بر بالین محتضر مومن<br /> # حضور عزرائیل بر بالین محتضر مومن<br /> # ضمانت مومن توسط امیرالمومنین نزد پیامبر هنگام مرگ مومن<br /> # درخواست امیرالمومنین از پیامبر به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از جبرئیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست جبرئیل از اسرافیل و میکائیل به حب مومن محب علی هنگام مرگ او<br /> # درخواست پیامبر از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست اهل بیت از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست جیرئیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # درخواست میکائیل و اسرافیل از عزرائیل به مدارا با مومن محب علی هنگام قبض روح<br /> # مدارای عزرائیل با مومن محب اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # اهمیت ولایت اهل بیت هنگام قبض روح<br /> # نقش محبت اهل بیت در آسانی قبض روح<br /> # اثر ولایت اهل بیت در مدارای ملک الموت هنگام قبض روح<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب نجات و امنیت مومن<br /> # ولایت و محبت اهل بیت سبب راحتی مرگ مومن<br /> # مقام و منزلت مومن محب اهل بیت هنگام مرگ<br /> # اثر ولایت و محبت اهل بیت در رفع خوف از مرگ<br /> # باز شدن چشم برزخی مومن هنگام مرگ<br /> # مشاهده بهشت و نعمات آن توسط مومن هنگام مرگ<br /> # اشتیاق مومن به بهشت هنگام قبض روح<br /> # اشتیاق مومن به ترک دنیا هنگام قبض روح<br /> <br /> === حدیث سی و دوم ===<br /> {{متن حدیث|32- فر، تفسير فرات بن إبراهيم مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ زَكَرِيَّا الدِّهْقَانُ مُعَنْعَناً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ الْإِفْرِيقِيَّ يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُؤْمِنِ أَ يُسْتَكْرَهُ عَلَى قَبْضِ رُوحِهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ قُلْتُ وَ كَيْفَ ذَاكَ قَالَ لِأَنَّهُ إِذَا حَضَرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ جَزِعَ فَيَقُولُ لَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ لَا تَجْزَعْ فَوَ اللَّهِ لَأَنَا أَبَرُّ بِكَ وَ أَشْفَقُ «2» مِنْ وَالِدٍ رَحِيمٍ لَوْ حَضَرَكَ افْتَحْ عَيْنَيْكَ وَ انْظُرْ قَالَ وَ يَتَهَلَّلُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ الزَّهْرَاءُ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ قَالَ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِمْ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِمْ‏ فَمَا رَأَيْتَ شُخُوصَهُ «1» قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَدْ يَشْخَصُ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْكَافِرَ يَشْخَصُ مُنْقَلِباً إِلَى خَلْفِهِ لِأَنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِنَّمَا يَأْتِيهِ لِيَحْمِلَهُ مِنْ خَلْفِهِ وَ الْمُؤْمِنَ أَمَامَهُ وَ يُنَادِي رُوحَهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ رَبِّ الْعِزَّةِ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ فَوْقَ الْأُفُقِ الْأَعْلَى وَ يَقُولُ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ارْجِعِي إِلى‏ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي فَيَقُولُ مَلَكُ الْمَوْتِ ع إِنِّي قَدْ أُمِرْتُ أَنْ أُخَيِّرَكَ الرُّجُوعَ إِلَى الدُّنْيَا وَ الْمُضِيَّ فَلَيْسَ شَيْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ إسْلَالِ رُوحِهِ}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عدم اکراه در قبض روح<br /> # تسلیت ملک‌الموت به مؤمن جزوع<br /> # تهلل پیامبر و اهل‌بیت هنگام احتضار<br /> # استبشار مؤمن به رؤیت معصومین<br /> # تفاوت شخوص مؤمن و کافر<br /> # ندا از عرش به نفس مطمئنه<br /> # تخییر مؤمن در بازگشت یا مضی<br /> # اشتیاق مؤمن به اسلال روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شفقت ملک‌الموت بر مؤمن<br /> # رابطه رؤیت معصومین و استبشار<br /> # حکمت تفاوت نحوه قبض روح<br /> # اهمیت اطمینان به محمد و آل محمد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # احوال مومن هنگام قبض روح<br /> # عدم ایجاد حالت کراهت از مرگ در مومن هنگام قبض روح<br /> # گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # اثرات گفتگوی فرشته مرگ با مومن هنگام قبض روح<br /> # فرشته مرگ، مهربان‌تر از پدر با مومن<br /> # حضور پیامبراکرم و اهل بیت بر بالین محتضر مومن<br /> # مشاهده پیامبر و اهل بیت توسط مومن هنگام احتضار<br /> # خوشحالی مومن از دیدار پیامبر و اهل بیت بر بالین خود هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن چشم کافر هنگام احتضار<br /> # سبب خیره شدن پشم مومن هنگام احتضار<br /> # حضور ملک الموت نزد کافر از پشت سر<br /> # حالات فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین محتضر مومن<br /> # تفاوت حضور فرشته مرگ نزد مومن و کافر<br /> # اختیار مومن در لحظه مرگ در بازگشت به دنیا و مرگ<br /> # پرواز روح، محبوب‌ترین حالت برای مومن هنگام حضور ملک موت بر بالین وی<br /> <br /> === حدیث سی و سوم ===<br /> {{متن حدیث|33- نهج، نهج البلاغة لَا يَنْزَجِرُ مِنَ اللَّهِ بِزَاجِرٍ وَ لَا يَتَّعِظُ مِنْهُ بِوَاعِظٍ وَ هُوَ يَرَى الْمَأْخُوذِينَ عَلَى الْغِرَّةِ «3» حَيْثُ لَا إِقَالَةَ وَ لَا رَجْعَةَ كَيْفَ نَزَلَ بِهِمْ مَا كَانُوا يَجْهَلُونَ وَ جَاءَهُمْ مِنْ فِرَاقِ الدُّنْيَا مَا كَانُوا يَأْمَنُونَ «4» وَ قَدِمُوا مِنَ الْآخِرَةِ عَلَى مَا كَانُوا يُوعَدُونَ فَغَيْرُ مَوْصُوفٍ مَا نَزَلَ بِهِمْ «5» اجْتَمَعَتْ عَلَيْهِمْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ وَ حَسْرَةُ الْفَوْتِ فَفَتَرَتْ لَهَا أَطْرَافُهُمْ وَ تَغَيَّرَتْ لَهَا أَلْوَانُهُمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ فِيهِمْ وُلُوجاً فَحِيلَ بَيْنَ أَحَدِهِمْ وَ بَيْنَ مَنْطِقِهِ وَ إِنَّهُ لَبَيْنَ أَهْلِهِ يَنْظُرُ بِبَصَرِهِ وَ يَسْمَعُ بِأُذُنِهِ عَلَى صِحَّةٍ مِنْ عَقْلِهِ وَ بَقَاءٍ مِنْ لُبِّهِ وَ يُفَكِّرُ فِيمَ أَفْنَى عُمُرَهُ وَ فِيمَ أَذْهَبَ دَهْرَهُ وَ يَتَذَكَّرُ أَمْوَالًا جَمَعَهَا أَغْمَضَ فِي مَطَالِبِهَا «6» وَ أَخَذَهَا مِنْ مُصَرَّحَاتِهَا «7» وَ مُشْتَبِهَاتِهَا قَدْ لَزِمَتْهُ تَبِعَاتُ جَمْعِهَا «8» وَ أَشْرَفَ عَلَى فِرَاقِهَا تَبْقَى‏ لِمَنْ وَرَاءَهُ يُنَعَّمُونَ بِهَا «1» فَيَكُونُ الْمَهْنَأُ لِغَيْرِهِ «2» وَ الْعِبْ‏ءُ عَلَى ظَهْرِهِ وَ الْمَرْءُ قَدْ غَلِقَتْ رُهُونُهُ بِهَا يَعَضُّ يَدَهُ نَدَامَةً عَلَى مَا أَصْحَرَ لَهُ عِنْدَ الْمَوْتِ مِنْ أَمْرِهِ وَ يَزْهَدُ فِيمَا كَانَ يَرْغَبُ فِيهِ أَيَّامَ عُمُرِهِ وَ يَتَمَنَّى أَنَّ الَّذِي كَانَ يَغْبِطُهُ بِهَا وَ يَحْسُدُهُ عَلَيْهَا قَدْ حَازَهَا دُونَهُ فَلَمْ يَزَلِ الْمَوْتُ يُبَالِغُ فِي جَسَدِهِ حَتَّى خَالَطَ سَمْعَهُ «3» فَصَارَ بَيْنَ أَهْلِهِ لَا يَنْطِقُ بِلِسَانِهِ وَ لَا يَسْمَعُ بِسَمْعِهِ يُرَدِّدُ طَرْفَهُ بِالنَّظَرِ فِي وُجُوهِهِمْ يَرَى حَرَكَاتِ أَلْسِنَتِهِمْ وَ لَا يَسْمَعُ رَجْعَ كَلَامِهِمْ ثُمَّ ازْدَادَ الْمَوْتُ الْتِيَاطاً فَقَبَضَ بَصَرَهُ كَمَا قَبَضَ سَمْعَهُ وَ خَرَجَتِ الرُّوحُ مِنْ جَسَدِهِ فَصَارَ جِيفَةً بَيْنَ أَهْلِهِ قَدْ أَوْحَشُوا مِنْ جَانِبِهِ وَ تَبَاعَدُوا مِنْ قُرْبِهِ لَا يُسْعِدُ بَاكِياً وَ لَا يُجِيبُ دَاعِياً ثُمَّ حَمَلُوهُ إِلَى مَخَطٍّ مِنَ الْأَرْضِ وَ أَسْلَمُوهُ فِيهِ إِلَى عَمَلِهِ وَ انْقَطَعُوا عَنْ زَوْرَتِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ.}}<br /> <br /> {{عربی|إلى آخر ما سيأتي في باب صفة المحشر بيان ما كانوا يجهلون أي من تفصيل أهواله و سكراته أو لعدم استعدادهم له كأنهم جاهلون و الولوج الدخول و المصرّحات يحتمل الحلال الصريح و الحرام الصريح و العب‏ء بالكسر الحمل «5» و يقال غلق الرهن يغلق غلوقا إذا بقي في يد المرتهن لا يقدر راهنه على فكّه على ما أصحر له أي انكشف و أصله الخروج إلى الصحراء و الضمير في أمره راجع إلى الموت أو المرء و لا يسمع رجع كلامهم أي ما يتراجعونه بينهم من الكلام و الالتياط الالتصاق قد أوحشوا من جانبه أي و جعلوا مستوحشين و المستوحش المهموم الفزع.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # غفلت از عبرت مرگ دیگران<br /> # سکرات مرگ و حسرت فوت<br /> # تغییرات جسمانی هنگام احتضار<br /> # ندامت از جمع مال حرام<br /> # انتقال اموال به وارثان<br /> # تمنی انتقال اموال به دیگران<br /> # خروج روح و وحشت اهل<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه یادآوری اموال هنگام مرگ<br /> # رابطه غفلت و عدم اتعاظ<br /> # حکمت سلب قوا به تدریج<br /> # اهمیت تفکر در عاقبت اموال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # غفلت، عامل اندرز نگرفتن در انسان<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا پس از مرگ<br /> # عدم جبران گذشته پس از مرگ<br /> # تحقق وعده‌های الهی از قبر و قیامت پس از مرگ<br /> # سختی جان دادن<br /> # حسرت دنیا پس از مرگ<br /> # حالات انسان هنگام مرگ<br /> # توصیف حالات انسان در لحظه فرارسیدن مرگ<br /> # بی‌رغبتی به اموال دنیا هنگام مرگ<br /> # سنگینی بار اموال حرام هنگام مرگ<br /> # پشیمانی از جمع اموال حرام هنگام مرگ<br /> # دفن میت در قبر<br /> <br /> === حدیث سی و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|34- كا، الكافي الْعِدَّةُ عَنْ سَهْلٍ «6» عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ‏ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ إِنَّ آيَةَ الْمُؤْمِنِ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ يَبْيَضُّ وَجْهُهُ أَشَدَّ مِنْ بَيَاضِ لَوْنِهِ وَ يَرْشَحُ جَبِينُهُ وَ يَسِيلُ مِنْ عَيْنَيْهِ كَهَيْئَةِ الدُّمُوعِ فَيَكُونُ ذَلِكَ خُرُوجَ نَفْسِهِ وَ إِنَّ الْكَافِرَ تَخْرُجُ نَفْسُهُ سَيْلًا مِنْ شِدْقِهِ «1» كَزَبَدِ الْبَعِيرِ أَوْ كَمَا تَخْرُجُ نَفْسُ الْبَعِيرِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفیدی صورت مؤمن هنگام احتضار<br /> # تعرق پیشانی مؤمن در مرگ<br /> # سیلان اشک مؤمن هنگام خروج روح<br /> # خروج روح کافر از دهان<br /> # کف‌آلودگی خروج روح کافر<br /> # تشبیه مرگ کافر به مرگ شتر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # علائم ظاهری تمایز مؤمن از کافر<br /> # رابطه ایمان و آرامش احتضار<br /> # فلسفه تفاوت کیفیت خروج روح<br /> # حکمت نمود بیرونی حالات باطنی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # مرگ مومن<br /> # نشانه‌های مومن هنگام مرگ<br /> # مرگ کافر<br /> # قبض زوح کافر<br /> # حالات کافر هنگام خروج روح از بدن<br /> <br /> === حدیث سی و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|35- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنْ إِدْرِيسَ الْقُمِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ فَيَرُدُّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ لِيُهَوِّنَ عَلَيْهِ وَ يُخْرِجَهَا مِنْ أَحْسَنِ وَجْهِهَا فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ شُدِّدَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ وَ ذَلِكَ تَهْوِينٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ قَالَ يُصْرَفُ عَنْهُ إِذَا كَانَ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَوْ مِمَّنْ أَبْغَضَ اللَّهُ أَمْرَهُ أَنْ يُجْذَبَ الْجَذْبَةَ الَّتِي بَلَغَتْكُمْ بِمِثْلِ السَّفُّودِ مِنَ الصُّوفِ الْمَبْلُولِ فَيَقُولُ النَّاسُ لَقَدْ هُوِّنَ عَلَى فُلَانٍ الْمَوْتُ.}}<br /> <br /> '''بيان''': <br /> <br /> {{{عربی|قوله ع فيرد نفس المؤمن أي يرد الروح إلى بدنه بعد قرب النزع مرة بعد أخرى لئلا يشق عليه مفارقة الدنيا دفعة و الكافر يصرف عنه ذلك و قيل يراه منزله في الجنة ثم يرد إليه الروح كاملا ليرضى بالموت و يهون عليه أو يرد عليه روحه مرة بعد أخرى ليخفف بذلك سيئاته و يهون عليه أمره الآخرة و الأول أظهر و السفّود بالتشديد الحديدة التي يشوى بها اللحم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رد روح مؤمن برای تسهیل احتضار<br /> # خروج روح از احسن وجه<br /> # تصور مردم از شدت مرگ مؤمن<br /> # جذب روح کافر به شدت<br /> # تشبیه خروج روح به حرکت سیخ از پشم نمدار<br /> # تصور مردم از سهولت مرگ کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تناقض ظاهر و باطن در احتضار<br /> # حکمت رد روح برای تسهیل مرگ<br /> # رابطه رضای الهی و کیفیت قبض روح<br /> # فلسفه خطای ادراک مردم از مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # امر الهی به ملک الموت جهت تسهیل در قبض روح مومن<br /> # تصور مردم از سختی قبض روح مومن با مشاهده حالات مرگ<br /> # تصور مردم از آسانی قبض روح مبغوض الهی با مشاهده حالات مرگ<br /> # سختی خروج روح مبغوض الهی<br /> <br /> === حدیث سی و ششم ===<br /> {{متن حدیث|36- فس، تفسير القمي فِي قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا أَيْ عَلَى وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ قَالَ عِنْدَ الْمَوْتِ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا قَالَ كُنَّا نَحْرُسُكُمْ مِنَ الشَّيَاطِينِ وَ فِي الْآخِرَةِ أَيْ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ يَعْنِي فِي الْجَنَّةِ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تفسیر استقامت به ولایت امیرالمؤمنین<br /> # تنزل ملائکه هنگام احتضار<br /> # بشارت ملائکه به بهشت موعود<br /> # حراست ملائکه از شیاطین در دنیا<br /> # ولایت ملائکه در حیات و ممات<br /> # وعده تحقق مشتهیات در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # رابطه ولایت و تنزل ملائکه<br /> # حکمت رفع خوف و حزن هنگام مرگ<br /> # فلسفه حراست ملائکه از مؤمنان<br /> # اهمیت استقامت بر ولایت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهمیت ایمان به خدا<br /> # اهمیت ولایت امیرالمومنین<br /> # مرگ مومن<br /> # نقش ولایت امیرالمومنین در لحظه مرگ<br /> # ایمان به خدا و استقامت در راه ولایت امیرالمومنین، سبب نزول ملائکه بر انسان در لحظه مرگ<br /> # آثار و برکات ولایت مداری در لحظه مرگ و پس از آن<br /> # خوف از مرگ<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به عدم خوف و حزن<br /> # بشارت ملائکه به مومن در لحظه مرگ به بهشت موعود<br /> # حفاظت ملائکه از مومن در دنیا از شر شیطان<br /> <br /> === حدیث سی و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|37- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ الْمَيِّتَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ أَوْثَقَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ مَا اسْتَقَرَّ}}<br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # بستن میت توسط ملک‌الموت<br /> # عدم استقرار میت بدون بستن<br /> # کارکرد بستن در تسهیل قبض روح<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # حکمت بستن برای آرامش احتضار<br /> # رابطه بستن و استقرار میت<br /> # فلسفه تدبیر الهی در قبض روح<br /> # اهمیت آمادگی برای خروج روح<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # حکمت مرگ<br /> # حکمت قبض روح توسط فرشته مرگ<br /> <br /> === حدیث سی و هشتم ===<br /> {{متن حدیث|38- يه، من لا يحضره الفقيه سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص كَيْفَ يَتَوَفَّى مَلَكُ الْمَوْتِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ لَيَقِفُ مِنَ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ مَوْتِهِ مَوْقِفَ الْعَبْدِ الذَّلِيلِ مِنَ الْمَوْلَى فَيَقُومُ هُوَ وَ أَصْحَابُهُ لَا يَدْنُو مِنْهُ حَتَّى يَبْدَأَ «1» بِالتَّسْلِيمِ وَ يُبَشِّرَهُ بِالْجَنَّةِ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تواضع بسیار ملک‌الموت در برابر مؤمن هنگام احتضار<br /> # ایستادن ملک‌الموت با ادب در کنار بالین مؤمن<br /> # عدم نزدیک شدن ملک‌الموت تا اخذ اجازه از مؤمن<br /> # سلام ملک‌الموت بر مؤمن پیش از قبض روح<br /> # بشارت بهشت توسط ملک‌الموت هنگام قبض روح مؤمن<br /> # همراهی ملائکه با ملک‌الموت در احتضار مؤمن<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تکریم الهی مؤمن در لحظه مرگ<br /> # رابطه ایمان و احترام ملائکه به میت<br /> # حکمت پیشی گرفتن سلام بر قبض روح در احتضار<br /> # اهمیت بشارت برای آرامش مؤمن در لحظه مرگ<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # قبض روح مومن<br /> # چگونگی قبض روح مومن توسط فرشته مرگ<br /> # حتمی بودن مرگ<br /> # تواضع فرشته مرگ در برابر مومن هنگام قبض روح او<br /> <br /> === حدیث سی و نهم ===<br /> {{متن حدیث|39- لي، الأمالي للصدوق بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَةً وَ عِشْرِينَ يَوْماً فَإِذَا نَزَلَ بِهِ مَلَكُ الْمَوْتِ تَرَاءَى لَهُ فِي صُورَةِ شَابٍّ عَلَيْهِ حُلَّةٌ مِنْ دِيبَاجٍ أَخْضَرَ عَلَى فَرَسٍ مِنْ أَفْرَاسِ الْجِنَانِ وَ بِيَدِهِ حَرِيرٌ أَخْضَرُ مُمَسَّكٌ بِالْمِسْكِ الْأَذْفَرِ وَ بِيَدِهِ قَدَحٌ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءٌ مِنْ شَرَابِ الْجِنَانِ فَسَقَاهُ إِيَّاهُ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِهِ يُهَوِّنُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ الْمَوْتِ ثُمَّ يَأْخُذُ رُوحَهُ فِي تِلْكَ الْحَرِيرِ فَيَفُوحُ مِنْهَا رَائِحَةٌ يَسْتَنْشِقُهَا أَهْلُ سَبْعِ سَمَاوَاتٍ فَيَظَلُّ فِي قَبْرِهِ رَيَّانَ حَتَّى يَرِدَ حَوْضَ النَّبِيِّ ص.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي الحديث بإسناده في كتاب الصوم.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # پاداش روزه ۲۴ روز از ماه رجب<br /> # ظهور ملک‌الموت در صورت جوانی زیبا برای روزه‌دار رجب<br /> # نوشاندن شراب بهشتی توسط ملک‌الموت هنگام احتضار<br /> # تسکین سکرات مرگ با شراب بهشتی<br /> # قبض روح روزه‌دار در حریر معطر<br /> # انتشار بوی خوش روح روزه‌دار در آسمان‌ها<br /> # سیراب ماندن میت روزه‌دار تا ورود به حوض<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه تجلی ملک‌الموت در صورت زیبا<br /> # رابطه عبادت و تکریم الهی در احتضار<br /> # حکمت نوشاندن شراب بهشتی پیش از مرگ<br /> # اهمیت روزه رجب در تسهیل مرگ<br /> # کرامت روح روزه‌دار نزد ملائکه آسمانی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # پاداش روزه ماه رجب<br /> # سکرات مرگ<br /> # رفع سختی مرگ<br /> # هیبت فرشته مرگ هنگام حضور بر بالین میت روزه دار ماه رجب<br /> # کیفیت قبض روح روزه دار ماه رجب<br /> # شراب بهشتی<br /> # رفع تلخی و سختی مرگ از روزه دار ماه رجب با نوشاندن شراب بهشتی به او<br /> # ورود روزه دار ماه رجب در قیامت بر پیامبر در حوض کوثر<br /> # معطر شدن روح روزه دار ماه رجب پس از قبض روح<br /> # علم امام به غیب<br /> <br /> === حدیث چهلم ===<br /> {{متن حدیث|40- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْمُفِيدُ عَنِ الْجِعَابِيِّ عَنِ ابْنِ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ سَلْمَانَ رَحِمَهُ اللَّهُ فَافْتَقَدَهُ فَقَالَ أَيْنَ صَاحِبُكُمْ قَالُوا مَرِيضٌ قَالَ امْشُوا بِنَا نَعُودُهُ فَقَامُوا مَعَهُ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَى الرَّجُلِ إِذَا هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ سَلْمَانُ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِوَلِيِّ اللَّهِ فَقَالَ مَلَكُ الْمَوْتِ بِكَلَامٍ سَمِعَهُ مَنْ حَضَرَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ إِنِّي أَرْفُقُ بِالْمُؤْمِنِينَ وَ لَوْ ظَهَرْتُ لِأَحَدٍ لَظَهَرْتُ لَكَ.}}<br /> <br /> {{عربی|عد، العقائد الِاعْتِقَادُ فِي الْمَوْتِ قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتُمْ.}}<br /> <br /> {{عربی|و ساق الحديث إلى آخر ما رويناه من كتاب معاني الأخبار عن كل إمام في ذلك و قال الشيخ المفيد قدس الله روحه في شرحه ترجم الباب بالموت و ذكره غيره و قد كان ينبغي أن يذكر حقيقة الموت أو يترجم الباب بمآل الموت و عاقبة الأموات‏ على الحقيقة و إن لم تر الوثاق، أو هو كناية عن أن بعد رؤيته لا تبقى له قوة تقدر على الحركة، و قال الوالد رحمه اللّه: يوثقه بالبشارة بما أعد اللّه له، أو بإراءة الجنة و مراتبها المعدة له، أو بمشاهدته؛ كما ترى أنّه إذا رأى الشخص أسدا كأنّه يتوثق و لا يمكنه الحركة، أو بأنياب المنية، أو بغير ذلك ممّا لا يعلمه إلّا اللّه تعالى و حججه عليهم السلام.}}<br /> <br /> {{عربی|فالموت هو مضادّ الحياة يبطل معه النموّ و يستحيل معه الإحساس و هو من فعل الله تعالى ليس لأحد فيه صنع و لا يقدر عليه أحد إلا الله تعالى قال الله سبحانه وَ هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ «1» فأضاف الإحياء و الإماتة إلى نفسه و قال الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا فالحياة ما كان بها النمو و الإحساس و يصح معها القدرة و العلم و الموت ما استحال معه النمو و الإحساس و لم يصح معه القدرة و العلم و فعل الله تعالى الموت بالأحياء لنقلهم من دار العمل و الامتحان إلى دار الجزاء و المكافاة و ليس يميت الله عبدا إلا و إماتته أصلح له من بقائه و لا يحييه إلا و حياته أصلح له من موته و كل ما يفعله الله تعالى بخلقه فهو أصلح لهم و أصوب في التدبير و قد يمتحن الله تعالى كثيرا من خلقه بالآلام الشديدة قبل الموت و يعفي آخرين من ذلك و قد يكون الألم المتقدم للموت ضربا من العقوبة لمن حل به و يكون استصلاحا له و لغيره و يعقبه نفعا عظيما و عوضا كثيرا و ليس كل من صعب عليه خروج نفسه كان بذلك معاقبا و لا كل من سهل عليه الأمر في ذلك كان به مكرما مثابا و قد ورد الخبر بأن الآلام التي تتقدم الموت تكون كفارات لذنوب المؤمنين و تكون عقابا للكافرين و تكون الراحة قبل الموت استدراجا للكافرين و ضربا من ثواب المؤمنين و هذا أمر مغيب عن الخلق لم يظهر الله تعالى أحدا من خلقه على إرادته فيه تنبيها له حتى يميز له حال الامتحان من حال العقاب و حال الثواب من حال الاستدراج تغليظا للمحنة ليتم التدبير الحكمي في الخلق.}}<br /> <br /> {{عربی|فأما ما ذكره أبو جعفر من أحوال الموتى بعد وفاتهم فقد جاءت الآثار به على التفصيل و قد أورد بعض ما جاء في ذلك إلا أنه ليس مما ترجم به الباب في شي‏ء و الموت على كل حال أحد بشارات المؤمن إذ كان أول طرقه إلى محل النعيم و به يصل إلى ثواب الأعمال الجميلة في الدنيا و هو أول شدة تلحق الكافر من شدائد العقاب‏}}<br /> <br /> {{عربی|و أول طرقه إلى حلول العقاب إذ كان الله تعالى جعل الجزاء على الأعمال بعده و صيره سببا لنقله من دار التكليف إلى دار الجزاء و حال المؤمن بعد موته أحسن من حاله قبله و حال الكافر بعد موته أسوأ من حاله قبله إذ المؤمن صائر إلى جزائه بعد مماته و الكافر صائر إلى جزائه بعد مماته.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 168-169<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # عیادت سلمان از یار بیمار خود<br /> # درخواست سلمان از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # پاسخ شنیدنی ملک‌الموت به سلمان<br /> # رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # وعده ظهور ملک‌الموت برای سلمان<br /> # شهادت حاضران بر گفتگوی سلمان و ملک‌الموت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # مقام سلمان نزد ملک‌الموت<br /> # حکمت عدم ظهور ملک‌الموت برای بشر<br /> # اهمیت عیادت بیمار در آداب اسلامی<br /> # کرامت شنیدن صدای ملک‌الموت<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # فضائل سلمان<br /> # اهمیت عیادت از بیمار در اسلام<br /> # عیادت امام از بیمار<br /> # امکان گفتگوی اولیای الهی با ملک الموت<br /> # امکان شنیدن صدای ملک الموت برای همه<br /> # عدم امکان رویت ملک الموت بر اشخاص در قید حیات<br /> # ملایمت ملک الموت با مومن<br /> <br /> === حدیث چهل و یکم ===<br /> {{متن حدیث|41- وَ قَدْ جَاءَ الْحَدِيثُ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ الْقَبْرُ بَيْتُهُ وَ الْجَنَّةُ مَأْوَاهُ وَ الدُّنْيَا جَنَّةُ الْكَافِرِ وَ الْقَبْرُ سِجْنُهُ وَ النَّارُ مَأْوَاهُ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # دنیا به مثابه زندان مؤمن<br /> # قبر به مثابه خانه مؤمن<br /> # بهشت به مثابه جایگاه نهایی مؤمن<br /> # دنیا به مثابه بهشت کافر<br /> # قبر به مثابه زندان کافر<br /> # دوزخ به مثابه جایگاه نهایی کافر<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی زندگی دنیوی مؤمن<br /> # رابطه ایمان و محرومیت از لذات دنیوی<br /> # حکمت تفاوت سرنوشت مؤمن و کافر<br /> # اهمیت نگاه عبرت‌آموز به مراحل سه‌گانه زیست<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ماهیت دنیا<br /> # دنیا، زندان مومن<br /> # ماهیت قبر<br /> # قبر، خانه مومن<br /> # بهشت، جایگاه مومن<br /> # دنیا، بهشت کافر<br /> # قبر، زندان کافر<br /> # جهنم، جایگاه کافر<br /> # بهشت و جهنم<br /> <br /> === حدیث چهل دوم ===<br /> {{متن حدیث|42 وَ رُوِيَ عَنْهُمْ ع أَنَّهُمْ قَالُوا الْخَيْرُ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ الشَّرُّ كُلُّهُ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا حَاجَةَ بِنَا مَعَ نَصِّ الْقُرْآنِ بِالْعَوَاقِبِ إِلَى الْأَخْبَارِ وَ قَدْ ذَكَرَ اللَّهُ جَزَاءَ الصَّالِحِينَ فَبَيَّنَهُ وَ ذَكَرَ عِقَابَ الْفَاسِقِينَ فَفَصَّلَهُ وَ فِي بَيَانِ اللَّهِ وَ تَفْصِيلِهِ غِنًى عَمَّا سِوَاهُ انْتَهَى.}}<br /> <br /> {{عربی|أقول سيأتي خبر طويل يشتمل على تكلم سلمان مع الأموات في باب أحواله رضي الله عنه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # تحقق تمام خیر پس از مرگ<br /> # تحقق تمام شر پس از مرگ<br /> # بی‌نیازی از اخبار با وجود نص قرآن<br /> # وجود بیان کافی در قرآن درباره پاداش نیکوکاران<br /> # وجود تفصیل کافی در قرآن درباره کیفر بدکاران<br /> # کفایت بیان و تفصیل الهی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه محوریت مرگ در تعیین سرنوشت<br /> # رابطه قرآن و اخبار در شناخت عواقب<br /> # حکمت اکتفا به نص قرآن در معارف اخروی<br /> # اهمیت تفصیل الهی در بیان جزا و عقاب<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # تحقق تمام خیر<br /> # تحقق تمام شر<br /> # تبیین و تفصیل جزاء در قرآن<br /> <br /> === حدیث چهل سوم ===<br /> {{متن حدیث|43- كا، الكافي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى الْحَلَبِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ إِلَى قَوْلِهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ فَقَالَ إِنَّهَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ أُرِيَ «1» مَنْزِلَهُ فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ رُدُّونِي إِلَى الدُّنْيَا حَتَّى أُخْبِرَ أَهْلِي بِمَا أَرَى فَيُقَالُ لَهُ لَيْسَ إِلَى ذَلِكَ سَبِيلٌ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # رؤیت منزل بهشتی هنگام احتضار<br /> # درخواست بازگشت به دنیا برای اخبار اهل<br /> # عدم امکان بازگشت پس از احتضار<br /> # نمایش جایگاه اخروی در لحظه مرگ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # قطعیت سرنوشت اخروی پس از مرگ<br /> # حسرت از دست دادن فرصت ابلاغ حقیقت<br /> # تفسیر آیه بلوغ روح به حلقوم<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # علم امام به غیب<br /> # حتمیت مرگ<br /> # قبض روح مومن<br /> # حالات مومن هنگام قبض روح<br /> # مشاهده جایگاه در بهشت توسط مومن هنگام رسیدن جان به گلوگاه<br /> # اشتیاق مومن در بازگشت به دنیا جهت آگاه کردن خانواده خود از جایگاهش<br /> # عدم امکان بازگشت به دنیا<br /> <br /> === حدیث چهل و چهارم ===<br /> {{متن حدیث|44- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَى رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ فَقَالَ يَا مَلَكَ الْمَوْتِ ارْفُقْ بِصَاحِبِي فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا مُحَمَّدُ فَإِنِّي بِكُلِّ مُؤْمِنٍ رَفِيقٌ وَ اعْلَمْ يَا مُحَمَّدُ أَنِّي أَقْبِضُ رُوحَ ابْنِ آدَمَ فَيَجْزَعُ أَهْلُهُ فَأَقُومُ فِي نَاحِيَةٍ مِنْ دَارِهِمْ فَأَقُولُ مَا هَذَا الْجَزَعُ فَوَ اللَّهِ مَا تَعَجَّلْنَاهُ قَبْلَ أَجَلِهِ وَ مَا كَانَ لَنَا فِي قَبْضِهِ مِنْ ذَنْبٍ فَإِنْ تَحْتَسِبُوهُ وَ تَصْبِرُوا تُؤْجَرُوا وَ إِنْ تَجْزَعُوا تَأْثَمُوا وَ تُوزَرُوا وَ اعْلَمُوا أَنَّ لَنَا فِيكُمْ عَوْدَةً ثُمَّ عَوْدَةً فَالْحَذَرَ الْحَذَرَ إِنَّهُ لَيْسَ فِي شَرْقِهَا وَ لَا فِي غَرْبِهَا أَهْلُ بَيْتِ‏ مَدَرٍ وَ لَا وَبَرٍ «1» إِلَّا وَ أَنَا أَتَصَفَّحُهُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِصَغِيرِهِمْ وَ كَبِيرِهِمْ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ أَرَدْتُ قَبْضَ رُوحِ بَعُوضَةٍ مَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا حَتَّى يَأْمُرَنِي رَبِّي بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّمَا يَتَصَفَّحُهُمْ فِي مَوَاقِيتِ الصَّلَاةِ فَإِنْ كَانَ مِمَّنْ يُوَاظِبُ عَلَيْهَا عِنْدَ مَوَاقِيتِهَا لَقَّنَهُ شَهَادَةَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ وَ نَحَّى عَنْهُ مَلَكُ الْمَوْتِ إِبْلِيسَ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 170<br /> <br /> (1) أراد من أهل بيت المدر أهل القرى، و من أهل بيت الوبر أهل البوادي و أهل الفساطيط و الخيم.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # درخواست پیامبر از ملک‌الموت برای رفق با مؤمن<br /> # وعده رفق ملک‌الموت با همه مؤمنان<br /> # خطاب ملک‌الموت به بازماندگان جزوع<br /> # تبرئه ملک‌الموت از تعجیل در قبض روح<br /> # هشدار ملک‌الموت به بازگشت مکرر<br /> # وارسی روزانه ملک‌الموت از خانه‌ها در اوقات نماز<br /> # آگاهی کامل ملک‌الموت از افراد خانواده‌ها<br /> # عدم قدرت ملک‌الموت بر قبض بدون اذن الهی<br /> # تلقین شهادتین به محافظان نماز هنگام احتضار<br /> # دفع ابلیس توسط ملک‌الموت از بالین محافظان نماز<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه رفق ملک‌الموت با مؤمنان<br /> # رابطه محافظت بر نماز و تلقین شهادتین<br /> # حکمت تصفح در اوقات نماز<br /> # اهمیت صبر و احتساب در مصیبت مرگ<br /> # کرامت محافظان نماز در لحظه احتضار<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # گفتگوی پیامبر با ملک الموت<br /> # اطاعت ملک الموت از دستور پیامبر<br /> # مدارای ملک الموت با مومنان هنگام قبض روح<br /> # پاداش صبر بر مصیبت به خاطر رضایت الهی جهت بازماندگان میت <br /> # مذمت جزع و فزع بدون صبر بر مصیبت<br /> # حضور مکرر و روزانه ملک الموت در هر خانه<br /> # عدم قدرت ملک الموت بر قبض روح موجودات بدون امر الهی<br /> # اهمیت نماز اول وقت<br /> # نقش نماز اول وقت در عاقبت بخیری<br /> # نقش نماز اول وقت در مدارای ملک الموت با انسان<br /> # وارسی ملک الموت از انسان در اوقات نماز<br /> # تلقین شهادت به توحید و نبوت پیامبر توسط ملک الموت به محتضر مقید به نماز اول وقت<br /> <br /> === حدیث چهل و پنجم ===<br /> {{متن حدیث|45- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع.}} مثله بأدنى تغيير.<br /> <br /> '''بيان''': استدل بهذا الخبر على أن القابض لأرواح غير الإنسان من الحيوانات أيضا هو ملك الموت ع و فيه نظر.<br /> <br /> مطلب جدیدی ندارد<br /> <br /> === حدیث چهل و ششم ===<br /> {{متن حدیث|46- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ اشْتَكَى عَيْنَهُ فَعَادَهُ النَّبِيُّ ص فَإِذَا هُوَ يَصِيحُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ص «2» أَجَزَعاً أَمْ وَجَعاً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا وَجِعْتُ وَجَعاً قَطُّ أَشَدَّ مِنْهُ فَقَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ مَلَكَ الْمَوْتِ إِذَا نَزَلَ لِقَبْضِ رُوحِ الْكَافِرِ نَزَلَ مَعَهُ سَفُّودٌ مِنْ نَارٍ فَنَزَعَ رُوحَهُ بِهِ فَتَصِيحُ جَهَنَّمُ فَاسْتَوَى عَلِيٌّ ع جَالِساً فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعِدْ عَلَيَّ حَدِيثَكَ فَقَدْ أَنْسَانِي وَجَعِي مَا قُلْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ يُصِيبُ ذَلِكَ أَحَداً مِنْ أُمَّتِكَ قَالَ نَعَمْ حَاكِمٌ جَائِرٌ وَ آكِلُ مَالِ الْيَتِيمِ ظُلْماً وَ شَاهِدُ زُورٍ.}}<br /> <br /> (2) في المصدر: فقال النبيّ. م.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای امیرالمؤمنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمؤمنین بیمار<br /> # فریاد امیرالمؤمنین از شدت درد<br /> # نزول ملک‌الموت با سیخ آتشین برای کافر<br /> # کشیدن روح کافر با سیخ آتشین<br /> # فریاد جهنم هنگام قبض روح کافر<br /> # فراموشی درد امیرالمؤمنین از شنیدن حدیث<br /> # شمول عذاب آتشین بر حاکم جائر<br /> # شمول عذاب آتشین بر خورنده مال یتیم<br /> # شمول عذاب آتشین بر شاهد دروغ<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه شدت عذاب قبض روح کافر<br /> # رابطه ظلم دنیوی و عذاب اخروی<br /> # حکمت تذکر عذاب برای تسکین درد<br /> # اهمیت پرهیز از ظلم و دروغ<br /> # کرامت امیرالمؤمنین در تحمل درد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # ابتلای امیرالمومنین به درد چشم<br /> # عیادت پیامبر از امیرالمومنین<br /> # سختی جان دادن کافر<br /> # کیفیت قبض روح کافر توسط ملک الموت<br /> # قبض روح کافر با سیخ آتشین<br /> # اشتیاق جهنم به کافر<br /> # سختی جان دادن حاکم جائر از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن خورنده مال یتیم از امت پیامبر<br /> # سختی جان دادن شاهد دروغ از امت پیامبر<br /> # قبض روح حاکم جائر از امت پیامبر با سیخ آتشین<br /> # قبض روح خورنده مال یتیم با سیخ آتشین<br /> # قبض روح شاهد دروغ با سیخ آتشین<br /> <br /> === حدیث چهل و هفتم ===<br /> {{متن حدیث|47- كا، الكافي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عِيسَى بْنَ مَرْيَمَ ع جَاءَ إِلَى قَبْرِ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا ع وَ كَانَ سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يُحْيِيَهُ لَهُ فَدَعَاهُ فَأَجَابَهُ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ مِنَ الْقَبْرِ فَقَالَ لَهُ مَا تُرِيدُ مِنِّي فَقَالَ لَهُ أُرِيدُ أَنْ تُؤْنِسَنِي كَمَا كُنْتَ فِي الدُّنْيَا فَقَالَ لَهُ يَا عِيسَى مَا سَكَنَتْ عَنِّي حَرَارَةُ الْمَوْتِ «3» وَ أَنْتَ تُرِيدُ أَنْ تُعِيدَنِي إِلَى‏ الدُّنْيَا وَ تَعُودَ عَلَيَّ حَرَارَةُ الْمَوْتِ فَتَرَكَهُ فَعَادَ إِلَى قَبْرِهِ.}}<br /> <br /> '''بيان''' <br /> <br /> {{عربی|لعل ذوق حرارة الموت إنما يكون بعد استمرار التعيش في الدنيا و عود التعلقات كما كانت.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 171<br /> <br /> (3) في نسخة من الكافي: مرارة السوق. و في الوافي: حزازة السوق. و هو وجع في القلب من الغيظ و نحوه. و السوق بالفتح: النزع كأنّ روح الإنسان تساق لتخرج من بدنه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آمدن حضرت عیسی به قبر حضرت یحیی<br /> # درخواست حضرت عیسی از خدا برای احیای حضرت یحیی<br /> # خروج حضرت یحیی از قبر به دعای حضرت عیسی<br /> # درخواست حضرت عیسی از حضرت یحیی برای همنشینی<br /> # شکایت حضرت یحیی از ادامه گرمای مرگ<br /> # امتناع حضرت یحیی از بازگشت به دنیا<br /> # بازگشت حضرت یحیی به قبر خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه سختی تجربه مجدد مرگ<br /> # رابطه احیای موقت و تداوم رنج مرگ<br /> # حکمت ترجیح آرامش قبر بر زندگی دنیوی<br /> # اهمیت درک هولناکی مرگ برای انبیا<br /> # کرامت احیای موتی به دعای حضرت عیسی<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # معجزات انبیا<br /> # معجزه حضرت عیسی<br /> # مستجاب الدعوه بودن انبیا<br /> # زنده شدن یحیی به درخواست حضرت عیسی از خدا<br /> # قدرت الهی بر زنده کردن مردگان<br /> # عدم تمایل بازگشت یحیی نبی به دنیا<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به گذشته<br /> <br /> === حدیث چهل هشتم ===<br /> {{متن حدیث|48- كا، الكافي عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ الْكُنَاسِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ فِتْيَةً مِنْ أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا مُتَعَبِّدِينَ وَ كَانَتِ الْعِبَادَةُ فِي أَوْلَادِ مُلُوكِ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَ إِنَّهُمْ خَرَجُوا يَسِيرُونَ فِي الْبِلَادِ لِيَعْتَبِرُوا فَمَرُّوا بِقَبْرٍ عَلَى ظَهْرِ الطَّرِيقِ «1» قَدْ سَفَى عَلَيْهِ السَّافِي لَيْسَ يَتَبَيَّنُ مِنْهُ إِلَّا رَسْمُهُ «2» فَقَالُوا لَوْ دَعَوْنَا اللَّهَ السَّاعَةَ فَيَنْشُرَ لَنَا صَاحِبَ هَذَا الْقَبْرِ فَسَاءَلْنَاهُ كَيْفَ وَجَدَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَدَعَوُا اللَّهَ وَ كَانَ دُعَاؤُهُمُ الَّذِي دَعَوُا اللَّهَ بِهِ أَنْتَ إِلَهُنَا يَا رَبَّنَا لَيْسَ لَنَا إِلَهٌ غَيْرُكَ وَ الْبَدِيعُ الدَّائِمُ غَيْرُ الْغَافِلِ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ لَكَ فِي كُلِّ يَوْمٍ شَأْنٌ تَعْلَمُ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ انْشُرْ لَنَا هَذَا الْمَيِّتَ بِقُدْرَتِكَ قَالَ فَخَرَجَ مِنْ ذَلِكَ الْقَبْرِ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ التُّرَابِ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ لَهُمْ مَا يُوقِفُكُمْ عَلَى قَبْرِي فَقَالُوا دَعَوْنَاكَ لِنَسْأَلَكَ كَيْفَ وَجَدْتَ طَعْمَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمْ لَقَدْ سَكَنْتُ «3» فِي قَبْرِي تِسْعاً وَ تِسْعِينَ سَنَةً مَا ذَهَبَ عَنِّي أَلَمُ الْمَوْتِ وَ كَرْبُهُ وَ لَا خَرَجَ مَرَارَةُ طَعْمِ الْمَوْتِ مِنْ حَلْقِي فَقَالُوا لَهُ مِتَّ يَوْمَ مِتَّ وَ أَنْتَ عَلَى مَا نَرَى أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ لَا وَ لَكِنْ لَمَّا سَمِعْتُ الصَّيْحَةَ اخْرُجْ اجْتَمَعَتْ تُرْبَةُ عِظَامِي إِلَى رُوحِي فَبَقِيتُ فِيهِ فَخَرَجْتُ فَزِعاً شَاخِصاً بَصَرِي مُهْطِعاً «4» إِلَى صَوْتِ الدَّاعِي فَابْيَضَّ لِذَلِكَ رَأْسِي وَ لِحْيَتِي.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 172<br /> <br /> '''توضيح''' <br /> <br /> {{عربی|قال الجزري السافي الريح التي تسفي التراب.}}<br /> <br /> (1) في المصدر: على ظهر طريق (الطريق خ ل). م.<br /> (2) في المصدر: ليس منه الا رسمه. م.<br /> (3) في المصدر: سكنت (مكثت خ ل). م.<br /> (4) هطع كمنع هطعا و هطوعا: أسرع مقبلا خائفا، و أقبل ببصره على الشي‏ء و لا يقلع عنه، و أهطع: مد عنقه و صوب رأسه.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # سفر جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای عبرت‌آموزی<br /> # دعای جوانان شاهزاده از بنی اسرائیل برای احیای صاحب قبر<br /> # متن دعای احیای میت<br /> # خروج میت سفیدموی از قبر<br /> # پرسش از میت درباره طعم مرگ<br /> # ماندگاری درد مرگ پس از نود سال<br /> # سفیدی مو از ترس صیحه احیا<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # فلسفه هولناکی تجربه مرگ<br /> # رابطه عبادت و توفیق احیای موتی<br /> # حکمت ماندگاری کرب مرگ در قبر<br /> # اهمیت عبرت‌آموزی از مرگ برای عابدان<br /> # کرامت استجابت دعای جوانان متعبد<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # اهل کرامت بودن برخی فرزندان پادشاهان بنی اسرائیل<br /> # امکان زنده شدن مردگان در دنیا<br /> # امکان رجعت در دنیا<br /> # اثر دعا<br /> # اثر دعا در زنده شدن اموات<br /> # سختی مرگ<br /> # علم امام به احوال گذشتگان<br /> <br /> === حدیث چهل و نهم ===<br /> {{متن حدیث|49- محص، التمحيص عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَعَالَى مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ إِلَّا ابْتَلَيْتُهُ فِي جَسَدِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا سَلَّطْتُ عَلَيْهِ سُلْطَاناً فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا ضَيَّقْتُ عَلَيْهِ فِي رِزْقِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِهِ وَ إِلَّا شَدَّدْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ أُرِيدُ أَنْ أُدْخِلَهُ النَّارَ إِلَّا صَحَّحْتُ لَهُ جِسْمَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا آمَنْتُ خَوْفَهُ مِنْ سُلْطَانِهِ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا وَسَّعْتُ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ تَمَامَ طَلِبَتِهِ عِنْدِي وَ إِلَّا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ عِنْدَ الْمَوْتِ حَتَّى يَأْتِيَنِي وَ لَا حَسَنَةَ لَهُ ثُمَّ أُدْخِلُهُ النَّارَ.}}<br /> <br /> '''أقول''' <br /> <br /> {{عربی|سيأتي مثله بأسانيد في باب شدة ابتلاء المؤمن و باب علة ابتلائه.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # ابتلای بدنی برای کفاره گناهان<br /> # ستم حاکم برای کفاره گناهان<br /> # تنگی روزی برای کفاره گناهان<br /> # سختی احتضار برای کفاره گناهان<br /> # سلامت بدن برای تمام بهره دنیوی<br /> # امنیت از حاکم برای تمام بهره دنیوی<br /> # فراخی روزی برای تمام بهره دنیوی<br /> # آسانی احتضار برای تمام بهره دنیوی<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تمحیص الهی پیش از ورود به بهشت<br /> # استیفای پاداش دنیوی پیش از دوزخ<br /> # رابطه عکس نعمت دنیوی و آخرت<br /> # حکمت تدریجی بودن تمحیص<br /> # عدالت الهی در محاسبه اعمال<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # بهای ورود بنده گنه کار به بهشت<br /> # پاک شدن شرط ورود گنه کار به بهشت<br /> # ابتلای جسمانی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # تسلط حاکم ستمگر بر بنده، کفاره گناهان او جهت ورود به بهشت<br /> # تنگ شدن روزی، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # سختی جان دادن، کفاره گناهان بنده جهت ورود به بهشت<br /> # فراخی روزی دنیابرای کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم <br /> # آسانی مرگ کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # امنیت بخشی به کافر از خوف حاکم جور، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> # سلامت جسمانی کافر، جهت اتمام نیکی‌های او هنگام ورود به جهنم<br /> <br /> === حدیث پنجاهم ===<br /> {{متن حدیث|50- ما، الأمالي للشيخ الطوسي الْغَضَائِرِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ الصُّوفِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَيْنِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ: قِيلَ لِلصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع صِفْ لَنَا الْمَوْتَ قَالَ لِلْمُؤْمِنِ كَأَطْيَبِ طِيبٍ يَشَمُّهُ فَيَنْعُسُ لِطِيبِهِ وَ يَنْقَطِعُ التَّعَبُ وَ الْأَلَمُ عَنْهُ وَ الْكَافِرِ «1» كَلَسْعِ الْأَفَاعِي وَ لَدْغِ الْعَقَارِبِ وَ أَشَدَّ.}}<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # مرگ مؤمن همچون بوی خوش<br /> # خواب آلودگی مؤمن هنگام مرگ<br /> # قطع رنج و درد مؤمن با مرگ<br /> # مرگ کافر همچون نیش افعی<br /> # مرگ کافر همچون گزش عقرب<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت کیفیت مرگ مؤمن و کافر<br /> # لذت بخشی مرگ برای مؤمن<br /> # عذاب آور بودن مرگ برای کافر<br /> # رحمت الهی در لحظه قبض روح مؤمن<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # توصیف مرگ<br /> # حقیقت مرگ برای مومن<br /> # ماهیت مرگ مومن<br /> # آرامش و راحتی مرگ برای مومن<br /> # سختی مرگ کافر<br /> # حقیقت مرگ برای کافر<br /> # رنج و عذاب مرگ برای کافر<br /> <br /> === حدیث پنجاه و یکم ===<br /> {{متن حدیث|51- ما، الأمالي للشيخ الطوسي جَمَاعَةٌ عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسُ اثْنَانِ رَجُلٌ أَرَاحَ وَ رَجُلٌ اسْتَرَاحَ فَأَمَّا الَّذِي اسْتَرَاحَ «2» فَالْمُؤْمِنُ اسْتَرَاحَ مِنَ الدُّنْيَا وَ نَصَبِهَا وَ أَفْضَى إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ وَ كَرِيمِ ثَوَابِهِ وَ أَمَّا الَّذِي أَرَاحَ فَالْفَاجِرُ أَرَاحَ «3» مِنْهُ النَّاسُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ أَفْضَى إِلَى مَا قَدَّمَ.}}<br /> <br /> (2) ليس في المصدر جملة «فاما الذي استراح». م.<br /> (3) في المصدر: راح.<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # آسودگی مؤمن از رنج دنیا با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به رحمت الهی با مرگ<br /> # رسیدن مؤمن به پاداش گرانبها با مرگ<br /> # آسودگی مردم از فاجر با مرگ او<br /> # آسودگی درختان و جانوران از فاجر با مرگ<br /> # رسیدن فاجر به کیفر اعمال خود<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # تفاوت معنای مرگ برای مؤمن و فاجر<br /> # مرگ به مثابه رهایی برای مؤمن<br /> # مرگ به مثابه رهایی خلق از فاجر<br /> # آزار فاجر به تمام موجودات در حیات<br /> <br /> ==== فرقانی ====<br /> # سختی و رنج دنیا برای مومن<br /> # آسایش مومن از رنج دنیا با مرگ<br /> # آسایش موجودات از شر کافر با مرگ او<br /> <br /> === حدیث پنجاه و دوم ===<br /> {{متن حدیث|52 دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِيِّ، رُوِيَ بِأَنَّ الْمُحْتَضَرَ يَحْضُرُهُ صَفٌّ مِنَ الْمَلَائِكَةِ عَنْ يَمِينِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ خُضْرٌ وَ صَفٌّ عَنْ يَسَارِهِ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ سُودٌ وَ يَنْتَظِرُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الْفَرِيقَيْنِ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ الْمَرِيضُ يَنْظُرُ إِلَى هَؤُلَاءِ مَرَّةً وَ إِلَى هَؤُلَاءِ أُخْرَى وَ يَبْعَثُ اللَّهُ‏ مَلَكاً إِلَى الْمُؤْمِنِ يُبَشِّرُهُ وَ يَأْمُرُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَتَرَاءَى لَهُ فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَإِذَا أَخَذَ فِي قَبْضِ رُوحِهِ وَ ارْتَقَى إِلَى رُكْبَتَيْهِ شَفَعَ إِلَى جَبْرَئِيلَ وَ قَدْ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَنْزِلَ إِلَى عَبْدِهِ أَنْ يُرَخِّصَ لَهُ فِي تَوْدِيعِ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى مِيكَائِيلَ فَيَقُولُ أَيْنَ مِيكَائِيلُ فَإِذَا بِهِ وَ قَدْ نَزَلَ فِي جَوْقٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهِ وَ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَتِ الرُّوحُ إِلَى بَطْنِهِ وَ سُرَّتِهِ شَفَعَ إِلَى مِيكَائِيلَ أَنْ يُمْهِلَهُ فَيَقُولُ لَهُ أَنْتَ مُخَيَّرٌ بَيْنَ أَنْ أَمْسَحَ عَلَيْكَ جَنَاحِي أَوْ تَنْظُرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَخْتَارُ النَّظَرَ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَتَضَاحَكُ وَ يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكَ الْمَوْتِ أَنْ يَرْفُقَ بِهِ فَإِذَا فَارَقَتْهُ رُوحُهُ تَبِعَاهُ الْمَلَكَانِ اللَّذَانِ كَانَا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ يَبْكِيَانِ وَ يَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ يَقُولَانِ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ كَمْ أَسْمَعَنَا الْخَيْرَ وَ كَمْ أَشْهَدَنَا عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ قَالا يَا رَبَّنَا إِنَّا كُنَّا مُوَكَّلَيْنِ بِهِ وَ قَدْ نَقَلْتَهُ إِلَى جِوَارِكَ فَمَا تَأْمُرُنَا فَيَقُولُ تَعَالَى تَلْزَمَانِ قَبْرَهُ وَ تَتَرَحَّمَانِ عَلَيْهِ وَ تَسْتَغْفِرَانِ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَتَيَاهُ بِمَرْكَبٍ فَأَرْكَبَاهُ وَ مَشَيَا بَيْنَ يَدَيْهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَ خَدَمَاهُ فِي الْجَنَّةِ.}} بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏6، ص: 173<br /> <br /> ====واسطی====<br /> ===== نمایه‌های اصلی =====<br /> # حضور دو صف ملائکه نزد محتضر<br /> # انتظار ملائکه برای قبض روح<br /> # تجلی ملک‌الموت در زیباترین صورت<br /> # بشارت ملک به مؤمن هنگام احتضار<br /> # اجازه الهی برای وداع با خانواده<br /> # دیدار مؤمن با جبرئیل در احتضار<br /> # دیدار مؤمن با میکائیل در احتضار<br /> # نمایش بهشت به مؤمن هنگام مرگ<br /> # رفق ملک‌الموت با مؤمن در قبض روح<br /> # گریه و ترحم ملائکه بر مؤمن متوفی<br /> # حفاظت ملائکه از قبر تا قیامت<br /> # خدمت ملائکه به مؤمن در بهشت<br /> <br /> ===== نمایه‌های فرعی =====<br /> # کرامت الهی به مؤمن در لحظه مرگ<br /> # تدریجی بودن قبض روح برای تسکین<br /> # شفاعت فرشتگان برای تأخیر قبض روح<br /> # وفاداری ملائکه به بنده مؤمن<br /> # پاداش اعمال صالح در لحظه احتضار<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده: سكرات الموت و شدائده و ما يلحق المؤمن و الكافر عنده]]</div>

انزابی