https://fa.imamatpedia.com/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C 2026-06-20T01:26:48Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.41.0 https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377390 2026-06-18T09:22:40Z

<p>فرقانی: /* 2- اثبات امامت امیرالمؤمنین */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> گاهی مراد از اثبات امامت، اثبات امامت نخستین امام و خلیفه بلافصل رسول خدا{{صل}} است. [[متکلمان شیعه]] [[امامت امیرالمؤمنین]] را با استناد به دو دلیل کلی نقلی و [[عقلی]] به [[اثبات]] رسانده‌اند. [[ادله عقلی]] مشتمل بر [[آیات قرآن کریم]] و [[روایات]] [[اهل]] [[نبوی]]{{صل}} است و عمده [[دلیل عقلی]] در این خصوص نیز دلیل [[افضلیت]] است که به [[حکم عقلی]] [[لزوم تقدیم فاضل بر مفضول]] ضمیمه شده و [[امامت]] شخص [[فاضل]] را نتیجه می‌دهد. در این بخش به بیان مهمترین [[ادله نقلی]] و عقلی امامت آن حضرت می‌پردازیم.<br /> === ادله نقلی ===<br /> [[ادله نقلی]] خود مشتمل بر [[ادله قرآنی]] و [[ادله روایی]] است.<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> [[آیات]] بسیاری به صورت مستقیم یا غیر مستقیم یا با واسطه بر [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} دلالت دارند؛ برخی از این آیات همچون [[آیات غدیر]] و [[ولایت]]، بدون واسطه، [[امامت]] آن حضرت را ثابت می‌نمایند و برخی دیگر همچون آیات [[لیلة المبیت]]، آیات ابتدایی [[سوره انسان]] و... مشتمل بر بیان فضیلتی منحصر بفرد برای آن حضرت هستند و [[افضلیت]] آن حضرت را بر دیگران بیان می‌دارند که به ضمیمه [[حکم عقلی]] و [[قانون]] مورد قبول عقلای عالم مبنی بر [[لزوم تقدیم شخص افضل بر مفضول]] و [[قبح]] [[تقدیم مفضول بر فاضل]]،[[ امامت]] آن حضرت را به اثبات می‌رسانند. برخی آیات نیز دلالت بر [[عصمت]] یا [[علم غیب]] آن حضرت دارند و از آنجا که این صفات از شرایط و [[صفات لازم]] در [[امام]] است، می‌توان از این طریق نیز امامت آن حضرت را اثبات نمود.<br /> <br /> حال با [[عنایت]] به کثرت آیات مرتبط با این بحث، در اینجا تنها به ذکر مهمترین آیات [[اثبات امامت]] آن حضرت می‌پردازیم.<br /> <br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}} ۶۱ [[سورۀ آل عمران]] است<br /> <br /> براساس آیۀ مباهله [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} از دو طریق قابل [[اثبات]] است:<br /> # '''عموم مماثلت (یگانگی):''' بنابر دلالت [[آیه]]، علی{{ع}} [[نَفْس]] پیامبر{{صل}} است و بنابر مقتضای آیه، مماثلت در همۀ [[فضایل]] و [[اتحاد]] در [[حقیقت]] است، مگر آنجایی که دلیل خاصّی باشد همانند [[نبوّت]] و چون پیامبر{{صل}}، ولی [[امّت]] و [[حاکم]] [[جامعۀ اسلامی]] بودند بنابراین علی{{ع}} نیز ولی امّت و حاکم جامۀ [[اسلامی]] است. [[خدای متعال]] او را نفس [[حضرت محمّد]]{{صل}} دانسته است و منظور [[تساوی]] و برابر بودن است و شخص برابر با کامل‌‎ترین انسان‎ها و اولی‎ترین آنها به تصرّف در واقع کامل‎ترین و اولی‎ترین به تصرّف است. پس او نیز مانند [[رسول خدا]]، کامل‎ترین [[ولایت]] در تصرّف را دارد&lt;ref&gt;نهج الحق و کشف الصدق، ص۱۷۷.&lt;/ref&gt;.<br /> # '''[[افضلیت]]:''' بنا بر دلالت آیه علی{{ع}} از همۀ [[صحابه]] [[افضل]] است و به [[حکم عقل]]، [[امامت]] باید به دست افضل باشد بنابراین امامت باید به دست [[حضرت علی]]{{ع}} باشد&lt;ref&gt;دلائل الصدق، ج۲، ص۸۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|ولایت و امامت در قرآن]]، ص۹۴ـ ۹۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> {{اصلی|امامت امام علی}}<br /> <br /> {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، آیه 55 سوره مائده است. این آیه یکی از روشن‌ترین [[دلایل امامت بلافصل علی]]{{ع}} است: زیرا واژ‌‌‎ۀ‎ &quot;ولی&quot; اگر چه در لغت معانی یا کاربردهای گوناگونی دارد مانند: [[رب]]، مالک، [[سید]]، [[منعم]]، معتق، محب، ناصر و متصرف در امور دیگران&lt;ref&gt;لسان العرب، ج۱۵، ص۲۸۱ـ۲۸۳؛ أقرب الموارد، ج۲، ص۱۴۷۸.&lt;/ref&gt;، ولی به [[دلایل عقلی]] و [[نقلی]] و نیز به [[اجماع]] [[مسلمانان]] غیر از سه معنای اخیر قطعاً مقصود نیست و از سه معنای اخیر تنها آخرین معنا می‌‎تواند در این آیه مقصود باشد.<br /> <br /> برخی از [[دلایل]] این مطلب عبارت‎‎اند از:<br /> # [[حصر]] إِنَّمَا: {{متن قرآن|إِنَّمَا}} از ادات حصر است و بر [[ولایتی]] خاص که به [[خداوند]] اختصاص دارد و با [[اذن]] او برای دیگران نیز ثابت می‌شود دلالت می‌‌کند&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۴ـ۳، ص۲۱۱؛ الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۹ـ۴۴۰؛ المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۲ـ۳۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> # کلمه ولی به معنای [[سرپرستی]] و صاحب [[اختیار]] است: اگر چه واژۀ &quot;ولی&quot; بر معانی یا مصادیق متعددی اطلاق شده است، ولی هرگاه واژۀ &quot;ولی&quot; بدون قرینه به کار رود مراد از آن مالک امر بودن خواهد بود، به ویژه اگر به کسی [[اسناد]] داده شود که دارای [[شأن]] [[رهبری]] و [[فرمانروایی]] است؛ حال با توجه به اینکه [[ولایت]] در مورد [[خدا]] و [[رسول]]{{صل}} به معنای مالک امر بودن است و از طرفی {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} بر [[خداوند]] یا [[پیامبر]]{{صل}} عطف شده و [[حکم]] آنها یکی است؛ لذا ولایت در مورد مؤمنانی که در [[آیه]] توصیف شده‌‎اند نیز به معنای [[مالکیت]] امر [[تدبیر]] ([[امامت]]) خواهد بود&lt;ref&gt;مصباح الهدایة فی اثبات الولایة، ص۳۲۰ـ۳۲۱.&lt;/ref&gt;. <br /> # مراد از {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} [[حضرت علی]]{{ع}} است: عبارت {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} هرچند همۀ [[مؤمنان]] را شامل می‌‎‎شود ولی به قرینه شأن نزول آیه، مقصود از آن تنها بعضی از مؤمنان است؛ زیرا برای آنان صفت ویژه‎ ـ اقامۀ [[نماز]] و دادن [[زکات]] در حال [[رکوع]] ـ بیان شده که [[شأن نزول]] آن صرفا دربارۀ امیرالمومنین {{ع}} است&lt;ref&gt;[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۰۶-۱۱۱.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> در [[روایات]] متعدد نیز از [[شیعه]] و [[اهل سنت]] وارد شده است که آیه فوق درباره حضرت علی نازل شده است. چنانکه [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: «خداوند پیامبرش را به [[ولایت امام علی]]{{ع}} [[فرمان]] داد و آیه دربارۀ او نازل شد: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}&lt;ref&gt;«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;سوره مائده، آیه:۵۵. .&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱]]، ص۴۳۰ ـ ۴۳۶؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> <br /> [[آیات غدیر]] یعنی آیاتی که در [[روز غدیر]] نازل شده و مرتبط با مسأله [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که عبارتند از [[آیه تبلیغ]]، [[آیه اکمال دین]] و [[آیه سأل سائل]].<br /> <br /> '''1- [[آیه تبلیغ]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''2-[[آیه اکمال دین]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|...الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}&lt;ref&gt;«...امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان نهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم پس، هر که در قحطی و گرسنگی ناگزیر (از خوردن گوشت حرام) شود بی‌آنکه گراینده به گناه باشد بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مائده، آیه ۳.&lt;/ref&gt;. یکی دیگر از ادله امامت امیرالمومنین {{ع}} است.<br /> <br /> از آنجا که هر [[مکتب]]، هر اندازه اندیشه‌های [[قوی]] و [[الهی]] داشته باشد، به تنهایی نمی‌تواند خودش را [[حفظ]] کند، بلکه باید یک پاسدار [[حقیقی]] به نام [[رهبر]] در آن [[جامعه]] وجود داشته باشد که با [[معرفت]] و [[ایمان]] والای خود، حافظ و بیان کنندۀ [[احکام دین]] باشد و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} در صورتی که حضرت [[جانشینی]] بعد از خودش مشخص نکند نه تنها بیان احکام به صورت تام و کامل بیان نمی‌شود، بلکه [[تمام دین]] به سمت نابودی پیش خواهد رفت. باید [[رهبر]] و امامی وجود داشته باشد که نگذارد جریان [[دینی]] به سمت انحطاط و [[تباهی]] کشیده شود. در واقع نقش [[رهبری]] در [[دین]]، مانند نقش ستون فقرات در بدن است که بدون آن، جز پوسته‌ای از [[دین]] ظاهر نخواهد شد. بنابراین این صفات عظیمی که در [[آیه]] وجود دارد قطعاً بر اساس امر کلیدی و مهمی بنا شده که (با توجه به نزول آیه در روز غدیر) تنها فرضیۀ موجود در روزهای آخر [[عمر]] [[پیامبر]] {{صل}} همان مسئلۀ [[امامت]] و [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده است&lt;ref&gt;ر.ک: [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲. &lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''3-[[آیه سأل سائل]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ. لِلْكَافِرِينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ}}، یکی از [[آیات]] نازل شده پیرامون [[واقعه غدیر خم]] و [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[مفسران]] [[فریقین]] [[شأن نزول]] این آیه را بر اساس روایاتی چند، پس از [[واقعه غدیر]] و آن هنگام که شخصی در این خصوص به [[رسول خدا]]{{صل}} [[اعتراض]] کرده و در مورد [[الهی]] بودن یا شخصی بودن [[انتصاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[منصب امامت]] پرسید و در صورت الهی بودن آن درخواست [[عذاب]] بر خود را نمود، دانسته‌اند چه اینکه بلافاصله پس از این درخواست، عذابی متناسب با خواست آن شخص بر وی نازل شده و او را به [[درک]] واصل نمود. از این رو دلالت این آیه بر [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} روشن است.&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> آیه: {{متن قرآن|وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَسْتَ مُرْسَلاً قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِندَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}}&lt;ref&gt;و کافران می‌گویند: تو فرستاده (خداوند) نیستی؛ بگو: میان من و شما خداوند و کسی که دانش کتاب نزد اوست، گواه بس؛ سوره رعد، آیه ۴۳.&lt;/ref&gt; از جمله آیات امامت امیرالمومنین{{ع}} است. این آیه دو ویژگی مهم و منحصر به فرد را برای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بیان کرده است که به واسطه هر کدام می‌توان [[افضلیت]] و [[برتری]] آن حضرت را ثابت نمود. <br /> # [[شاهد]] بودن آن حضرت بر [[رسالت]] و [[نبوت]] [[رسول خدا]]{{صل}}<br /> # [[عالم بودن]] به تمام [[قرآن کریم]]<br /> در هر دو مورد غیر از امیرالمؤمنین{{ع}} هیچ یک از [[صحابه]] و [[تابعین]] را نمی‌توان یافت که چنین ادعایی کرده باشند. علاوه بر اینها از اینکه [[خدای متعال]] [[شهادت]] آن حضرت بر [[رسالت پیامبر اکرم]]{{صل}} را در کنار شهادت خود قرار داده و این [[آیه]] را در [[شأن]] آن حضرت نازل کرده نیز می‌توان بر بزرگی [[مقام]] و جایگاه والای امیرالمؤمنین{{ع}} استفاده کرد و آن را دلیل دیگری بر افضلیت آن حضرت به شمار آورد&lt;ref&gt; مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> پس از اثبات [[افضلیت]] و [[برتری امیرالمؤمنین]] {{ع}}، بر اساس بنای عقلا و به [[حکم]] عقلا در دوران امر میان [[امامت]] شخص [[فاضل]] و امامت شخض [[مفضول]] (پایین‌تر)، شخض فاضل و [[برتر]] مقدم خواهد بود و امامتش ثابت مب‌گردد. بر این اساس [[امامت امام علی]]{{ع}} از این [[آیه]] قابل اثبات است&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377386 2026-06-18T08:52:09Z

<p>فرقانی: /* ادله قرآنی */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> [[ادله نقلی]] خود مشتمل بر [[ادله قرآنی]] و [[ادله روایی]] است.<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> [[آیات]] بسیاری به صورت مستقیم یا غیر مستقیم یا با واسطه بر [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} دلالت دارند؛ برخی از این آیات همچون [[آیات غدیر]] و [[ولایت]]، بدون واسطه، [[امامت]] آن حضرت را ثابت می‌نمایند و برخی دیگر همچون آیات [[لیلة المبیت]]، آیات ابتدایی [[سوره انسان]] و... مشتمل بر بیان فضیلتی منحصر بفرد برای آن حضرت هستند و [[افضلیت]] آن حضرت را بر دیگران بیان می‌دارند که به ضمیمه [[حکم عقلی]] و [[قانون]] مورد قبول عقلای عالم مبنی بر [[لزوم تقدیم شخص افضل بر مفضول]] و [[قبح]] [[تقدیم مفضول بر فاضل]]،[[ امامت]] آن حضرت را به اثبات می‌رسانند. برخی آیات نیز دلالت بر [[عصمت]] یا [[علم غیب]] آن حضرت دارند و از آنجا که این صفات از شرایط و [[صفات لازم]] در [[امام]] است، می‌توان از این طریق نیز امامت آن حضرت را اثبات نمود.<br /> <br /> حال با [[عنایت]] به کثرت آیات مرتبط با این بحث، در اینجا تنها به ذکر مهمترین آیات [[اثبات امامت]] آن حضرت می‌پردازیم.<br /> <br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}} ۶۱ [[سورۀ آل عمران]] است<br /> <br /> براساس آیۀ مباهله [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} از دو طریق قابل [[اثبات]] است:<br /> # '''عموم مماثلت (یگانگی):''' بنابر دلالت [[آیه]]، علی{{ع}} [[نَفْس]] پیامبر{{صل}} است و بنابر مقتضای آیه، مماثلت در همۀ [[فضایل]] و [[اتحاد]] در [[حقیقت]] است، مگر آنجایی که دلیل خاصّی باشد همانند [[نبوّت]] و چون پیامبر{{صل}}، ولی [[امّت]] و [[حاکم]] [[جامعۀ اسلامی]] بودند بنابراین علی{{ع}} نیز ولی امّت و حاکم جامۀ [[اسلامی]] است. [[خدای متعال]] او را نفس [[حضرت محمّد]]{{صل}} دانسته است و منظور [[تساوی]] و برابر بودن است و شخص برابر با کامل‌‎ترین انسان‎ها و اولی‎ترین آنها به تصرّف در واقع کامل‎ترین و اولی‎ترین به تصرّف است. پس او نیز مانند [[رسول خدا]]، کامل‎ترین [[ولایت]] در تصرّف را دارد&lt;ref&gt;نهج الحق و کشف الصدق، ص۱۷۷.&lt;/ref&gt;.<br /> # '''[[افضلیت]]:''' بنا بر دلالت آیه علی{{ع}} از همۀ [[صحابه]] [[افضل]] است و به [[حکم عقل]]، [[امامت]] باید به دست افضل باشد بنابراین امامت باید به دست [[حضرت علی]]{{ع}} باشد&lt;ref&gt;دلائل الصدق، ج۲، ص۸۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|ولایت و امامت در قرآن]]، ص۹۴ـ ۹۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> {{اصلی|امامت امام علی}}<br /> <br /> {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، آیه 55 سوره مائده است. این آیه یکی از روشن‌ترین [[دلایل امامت بلافصل علی]]{{ع}} است: زیرا واژ‌‌‎ۀ‎ &quot;ولی&quot; اگر چه در لغت معانی یا کاربردهای گوناگونی دارد مانند: [[رب]]، مالک، [[سید]]، [[منعم]]، معتق، محب، ناصر و متصرف در امور دیگران&lt;ref&gt;لسان العرب، ج۱۵، ص۲۸۱ـ۲۸۳؛ أقرب الموارد، ج۲، ص۱۴۷۸.&lt;/ref&gt;، ولی به [[دلایل عقلی]] و [[نقلی]] و نیز به [[اجماع]] [[مسلمانان]] غیر از سه معنای اخیر قطعاً مقصود نیست و از سه معنای اخیر تنها آخرین معنا می‌‎تواند در این آیه مقصود باشد.<br /> <br /> برخی از [[دلایل]] این مطلب عبارت‎‎اند از:<br /> # [[حصر]] إِنَّمَا: {{متن قرآن|إِنَّمَا}} از ادات حصر است و بر [[ولایتی]] خاص که به [[خداوند]] اختصاص دارد و با [[اذن]] او برای دیگران نیز ثابت می‌شود دلالت می‌‌کند&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۴ـ۳، ص۲۱۱؛ الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۹ـ۴۴۰؛ المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۲ـ۳۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> # کلمه ولی به معنای [[سرپرستی]] و صاحب [[اختیار]] است: اگر چه واژۀ &quot;ولی&quot; بر معانی یا مصادیق متعددی اطلاق شده است، ولی هرگاه واژۀ &quot;ولی&quot; بدون قرینه به کار رود مراد از آن مالک امر بودن خواهد بود، به ویژه اگر به کسی [[اسناد]] داده شود که دارای [[شأن]] [[رهبری]] و [[فرمانروایی]] است؛ حال با توجه به اینکه [[ولایت]] در مورد [[خدا]] و [[رسول]]{{صل}} به معنای مالک امر بودن است و از طرفی {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} بر [[خداوند]] یا [[پیامبر]]{{صل}} عطف شده و [[حکم]] آنها یکی است؛ لذا ولایت در مورد مؤمنانی که در [[آیه]] توصیف شده‌‎اند نیز به معنای [[مالکیت]] امر [[تدبیر]] ([[امامت]]) خواهد بود&lt;ref&gt;مصباح الهدایة فی اثبات الولایة، ص۳۲۰ـ۳۲۱.&lt;/ref&gt;. <br /> # مراد از {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} [[حضرت علی]]{{ع}} است: عبارت {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} هرچند همۀ [[مؤمنان]] را شامل می‌‎‎شود ولی به قرینه شأن نزول آیه، مقصود از آن تنها بعضی از مؤمنان است؛ زیرا برای آنان صفت ویژه‎ ـ اقامۀ [[نماز]] و دادن [[زکات]] در حال [[رکوع]] ـ بیان شده که [[شأن نزول]] آن صرفا دربارۀ امیرالمومنین {{ع}} است&lt;ref&gt;[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۰۶-۱۱۱.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> در [[روایات]] متعدد نیز از [[شیعه]] و [[اهل سنت]] وارد شده است که آیه فوق درباره حضرت علی نازل شده است. چنانکه [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: «خداوند پیامبرش را به [[ولایت امام علی]]{{ع}} [[فرمان]] داد و آیه دربارۀ او نازل شد: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}&lt;ref&gt;«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;سوره مائده، آیه:۵۵. .&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱]]، ص۴۳۰ ـ ۴۳۶؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> <br /> [[آیات غدیر]] یعنی آیاتی که در [[روز غدیر]] نازل شده و مرتبط با مسأله [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که عبارتند از [[آیه تبلیغ]]، [[آیه اکمال دین]] و [[آیه سأل سائل]].<br /> <br /> '''1- [[آیه تبلیغ]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''2-[[آیه اکمال دین]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|...الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}&lt;ref&gt;«...امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان نهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم پس، هر که در قحطی و گرسنگی ناگزیر (از خوردن گوشت حرام) شود بی‌آنکه گراینده به گناه باشد بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مائده، آیه ۳.&lt;/ref&gt;. یکی دیگر از ادله امامت امیرالمومنین {{ع}} است.<br /> <br /> از آنجا که هر [[مکتب]]، هر اندازه اندیشه‌های [[قوی]] و [[الهی]] داشته باشد، به تنهایی نمی‌تواند خودش را [[حفظ]] کند، بلکه باید یک پاسدار [[حقیقی]] به نام [[رهبر]] در آن [[جامعه]] وجود داشته باشد که با [[معرفت]] و [[ایمان]] والای خود، حافظ و بیان کنندۀ [[احکام دین]] باشد و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} در صورتی که حضرت [[جانشینی]] بعد از خودش مشخص نکند نه تنها بیان احکام به صورت تام و کامل بیان نمی‌شود، بلکه [[تمام دین]] به سمت نابودی پیش خواهد رفت. باید [[رهبر]] و امامی وجود داشته باشد که نگذارد جریان [[دینی]] به سمت انحطاط و [[تباهی]] کشیده شود. در واقع نقش [[رهبری]] در [[دین]]، مانند نقش ستون فقرات در بدن است که بدون آن، جز پوسته‌ای از [[دین]] ظاهر نخواهد شد. بنابراین این صفات عظیمی که در [[آیه]] وجود دارد قطعاً بر اساس امر کلیدی و مهمی بنا شده که (با توجه به نزول آیه در روز غدیر) تنها فرضیۀ موجود در روزهای آخر [[عمر]] [[پیامبر]] {{صل}} همان مسئلۀ [[امامت]] و [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده است&lt;ref&gt;ر.ک: [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲. &lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''3-[[آیه سأل سائل]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ. لِلْكَافِرِينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ}}، یکی از [[آیات]] نازل شده پیرامون [[واقعه غدیر خم]] و [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[مفسران]] [[فریقین]] [[شأن نزول]] این آیه را بر اساس روایاتی چند، پس از [[واقعه غدیر]] و آن هنگام که شخصی در این خصوص به [[رسول خدا]]{{صل}} [[اعتراض]] کرده و در مورد [[الهی]] بودن یا شخصی بودن [[انتصاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[منصب امامت]] پرسید و در صورت الهی بودن آن درخواست [[عذاب]] بر خود را نمود، دانسته‌اند چه اینکه بلافاصله پس از این درخواست، عذابی متناسب با خواست آن شخص بر وی نازل شده و او را به [[درک]] واصل نمود. از این رو دلالت این آیه بر [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} روشن است.&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> آیه: {{متن قرآن|وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَسْتَ مُرْسَلاً قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِندَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}}&lt;ref&gt;و کافران می‌گویند: تو فرستاده (خداوند) نیستی؛ بگو: میان من و شما خداوند و کسی که دانش کتاب نزد اوست، گواه بس؛ سوره رعد، آیه ۴۳.&lt;/ref&gt; از جمله آیات امامت امیرالمومنین{{ع}} است. این آیه دو ویژگی مهم و منحصر به فرد را برای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بیان کرده است که به واسطه هر کدام می‌توان [[افضلیت]] و [[برتری]] آن حضرت را ثابت نمود. <br /> # [[شاهد]] بودن آن حضرت بر [[رسالت]] و [[نبوت]] [[رسول خدا]]{{صل}}<br /> # [[عالم بودن]] به تمام [[قرآن کریم]]<br /> در هر دو مورد غیر از امیرالمؤمنین{{ع}} هیچ یک از [[صحابه]] و [[تابعین]] را نمی‌توان یافت که چنین ادعایی کرده باشند. علاوه بر اینها از اینکه [[خدای متعال]] [[شهادت]] آن حضرت بر [[رسالت پیامبر اکرم]]{{صل}} را در کنار شهادت خود قرار داده و این [[آیه]] را در [[شأن]] آن حضرت نازل کرده نیز می‌توان بر بزرگی [[مقام]] و جایگاه والای امیرالمؤمنین{{ع}} استفاده کرد و آن را دلیل دیگری بر افضلیت آن حضرت به شمار آورد&lt;ref&gt; مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> پس از اثبات [[افضلیت]] و [[برتری امیرالمؤمنین]] {{ع}}، بر اساس بنای عقلا و به [[حکم]] عقلا در دوران امر میان [[امامت]] شخص [[فاضل]] و امامت شخض [[مفضول]] (پایین‌تر)، شخض فاضل و [[برتر]] مقدم خواهد بود و امامتش ثابت مب‌گردد. بر این اساس [[امامت امام علی]]{{ع}} از این [[آیه]] قابل اثبات است&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377385 2026-06-18T08:43:36Z

<p>فرقانی: /* ادله نقلی */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> [[ادله نقلی]] خود مشتمل بر [[ادله قرآنی]] و [[ادله روایی]] است.<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}} ۶۱ [[سورۀ آل عمران]] است<br /> <br /> براساس آیۀ مباهله [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} از دو طریق قابل [[اثبات]] است:<br /> # '''عموم مماثلت (یگانگی):''' بنابر دلالت [[آیه]]، علی{{ع}} [[نَفْس]] پیامبر{{صل}} است و بنابر مقتضای آیه، مماثلت در همۀ [[فضایل]] و [[اتحاد]] در [[حقیقت]] است، مگر آنجایی که دلیل خاصّی باشد همانند [[نبوّت]] و چون پیامبر{{صل}}، ولی [[امّت]] و [[حاکم]] [[جامعۀ اسلامی]] بودند بنابراین علی{{ع}} نیز ولی امّت و حاکم جامۀ [[اسلامی]] است. [[خدای متعال]] او را نفس [[حضرت محمّد]]{{صل}} دانسته است و منظور [[تساوی]] و برابر بودن است و شخص برابر با کامل‌‎ترین انسان‎ها و اولی‎ترین آنها به تصرّف در واقع کامل‎ترین و اولی‎ترین به تصرّف است. پس او نیز مانند [[رسول خدا]]، کامل‎ترین [[ولایت]] در تصرّف را دارد&lt;ref&gt;نهج الحق و کشف الصدق، ص۱۷۷.&lt;/ref&gt;.<br /> # '''[[افضلیت]]:''' بنا بر دلالت آیه علی{{ع}} از همۀ [[صحابه]] [[افضل]] است و به [[حکم عقل]]، [[امامت]] باید به دست افضل باشد بنابراین امامت باید به دست [[حضرت علی]]{{ع}} باشد&lt;ref&gt;دلائل الصدق، ج۲، ص۸۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|ولایت و امامت در قرآن]]، ص۹۴ـ ۹۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> {{اصلی|امامت امام علی}}<br /> <br /> {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، آیه 55 سوره مائده است. این آیه یکی از روشن‌ترین [[دلایل امامت بلافصل علی]]{{ع}} است: زیرا واژ‌‌‎ۀ‎ &quot;ولی&quot; اگر چه در لغت معانی یا کاربردهای گوناگونی دارد مانند: [[رب]]، مالک، [[سید]]، [[منعم]]، معتق، محب، ناصر و متصرف در امور دیگران&lt;ref&gt;لسان العرب، ج۱۵، ص۲۸۱ـ۲۸۳؛ أقرب الموارد، ج۲، ص۱۴۷۸.&lt;/ref&gt;، ولی به [[دلایل عقلی]] و [[نقلی]] و نیز به [[اجماع]] [[مسلمانان]] غیر از سه معنای اخیر قطعاً مقصود نیست و از سه معنای اخیر تنها آخرین معنا می‌‎تواند در این آیه مقصود باشد.<br /> <br /> برخی از [[دلایل]] این مطلب عبارت‎‎اند از:<br /> # [[حصر]] إِنَّمَا: {{متن قرآن|إِنَّمَا}} از ادات حصر است و بر [[ولایتی]] خاص که به [[خداوند]] اختصاص دارد و با [[اذن]] او برای دیگران نیز ثابت می‌شود دلالت می‌‌کند&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۴ـ۳، ص۲۱۱؛ الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۹ـ۴۴۰؛ المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۲ـ۳۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> # کلمه ولی به معنای [[سرپرستی]] و صاحب [[اختیار]] است: اگر چه واژۀ &quot;ولی&quot; بر معانی یا مصادیق متعددی اطلاق شده است، ولی هرگاه واژۀ &quot;ولی&quot; بدون قرینه به کار رود مراد از آن مالک امر بودن خواهد بود، به ویژه اگر به کسی [[اسناد]] داده شود که دارای [[شأن]] [[رهبری]] و [[فرمانروایی]] است؛ حال با توجه به اینکه [[ولایت]] در مورد [[خدا]] و [[رسول]]{{صل}} به معنای مالک امر بودن است و از طرفی {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} بر [[خداوند]] یا [[پیامبر]]{{صل}} عطف شده و [[حکم]] آنها یکی است؛ لذا ولایت در مورد مؤمنانی که در [[آیه]] توصیف شده‌‎اند نیز به معنای [[مالکیت]] امر [[تدبیر]] ([[امامت]]) خواهد بود&lt;ref&gt;مصباح الهدایة فی اثبات الولایة، ص۳۲۰ـ۳۲۱.&lt;/ref&gt;. <br /> # مراد از {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} [[حضرت علی]]{{ع}} است: عبارت {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} هرچند همۀ [[مؤمنان]] را شامل می‌‎‎شود ولی به قرینه شأن نزول آیه، مقصود از آن تنها بعضی از مؤمنان است؛ زیرا برای آنان صفت ویژه‎ ـ اقامۀ [[نماز]] و دادن [[زکات]] در حال [[رکوع]] ـ بیان شده که [[شأن نزول]] آن صرفا دربارۀ امیرالمومنین {{ع}} است&lt;ref&gt;[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۰۶-۱۱۱.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> در [[روایات]] متعدد نیز از [[شیعه]] و [[اهل سنت]] وارد شده است که آیه فوق درباره حضرت علی نازل شده است. چنانکه [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: «خداوند پیامبرش را به [[ولایت امام علی]]{{ع}} [[فرمان]] داد و آیه دربارۀ او نازل شد: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}&lt;ref&gt;«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;سوره مائده، آیه:۵۵. .&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱]]، ص۴۳۰ ـ ۴۳۶؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> <br /> [[آیات غدیر]] یعنی آیاتی که در [[روز غدیر]] نازل شده و مرتبط با مسأله [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که عبارتند از [[آیه تبلیغ]]، [[آیه اکمال دین]] و [[آیه سأل سائل]].<br /> <br /> '''1- [[آیه تبلیغ]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''2-[[آیه اکمال دین]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|...الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}&lt;ref&gt;«...امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان نهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم پس، هر که در قحطی و گرسنگی ناگزیر (از خوردن گوشت حرام) شود بی‌آنکه گراینده به گناه باشد بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مائده، آیه ۳.&lt;/ref&gt;. یکی دیگر از ادله امامت امیرالمومنین {{ع}} است.<br /> <br /> از آنجا که هر [[مکتب]]، هر اندازه اندیشه‌های [[قوی]] و [[الهی]] داشته باشد، به تنهایی نمی‌تواند خودش را [[حفظ]] کند، بلکه باید یک پاسدار [[حقیقی]] به نام [[رهبر]] در آن [[جامعه]] وجود داشته باشد که با [[معرفت]] و [[ایمان]] والای خود، حافظ و بیان کنندۀ [[احکام دین]] باشد و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} در صورتی که حضرت [[جانشینی]] بعد از خودش مشخص نکند نه تنها بیان احکام به صورت تام و کامل بیان نمی‌شود، بلکه [[تمام دین]] به سمت نابودی پیش خواهد رفت. باید [[رهبر]] و امامی وجود داشته باشد که نگذارد جریان [[دینی]] به سمت انحطاط و [[تباهی]] کشیده شود. در واقع نقش [[رهبری]] در [[دین]]، مانند نقش ستون فقرات در بدن است که بدون آن، جز پوسته‌ای از [[دین]] ظاهر نخواهد شد. بنابراین این صفات عظیمی که در [[آیه]] وجود دارد قطعاً بر اساس امر کلیدی و مهمی بنا شده که (با توجه به نزول آیه در روز غدیر) تنها فرضیۀ موجود در روزهای آخر [[عمر]] [[پیامبر]] {{صل}} همان مسئلۀ [[امامت]] و [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده است&lt;ref&gt;ر.ک: [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲. &lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''3-[[آیه سأل سائل]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ. لِلْكَافِرِينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ}}، یکی از [[آیات]] نازل شده پیرامون [[واقعه غدیر خم]] و [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[مفسران]] [[فریقین]] [[شأن نزول]] این آیه را بر اساس روایاتی چند، پس از [[واقعه غدیر]] و آن هنگام که شخصی در این خصوص به [[رسول خدا]]{{صل}} [[اعتراض]] کرده و در مورد [[الهی]] بودن یا شخصی بودن [[انتصاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[منصب امامت]] پرسید و در صورت الهی بودن آن درخواست [[عذاب]] بر خود را نمود، دانسته‌اند چه اینکه بلافاصله پس از این درخواست، عذابی متناسب با خواست آن شخص بر وی نازل شده و او را به [[درک]] واصل نمود. از این رو دلالت این آیه بر [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} روشن است.&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> آیه: {{متن قرآن|وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَسْتَ مُرْسَلاً قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِندَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}}&lt;ref&gt;و کافران می‌گویند: تو فرستاده (خداوند) نیستی؛ بگو: میان من و شما خداوند و کسی که دانش کتاب نزد اوست، گواه بس؛ سوره رعد، آیه ۴۳.&lt;/ref&gt; از جمله آیات امامت امیرالمومنین{{ع}} است. این آیه دو ویژگی مهم و منحصر به فرد را برای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بیان کرده است که به واسطه هر کدام می‌توان [[افضلیت]] و [[برتری]] آن حضرت را ثابت نمود. <br /> # [[شاهد]] بودن آن حضرت بر [[رسالت]] و [[نبوت]] [[رسول خدا]]{{صل}}<br /> # [[عالم بودن]] به تمام [[قرآن کریم]]<br /> در هر دو مورد غیر از امیرالمؤمنین{{ع}} هیچ یک از [[صحابه]] و [[تابعین]] را نمی‌توان یافت که چنین ادعایی کرده باشند. علاوه بر اینها از اینکه [[خدای متعال]] [[شهادت]] آن حضرت بر [[رسالت پیامبر اکرم]]{{صل}} را در کنار شهادت خود قرار داده و این [[آیه]] را در [[شأن]] آن حضرت نازل کرده نیز می‌توان بر بزرگی [[مقام]] و جایگاه والای امیرالمؤمنین{{ع}} استفاده کرد و آن را دلیل دیگری بر افضلیت آن حضرت به شمار آورد&lt;ref&gt; مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> پس از اثبات [[افضلیت]] و [[برتری امیرالمؤمنین]] {{ع}}، بر اساس بنای عقلا و به [[حکم]] عقلا در دوران امر میان [[امامت]] شخص [[فاضل]] و امامت شخض [[مفضول]] (پایین‌تر)، شخض فاضل و [[برتر]] مقدم خواهد بود و امامتش ثابت مب‌گردد. بر این اساس [[امامت امام علی]]{{ع}} از این [[آیه]] قابل اثبات است&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377384 2026-06-18T08:42:10Z

<p>فرقانی: /* آیه علم الکتاب */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}} ۶۱ [[سورۀ آل عمران]] است<br /> <br /> براساس آیۀ مباهله [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} از دو طریق قابل [[اثبات]] است:<br /> # '''عموم مماثلت (یگانگی):''' بنابر دلالت [[آیه]]، علی{{ع}} [[نَفْس]] پیامبر{{صل}} است و بنابر مقتضای آیه، مماثلت در همۀ [[فضایل]] و [[اتحاد]] در [[حقیقت]] است، مگر آنجایی که دلیل خاصّی باشد همانند [[نبوّت]] و چون پیامبر{{صل}}، ولی [[امّت]] و [[حاکم]] [[جامعۀ اسلامی]] بودند بنابراین علی{{ع}} نیز ولی امّت و حاکم جامۀ [[اسلامی]] است. [[خدای متعال]] او را نفس [[حضرت محمّد]]{{صل}} دانسته است و منظور [[تساوی]] و برابر بودن است و شخص برابر با کامل‌‎ترین انسان‎ها و اولی‎ترین آنها به تصرّف در واقع کامل‎ترین و اولی‎ترین به تصرّف است. پس او نیز مانند [[رسول خدا]]، کامل‎ترین [[ولایت]] در تصرّف را دارد&lt;ref&gt;نهج الحق و کشف الصدق، ص۱۷۷.&lt;/ref&gt;.<br /> # '''[[افضلیت]]:''' بنا بر دلالت آیه علی{{ع}} از همۀ [[صحابه]] [[افضل]] است و به [[حکم عقل]]، [[امامت]] باید به دست افضل باشد بنابراین امامت باید به دست [[حضرت علی]]{{ع}} باشد&lt;ref&gt;دلائل الصدق، ج۲، ص۸۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|ولایت و امامت در قرآن]]، ص۹۴ـ ۹۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> {{اصلی|امامت امام علی}}<br /> <br /> {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، آیه 55 سوره مائده است. این آیه یکی از روشن‌ترین [[دلایل امامت بلافصل علی]]{{ع}} است: زیرا واژ‌‌‎ۀ‎ &quot;ولی&quot; اگر چه در لغت معانی یا کاربردهای گوناگونی دارد مانند: [[رب]]، مالک، [[سید]]، [[منعم]]، معتق، محب، ناصر و متصرف در امور دیگران&lt;ref&gt;لسان العرب، ج۱۵، ص۲۸۱ـ۲۸۳؛ أقرب الموارد، ج۲، ص۱۴۷۸.&lt;/ref&gt;، ولی به [[دلایل عقلی]] و [[نقلی]] و نیز به [[اجماع]] [[مسلمانان]] غیر از سه معنای اخیر قطعاً مقصود نیست و از سه معنای اخیر تنها آخرین معنا می‌‎تواند در این آیه مقصود باشد.<br /> <br /> برخی از [[دلایل]] این مطلب عبارت‎‎اند از:<br /> # [[حصر]] إِنَّمَا: {{متن قرآن|إِنَّمَا}} از ادات حصر است و بر [[ولایتی]] خاص که به [[خداوند]] اختصاص دارد و با [[اذن]] او برای دیگران نیز ثابت می‌شود دلالت می‌‌کند&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۴ـ۳، ص۲۱۱؛ الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۹ـ۴۴۰؛ المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۲ـ۳۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> # کلمه ولی به معنای [[سرپرستی]] و صاحب [[اختیار]] است: اگر چه واژۀ &quot;ولی&quot; بر معانی یا مصادیق متعددی اطلاق شده است، ولی هرگاه واژۀ &quot;ولی&quot; بدون قرینه به کار رود مراد از آن مالک امر بودن خواهد بود، به ویژه اگر به کسی [[اسناد]] داده شود که دارای [[شأن]] [[رهبری]] و [[فرمانروایی]] است؛ حال با توجه به اینکه [[ولایت]] در مورد [[خدا]] و [[رسول]]{{صل}} به معنای مالک امر بودن است و از طرفی {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} بر [[خداوند]] یا [[پیامبر]]{{صل}} عطف شده و [[حکم]] آنها یکی است؛ لذا ولایت در مورد مؤمنانی که در [[آیه]] توصیف شده‌‎اند نیز به معنای [[مالکیت]] امر [[تدبیر]] ([[امامت]]) خواهد بود&lt;ref&gt;مصباح الهدایة فی اثبات الولایة، ص۳۲۰ـ۳۲۱.&lt;/ref&gt;. <br /> # مراد از {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} [[حضرت علی]]{{ع}} است: عبارت {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} هرچند همۀ [[مؤمنان]] را شامل می‌‎‎شود ولی به قرینه شأن نزول آیه، مقصود از آن تنها بعضی از مؤمنان است؛ زیرا برای آنان صفت ویژه‎ ـ اقامۀ [[نماز]] و دادن [[زکات]] در حال [[رکوع]] ـ بیان شده که [[شأن نزول]] آن صرفا دربارۀ امیرالمومنین {{ع}} است&lt;ref&gt;[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۰۶-۱۱۱.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> در [[روایات]] متعدد نیز از [[شیعه]] و [[اهل سنت]] وارد شده است که آیه فوق درباره حضرت علی نازل شده است. چنانکه [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: «خداوند پیامبرش را به [[ولایت امام علی]]{{ع}} [[فرمان]] داد و آیه دربارۀ او نازل شد: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}&lt;ref&gt;«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;سوره مائده، آیه:۵۵. .&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱]]، ص۴۳۰ ـ ۴۳۶؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> <br /> [[آیات غدیر]] یعنی آیاتی که در [[روز غدیر]] نازل شده و مرتبط با مسأله [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که عبارتند از [[آیه تبلیغ]]، [[آیه اکمال دین]] و [[آیه سأل سائل]].<br /> <br /> '''1- [[آیه تبلیغ]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''2-[[آیه اکمال دین]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|...الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}&lt;ref&gt;«...امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان نهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم پس، هر که در قحطی و گرسنگی ناگزیر (از خوردن گوشت حرام) شود بی‌آنکه گراینده به گناه باشد بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مائده، آیه ۳.&lt;/ref&gt;. یکی دیگر از ادله امامت امیرالمومنین {{ع}} است.<br /> <br /> از آنجا که هر [[مکتب]]، هر اندازه اندیشه‌های [[قوی]] و [[الهی]] داشته باشد، به تنهایی نمی‌تواند خودش را [[حفظ]] کند، بلکه باید یک پاسدار [[حقیقی]] به نام [[رهبر]] در آن [[جامعه]] وجود داشته باشد که با [[معرفت]] و [[ایمان]] والای خود، حافظ و بیان کنندۀ [[احکام دین]] باشد و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} در صورتی که حضرت [[جانشینی]] بعد از خودش مشخص نکند نه تنها بیان احکام به صورت تام و کامل بیان نمی‌شود، بلکه [[تمام دین]] به سمت نابودی پیش خواهد رفت. باید [[رهبر]] و امامی وجود داشته باشد که نگذارد جریان [[دینی]] به سمت انحطاط و [[تباهی]] کشیده شود. در واقع نقش [[رهبری]] در [[دین]]، مانند نقش ستون فقرات در بدن است که بدون آن، جز پوسته‌ای از [[دین]] ظاهر نخواهد شد. بنابراین این صفات عظیمی که در [[آیه]] وجود دارد قطعاً بر اساس امر کلیدی و مهمی بنا شده که (با توجه به نزول آیه در روز غدیر) تنها فرضیۀ موجود در روزهای آخر [[عمر]] [[پیامبر]] {{صل}} همان مسئلۀ [[امامت]] و [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده است&lt;ref&gt;ر.ک: [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲. &lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''3-[[آیه سأل سائل]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ. لِلْكَافِرِينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ}}، یکی از [[آیات]] نازل شده پیرامون [[واقعه غدیر خم]] و [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[مفسران]] [[فریقین]] [[شأن نزول]] این آیه را بر اساس روایاتی چند، پس از [[واقعه غدیر]] و آن هنگام که شخصی در این خصوص به [[رسول خدا]]{{صل}} [[اعتراض]] کرده و در مورد [[الهی]] بودن یا شخصی بودن [[انتصاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[منصب امامت]] پرسید و در صورت الهی بودن آن درخواست [[عذاب]] بر خود را نمود، دانسته‌اند چه اینکه بلافاصله پس از این درخواست، عذابی متناسب با خواست آن شخص بر وی نازل شده و او را به [[درک]] واصل نمود. از این رو دلالت این آیه بر [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} روشن است.&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> آیه: {{متن قرآن|وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَسْتَ مُرْسَلاً قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِندَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}}&lt;ref&gt;و کافران می‌گویند: تو فرستاده (خداوند) نیستی؛ بگو: میان من و شما خداوند و کسی که دانش کتاب نزد اوست، گواه بس؛ سوره رعد، آیه ۴۳.&lt;/ref&gt; از جمله آیات امامت امیرالمومنین{{ع}} است. این آیه دو ویژگی مهم و منحصر به فرد را برای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بیان کرده است که به واسطه هر کدام می‌توان [[افضلیت]] و [[برتری]] آن حضرت را ثابت نمود. <br /> # [[شاهد]] بودن آن حضرت بر [[رسالت]] و [[نبوت]] [[رسول خدا]]{{صل}}<br /> # [[عالم بودن]] به تمام [[قرآن کریم]]<br /> در هر دو مورد غیر از امیرالمؤمنین{{ع}} هیچ یک از [[صحابه]] و [[تابعین]] را نمی‌توان یافت که چنین ادعایی کرده باشند. علاوه بر اینها از اینکه [[خدای متعال]] [[شهادت]] آن حضرت بر [[رسالت پیامبر اکرم]]{{صل}} را در کنار شهادت خود قرار داده و این [[آیه]] را در [[شأن]] آن حضرت نازل کرده نیز می‌توان بر بزرگی [[مقام]] و جایگاه والای امیرالمؤمنین{{ع}} استفاده کرد و آن را دلیل دیگری بر افضلیت آن حضرت به شمار آورد&lt;ref&gt; مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> پس از اثبات [[افضلیت]] و [[برتری امیرالمؤمنین]] {{ع}}، بر اساس بنای عقلا و به [[حکم]] عقلا در دوران امر میان [[امامت]] شخص [[فاضل]] و امامت شخض [[مفضول]] (پایین‌تر)، شخض فاضل و [[برتر]] مقدم خواهد بود و امامتش ثابت مب‌گردد. بر این اساس [[امامت امام علی]]{{ع}} از این [[آیه]] قابل اثبات است&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377383 2026-06-18T08:41:40Z

<p>فرقانی: /* آیه علم الکتاب */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}} ۶۱ [[سورۀ آل عمران]] است<br /> <br /> براساس آیۀ مباهله [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} از دو طریق قابل [[اثبات]] است:<br /> # '''عموم مماثلت (یگانگی):''' بنابر دلالت [[آیه]]، علی{{ع}} [[نَفْس]] پیامبر{{صل}} است و بنابر مقتضای آیه، مماثلت در همۀ [[فضایل]] و [[اتحاد]] در [[حقیقت]] است، مگر آنجایی که دلیل خاصّی باشد همانند [[نبوّت]] و چون پیامبر{{صل}}، ولی [[امّت]] و [[حاکم]] [[جامعۀ اسلامی]] بودند بنابراین علی{{ع}} نیز ولی امّت و حاکم جامۀ [[اسلامی]] است. [[خدای متعال]] او را نفس [[حضرت محمّد]]{{صل}} دانسته است و منظور [[تساوی]] و برابر بودن است و شخص برابر با کامل‌‎ترین انسان‎ها و اولی‎ترین آنها به تصرّف در واقع کامل‎ترین و اولی‎ترین به تصرّف است. پس او نیز مانند [[رسول خدا]]، کامل‎ترین [[ولایت]] در تصرّف را دارد&lt;ref&gt;نهج الحق و کشف الصدق، ص۱۷۷.&lt;/ref&gt;.<br /> # '''[[افضلیت]]:''' بنا بر دلالت آیه علی{{ع}} از همۀ [[صحابه]] [[افضل]] است و به [[حکم عقل]]، [[امامت]] باید به دست افضل باشد بنابراین امامت باید به دست [[حضرت علی]]{{ع}} باشد&lt;ref&gt;دلائل الصدق، ج۲، ص۸۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|ولایت و امامت در قرآن]]، ص۹۴ـ ۹۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> {{اصلی|امامت امام علی}}<br /> <br /> {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، آیه 55 سوره مائده است. این آیه یکی از روشن‌ترین [[دلایل امامت بلافصل علی]]{{ع}} است: زیرا واژ‌‌‎ۀ‎ &quot;ولی&quot; اگر چه در لغت معانی یا کاربردهای گوناگونی دارد مانند: [[رب]]، مالک، [[سید]]، [[منعم]]، معتق، محب، ناصر و متصرف در امور دیگران&lt;ref&gt;لسان العرب، ج۱۵، ص۲۸۱ـ۲۸۳؛ أقرب الموارد، ج۲، ص۱۴۷۸.&lt;/ref&gt;، ولی به [[دلایل عقلی]] و [[نقلی]] و نیز به [[اجماع]] [[مسلمانان]] غیر از سه معنای اخیر قطعاً مقصود نیست و از سه معنای اخیر تنها آخرین معنا می‌‎تواند در این آیه مقصود باشد.<br /> <br /> برخی از [[دلایل]] این مطلب عبارت‎‎اند از:<br /> # [[حصر]] إِنَّمَا: {{متن قرآن|إِنَّمَا}} از ادات حصر است و بر [[ولایتی]] خاص که به [[خداوند]] اختصاص دارد و با [[اذن]] او برای دیگران نیز ثابت می‌شود دلالت می‌‌کند&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۴ـ۳، ص۲۱۱؛ الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۹ـ۴۴۰؛ المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۲ـ۳۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> # کلمه ولی به معنای [[سرپرستی]] و صاحب [[اختیار]] است: اگر چه واژۀ &quot;ولی&quot; بر معانی یا مصادیق متعددی اطلاق شده است، ولی هرگاه واژۀ &quot;ولی&quot; بدون قرینه به کار رود مراد از آن مالک امر بودن خواهد بود، به ویژه اگر به کسی [[اسناد]] داده شود که دارای [[شأن]] [[رهبری]] و [[فرمانروایی]] است؛ حال با توجه به اینکه [[ولایت]] در مورد [[خدا]] و [[رسول]]{{صل}} به معنای مالک امر بودن است و از طرفی {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} بر [[خداوند]] یا [[پیامبر]]{{صل}} عطف شده و [[حکم]] آنها یکی است؛ لذا ولایت در مورد مؤمنانی که در [[آیه]] توصیف شده‌‎اند نیز به معنای [[مالکیت]] امر [[تدبیر]] ([[امامت]]) خواهد بود&lt;ref&gt;مصباح الهدایة فی اثبات الولایة، ص۳۲۰ـ۳۲۱.&lt;/ref&gt;. <br /> # مراد از {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} [[حضرت علی]]{{ع}} است: عبارت {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} هرچند همۀ [[مؤمنان]] را شامل می‌‎‎شود ولی به قرینه شأن نزول آیه، مقصود از آن تنها بعضی از مؤمنان است؛ زیرا برای آنان صفت ویژه‎ ـ اقامۀ [[نماز]] و دادن [[زکات]] در حال [[رکوع]] ـ بیان شده که [[شأن نزول]] آن صرفا دربارۀ امیرالمومنین {{ع}} است&lt;ref&gt;[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۰۶-۱۱۱.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> در [[روایات]] متعدد نیز از [[شیعه]] و [[اهل سنت]] وارد شده است که آیه فوق درباره حضرت علی نازل شده است. چنانکه [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: «خداوند پیامبرش را به [[ولایت امام علی]]{{ع}} [[فرمان]] داد و آیه دربارۀ او نازل شد: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}&lt;ref&gt;«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;سوره مائده، آیه:۵۵. .&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱]]، ص۴۳۰ ـ ۴۳۶؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> <br /> [[آیات غدیر]] یعنی آیاتی که در [[روز غدیر]] نازل شده و مرتبط با مسأله [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که عبارتند از [[آیه تبلیغ]]، [[آیه اکمال دین]] و [[آیه سأل سائل]].<br /> <br /> '''1- [[آیه تبلیغ]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''2-[[آیه اکمال دین]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|...الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}&lt;ref&gt;«...امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان نهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم پس، هر که در قحطی و گرسنگی ناگزیر (از خوردن گوشت حرام) شود بی‌آنکه گراینده به گناه باشد بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مائده، آیه ۳.&lt;/ref&gt;. یکی دیگر از ادله امامت امیرالمومنین {{ع}} است.<br /> <br /> از آنجا که هر [[مکتب]]، هر اندازه اندیشه‌های [[قوی]] و [[الهی]] داشته باشد، به تنهایی نمی‌تواند خودش را [[حفظ]] کند، بلکه باید یک پاسدار [[حقیقی]] به نام [[رهبر]] در آن [[جامعه]] وجود داشته باشد که با [[معرفت]] و [[ایمان]] والای خود، حافظ و بیان کنندۀ [[احکام دین]] باشد و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} در صورتی که حضرت [[جانشینی]] بعد از خودش مشخص نکند نه تنها بیان احکام به صورت تام و کامل بیان نمی‌شود، بلکه [[تمام دین]] به سمت نابودی پیش خواهد رفت. باید [[رهبر]] و امامی وجود داشته باشد که نگذارد جریان [[دینی]] به سمت انحطاط و [[تباهی]] کشیده شود. در واقع نقش [[رهبری]] در [[دین]]، مانند نقش ستون فقرات در بدن است که بدون آن، جز پوسته‌ای از [[دین]] ظاهر نخواهد شد. بنابراین این صفات عظیمی که در [[آیه]] وجود دارد قطعاً بر اساس امر کلیدی و مهمی بنا شده که (با توجه به نزول آیه در روز غدیر) تنها فرضیۀ موجود در روزهای آخر [[عمر]] [[پیامبر]] {{صل}} همان مسئلۀ [[امامت]] و [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده است&lt;ref&gt;ر.ک: [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲. &lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''3-[[آیه سأل سائل]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ. لِلْكَافِرِينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ}}، یکی از [[آیات]] نازل شده پیرامون [[واقعه غدیر خم]] و [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[مفسران]] [[فریقین]] [[شأن نزول]] این آیه را بر اساس روایاتی چند، پس از [[واقعه غدیر]] و آن هنگام که شخصی در این خصوص به [[رسول خدا]]{{صل}} [[اعتراض]] کرده و در مورد [[الهی]] بودن یا شخصی بودن [[انتصاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[منصب امامت]] پرسید و در صورت الهی بودن آن درخواست [[عذاب]] بر خود را نمود، دانسته‌اند چه اینکه بلافاصله پس از این درخواست، عذابی متناسب با خواست آن شخص بر وی نازل شده و او را به [[درک]] واصل نمود. از این رو دلالت این آیه بر [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} روشن است.&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> {{متن قرآن|وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَسْتَ مُرْسَلاً قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِندَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ}}&lt;ref&gt;و کافران می‌گویند: تو فرستاده (خداوند) نیستی؛ بگو: میان من و شما خداوند و کسی که دانش کتاب نزد اوست، گواه بس؛ سوره رعد، آیه ۴۳.&lt;/ref&gt;. از جمله آیات امامت امیرالمومنین{{ع}} است.<br /> <br /> [[آیه علم الکتاب]] دو ویژگی مهم و منحصر به فرد را برای [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بیان کرده است که به واسطه هر کدام می‌توان [[افضلیت]] و [[برتری]] آن حضرت را ثابت نمود. <br /> # [[شاهد]] بودن آن حضرت بر [[رسالت]] و [[نبوت]] [[رسول خدا]]{{صل}}<br /> # [[عالم بودن]] به تمام [[قرآن کریم]]<br /> در هر دو مورد غیر از امیرالمؤمنین{{ع}} هیچ یک از [[صحابه]] و [[تابعین]] را نمی‌توان یافت که چنین ادعایی کرده باشند. علاوه بر اینها از اینکه [[خدای متعال]] [[شهادت]] آن حضرت بر [[رسالت پیامبر اکرم]]{{صل}} را در کنار شهادت خود قرار داده و این [[آیه]] را در [[شأن]] آن حضرت نازل کرده نیز می‌توان بر بزرگی [[مقام]] و جایگاه والای امیرالمؤمنین{{ع}} استفاده کرد و آن را دلیل دیگری بر افضلیت آن حضرت به شمار آورد&lt;ref&gt; مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> پس از اثبات [[افضلیت]] و [[برتری امیرالمؤمنین]] {{ع}}، بر اساس بنای عقلا و به [[حکم]] عقلا در دوران امر میان [[امامت]] شخص [[فاضل]] و امامت شخض [[مفضول]] (پایین‌تر)، شخض فاضل و [[برتر]] مقدم خواهد بود و امامتش ثابت مب‌گردد. بر این اساس [[امامت امام علی]]{{ع}} از این [[آیه]] قابل اثبات است&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377382 2026-06-18T08:39:23Z

<p>فرقانی: /* آیه مباهله */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}} ۶۱ [[سورۀ آل عمران]] است<br /> <br /> براساس آیۀ مباهله [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} از دو طریق قابل [[اثبات]] است:<br /> # '''عموم مماثلت (یگانگی):''' بنابر دلالت [[آیه]]، علی{{ع}} [[نَفْس]] پیامبر{{صل}} است و بنابر مقتضای آیه، مماثلت در همۀ [[فضایل]] و [[اتحاد]] در [[حقیقت]] است، مگر آنجایی که دلیل خاصّی باشد همانند [[نبوّت]] و چون پیامبر{{صل}}، ولی [[امّت]] و [[حاکم]] [[جامعۀ اسلامی]] بودند بنابراین علی{{ع}} نیز ولی امّت و حاکم جامۀ [[اسلامی]] است. [[خدای متعال]] او را نفس [[حضرت محمّد]]{{صل}} دانسته است و منظور [[تساوی]] و برابر بودن است و شخص برابر با کامل‌‎ترین انسان‎ها و اولی‎ترین آنها به تصرّف در واقع کامل‎ترین و اولی‎ترین به تصرّف است. پس او نیز مانند [[رسول خدا]]، کامل‎ترین [[ولایت]] در تصرّف را دارد&lt;ref&gt;نهج الحق و کشف الصدق، ص۱۷۷.&lt;/ref&gt;.<br /> # '''[[افضلیت]]:''' بنا بر دلالت آیه علی{{ع}} از همۀ [[صحابه]] [[افضل]] است و به [[حکم عقل]]، [[امامت]] باید به دست افضل باشد بنابراین امامت باید به دست [[حضرت علی]]{{ع}} باشد&lt;ref&gt;دلائل الصدق، ج۲، ص۸۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|ولایت و امامت در قرآن]]، ص۹۴ـ ۹۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> {{اصلی|امامت امام علی}}<br /> <br /> {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، آیه 55 سوره مائده است. این آیه یکی از روشن‌ترین [[دلایل امامت بلافصل علی]]{{ع}} است: زیرا واژ‌‌‎ۀ‎ &quot;ولی&quot; اگر چه در لغت معانی یا کاربردهای گوناگونی دارد مانند: [[رب]]، مالک، [[سید]]، [[منعم]]، معتق، محب، ناصر و متصرف در امور دیگران&lt;ref&gt;لسان العرب، ج۱۵، ص۲۸۱ـ۲۸۳؛ أقرب الموارد، ج۲، ص۱۴۷۸.&lt;/ref&gt;، ولی به [[دلایل عقلی]] و [[نقلی]] و نیز به [[اجماع]] [[مسلمانان]] غیر از سه معنای اخیر قطعاً مقصود نیست و از سه معنای اخیر تنها آخرین معنا می‌‎تواند در این آیه مقصود باشد.<br /> <br /> برخی از [[دلایل]] این مطلب عبارت‎‎اند از:<br /> # [[حصر]] إِنَّمَا: {{متن قرآن|إِنَّمَا}} از ادات حصر است و بر [[ولایتی]] خاص که به [[خداوند]] اختصاص دارد و با [[اذن]] او برای دیگران نیز ثابت می‌شود دلالت می‌‌کند&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۴ـ۳، ص۲۱۱؛ الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۹ـ۴۴۰؛ المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۲ـ۳۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> # کلمه ولی به معنای [[سرپرستی]] و صاحب [[اختیار]] است: اگر چه واژۀ &quot;ولی&quot; بر معانی یا مصادیق متعددی اطلاق شده است، ولی هرگاه واژۀ &quot;ولی&quot; بدون قرینه به کار رود مراد از آن مالک امر بودن خواهد بود، به ویژه اگر به کسی [[اسناد]] داده شود که دارای [[شأن]] [[رهبری]] و [[فرمانروایی]] است؛ حال با توجه به اینکه [[ولایت]] در مورد [[خدا]] و [[رسول]]{{صل}} به معنای مالک امر بودن است و از طرفی {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} بر [[خداوند]] یا [[پیامبر]]{{صل}} عطف شده و [[حکم]] آنها یکی است؛ لذا ولایت در مورد مؤمنانی که در [[آیه]] توصیف شده‌‎اند نیز به معنای [[مالکیت]] امر [[تدبیر]] ([[امامت]]) خواهد بود&lt;ref&gt;مصباح الهدایة فی اثبات الولایة، ص۳۲۰ـ۳۲۱.&lt;/ref&gt;. <br /> # مراد از {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} [[حضرت علی]]{{ع}} است: عبارت {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} هرچند همۀ [[مؤمنان]] را شامل می‌‎‎شود ولی به قرینه شأن نزول آیه، مقصود از آن تنها بعضی از مؤمنان است؛ زیرا برای آنان صفت ویژه‎ ـ اقامۀ [[نماز]] و دادن [[زکات]] در حال [[رکوع]] ـ بیان شده که [[شأن نزول]] آن صرفا دربارۀ امیرالمومنین {{ع}} است&lt;ref&gt;[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۰۶-۱۱۱.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> در [[روایات]] متعدد نیز از [[شیعه]] و [[اهل سنت]] وارد شده است که آیه فوق درباره حضرت علی نازل شده است. چنانکه [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: «خداوند پیامبرش را به [[ولایت امام علی]]{{ع}} [[فرمان]] داد و آیه دربارۀ او نازل شد: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}&lt;ref&gt;«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;سوره مائده، آیه:۵۵. .&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱]]، ص۴۳۰ ـ ۴۳۶؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> <br /> [[آیات غدیر]] یعنی آیاتی که در [[روز غدیر]] نازل شده و مرتبط با مسأله [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که عبارتند از [[آیه تبلیغ]]، [[آیه اکمال دین]] و [[آیه سأل سائل]].<br /> <br /> '''1- [[آیه تبلیغ]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''2-[[آیه اکمال دین]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|...الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}&lt;ref&gt;«...امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان نهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم پس، هر که در قحطی و گرسنگی ناگزیر (از خوردن گوشت حرام) شود بی‌آنکه گراینده به گناه باشد بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مائده، آیه ۳.&lt;/ref&gt;. یکی دیگر از ادله امامت امیرالمومنین {{ع}} است.<br /> <br /> از آنجا که هر [[مکتب]]، هر اندازه اندیشه‌های [[قوی]] و [[الهی]] داشته باشد، به تنهایی نمی‌تواند خودش را [[حفظ]] کند، بلکه باید یک پاسدار [[حقیقی]] به نام [[رهبر]] در آن [[جامعه]] وجود داشته باشد که با [[معرفت]] و [[ایمان]] والای خود، حافظ و بیان کنندۀ [[احکام دین]] باشد و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} در صورتی که حضرت [[جانشینی]] بعد از خودش مشخص نکند نه تنها بیان احکام به صورت تام و کامل بیان نمی‌شود، بلکه [[تمام دین]] به سمت نابودی پیش خواهد رفت. باید [[رهبر]] و امامی وجود داشته باشد که نگذارد جریان [[دینی]] به سمت انحطاط و [[تباهی]] کشیده شود. در واقع نقش [[رهبری]] در [[دین]]، مانند نقش ستون فقرات در بدن است که بدون آن، جز پوسته‌ای از [[دین]] ظاهر نخواهد شد. بنابراین این صفات عظیمی که در [[آیه]] وجود دارد قطعاً بر اساس امر کلیدی و مهمی بنا شده که (با توجه به نزول آیه در روز غدیر) تنها فرضیۀ موجود در روزهای آخر [[عمر]] [[پیامبر]] {{صل}} همان مسئلۀ [[امامت]] و [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده است&lt;ref&gt;ر.ک: [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲. &lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''3-[[آیه سأل سائل]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ. لِلْكَافِرِينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ}}، یکی از [[آیات]] نازل شده پیرامون [[واقعه غدیر خم]] و [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[مفسران]] [[فریقین]] [[شأن نزول]] این آیه را بر اساس روایاتی چند، پس از [[واقعه غدیر]] و آن هنگام که شخصی در این خصوص به [[رسول خدا]]{{صل}} [[اعتراض]] کرده و در مورد [[الهی]] بودن یا شخصی بودن [[انتصاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[منصب امامت]] پرسید و در صورت الهی بودن آن درخواست [[عذاب]] بر خود را نمود، دانسته‌اند چه اینکه بلافاصله پس از این درخواست، عذابی متناسب با خواست آن شخص بر وی نازل شده و او را به [[درک]] واصل نمود. از این رو دلالت این آیه بر [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} روشن است.&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%87%D9%84%D9%87&diff=1377381 2026-06-18T08:37:25Z

<p>فرقانی: /* دلالت بر امامت بلافصل امام علی{{ع}} */</p> <hr /> <div>{{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[آیه مباهله در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه مباهله در حدیث]] - [[آیه مباهله در کلام اسلامی]] - [[آیه مباهله در فقه اسلامی]] - [[آیه مباهله در معارف و سیره حسینی]] - [[آیه مباهله در معارف و سیره رضوی]] - [[آیه مباهله از دیدگاه اهل سنت]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> {{جعبه اطلاعات آیات نامدار<br /> | نام آیه = آیه مباهله<br /> | نام تصویر = آیه ۶۱ سوره آل عمران.jpg <br /> | توضیح تصویر = <br /> | متن آیه = <br /> | معنی آیه = نابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید ...<br /> | شماره آیه = ۶۱<br /> | نام سوره = آل عمران<br /> | شماره جزء = ۳<br /> | نام‌های دیگر = <br /> | شأن نزول = بعد از درخواست مباهله توسط مسیحیان نجران با پیامبر اکرم{{صل}} نازل شد<br /> | مصداق آیه = پنج تن آل عبا{{عم}}<br /> | دلالت آیه = {{فهرست جعبه|دلالت بر افضلیت اهل بیت (ع)| دلالت بر حقانیت اسلام بر سایر ادیان| دلالت بر حقانیت اهل بیت| دلالت بر عصمت اهل بیت| دلالت بر افضلیت امام علی (ع)| دلالت بر امامت امام علی (ع)}}<br /> | نتایج آیه = <br /> }}<br /> <br /> '''آیه مباهله''' {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}} ۶۱ [[سورۀ آل عمران]] است که مربوط به داستان مباهلۀ [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و همراه کردن اهل بیتشان با خود در برابر نصارای [[نجران]] است. از منظر متکلمان اسلامی این [[آیه]] علاوه بر دلالت بر صدق دعوی نبوت و حقانیت [[پیامبر اکرم]] {{صل}}، بر افضلیت اهل بیت{{عم}} و به تبع امامت آنها به ویژه امیرالمومنین {{ع}} که به عنوان نفس رسول خدا{{صل}} از او یاد شده، دلالت دارد. به کار رفتن واژه {{متن قرآن|ابناءنا}} و اراده حسنین{{عم}} از آن نیز، حکایت از آن دارد که فرزندان دختری انسان نیز فرزند خود انسان محسوب می‌شود.<br /> <br /> == معناشناسی مباهله ==<br /> [[مباهله]] در لغت به معنای ملاعنه، نفرین‎ کردن شخص [[دروغگو]] و [[ظالم]]، [[ابتهال]] و [[تضرّع]] به درگاه [[خدا]] برای دفع بلا از خود یا نزول [[بلا]] بر ظالم است و این کار از گذشته بین [[عرب]] متداول بوده و می‎گفتند: {{عربی|لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَی الظَّالِمِ مِنَّا}}&lt;ref&gt;ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج١١، ص٧٢.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۵۲۸؛ [[زینب ابراهیمی|ابراهیمی، زینب]]، [[مباهله (مقاله)|مباهله]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲]]، ص۲۶۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مباهله در اصطلاح به عملی گفته می‌شود که دو یا چند نفر مخالف در مسئلۀ مهم [[دینی]] یک جا جمع شوند و با اصرار و [[تضرع]] به درگاه [[خداوند]] از او بخواهند [[باطل]] را [[رسوا]] و [[مجازات]] کند&lt;ref&gt;حسن بن عبدالله ابو‎هلال عسکری، معجم الفروق اللغویه، ص۲۰.&lt;/ref&gt;، همان کاری که پیامبر اسلام{{صل}} در برابر [[مسیحیان]] نجران کرد و این کار بیانگر تلاش‎های فراوان [[رسول اکرم]]{{صل}} برای [[دعوت]] [[اهل کتاب]] به [[دین اسلام]] بوده است&lt;ref&gt;ر.ک: [[زینب ابراهیمی|ابراهیمی، زینب]]، [[مباهله (مقاله)|مباهله]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲]]، ص۲۶۱.&lt;/ref&gt;. به عبارت دیگر [[مباهله]] به این معنا است که کسانی بر سر مسئله مهم [[دینی]] با یکدیگر مجادله کنند و هیچ یک سخن طرف دیگر را نپذیرد. از این رو در جایی حضور یابند و با دعایی خاص و [[تضرع]] و [[زاری]]، از [[خداوند]] بخواهند که از میان آنها [[دروغگو]] را رسوا و مجازات کند&lt;ref&gt;مجمع البحرین‌، ۱/ ص ۲۵۸.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 50.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == شأن نزول آیه ==<br /> {{اصلی|شأن نزول آیه مباهله}}<br /> در [[روایات اسلامی]] آمده است [[مسیحیان نجران]] برای تحقیق درباره [[اسلام]] نمایندگانی را به [[مدینه]] فرستادند تا با پیامبر اسلام{{صل}} دیدار و گفتگو کنند. مسیحیان نزد حضرت آمده و پرسیدند: [[مردم]] را به چه [[دینی]] [[دعوت]] می‌کنی؟ فرمود: به [[شهادت]] دادن به اینکه جز [[الله]] معبودی نیست و اینکه من فرستاده خدایم و اینکه [[عیسی]] بنده‌ای است مخلوق که می‌خورد و می‌نوشید و سخن می‌گفت. آنها پرسیدند: اگر عیسی مخلوق و [[بنده]] بود، پدرش که بود؟<br /> <br /> در اینجا به رسول خدا {{صل}} [[وحی]] شد که به ایشان بگو: شما درباره [[آدم]] چه می‌گویید؟ آیا بنده‌ای مخلوق بود، می‌خورد و می‌نوشید و سخن می‌گفت و عمل [[زناشویی]] انجام می‌داد یا نه؟ رسول خدا {{صل}} که این سؤالات را از ایشان پرسید، آنها جواب دادند: بله؛ بنده‌ای مخلوق بود و کارهایی که برشمردی را می‌کرد. [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: اگر بنده و مخلوق بود پدرش که بود؟ مسیحیان مبهوت و مغلوب شدند و [[خدای تعالی]] این [[آیه]] را فرستاد: {{متن قرآن|إِنَّ مَثَلَ عِيسَى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ}}&lt;ref&gt;«داستان عیسی نزد خداوند چون داستان آدم است که او را از خاک آفرید و سپس فرمود: باش! و بی‌درنگ موجود شد» سوره آل عمران، آیه ۵۹.&lt;/ref&gt; اما مسیحیان همچنان بر ادعای باطل خود ماندند از این رو خدای متعال این آیه را نازل فرمود: {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ}}&lt;ref&gt;«بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودی‌های خویش و خودی‌های شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> از این رو [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: پس با من [[مباهله]] کنید؛ اگر من صادق بودم [[لعنت خدا]] بر شما نازل شود و اگر کاذب بودم لعنتش بر من نازل گردد. [[مسیحیان]] گفتند: با ما از در [[انصاف]] درآمدی و قرار گذاشتند همین کار را انجام دهند.<br /> <br /> آنان وقتی به [[منزل]] خود بازگشتند با رؤسا و بزرگانشان [[مشورت]] کردند. رؤسای آنان گفتند: اگر [[پیامبر اسلام]] در روز مباهله با [[اصحاب]] و [[یاران]] سرشناس و شخصیت‌های معروف [[مسلمانان]] آمد با او مباهله می‌کنیم، چون معلوم می‌شود در [[نبوت]] خود صادق نیست؛ ولی اگر با [[فرزندان]] و خانواده‌اش بیاید با او مباهله نمی‌کنیم، چون هیچ کس علیه [[زن]] و فرزند خود اقدامی نمی‌کند، مگر آنکه [[ایمان]] و [[یقین]] داشته باشد که خطری در بین نیست؛ در این صورت او در دعوایش صادق است.<br /> <br /> مسیحیان صبح روز بعد به سوی رسول خدا {{صل}} روانه شدند. آنها دیدند که رسول خدا {{صل}} و [[علی بن ابی‌طالب]]، [[فاطمه]]، حسن و حسین {{عم}} برای مباهله آمده‌اند. مسیحیان پرسیدند: اینان چه کسانی هستند؟ به آنها گفته شد: این [[مرد]] پسر عم و [[وصی]] و داماد او است و این زن دخترش فاطمه {{س}} است و این دو کودک [[فرزندان فاطمه]]، حسن و حسین {{عم}}، هستند.<br /> <br /> [[نصارا]] [[وحشت]] کردند و به رسول خدا {{صل}} عرضه داشتند: ما حاضریم تو را [[راضی]] کنیم، ما را از مباهله معاف بدار. رسول خدا {{صل}} با ایشان به شرط [[جزیه]] و شرایط [[ذمه]] [[مصالحه]] نمود و نصارا به دیار خود برگشتند&lt;ref&gt;ر.ک: القمی، تفسیر القمی، ج۱، ص۱۰۴؛ المیزان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۲۲۸ و ۲۲۹. البرهان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۴۳-۵۲؛ تفسیر نور الثقلین، ج۱، ص۴۳ – ۵۳؛ روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن (تفسیر ابوالفتوح رازی)، ج۴، ص۳۶۰ - ۳۶۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در روایتی چنین آمده که اسقف مسیحیان به آنها گفت: ای گروه [[نصارا]] من صورت‌هایی را می‌نگرم که اگر [[خدا]] بخواهد به خاطر آنها کوهی را از جا بر می‌کند! پس هرگز با آنها [[مباهله]] نکنید که هلاک خواهید شد و تا [[روز قیامت]] روی [[زمین]] یک [[نصرانی]] هم باقی نخواهد ماند&lt;ref&gt;الآلوسی، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، ج۳، ص۳۰۱؛ البیضاوی تفسیر البیضاوی (انوارالتنزل و اسرارالتأویل)، ج۲، ص۴۷؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۱۶۲؛ سبط بن الجوزی، تذکرة الخواص، ص۲۴؛ الشبلنجی، نور الابصار (بهامشه اسعاف الراغبین فی سیدة المصطفی)، ص۱۲۲-۱۲۳؛ الزمخشری، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج۱، ص۳۶۲؛ تفسر البغوی (معالم التنزیل)، ج۲، ص۴۸؛ البغدادی، تفسیر الخازن، ج۱، ص۲۵۴؛ الخطیب الشربینی، تفسیر القرآن الکریم (السراج المنیر)، ج۱، ص۲۲۲؛ المراغی، تفسیر المراغی، ج۱، ص۵۱۷؛ التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، ج۳، ص۲۴۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> این [[شأن نزول]] متواتر است و در بسیاری از منابع تفسیر و [[حدیثی]] [[فریقین]] - با تفاوت‌های اندک و قریب به همین مضمون - نقل شده که طرق متعددی نیز دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص ۳۱۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == مصداق شناسی آیه ==<br /> === مصداق {{متن قرآن|أَبْنَاءَنَا}} ===<br /> براساس [[روایات]] و نظرات [[مفسران]] واژۀ {{متن قرآن| أَبْنَاءَنا}} در [[آیه]] به معنای پسران بوده و مصداق آن [[امام حسن]] و [[امام حسین]] {{ع}} است و به دلالت این آیه، [[فرزند]] دختری هر کس [[فرزند]] اوست و لذا پسران [[حضرت زهرا]] {{س}} پسران [[رسول خدا]] {{صل}} به شمار می‎‎‌آیند. <br /> <br /> === مصداق {{متن قرآن|نِسَاءَنَا}} و {{متن قرآن|أَنفُسَنَا}} ===<br /> طبق روایات، مصداق {{متن قرآن|نِسَاءَنَا}} نیز حضرت زهرا {{س}} است و مراد از {{متن قرآن|أَنفُسَنَا}} طبق نظر برخی دانشمندان [[اهل تسنن]] خود [[پیامبر]] {{صل}} نیست؛ چون دعوت‌ کننده غیر از [[دعوت]] شونده است و هیچ کس خود را دعوت نمی‎کند طبق نظر [[شیعه]] {{متن قرآن|أَنفُسَنَا}} کسی است که به منزلۀ [[جان]] پیامبر {{صل}} و کسی است که حضرت رسول {{صل}} به او فرمودند: {{متن حدیث| يَا عَلِيُّ مَنْ قَتَلَكَ فَقَدْ قَتَلَنِي وَ مَنْ أَبْغَضَكَ فَقَدْ أَبْغَضَنِي وَ مَنْ سَبَّكَ فَقَدْ سَبَّنِي لِأَنَّكَ مِنِّي كَنَفْسِي }}&lt;ref&gt;صدوق، الامالی، ص۹۳؛ کنز العمال، ج۱۱، ص۶۲۲.&lt;/ref&gt;؛ {{متن حدیث|رُوحُكَ مِنْ رُوحِي وَ طِينَتُكَ مِنْ طِينَتِي}}&lt;ref&gt;صدوق، الامالی، ص۸۶؛ تفسیر نور الثقلین، ج۱، ص۳۴۹. &lt;/ref&gt;؛ {{متن حدیث|يَا عَلِيُّ أَنْتَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلاَّ أَنَّهُ لاَ نَبِيَّ بَعْدِي}}&lt;ref&gt;علل الشرایع، ج۲، ص۱۸۵؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۴۰، ص۷۸؛ کنز العمال، ج۱۱، ص۶۰۷؛ تسنیم، ج۱۴ ص۴۶۱.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|ولایت و امامت در قرآن]]، ص۸۴ ـ ۸۹.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == دلالت آیه مباهله ==<br /> === دلالت بر حقانیت دین اسلام ===<br /> با توجه به شان نزولی که بیان شد، [[جریان مباهله]] و عقب نشینی [[مسیحیان نجران]] از [[مباهله]] با [[رسول خدا]]{{صل}} و [[اهل بیت]] آن حضرت{{عم}}، خود دلیل روشنی بر [[اثبات]] حقانیت اسلام بر [[مسیحیت]] و بلکه سایر [[ادیان]] است.<br /> <br /> === دلالت آیه بر افضلیت اهل بیت {{عم}} ===<br /> براساس آیۀ مباهله می‌‌توان برتری اهل بیت{{ع}} را از چند طریق [[اثبات]] کرد، برخی از این طرق عبارت‌اند از:<br /> # جهت نخست، اقدام رسول خدا{{صل}} بر دعوت امیرالمؤمنین، [[حضرت صدیقه طاهره]]، [[امام مجتبی]] و [[حضرت سیدالشهداء]]{{عم}} است که بیانگر این حقیقت است که آن بزرگواران محبوب‌ترین افراد نزد رسول خدا{{صل}} بوده‌اند و روشن است که محبوب‌ترین فرد نزد پیامبر، بافضیلت‌ترین افراد [[امت پیامبر]]{{صل}} خواهد بود. <br /> # یکی از جهات دیگری که بر [[افضلیت اهل بیت]]{{عم}} دلالت دارد، عمل [[رسول خدا]]{{صل}} در [[دعوت]] از [[اهل بیت]]{{عم}} برای [[مباهله]] با دشمنان دین است که نشان‌گر عظمت و جلالت ایشان نزد [[خداوند]] است؛ زیرا رسول خدا{{صل}} از میان [[همسران]] و [[خویشاوندان]] خود تنها [[امیرالمؤمنین]]، [[حضرت فاطمه]]، [[امام مجتبی]] و [[سیدالشهداء]]{{عم}} را برگزیده و احدی از [[بنوهاشم]] و خویشاوندان خود را در این امر با آنان [[شریک]] نساخته است، تا چه رسد به [[اصحاب]] خود و سایر [[مسلمانان]]! و چنانچه در میان مسلمانان احدی از نظر جایگاه و [[منزلت]] نظیر اهل بیت{{عم}} بود، اختصاص این امر به ایشان وجهی نداشت.<br /> # یکی دیگر از وجوه دلالت [[داستان مباهله]] بر افضلیت اهل بیت{{عم}}، [[یاری دین خدا]] توسط ایشان است. زمانی که رسول خدا با اهل بیت برای مباهله خارج شدند، [[پیامبر اکرم]]{{صل}} به ایشان فرمود: {{متن حدیث|إِذَا أَنَا دَعَوْتُ فَأَمِّنُوا}}؛ هر گاه من [[نفرین]] کردم شما آمین بگویید و هنگامی که [[نصرانیان]] رسول خدا و اهل بیت ایشان{{عم}} را مشاهده کردند، اسقف آنان گفت: {{متن حدیث|إِنِّي لَأَرَى وُجُوهاً لَوْ سَأَلُوا اللَّهَ أَنْ يُزِيلَ جَبَلًا مِنْ مَكَانِهِ لَأَزَالَهُ، فَلَا تُبَاهِلُوا فَتَهْلِكُوا وَ لَا يَبْقَى عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ نَصْرَانِيٌّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ}}&lt;ref&gt;الکشاف عن حقائق التنزیل، ج۱، ص۴۳۴؛ تفسیر الثعلبی، ج۳، ص۸۵؛ تفسیر البغوی، ج۱، ص۳۱۰؛ تفسیر النسفی، ج۱، ص۱۵۸؛ تفسیر الرازی، ج۸، ص۸۵؛ تفسیر البیضاوی، ج۲، ص۴۷؛ تفسیر أبی السعود، ج۲، ص۴۶؛ تفسیر الآلوسی، ج۳، ص۱۸۹؛ مناقب علی بن أبی طالب{{ع}} ومانزل من القرآن فی علی{{ع}}، ص۲۲۷-۲۲۸، ح۳۲۲؛ السیرة الحلبیة، ج۳، ص۲۳۶.&lt;/ref&gt;؛ من چهره‌هایی را می‌بینم که اگر از خداوند درخواست کنند کوهی از کوه‌هایش را از جا برکند، قطعاً آن را از جا برخواهند کَند. پس مباهله نکنید که هلاک می‌شوید و در روی [[زمین]] تا [[روز قیامت]] یک [[نصرانی]] هم باقی نمی‌ماند. این جریان به خوبی نقش [[اهل بیت]] را در ثبوت [[نبوت]] و [[راستی]] گفتار رسول خدا روشن می‌کند. همچنین بیانگر آن است که اگر دشمنان دین خدا با ایشان وارد مباهله می‌شدند، خداوند به واسطه اهل بیت{{عم}} دشمنان دین خود را [[خوار]] و نابود می‌کرد. پس ایشان سهم بزرگ و تأثیر فراوانی در [[یاری دین خدا]] و [[رسول گرامی اسلام]] داشته‌اند. بدیهی است کسی که چنین جایگاهی در مباهله داشته باشد، به [[یقین]] [[برتر]] و بافضیلت‌تر از کسانی است که از این جایگاه برخوردار نیستند&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۳ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۳]]، ص ۳۲۶.&lt;/ref&gt;.<br /> # علاوه بر آنچه گفته شد، از آیه مباهله و قول و فعل [[رسول خدا]]{{صل}} این نتیجه نیز به دست می‌‌آید کـه [[حضرت صدیقه طاهره]]{{س}} از همه [[مسلمانان]] و [[صحابه]] بافضیلت‌تر است. همچنین به اجماع همه مسلمانان، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} از حضرت فاطمه{{س}} افضل است؛ در نتیجه امیرالمؤمنین{{ع}} افضل از آن دو خواهد بود. <br /> # [[روایات]]: روایات فراوانی در منابع معتبر شیعه و [[اهل سنت]] آمده است که با صراحت به برتری اهل بیت{{ع}} اشاره دارند&lt;ref&gt;{{متن حدیث|عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِی وَقَّاصٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: أَمَرَ مُعَاوِیَةُ بْنُ أَبِی سُفْیَانَ سَعْداً فَقَالَ مَا یَمْنَعُکَ أَنْ تَسُبَ أَبَا تُرَابٍ فَقَالَ أَمَّا مَا ذَکَرْتَ ثَلَاثاً قَالَهُنَّ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ فَلَنْ أَسُبَّهُ لَأْنَّ تَکُونَ لِی وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ أَحَبُّ إِلَیَّ مِنْ حُمْرِ النَّعَمِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} یَقُولُ لَهُ وَ قَدْ خَلَّفَهُ فِی بَعْضِ مَغَازِیهِ فَقَالَ لَهُ عَلِیٌّ یَا رَسُولَ اللَّهِ خَلَّفْتَنِی مَعَ النِّسَاءِ وَ الصِّبْیَانِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} أَ مَا تَرْضَی أَنْ تَکُونَ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَی إِلَّا أَنَّهُ لَا نُبُوَّةَ بَعْدِی وَ سَمِعْتُهُ یَوْمَ خَیْبَرَ یَقُولُ لَأُعْطِیَنَّ الرَّایَةَ رَجُلًا یُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ یُحِبُّهُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ قَالَ فَتَطَاوَلْنَا لَهَا فَقَالَ ادْعُوا لِی عَلِیّاً فَأُتِیَ بِهِ أَرْمَدَ الْعَیْنِ فَبَصَقَ فِی عَیْنَیْهِ وَ دَفَعَ الرَّایَةَ إِلَیْهِ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَی یَدَیْهِ وَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَةُ- ﴿فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَکُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَکُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ﴾ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَلِیّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً وَ حُسَیْناً{{ع}} وَ قَالَ اللَّهُمَّ هَؤُلَاءِ أَهْلُ بَیْتِی}}؛ خوارزمی، موفق بن احمد، مناقب الخوارزمی، ص۵۹؛ أحمد بن حنبل، مسند، ج۱، ص۱۸۵؛ نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۷، ص۱۲۰؛ بحرانی، ‎سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۶۳۱؛ طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۲۳۲.&lt;/ref&gt;.<br /> # عدم پذیرش [[مباهله]] از سوی [[مسیحیان]] [[نجران]]: این ماجرا، در بردارندۀ دلیلی محکم بر فضل و [[برتری اهل بیت]]{{ع}} و برهانی روشن بر [[نبوّت]] [[پیامبر]]{{صل}} است؛ چراکه هیچ موافق و مخالفی [[روایت]] نکرده است که مسیحیان درخواست ایشان برای مباهله را [[اجابت]] کرده‌اند. <br /> # مقدم شمرده شدن [[فرزندان]] و [[زنان]] بر «انفس»: پیامبر{{صل}}، فرزندان و زنان را بر &quot;أنفس&quot; مقدم داشت تا جایگاه و [[شأن]] والای آنان را نشان دهد و اعلام کند که آنان بر &quot;انفس&quot; مقدم بوده و باید فدای آنها شد.<br /> # شناخته شدن [[آیۀ مباهله]]، دلیلی [[قوی]] بر [[فضیلت اهل بیت]]{{ع}}: محققان اهل‌ [[سنت]]، چه معتزلی و چه [[اشعری]]، این [[آیه]] را دلیلی قوی بر فضیلت اهل بیت{{ع}} می‌‎شناسند؛ چنان‌‎که گفته شده: {{عربی|وفیه دلیل لا شیء أقوی منه علی فضل أصحاب الکساء}}&lt;ref&gt;زمخشری، الکشاف، ج۱، ص۳۷۰.&lt;/ref&gt;<br /> # مورد [[استدلال]] قرار گرفتن آیۀ مباهله: واقعۀ مباهله در استدلال‌‎ها و احتجاج‎‌های [[ائمه]]{{ع}} بارها بازگو شده و خود [[حضرت علی]]{{ع}} نیز در بیان [[فضایل]] خود به آیۀ مباهله استدلال کرده‌اند&lt;ref&gt;کتاب الخصال، ج۲، ص۵۵۰؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۲۹، ص۹؛ جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، ج۱۴، ص۴۸۳.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|ولایت و امامت در قرآن]]، ص۹۰ـ۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === دلالت بر افضلیت امام علی{{ع}} ===<br /> آیه مباهله علاوه بر دلالت بر [[برتری اهل بیت]]{{ع}}، به خصوص از چند جهت دلالت بر [[افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} نیز دارد: <br /> # '''اعتراف مأمون:''' روزی [[مأمون]] به [[امام رضا]]{{ع}} گفت: بزرگ‌‎ترین [[فضیلت علی]]{{ع}} در [[قرآن]] کدام است؟ امام رضا{{ع}} فرمودند: فضیلتی که [[آیۀ مباهله]] بر آن حکایت دارد... مأمون گفت: مگر نه این است که [[خداوند]] &quot;أبناء و [[نساء]]&quot; را جمع آورده، ولی [[پیامبر]] تنها دو پسر و دخترش را فراخوانده است. چرا احتمال نمی‌‎دهید که &quot;نفس&quot;، خود پیامبر{{صل}} باشد. بنابراین، آنچه گفتید نمی‌‎تواند [[فضیلت]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} را نشان دهد؟! امام رضا{{ع}} در پاسخ او فرمودند: ای [[امیرالمؤمنین]]! آنچه شما می‌گویید درست نیست؛ چراکه دستور دهنده و دعوت‌ کننده صرفاً به غیر از خود می‌‎تواند دستور دهد و او را به چیزی [[دعوت]] کند و درست نیست این عمل را دربارۀ نفس خود انجام دهد. با این توصیف چون رسول خدا{{صل}}، [[روز]] [[مباهله]] از میان [[اصحاب]]، تنها [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} را با خود همراه کرد، پس وی، همان نفس پیامبر{{صل}} است که [[خدای متعال]] در قرآن از او سخن گفته و شایستگی آن بزرگوار را برای مباهله [[اثبات]] کرده است. مأمون گفت: پاسخ قانع کننده‎‌ای بود&lt;ref&gt;{{متن حدیث|قَالَ الشَّیْخُ المفید فی کتاب الفصول: قَالَ الْمَأْمُونُ یَوْماً لِلرِّضَا{{ع}} أَخْبِرْنِی بِأَکْبَرِ فَضِیلَةٍ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ{{ع}} یَدُلُّ عَلَیْهَا الْقُرْآنُ قَالَ: فَقَالَ لَهُ الرِّضَا{{ع}} فَضِیلَةٌ فِی الْمُبَاهَلَةِ قَالَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ ﴿فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَکُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَکُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَی الْکَاذِبِینَ﴾ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ{{ع}} فَکَانَا ابْنَیْهِ وَ دَعَا فَاطِمَةَ{{س}} فَکَانَتْ فِی هَذَا الْمَوْضِعِ نِسَاءَهُ وَ دَعَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ{{ع}} فَکَانَ نَفْسَهُ بِحُکْمِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَقَدْ ثَبَتَ أَنَّهُ لَیْسَ أَحَدٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ تَعَالَی أَجَلَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ أَفْضَلَ فَوَجَبَ أَنْ لَا یَکُونَ أَحَدٌ أَفْضَلَ مِنْ نَفْسِ رَسُولِ اللَّهِ صبِحُکْمِ اللَّهِ تَعَالَی. قَالَ فَقَالَ لَهُ الْمَأْمُونُ أَ لَیْسَ قَدْ ذَکَرَ اللَّهُ تَعَالَی الْأَبْنَاءَ بِلَفْظِ الْجَمْعِ وَ إِنَّمَا دَعَا رَسُولُ اللَّهِ ابْنَیْهِ خَاصَّةً وَ ذَکَرَ النِّسَاءَ بِلَفْظِ الْجَمْعِ وَ إِنَّمَا دَعَا رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} ابْنَتَهُ وَحْدَهَا فَأَلَّا جَازَ أَنْ یُذْکَرَ الدُّعَاءُ لِمَنْ هُوَ نَفْسُهُ وَ یَکُونَ الْمُرَادُ نَفْسَهُ فِی الْحَقِیقَةِ دُونَ غَیْرِهِ فَلَا یَکُونُ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ{{ع}} مَا ذَکَرْتَ مِنَ الْفَضْلِ قَالَ فَقَالَ لَهُ الرِّضَا{{ع}} لَیْسَ یَصِحُّ مَا ذَکَرْتَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ وَ ذَلِکَ أَنَّ الدَّاعِیَ إِنَّمَا یَکُونُ دَاعِیاً لِغَیْرِهِ کَمَا أَنَّ الْآمِرَ آمِرٌ لِغَیْرِهِ وَ لَا یَصِحُّ أَنْ یَکُونَ دَاعِیاً لِنَفْسِهِ فِی الْحَقِیقَةِ کَمَا لَا یَکُونُ آمِراً لَهَا فِی الْحَقِیقَةِ وَ إِذَا لَمْ یَدْعُ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} رَجُلًا فِی الْمُبَاهَلَةِ إِلَّا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ{{ع}} فَقَدْ ثَبَتَ أَنَّهُ نَفْسُهُ الَّتِی عَنَاهَا اللَّهُ سُبْحَانَهُ فِی کِتَابِهِ وَ جَعَلَ حُکْمَهُ ذَلِکَ فِی تَنْزِیلِهِ قَالَ فَقَالَ الْمَأْمُونُ إِذَا وَرَدَ الْجَوَابُ سَقَطَ السُّؤَالُ}}؛ سلسله مؤلفات شیخ مفید، الفصول المختارة، ج۲، ص۳۸؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۳۵، ص۲۵۷ ـ ۲۵۸.&lt;/ref&gt;.<br /> # '''جدا‎ شدن [[حق]] از [[باطل]]:''' موضوع [[مباهله]] حق را از باطل جدا می‌کند، پس تنها کسی باید در آن شرکت کند که نیک‌‎سیرت، [[مؤمن]] به تمام معنا و [[برترین]] [[بندگان خدا]] باشد.<br /> # '''قرار گرفتن علی{{ع}} به عنوان نفس [[پیامبر]]{{صل}}:''' پیامبر{{صل}} بر اساس [[آیه]]: {{متن قرآن|وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ}} او را نفس خود دانسته است؛ زیرا جز پیامبر{{صل}} و علی{{ع}} کسی دیگر در آنجا نبود و چون علی را نفس خود قرار داد از این‎رو احدی در فضل و نزدیک بودن به [[پیامبر]]{{صل}} به علی{{ع}} نمی‌‎رسد&lt;ref&gt;[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[براهین و نصوص امامت (کتاب)|براهین و نصوص امامت]]، ص۲۹.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === دلالت بر [[امامت علی]]{{ع}} ===<br /> براساس آیۀ مباهله [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} هم قابل [[اثبات]] است به دو دلیل:<br /> # '''عموم مماثلت (یگانگی):''' بنابر دلالت [[آیه]]، علی{{ع}} [[نَفْس]] پیامبر{{صل}} است و بنابر مقتضای آیه، مماثلت در همۀ [[فضایل]] و [[اتحاد]] در [[حقیقت]] است، مگر آنجایی که دلیل خاصّی باشد همانند [[نبوّت]] و چون پیامبر{{صل}}، ولی [[امّت]] و [[حاکم]] [[جامعۀ اسلامی]] بودند بنابراین علی{{ع}} نیز ولی امّت و حاکم جامۀ [[اسلامی]] است. [[خدای متعال]] او را نفس [[حضرت محمّد]]{{صل}} دانسته است و منظور [[تساوی]] و برابر بودن است و شخص برابر با کامل‌‎ترین انسان‎ها و اولی‎ترین آنها به تصرّف در واقع کامل‎ترین و اولی‎ترین به تصرّف است. پس او نیز مانند [[رسول خدا]]، کامل‎ترین [[ولایت]] در تصرّف را دارد&lt;ref&gt;نهج الحق و کشف الصدق، ص۱۷۷.&lt;/ref&gt;.<br /> # '''[[افضلیت]]:''' بنا بر دلالت آیه علی{{ع}} از همۀ [[صحابه]] [[افضل]] است و به [[حکم عقل]]، [[امامت]] باید به دست افضل باشد بنابراین امامت باید به دست [[حضرت علی]]{{ع}} باشد&lt;ref&gt;دلائل الصدق، ج۲، ص۸۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|ولایت و امامت در قرآن]]، ص۹۴ـ ۹۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === دلالت بر عصمت اهل بیت {{عم}} ===<br /> [[پیامبر اکرم]] {{صل}} از جانب [[خداوند]] مأموریت یافت که به نصرانی‌های [[نجران]] - که درباره پندار الوهیت [[حضرت مسیح]]، [[تسلیم]] منطق و [[برهان]] نشدند- پیشنهاد [[مباهله]] بدهد&lt;ref&gt;{{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}} «بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودی‌های خویش و خودی‌های شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.&lt;/ref&gt; و از آنان بخواهد تا با [[فرزندان]] و [[زنان]] خود برای مباهله حاضر شوند. مطابق [[روایات]] و اقوال [[مفسران]] و مورخان [[اسلامی]]، پیامبر اکرم {{صل}} [[علی بن ابی‌طالب]]، [[فاطمه زهرا]]، [[حسن]] و [[حسین]] {{عم}} را برای مباهله با خود برد&lt;ref&gt;تفصیل این جریان و نکات تفسیری مربوط به آیه شریفه در بحث مربوط به برهان افضلیت آمده است.&lt;/ref&gt;. روشن است که حسن و حسین {{عم}}، مصداق {{متن قرآن|أَبْنَاءَنَا}} و [[فاطمه]] {{س}}، مصداق {{متن قرآن|نِسَاءَنَا}} و [[علی]] {{ع}} مصداق {{متن قرآن|أَنْفُسَنَا}} است. بنابراین، علی {{ع}} به منزله نفس [[پیامبر]] {{صل}} است و همه مقامات معنوی آن حضرت را دارا است، مگر [[مقام نبوت]] که استثنا شده است.<br /> <br /> بر این اساس، علی {{ع}} غیر از مقام نبوت، دیگر مقامات معنوی پیامبر {{صل}} را دارا بوده است که [[عصمت]] از آن جمله است&lt;ref&gt;[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[براهین و نصوص امامت (کتاب)|براهین و نصوص امامت]]، ص ۲۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === دلالت بر [[فضائل]] و [[کمالات]] ویژه [[امام علی]]{{ع}} ===<br /> چنانچه در بخش دلالت آیه بر [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} گذشت، با توجه به آنکه که [[خداوند]] متعال، [[امیرالمؤمنین]] را نفس [[پیامبر]] معرفی کرده است و نفس شیء به معنای خود شیء است، مراد از نفس پیامبر در اینجا شخصی غیر از پیامبر است که جمیع فضائل و کمالات او غیر از موارد مستثنی از جمله [[نبوت]] را دارد از این رو نفس در معنای [[حقیقی]] آن به کار نرفته بلکه معنای مجازی آن مراد است. در معنای مجازی نیز أقرب المجازات در نظر گرفته می‌شود و أقرب المجازات به [[حقیقت]]، [[مساوات]] است. پس باید گفت به [[نص]] آیه مباهله، امیرالمؤمنین{{ع}} در جمیع کمالات - البته به جز نبوت - با [[رسول خدا]]{{صل}} مساوی است&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۳ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۳]]، ص۳۲۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === دلالت بر حقانیت تشیع ===<br /> پس از [[اثبات]] [[افضلیت اهل بیت]]{{ع}}، [[عصمت]] و [[امامت]] آنان، بر دیگران و نیز اثبات حقانیت اسلام بر [[مسیحیت]]، در [[اختلاف]] میان حقانیت مذهب تشیع بر [[اهل سنت]]، اثبات حقانیت [[تشیع]] واضح‌تر از آن است که نیاز به [[استدلال]] داشته باشد.<br /> <br /> === دلالت بر اینکه حسنین {{عم}} فرزندان رسول خدا {{صل}} هستند ===<br /> براساس [[روایات]] و نظرات [[مفسران]] واژۀ {{متن قرآن|أَبْنَاءَنا}} در آیه به معنای پسران بوده و مصداق آن [[امام حسن]] و [[امام حسین]] ({{ع}}) است و به دلالت این آیه، فرزند دختری هر کس فرزند اوست و لذا پسران [[حضرت زهرا]]{{س}} پسران رسول خدا{{صل}} به شمار می‌‎‎آیند&lt;ref&gt;ر.ک: [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|ولایت و امامت در قرآن]]، ص۸۴ ـ ۸۹.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> مهمترین شاهد بر این مدعا، [[اقدام عملی]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} پس از [[امر الهی]] بر [[مباهله]]، در همراه نمودن [[اهل]] بیتشان ثابت نمود که آن [[حضرت امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} را از مصادیق {{متن قرآن|ابناءنا}} دانسته و [[فرزندان]] دختری خود را در [[حکم]] فرزندان خود دانسته‌اند.<br /> <br /> == نتیجه گیری و جمع بندی ==<br /> # این آیه یکی از دلایل قرآنی برای رد نظریۀ [[کثرت‌گرایی دینی]] ([[پلورالیسم]]) است. همچنین بر [[انحراف]] [[مسیحیت]] دلالت دارد. [[مسلمانان]] می‌توانند با استفاده از این آیه [[استدلال]] کنند که تنها [[شریعت]] [[حق]] از [[زمان]] [[بعثت]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[دین اسلام]] است&lt;ref&gt;ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۵۰ ـ۵۱.&lt;/ref&gt;.<br /> # آیۀ مباهله از آیاتی است که به صراحت‌ از [[برتری]] [[اهل بیت پیامبر]]{{صل}} بر دیگر [[مردم]]، حکایت می‌کند. الفاظی که در [[آیه]] به کار رفته‌اند، نزدیکی بسیار فراوان [[اهل بیت]]{{ع}} و به ویژه [[امام علی]]{{ع}} را به [[پیامبر]]{{صل}} نشان می‌دهند. در کلمۀ «انفسنا» با آنکه تعبیر جان‌های ما جمع است، ولی وقتی [[رسول خدا]]{{صل}}، علی{{ع}} را همراه خود آورد او به منزلۀ [[جان]] [[محمّد]]{{صل}} محسوب شده است و جایگاه والای او را نزد [[خدا]] و پیامبر و برتری او را بر صحابۀ دیگر نشان می‌دهد. در ادبیات شعری با عنوان جان پیامبر و نفس او و به یکی بودن این دو جان عزیز اشارات فراوان شده است&lt;ref&gt;ر.ک: [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۶.&lt;/ref&gt;. این یگانگی از دلایلی است که بر خلافت بلافصل امام علی{{ع}} [[گواهی]] می‌دهد؛ زیرا بدیهی است پس از پیامبر{{صل}}، کسی که همچون خود اوست و جانش با جان او یکی است از دیگران برای جانشینی‌اش سزاوارتر است&lt;ref&gt;ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۵۰ ـ۵۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> {{مدخل وابسته}}<br /> * [[مباهله]]<br /> {{پایان مدخل وابسته}}<br /> <br /> == پرسش‌های وابسته ==<br /> {{پرسش‌های وابسته}}<br /> # [[ماجرای مباهله چیست؟ (پرسش)]]<br /> # [[پیام آیه مباهله چیست؟ (پرسش)]]<br /> # [[آیه مباهله چگونه نصب الهی امام را اثبات می‌کند؟ (پرسش)]]<br /> # [[آیه مباهله چه جایگاهی را برای اهل بیت اثبات می‌کند؟ (پرسش)]]<br /> # [[آیه مباهله چگونه بر افضلیت امام علی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]<br /> # [[آیه مباهله چه جایگاهی برای اهل بیت اثبات می‌کند؟ (پرسش)]]<br /> # [[آیه مباهله چگونه بر امامت امام علی دلالت دارد؟ (پرسش)]]<br /> # [[آیه مباهله چگونه بر عصمت امام علی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]<br /> # [[آیه مراد از نفس پیامبر در آیه مباهله قرابت نسبی امام علی با پیامبر است؟ (پرسش)]]<br /> # [[آیه تعبیر أنفسنا در آیه مباهله به دلیل سبقت امام علی در اسلام است؟ (پرسش)]]<br /> # [[آیه مراد از نساء در آیه مباهله مطلق زنان است؟ (پرسش)]]<br /> # [[اگر دستور خدا در آیه مباهله به میدان آوردن خمسه طیبه بود چرا واژگان أبناء و نساء و أنفس بصورت جمع آورده است؟ (پرسش)]]<br /> # [[آیه واژه انفسنا در آیه مباهله در برابر نساءنا است و هیچ فضیلتی را برای امام علی ثابت نمی‌کند؟ (پرسش)]]<br /> # [[واژه ﴿أَبْنَاءَنَا﴾، ﴿نِسَاءَنَا﴾، ﴿أَنْفُسَنَا﴾ به چه معناست و مصادیق آن چه کسانی هستند؟ (پرسش)]]<br /> # [[باتوجه به جمع بودن واژه انفسنا در آیه مباهله آیا منظور همه خویشاوندان پیامبر است؟ (پرسش)]]<br /> # [[آیا درست است که منظور از انفسنا در آیه مباهله پیامبر است؟ (پرسش)]]<br /> {{پایان پرسش‌های وابسته}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> # [[پرونده:Jawahir-kalam-3.jpg|22px]] [[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۳ (کتاب)|'''جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۳''']]<br /> # [[پرونده:IM010223.jpg|22px]] [[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|'''آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار''']]<br /> # [[پرونده:1368130.jpg|22px]] [[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[براهین و نصوص امامت (کتاب)|'''براهین و نصوص امامت''']]<br /> # [[پرونده:42439.jpg|22px]] [[زینب ابراهیمی|ابراهیمی، زینب]]، [[مباهله (مقاله)|مباهله]]، [[فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۲''']]<br /> # [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]<br /> # [[پرونده:1414.jpg|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]<br /> # [[پرونده:136871.jpg|22px]] [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[ولایت و امامت در قرآن (کتاب)|'''ولایت و امامت در قرآن''']]<br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> {{فضائل امام علی}}<br /> <br /> [[رده:مباهله]]<br /> [[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]<br /> [[رده:آیات نامدار]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]<br /> [[رده:اثبات امامت امام علی]]<br /> [[رده:آیات امامت]]<br /> [[رده:آیات دارای شأن نزول]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377380 2026-06-18T08:36:11Z

<p>فرقانی: /* آیه ولایت */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> {{اصلی|امامت امام علی}}<br /> <br /> {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}، آیه 55 سوره مائده است. این آیه یکی از روشن‌ترین [[دلایل امامت بلافصل علی]]{{ع}} است: زیرا واژ‌‌‎ۀ‎ &quot;ولی&quot; اگر چه در لغت معانی یا کاربردهای گوناگونی دارد مانند: [[رب]]، مالک، [[سید]]، [[منعم]]، معتق، محب، ناصر و متصرف در امور دیگران&lt;ref&gt;لسان العرب، ج۱۵، ص۲۸۱ـ۲۸۳؛ أقرب الموارد، ج۲، ص۱۴۷۸.&lt;/ref&gt;، ولی به [[دلایل عقلی]] و [[نقلی]] و نیز به [[اجماع]] [[مسلمانان]] غیر از سه معنای اخیر قطعاً مقصود نیست و از سه معنای اخیر تنها آخرین معنا می‌‎تواند در این آیه مقصود باشد.<br /> <br /> برخی از [[دلایل]] این مطلب عبارت‎‎اند از:<br /> # [[حصر]] إِنَّمَا: {{متن قرآن|إِنَّمَا}} از ادات حصر است و بر [[ولایتی]] خاص که به [[خداوند]] اختصاص دارد و با [[اذن]] او برای دیگران نیز ثابت می‌شود دلالت می‌‌کند&lt;ref&gt;مجمع البیان، ج۴ـ۳، ص۲۱۱؛ الذخیرة فی علم الکلام، ص۴۳۹ـ۴۴۰؛ المنقذ من التقلید، ج۲، ص۳۰۲ـ۳۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> # کلمه ولی به معنای [[سرپرستی]] و صاحب [[اختیار]] است: اگر چه واژۀ &quot;ولی&quot; بر معانی یا مصادیق متعددی اطلاق شده است، ولی هرگاه واژۀ &quot;ولی&quot; بدون قرینه به کار رود مراد از آن مالک امر بودن خواهد بود، به ویژه اگر به کسی [[اسناد]] داده شود که دارای [[شأن]] [[رهبری]] و [[فرمانروایی]] است؛ حال با توجه به اینکه [[ولایت]] در مورد [[خدا]] و [[رسول]]{{صل}} به معنای مالک امر بودن است و از طرفی {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} بر [[خداوند]] یا [[پیامبر]]{{صل}} عطف شده و [[حکم]] آنها یکی است؛ لذا ولایت در مورد مؤمنانی که در [[آیه]] توصیف شده‌‎اند نیز به معنای [[مالکیت]] امر [[تدبیر]] ([[امامت]]) خواهد بود&lt;ref&gt;مصباح الهدایة فی اثبات الولایة، ص۳۲۰ـ۳۲۱.&lt;/ref&gt;. <br /> # مراد از {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} [[حضرت علی]]{{ع}} است: عبارت {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا}} هرچند همۀ [[مؤمنان]] را شامل می‌‎‎شود ولی به قرینه شأن نزول آیه، مقصود از آن تنها بعضی از مؤمنان است؛ زیرا برای آنان صفت ویژه‎ ـ اقامۀ [[نماز]] و دادن [[زکات]] در حال [[رکوع]] ـ بیان شده که [[شأن نزول]] آن صرفا دربارۀ امیرالمومنین {{ع}} است&lt;ref&gt;[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[آیه ولایت - ربانی گلپایگانی (مقاله)|مقاله «آیه ولایت»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی ج۱]]، ص۱۰۶-۱۱۱.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> در [[روایات]] متعدد نیز از [[شیعه]] و [[اهل سنت]] وارد شده است که آیه فوق درباره حضرت علی نازل شده است. چنانکه [[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: «خداوند پیامبرش را به [[ولایت امام علی]]{{ع}} [[فرمان]] داد و آیه دربارۀ او نازل شد: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}&lt;ref&gt;«سرور شما تنها خداوند است و پیامبر او و (نیز) آنانند که ایمان آورده‌اند، همان کسان که نماز برپا می‌دارند و در حال رکوع زکات می‌دهند» سوره مائده، آیه ۵۵.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;سوره مائده، آیه:۵۵. .&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;ر.ک: [[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیه ولایت ۱ (مقاله)|آیه ولایت]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱]]، ص۴۳۰ ـ ۴۳۶؛ [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> <br /> [[آیات غدیر]] یعنی آیاتی که در [[روز غدیر]] نازل شده و مرتبط با مسأله [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که عبارتند از [[آیه تبلیغ]]، [[آیه اکمال دین]] و [[آیه سأل سائل]].<br /> <br /> '''1- [[آیه تبلیغ]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''2-[[آیه اکمال دین]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|...الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}&lt;ref&gt;«...امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان نهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم پس، هر که در قحطی و گرسنگی ناگزیر (از خوردن گوشت حرام) شود بی‌آنکه گراینده به گناه باشد بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مائده، آیه ۳.&lt;/ref&gt;. یکی دیگر از ادله امامت امیرالمومنین {{ع}} است.<br /> <br /> از آنجا که هر [[مکتب]]، هر اندازه اندیشه‌های [[قوی]] و [[الهی]] داشته باشد، به تنهایی نمی‌تواند خودش را [[حفظ]] کند، بلکه باید یک پاسدار [[حقیقی]] به نام [[رهبر]] در آن [[جامعه]] وجود داشته باشد که با [[معرفت]] و [[ایمان]] والای خود، حافظ و بیان کنندۀ [[احکام دین]] باشد و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} در صورتی که حضرت [[جانشینی]] بعد از خودش مشخص نکند نه تنها بیان احکام به صورت تام و کامل بیان نمی‌شود، بلکه [[تمام دین]] به سمت نابودی پیش خواهد رفت. باید [[رهبر]] و امامی وجود داشته باشد که نگذارد جریان [[دینی]] به سمت انحطاط و [[تباهی]] کشیده شود. در واقع نقش [[رهبری]] در [[دین]]، مانند نقش ستون فقرات در بدن است که بدون آن، جز پوسته‌ای از [[دین]] ظاهر نخواهد شد. بنابراین این صفات عظیمی که در [[آیه]] وجود دارد قطعاً بر اساس امر کلیدی و مهمی بنا شده که (با توجه به نزول آیه در روز غدیر) تنها فرضیۀ موجود در روزهای آخر [[عمر]] [[پیامبر]] {{صل}} همان مسئلۀ [[امامت]] و [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده است&lt;ref&gt;ر.ک: [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲. &lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''3-[[آیه سأل سائل]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ. لِلْكَافِرِينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ}}، یکی از [[آیات]] نازل شده پیرامون [[واقعه غدیر خم]] و [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[مفسران]] [[فریقین]] [[شأن نزول]] این آیه را بر اساس روایاتی چند، پس از [[واقعه غدیر]] و آن هنگام که شخصی در این خصوص به [[رسول خدا]]{{صل}} [[اعتراض]] کرده و در مورد [[الهی]] بودن یا شخصی بودن [[انتصاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[منصب امامت]] پرسید و در صورت الهی بودن آن درخواست [[عذاب]] بر خود را نمود، دانسته‌اند چه اینکه بلافاصله پس از این درخواست، عذابی متناسب با خواست آن شخص بر وی نازل شده و او را به [[درک]] واصل نمود. از این رو دلالت این آیه بر [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} روشن است.&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377378 2026-06-18T08:32:07Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> <br /> [[آیات غدیر]] یعنی آیاتی که در [[روز غدیر]] نازل شده و مرتبط با مسأله [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که عبارتند از [[آیه تبلیغ]]، [[آیه اکمال دین]] و [[آیه سأل سائل]].<br /> <br /> '''1- [[آیه تبلیغ]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''2-[[آیه اکمال دین]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|...الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}&lt;ref&gt;«...امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان نهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم پس، هر که در قحطی و گرسنگی ناگزیر (از خوردن گوشت حرام) شود بی‌آنکه گراینده به گناه باشد بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مائده، آیه ۳.&lt;/ref&gt;. یکی دیگر از ادله امامت امیرالمومنین {{ع}} است.<br /> <br /> از آنجا که هر [[مکتب]]، هر اندازه اندیشه‌های [[قوی]] و [[الهی]] داشته باشد، به تنهایی نمی‌تواند خودش را [[حفظ]] کند، بلکه باید یک پاسدار [[حقیقی]] به نام [[رهبر]] در آن [[جامعه]] وجود داشته باشد که با [[معرفت]] و [[ایمان]] والای خود، حافظ و بیان کنندۀ [[احکام دین]] باشد و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} در صورتی که حضرت [[جانشینی]] بعد از خودش مشخص نکند نه تنها بیان احکام به صورت تام و کامل بیان نمی‌شود، بلکه [[تمام دین]] به سمت نابودی پیش خواهد رفت. باید [[رهبر]] و امامی وجود داشته باشد که نگذارد جریان [[دینی]] به سمت انحطاط و [[تباهی]] کشیده شود. در واقع نقش [[رهبری]] در [[دین]]، مانند نقش ستون فقرات در بدن است که بدون آن، جز پوسته‌ای از [[دین]] ظاهر نخواهد شد. بنابراین این صفات عظیمی که در [[آیه]] وجود دارد قطعاً بر اساس امر کلیدی و مهمی بنا شده که (با توجه به نزول آیه در روز غدیر) تنها فرضیۀ موجود در روزهای آخر [[عمر]] [[پیامبر]] {{صل}} همان مسئلۀ [[امامت]] و [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده است&lt;ref&gt;ر.ک: [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲. &lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''3-[[آیه سأل سائل]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ. لِلْكَافِرِينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ}}، یکی از [[آیات]] نازل شده پیرامون [[واقعه غدیر خم]] و [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[مفسران]] [[فریقین]] [[شأن نزول]] این آیه را بر اساس روایاتی چند، پس از [[واقعه غدیر]] و آن هنگام که شخصی در این خصوص به [[رسول خدا]]{{صل}} [[اعتراض]] کرده و در مورد [[الهی]] بودن یا شخصی بودن [[انتصاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[منصب امامت]] پرسید و در صورت الهی بودن آن درخواست [[عذاب]] بر خود را نمود، دانسته‌اند چه اینکه بلافاصله پس از این درخواست، عذابی متناسب با خواست آن شخص بر وی نازل شده و او را به [[درک]] واصل نمود. از این رو دلالت این آیه بر [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} روشن است.&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%B3%D8%A3%D9%84_%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84&diff=1377374 2026-06-18T08:28:56Z

<p>فرقانی: /* حقانیت پیامبر اکرم */</p> <hr /> <div>{{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[آیه سأل سائل در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه سأل سائل در کلام اسلامی]] - [[آیه سأل سائل از دیدگاه اهل سنت]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> {{جعبه اطلاعات آیات نامدار<br /> | نام آیه = آیه سأل سائل<br /> | نام تصویر = آیه ۱ تا ۴ سوره معارج.jpg<br /> | توضیح تصویر = <br /> | متن آیه = <br /> | معنی آیه = خواهنده‌ای درخواست عذابی حتمی کرد ...<br /> | شماره آیه = ۱ ـ ۴<br /> | نام سوره = معارج<br /> | شماره جزء = ۲۹<br /> | نام‌های دیگر = <br /> | شأن نزول = درخواست عذاب بعد از اعلام ولایت امیرالمؤمنین{{ع}} در روز عید غدیر توسط نعمان بن حارث فهری<br /> | مصداق آیه = <br /> | دلالت آیه = {{فهرست جعبه|اثبات نصب الهی امامت امیرالمؤمنین{{ع}}| حقانیت امامت امام علی {{ع}} }}<br /> | نتایج آیه = <br /> }}<br /> <br /> آیه '''سأل سائل''' {{متن قرآن|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ. لِلْكَافِرِينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ}}، یکی از [[آیات]] نازل شده پیرامون [[واقعه غدیر خم]] و [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} است. [[مفسران]] [[فریقین]] [[شأن نزول]] این آیه را بر اساس روایاتی چند، پس از [[واقعه غدیر]] و آن هنگام که شخصی در این خصوص به [[رسول خدا]]{{صل}} [[اعتراض]] کرده و در مورد [[الهی]] بودن یا شخصی بودن [[انتصاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[منصب امامت]] پرسید و در صورت الهی بودن آن درخواست [[عذاب]] بر خود را نمود، دانسته‌اند چه اینکه بلافاصله پس از این درخواست، عذابی متناسب با خواست آن شخص بر وی نازل شده و او را به [[درک]] واصل نمود. از این رو دلالت این آیه بر حقانیت رسول خدا{{صل}}، [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و همچنین [[معصوم]] بودن رسول خدا{{صل}} در حوزه تلقی وحی و [[ابلاغ]] آن به [[مردم]] واضح و آشکار است.<br /> <br /> == شأن نزول آیه ==<br /> به نظر تعدادی از [[مفسران شیعه]]، [[آیه]] نخست [[سوره معارج]] درباره نُعمان بن حارِث فِهْری یا فرد دیگری&lt;ref&gt;مکارم شیرازی،‌ تفسیر نمونه،‌ ۱۳۷۴ش، ج۲۵، ص۸؛ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲۰، ص۱۱.&lt;/ref&gt; است که به اعلام [[جانشینی امام علی]]{{ع}} در [[واقعه غدیر]] [[اعتراض]] کرد&lt;ref&gt;مکارم شیرازی،‌ تفسیر نمونه،‌ ۱۳۷۴ش، ج۲۵، ص۶.&lt;/ref&gt; او وقتی خبر [[جانشینی حضرت علی]]{{ع}} را از [[پیامبر]]{{صل}} شنید، خطاب به پیامبر{{صل}} گفت: از ما خواستی به [[یگانگی خدا]] و نبوتت [[شهادت]] دهیم، ما هم شهادت دادیم. سپس ما را به [[جهاد]]، [[حج]]، [[روزه]]، [[نماز]] و [[زکات]] [[امر]] کردی، ماهم پذیرفتیم؛ اما به اینها راضى نشدى تا اینکه این [[جوان]] علی{{ع}} را به جانشینى خود [[منصوب]] کردى&lt;ref&gt;آلوسی، روح‌المعانی، ۱۴۱۵ق، ج۱۵، ص۶۲؛ مکارم شیرازی،‌ تفسیر نمونه،‌ ۱۳۷۴ش، ج۲۵، ص۶؛ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲۰، ص۱۱؛ شريف لاهيجى، تفسير شريف لاهيجى، ۱۳۷۳ش، ج۴، ص۵۷۴؛ کاشانی، منهج‌الصادقین، ۱۳۳۰ش، ج۱۰، ص۴؛ طبرسی، مجمع‌البیان، ۱۳۷۲ش، ج۱۰، ص۵۲۹.&lt;/ref&gt; آیا این تصمیم خودت است یا [[خدا]]؟ پیامبر [[سوگند]] یاد کرد که این سخن از جانب [[خداوند]] است. نعمان گفت: «خداوندا، اگر این سخن [[حق]] است و از ناحیه توست، سنگى از [[آسمان]] بر ما بباران»&lt;ref&gt;[[سوره انفال]]، آیه ۳۲.&lt;/ref&gt; براساس [[روایات]]، پس از درخواست وی، سنگی از آسمان بر سرش فرود آمد و کشته شد. سپس این آیه نازل شد&lt;ref&gt;مکارم شیرازی،‌ تفسیر نمونه،‌ ۱۳۷۴ش، ج۲۵، ص۷؛ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲۰، ص۱۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> با این حال برخی از [[مفسران]]، [[شأن نزول]] این آیه را مربوط به [[نضر بن حارث]] دانسته‌اند&lt;ref&gt;آلوسی، روح‌المعانی، ۱۴۱۵ق، ج۱۵، ص۶۳.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> همچنین گفته شده این [[آیه]] درباره [[ابوجهل]] نازل شده و آیه {{متن قرآن|فَأَسْقِطْ عَلَيْنا كِسَفاً مِنَ السَّماءِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ}}&lt;ref&gt;سوره شعراء، آیه۱۸۷.&lt;/ref&gt; نقل قول از زبان او است &lt;ref&gt;آلوسی، روح‌المعانی، ۱۴۱۵ق، ج۱۵، ص۶۲.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;محمدی ری‌شهری، دانش‌نامه اميرالمؤمنين{{ع}} بر پايه قرآن، حديث و تاريخ، دار‌الحدیث، ج۲، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt; معرفی کرده‌اند&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۱۵۳ و ج۲۵، ص۶-۹.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;محمدی ری‌شهری، دانش‌نامه اميرالمؤمنين{{ع}} بر پايه قرآن، حديث و تاريخ، دار‌الحدیث، ج۲، ص۳۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == دلالت [[آیه]] ==<br /> آیه «[[سأل سائل]]» بر [[امور اعتقادی]] مهمی دلالت دارد که در این بخش به آنها اشاره می‌نماییم<br /> === [[حقانیت پیامبر اکرم]] ===<br /> با توجه به آنچه در [[شأن نزول]] این آیه [[روایت]] شده، حقانیت پیامبراکرم{{صل}} به روشنی قابل [[اثبات]] است چه اینکه بر اساس [[روایات]] شأن نزول و نیز آیه {{متن قرآن|إِذْ قَالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ هَٰذَا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنَا حِجَارَةً مِنَ السَّمَاءِ أَوِ ائْتِنَا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ}}&lt;ref&gt;«و [یاد کن] هنگامی را که گفتند: خدایا! اگر این [قرآن] همان حقِّ [نازل شده] از نزد توست، پس بر ما سنگ هایی از آسمان ببار یا عذابی دردناک بر ما بیاور!!» سوره انفال، آیه۳۲.&lt;/ref&gt;، آن شخص از [[حق]] بودن سخن [[رسول خدا]]{{صل}} در [[ماجرای غدیر]] و [[انتصاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[منصب امامت]] و [[ولایت]]، سؤال نموده و بدان [[اعتراض]] کرد و در برابر همان ماجرا درخواست [[عذاب]] نمود. روشن است که با نزول عذاب آن بلافاصله و هم مطابق با درخواست شخص [[سائل]]، حقانیت پیامبراکرم{{صل}} [[ثابت]] می‌گردد&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امامت امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} ===<br /> این [[آیه]] پس از [[جریان غدیر]] و [[اعلان]] عمومی [[امامت]] و [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و [[بیعت کردن]] [[مردم]] با آن حضرت نازل شده است پس به ضمیمه: [[آیه اکمال دین]]&lt;ref&gt;{{متن قرآن|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا}} سوره مائده، آیه۳.&lt;/ref&gt; و [[آیه ابلاغ]]&lt;ref&gt;{{متن قرآن| يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ ۚ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}} سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt;، به واسطه این [[آیه]]، [[امامت]] و [[ولایت]] آن حضرت ثابت می‌گردد&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[عصمت پیامبر اکرم]]{{صل}} در تلقی وحی و [[ابلاغ]] آن ===<br /> [[عصمت]] [[پیامبراکرم]] در عرصه‌ها و ساحت‌های مختلف همچون عصمت از انواع [[گناهان صغیره]] و کبیره، [[عصمت از خطا]]، [[عصمت از سهو]]، [[عصمت از نسیان]] و [[عصمت از ترک اولی]] و... از جمله مسلمات مورد قبول [[امامیه]] است، هر چند در [[قلمرو عصمت]] آن حضرت در میان [[پیروان]] سایر فرق و [[مذاهب اسلامی]]، اختلافاتی جدی وجود دارد اما با این حال همه مذاهب اسلامی پیامبراکرم{{صل}} را در دریافت وحی و [[ابلاغ]] آن به [[مردم]] [[معصوم]] و بدون [[خطا]] می‌دانند. این [[عقیده]] حتی در میان آنها که آن حضرت را در ارتکاب برخی [[معاصی]] نیز معصوم نمی‌دانند، پذیرفته شده است&lt;ref&gt;ر.ک: همین دانشنامه، مدخل [[عصمت پیامبر خاتم در کلام اسلامی]]، بخش قلمرو و گستره عصمت.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> از جمله آیاتی که بر عصمت آن حضرت در دریافت و [[ابلاغ وحی]] به مردم دلالت دارد، همین [[آیه]] است که با عنایت به [[شأن نزول]] آن می‌توان به روشنی بر آن [[استدلال]] نمود&lt;ref&gt;مکاتبه اختصاصی دانشنامه مجازی امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> {{مدخل وابسته}}<br /> * [[نضر بن حارث فهری]]<br /> * [[حارث بن نعمان فهری]]<br /> {{پایان مدخل وابسته}}<br /> <br /> == پرسش‌های وابسته ==<br /> {{پرسش‌های وابسته}}<br /> * [[شأن نزول آیه سأل سائل چیست؟ (پرسش)]]<br /> {{پایان پرسش‌های وابسته}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> # [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]<br /> # [[پرونده:1368142.jpg|22px]] [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[درسنامه امام‌شناسی (کتاب)|'''درسنامه امام‌شناسی''']]<br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> {{غدیر}}<br /> <br /> [[رده:آیات امامت]]<br /> [[رده:آیات نامدار]]<br /> [[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377373 2026-06-18T08:27:30Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> <br /> [[آیات غدیر]] یعنی آیاتی که در [[روز غدیر]] نازل شده و مرتبط با مسأله [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که عبارتند از [[آیه تبلیغ]]، [[آیه اکمال دین]] و [[آیه سأل سائل]].<br /> <br /> '''1- [[آیه تبلیغ]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''2-[[آیه اکمال دین]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|...الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}&lt;ref&gt;«...امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان نهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم پس، هر که در قحطی و گرسنگی ناگزیر (از خوردن گوشت حرام) شود بی‌آنکه گراینده به گناه باشد بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مائده، آیه ۳.&lt;/ref&gt;. یکی دیگر از ادله امامت امیرالمومنین {{ع}} است.<br /> <br /> از آنجا که هر [[مکتب]]، هر اندازه اندیشه‌های [[قوی]] و [[الهی]] داشته باشد، به تنهایی نمی‌تواند خودش را [[حفظ]] کند، بلکه باید یک پاسدار [[حقیقی]] به نام [[رهبر]] در آن [[جامعه]] وجود داشته باشد که با [[معرفت]] و [[ایمان]] والای خود، حافظ و بیان کنندۀ [[احکام دین]] باشد و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} در صورتی که حضرت [[جانشینی]] بعد از خودش مشخص نکند نه تنها بیان احکام به صورت تام و کامل بیان نمی‌شود، بلکه [[تمام دین]] به سمت نابودی پیش خواهد رفت. باید [[رهبر]] و امامی وجود داشته باشد که نگذارد جریان [[دینی]] به سمت انحطاط و [[تباهی]] کشیده شود. در واقع نقش [[رهبری]] در [[دین]]، مانند نقش ستون فقرات در بدن است که بدون آن، جز پوسته‌ای از [[دین]] ظاهر نخواهد شد. بنابراین این صفات عظیمی که در [[آیه]] وجود دارد قطعاً بر اساس امر کلیدی و مهمی بنا شده که (با توجه به نزول آیه در روز غدیر) تنها فرضیۀ موجود در روزهای آخر [[عمر]] [[پیامبر]] {{صل}} همان مسئلۀ [[امامت]] و [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده است&lt;ref&gt;ر.ک: [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲. &lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''3-[[آیه سأل سائل]]'''<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377372 2026-06-18T08:09:59Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> <br /> [[آیات غدیر]] یعنی آیاتی که در [[روز غدیر]] نازل شده و مرتبط با مسأله [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که عبارتند از [[آیه تبلیغ]]، [[آیه اکمال دین]] و [[آیه سأل سائل]].<br /> <br /> '''1- [[آیه تبلیغ]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''2-[[آیه اکمال دین]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|...الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}&lt;ref&gt;«...امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان نهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم پس، هر که در قحطی و گرسنگی ناگزیر (از خوردن گوشت حرام) شود بی‌آنکه گراینده به گناه باشد بی‌گمان خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره مائده، آیه ۳.&lt;/ref&gt;. یکی دیگر از ادله امامت امیرالمومنین {{ع}} است.<br /> <br /> از آنجا که هر [[مکتب]]، هر اندازه اندیشه‌های [[قوی]] و [[الهی]] داشته باشد، به تنهایی نمی‌تواند خودش را [[حفظ]] کند، بلکه باید یک پاسدار [[حقیقی]] به نام [[رهبر]] در آن [[جامعه]] وجود داشته باشد که با [[معرفت]] و [[ایمان]] والای خود، حافظ و بیان کنندۀ [[احکام دین]] باشد و بعد از [[رسول خدا]] {{صل}} در صورتی که حضرت [[جانشینی]] بعد از خودش مشخص نکند نه تنها بیان احکام به صورت تام و کامل بیان نمی‌شود، بلکه [[تمام دین]] به سمت نابودی پیش خواهد رفت. باید [[رهبر]] و امامی وجود داشته باشد که نگذارد جریان [[دینی]] به سمت انحطاط و [[تباهی]] کشیده شود. در واقع نقش [[رهبری]] در [[دین]]، مانند نقش ستون فقرات در بدن است که بدون آن، جز پوسته‌ای از [[دین]] ظاهر نخواهد شد. بنابراین این صفات عظیمی که در [[آیه]] وجود دارد قطعاً بر اساس امر کلیدی و مهمی بنا شده که تنها فرضیۀ موجود در روزهای آخر [[عمر]] [[پیامبر]] {{صل}} همان مسئلۀ [[امامت]] و [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بوده است&lt;ref&gt;ر.ک: [[محمد حسن قدردان قراملکی|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[امامت ۲ (کتاب)|امامت]]، ص۲۱۳ - ۲۲۲. &lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''3-[[آیه سأل سائل]]'''<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377369 2026-06-18T08:01:40Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> <br /> [[آیات غدیر]] یعنی آیاتی که در [[روز غدیر]] نازل شده و مرتبط با مسأله [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که عبارتند از [[آیه تبلیغ]]، [[آیه اکمال دین]] و [[آیه سأل سائل]].<br /> <br /> '''1- [[آیه تبلیغ]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''2-[[آیه اکمال]]'''<br /> <br /> '''3-[[آیه سأل سائل]]'''<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377368 2026-06-18T08:01:31Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> [[آیات غدیر]] یعنی آیاتی که در [[روز غدیر]] نازل شده و مرتبط با مسأله [[امامت]] و [[ولایت]] [[امام امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که عبارتند از [[آیه تبلیغ]]، [[آیه اکمال دین]] و [[آیه سأل سائل]].<br /> <br /> '''1- [[آیه تبلیغ]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''2-[[آیه اکمال]]'''<br /> <br /> '''3-[[آیه سأل سائل]]'''<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377367 2026-06-18T08:00:12Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> '''1- [[آیه تبلیغ]]'''<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''2-[[آیه اکمال]]'''<br /> <br /> '''3-[[آیه سأل سائل]]'''<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377366 2026-06-18T07:59:52Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> 1- [[آیه تبلیغ]]<br /> <br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> 2-[[آیه اکمال]]<br /> <br /> 3-[[آیه سأل سائل]]<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377365 2026-06-18T07:59:34Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> 1- [[آیه تبلیغ]]<br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> 2-[[آیه اکمال]]<br /> <br /> 3-[[آیه سأل سائل]]<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377363 2026-06-18T07:58:58Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> 1- [[آیه تبلیغ]]<br /> '''آیه تبلیغ''' متن آیه: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: '''الف:''' [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ '''ب:''' جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ '''ج:''' تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> 2-[[آیه اکمال]]<br /> <br /> 3-[[آیه سأل سائل]]<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377359 2026-06-18T07:57:23Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> 1- [[آیه تبلیغ]]<br /> '''آیه تبلیغ''' متن آیه: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: الف: [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ ب: جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ ج: تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹&lt;/ref&gt;. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> 2-[[آیه اکمال]]<br /> <br /> 3-[[آیه سأل سائل]]<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377357 2026-06-18T07:56:14Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> 1- [[آیه تبلیغ]]<br /> '''آیه تبلیغ''' متن آیه: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: الف: [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ ب: جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ ج: تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹ از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> 2-[[آیه اکمال]]<br /> <br /> 3-[[آیه سأل سائل]]<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377351 2026-06-18T07:54:32Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> 1- [[آیه تبلیغ]]<br /> '''آیه تبلیغ''' متن آیه: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: الف: [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ ب: جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ ج: تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی. احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹؛ [[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> 2-[[آیه اکمال]]<br /> <br /> 3-[[آیه سأل سائل]]<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377350 2026-06-18T07:54:11Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> 1- [[آیه تبلیغ]]<br /> '''آیه تبلیغ''' متن آیه: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: الف: [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ ب: جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ ج: تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی&lt;ref&gt;احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹؛ [[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> 2-[[آیه اکمال]]<br /> <br /> 3-[[آیه سأل سائل]]<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377349 2026-06-18T07:53:58Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> 1- [[آیه تبلیغ]]<br /> '''آیه تبلیغ''' متن آیه: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: الف: [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ ب: جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ ج: تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی&lt;ref&gt;احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹.&lt;/ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> 2-[[آیه اکمال]]<br /> <br /> 3-[[آیه سأل سائل]]<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377346 2026-06-18T07:53:01Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> 1- [[آیه تبلیغ]]<br /> '''آیه تبلیغ''' متن آیه: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برخی از این قرائن عبارت‌اند از: الف: [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود. شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴؛ ب: جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم؛ ج: تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی&lt;ref&gt;احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹.&lt;/ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 2-[[آیه اکمال]]<br /> <br /> 3-[[آیه سأل سائل]]<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377342 2026-06-18T07:46:54Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> 1- [[آیه تبلیغ]]<br /> '''آیه تبلیغ''' متن آیه: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که با سه مقدمه بر امامت امیرالمومنین{{ع}} دلالت می‌کند:<br /> <br /> #'''مقدمه اول''': علمای شیعه در نزول این [[آیه]] در [[غدیر خم]] [[وحدت]] نظر دارند. در بین اهل سنت نیز بسیاری بر این باورند که این آیه در غدیر خم نازل شده است&lt;ref&gt;سیوطی، الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۹؛ فخر رازی، تفسیر کبیر، ج۴، ص۴۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه دوم''': [[استدلال]] [[شیعه]] این است که [[رسول خدا]]{{صل}} در [[خطبه غدیر]]، جمله {{متن حدیث|من كنت مولاه فهذا علي مولاه}} را فرموده‌اند. خطبه غدیریه رسول خدا{{صل}} از همان [[زمان]] صدور مورد توجه [[مسلمانان]] و در عصر تدوین مورد توجه مورخان، محدثان و [[مفسران]] بوده است و همه کسانی که این [[خطبه]] را نقل کرده‌اند، صدور این جمله را از رسول خدا{{صل}} نوشته‌اند&lt;ref&gt;على بن محمد، ابن مغازلی، مناقب الامام على بن ابی طالب، ص۷۸؛ ابو جعفر بن عبدالله الاسكافى المعتزلى، المعيار والموازينه فى فضائل الامام اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب، ص۲۱۰؛ محمد بن احمد، الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱۴، ص۲۷۷؛ ابى الفداء ابن كثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص۱۲۵ حوادث سال ۳۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''مقدمه سوم''': هر چند بسیاری از نویسندگان [[اهل سنت]]، اصرار دارند که واژه «مولی» را در اینجا به معنای [[دوست]] و [[یار]] و [[یاور]] [[تفسیر]] کنند؛ &lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج۶، ص۳۹۹.&lt;/ref&gt; با این حال کلمه «مولی» در این حدیث با توجه به قرائن و شواهد متعدد به معنای «اولی به تصرف بودن» یا همان ولایت داشتن است. از این رو این آیه با استناد به این حدیث بر خلافت و ولایت بلافصل امام علی {{ع}} دلالت دارد&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> برخی از این قرائن عبارت‌اند از:<br /> # [[دوستی علی]]{{ع}} با همه [[مؤمنان]]، مطلب پنهان و پیچیده‌ای نبود که نیاز به این همه تأکید و بیان داشته باشد و احتیاج به متوقف ساختن آن قافله عظیم در وسط بیابان خشک و سوزان و [[خطبه]] خواندن و گرفتن اعتراف‌های پی در پی از جمعیت باشد؛ چراکه [[رسول خدا]]{{صل}} در طول حیات خویش بارها و به مناسبت‌های گوناگون بر [[لزوم]] [[محبت]] و [[دوستی]] [[مسلمانان]] با علی{{ع}} تأکید کرده است و تمام بزرگان [[عامه]] و حتی متعصب‌ترین آنان نیز این طیف از [[احادیث]] را در کتب خود به [[تواتر]] نقل نموده و حتی برخی از آنان فصل جداگانه‌ای را بدان اختصاص داده‌اند به گونه‌ای که معارضی برای آن یافت نمی‌شود&lt;ref&gt;شهاب الدين مرعشي نجفي، ملحقات احقاق الحق، ج ۲۱، ص۳۶۹-۲۹۴.&lt;/ref&gt;. <br /> # جمله {{متن حدیث|الستُ أولى بكم من انفسكم}}؛ آیا من نسبت به شما از خود شما سزاوارتر نیستم که در بسیاری از متون این [[روایت]] آمده است هیچ تناسبی با بیان یک [[دوستی]] ساده ندارد، بلکه می‌خواهد بگوید همان اولویت و اختیاری که من نسبت به شما دارم و [[پیشوا]] و [[سرپرست]] شما هستم برای علی ثابت است و هرگونه [[تفسیری]] برای این جمله غیر از آنچه گفته شد، دور از [[انصاف]] و واقع بینی است؛ مخصوصاً با توجه به تعبیر من نسبت به شما از خودتان سزاوارترم.<br /> # تبریک‌هایی که از سوی [[مردم]] در این واقعه [[تاریخی]] به علی گفته شده، مخصوصا تبریکی که «عمر» و «[[ابوبکر]]» به او گفتند نشان می‌‌دهد مسئله چیزی جز مسئله [[نصب]] [[خلافت]] نبوده است که در خور تبریک و تهنیت باشد؛ زیرا اعلام [[دوستی]]، که برای همه [[مسلمانان]] بـه طور عموم ثابت است، تبریک ندارد. در [[مسند احمد]] آمده است که عمر بعد از آن بیانات [[پیامبر]]{{صل}} به علی {{ع}} گفت: {{عربی|هنيئاً يابن ابي طالب اصبحت و امسیت مولی کل مؤمن و مؤمنة}} گوارا باد بر تو ای فرزند [[ابی طالب]]، صبح کردی و [[شام]] کردی در حالی که مولای هر مرد و [[زن]] با [[ایمان]] هستی&lt;ref&gt;احمد بن محمد بن حنبل، الشيباني، المسند، ج۳۰، ص۴۳۰-۴۳۱، ح۱۸۴۷۹.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[محمد ساعدی|ساعدی، محمد]]، [[آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار (کتاب)|آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار]]، ص۲۱۶-۲۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> 2-[[آیه اکمال]]<br /> <br /> 3-[[آیه سأل سائل]]<br /> <br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377329 2026-06-18T06:35:34Z

<p>فرقانی: /* 1- ضرورت امامت */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === اثبات ضرورت امامت ===<br /> در اثبات امور اعتقادی، [[عقل]] دارای جایگاه ویژه‌ای است. مسأله [[ضرورت امامت]] از این قاعده مستثنی نبوده و [[ضرورت]] آن امری [[عقلی]] است&lt;ref&gt;امامیه نصب امام را برای خداوند واجب می‌‌دانند و می‌‌گویند: نصب الامام واجب علی الله عقلا؛ کشف المراد، ص۱۸۱ و [[عبدالکریم رضایی|رضایی، عبدالکریم]]، [[امامت‌پژوهی (کتاب)|امامت‌پژوهی]]، (بررسی دیدگاه‌های امامیه، معتزله و اشاعره)، ص۱۲۵.&lt;/ref&gt;. عقل به ضرورت امامت، به معنای [[لزوم]] و [[وجوب وجود امام]] [[حکم]] می‌‌کند، به این معنا که [[بشر]] همیشه نیازمند امام و [[رهبر]] است؛ لذا بر [[خداوند]] [[واجب]] است شخصی را به عنوان [[امام]] و رهبر تعیین کند و این همان ضرورت عقلی است. متکلمان اسلامی]نسبت به ضرورت امامت [[اتفاق نظر]] دارند اما در شیوه [[استدلال]] بر این ضرورت و نحوه [[وجوب]] آن اختلافاتی وجود دارد. گروهی با تکیه بر ادله عقلی، ضرورت امامت را [[اثبات]] می‌‌کنند که در ادامه بیان می‌‌شود:<br /> === دلایل عقلی ===<br /> {{اصلی|اثبات عقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== دلایل عقلی غیر مستقل (عقلی ـ نقلی) ====<br /> ===== [[قاعده لطف]]، [[برهان لطف]] و [[حکمت]] =====<br /> ===== [[حفظ دین]] و [[شریعت]]، [[برهان]] [[حفظ]] و نقل شریعت =====<br /> ===== [[برقراری نظم]] و حفظ [[جامعه اسلامی]] =====<br /> ===== فطری بودن نیاز به امام =====<br /> ===== [[ضرورت]] وجود کارشناس [[دینی]] بعد از [[پیامبر]] =====<br /> ===== یقین به فراغ ذمه =====<br /> ===== نیاز شرع به مفسر =====<br /> ===== [[قانون]] [[هدایت عمومی]] =====<br /> ===== برهان واسطه فیض =====<br /> ==== دلایل عقلی محض ====<br /> # [[وجوب دفع ضرر از نفس]] (ضرورت دفع ضررهای بزرگ): <br /> # [[اجرای حدود]] و [[حفظ نظام اسلامی]]، ([[برقراری نظم]] و [[حفظ]] [[جامعه اسلامی]]): <br /> ## جمع آراء بر امور اجتماعی مانند [[جهاد]].<br /> ## جلوگیری از [[هرج و مرج]] [[اجتماعی]].<br /> ## [[اجرای حدود الهی]].<br /> ## [[قضاوت]].<br /> # [[وجوب دفع اختلاف در جامعه]]؛<br /> # [[وجوب رسیدن جامعه به کمال]]؛<br /> # وجوب تنظيم روابط استخدام و تعاون اجتماعی؛<br /> # [[قاعده امکان اشرف]]؛<br /> # [[برهان علت غایی]].<br /> === [[دلایل نقلی]] ===<br /> {{اصلی|اثبات نقلی ضرورت امامت}}<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیه تبلیغ]] =====<br /> ===== [[آیه اولی الامر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> در کنار ادله قرآنی، [[ضرورت امامت]]، را می‌‌توان از برخی [[روایات]] به دست آورد:<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَوْلَا الْحُجَّةُ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا}} =====<br /> ===== [[حدیث من مات]] =====<br /> ===== [[حدیث]] {{متن حدیث|لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِیرٍ}} =====<br /> ===== وجود اوصیای دوازده‌گانه در ادیان =====<br /> === سیره مسلمانان ===<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> #[[آیه تبلیغ]]<br /> #[[آیه اکمال]]<br /> #[[آیه سأل سائل]]<br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377327 2026-06-18T06:27:39Z

<p>فرقانی: /* حدیث لوح جابر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === [[اثبات ضرورت امامت]] ===<br /> ==== [[براهین عقلی]] ====<br /> ==== [[ادله نقلی]] ====<br /> ===== [[ادله قرآنی]] =====<br /> ===== [[ادله روایی]] =====<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> #[[آیه تبلیغ]]<br /> #[[آیه اکمال]]<br /> #[[آیه سأل سائل]]<br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> #[[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> #[[معجزه]]<br /> <br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377326 2026-06-18T06:27:21Z

<p>فرقانی: /* احادیث معیت */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === [[اثبات ضرورت امامت]] ===<br /> ==== [[براهین عقلی]] ====<br /> ==== [[ادله نقلی]] ====<br /> ===== [[ادله قرآنی]] =====<br /> ===== [[ادله روایی]] =====<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> #[[آیه تبلیغ]]<br /> #[[آیه اکمال]]<br /> #[[آیه سأل سائل]]<br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> #[[حدیث علی مع القرآن]]<br /> #[[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> <br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> [[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> [[معجزه]]<br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377325 2026-06-18T06:27:04Z

<p>فرقانی: /* آیات غدیر */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === [[اثبات ضرورت امامت]] ===<br /> ==== [[براهین عقلی]] ====<br /> ==== [[ادله نقلی]] ====<br /> ===== [[ادله قرآنی]] =====<br /> ===== [[ادله روایی]] =====<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> #[[آیه تبلیغ]]<br /> #[[آیه اکمال]]<br /> #[[آیه سأل سائل]]<br /> ===== [[آیه علم الکتاب]] =====<br /> <br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> [[حدیث علی مع القرآن]]<br /> [[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> [[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> [[معجزه]]<br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377324 2026-06-18T06:26:31Z

<p>فرقانی: </p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === [[اثبات ضرورت امامت]] ===<br /> ==== [[براهین عقلی]] ====<br /> ==== [[ادله نقلی]] ====<br /> ===== [[ادله قرآنی]] =====<br /> ===== [[ادله روایی]] =====<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه مباهله]] =====<br /> ===== [[آیه ولایت]] =====<br /> ===== [[آیات غدیر]] =====<br /> [[آیه تبلیغ]]<br /> [[آیه اکمال]]<br /> [[آیه سأل سائل]]<br /> [[آیه علم الکتاب]]<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث یوم الدار]] =====<br /> ===== [[حدیث منزلت]] =====<br /> ===== [[حدیث غدیر]] =====<br /> ===== [[حدیث طیر مشوی]] =====<br /> ===== [[احادیث معیت]] =====<br /> [[حدیث علی مع القرآن]]<br /> [[حدیث]] مع [[الحق]]<br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> ==== [[افضلیت]] ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> '''دلیل عام'''<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ===== [[آیه اطاعت]] =====<br /> ===== [[آیه تطهیر]] =====<br /> ===== [[آیه صادقین]] =====<br /> ===== [[آیه ابتلا]] =====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> ===== [[حدیث ثقلین]] =====<br /> ===== [[حدیث سفینه]] =====<br /> =====[[ حدیث]] خلفائی [[اثنی عشر]] =====<br /> ===== [[حدیث امان]] =====<br /> ===== [[حدیث لوح]] جابر =====<br /> '''دلیل خاص'''<br /> [[نص امام]] قبل بر [[امام]] بعد<br /> [[معجزه]]<br /> === دلیل عقل ===<br /> ==== افضلیت ====<br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377321 2026-06-18T06:16:55Z

<p>فرقانی: </p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == 1- [[ضرورت امامت]] ==<br /> === معناشناسی ===<br /> === [[اثبات ضرورت امامت]] ===<br /> ==== [[براهین عقلی]] ====<br /> ==== [[ادله نقلی]] ====<br /> ===== [[ادله قرآنی]] =====<br /> ===== [[ادله روایی]] =====<br /> <br /> == 2- [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]] ==<br /> === [[دلیل عقل]] ===<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> <br /> == 3- [[اثبات امامت]] سایر [[امامان]]{{عم}} ==<br /> === دلیل عقل ===<br /> === ادله نقلی ===<br /> ==== ادله قرآنی ====<br /> ==== ادله روایی ====<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377320 2026-06-18T06:12:01Z

<p>فرقانی: </p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # '''[[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> # '''[[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377319 2026-06-18T06:11:36Z

<p>فرقانی: </p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> '''# [[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}'''<br /> '''# [[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}'''<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377318 2026-06-18T06:11:18Z

<p>فرقانی: </p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> [[امامت]] به معنای [[ریاست]] عمومی بر [[دین]] و دنیای [[مردم]] توسط شخصی پس از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} است که [[خلیفه]] و [[جانشین]] آن حضرت بوده و توسط [[خدای متعال]] و با [[نص الهی]] برای این جایگاه خطیر [[انتخاب]] و تعیین و به وسیله [[رسول خدا]]{{صل}} به مردم معرفی شده است. بر این اساس [[امام]] از منظر [[متکلمان]] بزرگ [[شیعه]] بیشترین [[قرابت]] و اشتراک را در اوصاف، [[شئون]] و [[کمالات]] به رسول خدا{{صل}} داشته و واجد صفات ویژه [[عصمت]]، [[علم غیب]] و [[افضلیت]] خواهد بود. از این رو لازم است با استناد به ادله‌ای محکم [[وجوب وجود]] او پس از پیامبر اکرم{{صل}} را به عنوان [[رهبری الهی]] در کنار [[قرآن کریم]] جهت ادامه دادن وظایفپیامبر [[اکرم]]{{صل}}،[[ ثابت]] نمود.<br /> <br /> بر این اساس مراد ما از &quot;[[اثبات امامت]]&quot; در اینجا دو چیز است<br /> # [[اثبات ضرورت امامت]] یا [[وجوب وجود امام]] پس از پیامبر اکرم{{صل}}<br /> # [[اثبات]] [[مصادیق امام]] یا به عبارت دیگر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} و سایر [[امامان معصوم]]{{عم}}<br /> <br /> در این مدخل به صورت موجز به شرح و توضیح هر دو بخش پرداخته و با استناد به [[براهین عقلی]] و [[ادله نقلی]] اعم از [[قرآنی]] و [[روایی]] هم [[ضرورت وجود امام]] را به اثبات می‌رسانیم و هم [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه بلافصل]] و نخستین [[امام امت]] پس از رسول خدا{{صل}} ثابت می‌نماییم. <br /> <br /> روشن است که برخی [[ادله]] ما به ویژه براهین عقلی، در هر دو بخش قابل استناد هستند.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377311 2026-06-18T05:43:52Z

<p>فرقانی: </p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377310 2026-06-18T05:43:12Z

<p>فرقانی: </p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[28]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> <br /> '''امامت''' به معنای پیشوایی بعض افراد ویژه به دلیل توانمندی‌های خاص، بر دیگران است که با دلایل عقلی و نقلی اثبات می‌شود. از جمله دلایل عقلی [[قاعده لطف]]، حفظ [[شریعت]] و ... همچنین از جمله دلایل نقلی آیات [[اکمال دین]]؛ [[ابلاغ]]؛ [[انذار]]؛ [[آیه تطهیر]]؛ [[خیرالبریه]]؛ [[مودت]]؛ [[مباهله]] و ... و روایات متعددی از جمله [[حدیث یوم الدار]]؛ [[حدیث ثقلین]]؛ [[حدیث سفینه]]؛ [[حدیث منزلت]] و ... بر اثبات امامت دلالت دارند.<br /> <br /> == معناشناسی ==<br /> [[امام]] در لغت به کسی گفته می‌شود که در [[رفتار]] و [[گفتار]] به او [[اقتدا]] می‌شود&lt;ref&gt;کتاب العین ج ۸ ص ۴۲۸؛ معجم المقاییس اللغة، ج‏۱، ص۲۸؛ مفردات ألفاظ القرآن، ص۸۷.&lt;/ref&gt;، کسی که در امور پیشقدم می‌شود&lt;ref&gt;معجم المقاییس اللغة، ج‏۱، ص: ۲۸.&lt;/ref&gt;، همچنین به [[الگو]] و نمونه هم امام گفته می‌شود&lt;ref&gt;لسان العرب، ج‏۱۲، ص: ۲۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در تعریف اصطلاحی امام بین [[شیعه]] و [[اهل سنت]] [[اختلاف]] وجود دارد، اهل سنت [[امامت]] را [[ریاست]] همگانی در [[امور دینی]] و [[دنیایی]] می‌دانند که همان [[خلافت ظاهری]] است، ولی در نظر شیعه امام [[جانشین پیامبر]] در [[تبلیغ]] [[احکام]]، برپا داشتن [[حدود الهی]]، [[پاسداری از دین]] خداوند و تربیت نفوس [[بشر]] است؛ در واقع امامت علاوه بر [[شأن]] دنیایی، مقامی [[الهی]] و معنوی است. چنانچه [[علامه طباطبائی]] در ذیل آیه شریفه ۱۲۴ سوره بقره [[امامت]] را هدایتگری باطنی و از مقوله رسانیدن به مقصود و مطلوب تفسیر کرده است&lt;ref&gt;الميزان في تفسير القرآن، ج ۱، ص ۲۷۲-۲۷۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB:%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377309 2026-06-18T05:42:41Z

<p>فرقانی: صفحه‌ای تازه حاوی «== اثبات امامت عامه == ==اثبات امامت خاصه== ===اثبات امامت پیامبر خاتم=== ===اثبات امامت امام علی=== {{اصلی|اثبات امامت امام علی}} ===اثبات امامت امامان دوازده‌گانه=== {{اصلی|اثبات امامت امامان دوازده‌گانه}} متکلمان امامیه برای اثبات امامت ائمه {{عم}} به...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>== اثبات امامت عامه ==<br /> ==اثبات امامت خاصه==<br /> ===اثبات امامت پیامبر خاتم===<br /> ===اثبات امامت امام علی===<br /> {{اصلی|اثبات امامت امام علی}}<br /> ===اثبات امامت امامان دوازده‌گانه===<br /> {{اصلی|اثبات امامت امامان دوازده‌گانه}}<br /> متکلمان امامیه برای [[اثبات امامت ائمه]] {{عم}} به دو دسته [[دلایل]] تمسک کرده‌اند: دلایل عقلی و دلایل نقلی.<br /> <br /> ==== دلایل عقلی ====<br /> # [[برهان لطف]]: [[لطف الهی]] اقتضا می‌کند راه [[پیامبر]] {{صل}} ادامه یابد و [[امامان معصوم]] {{عم}} ادامه دهنده راه ایشان هستند که مردم را به راه مستقیم و کمال انسانی [[هدایت]] می‌کنند&lt;ref&gt;مجموعه آثار شهید مطهری‌، ۴/ ۸۷۱؛ کشف المراد، ۳۸۸؛ کلم الطیب، ۳۲۹؛ الالهیات‌، ۱/ ۵۲۹.&lt;/ref&gt;. در واقع [[امامت]]، [[لطف]] و ترک آن، نقض غرض و نقض غرض از [[خدای حکیم]] سر نمی‌زند. از این رو خداوند، برای هدایت مردم، [[انسان]] کاملی را برمی‌گزیند که آنها را به سوی کمال نهایی راهنمایی نماید&lt;ref&gt;[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۲۴۲؛ [[محمد تقی فیاض‌بخش|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۱، ص۱۶۱-۱۷۸؛ [[علی رضا اژدر|اژدر]] و [[سید علی احمدی امیری|احمدی امیری]]، [[امامت - اژدر و احمدی امیری (مقاله)| مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی]]، ج۲، ص ۲۴۰.&lt;/ref&gt;.<br /> # [[امام]] حافظ و نگاهبان‌ [[شریعت]] و [[مرجع]] [[مردم]] برای [[هدایت]] به [[دین]] است. اگر امام به اشتباه بیافتد، افراد دیگر باید او را از اشتباه آگاهش سازند و آنان نیز نیازمند کسانی خواهند بود تا آگاهشان سازند و این همچنان ادامه پیدا می‌کند مگر به کسی برسد که از [[خطا]] و اشتباه مصون و [[معصوم]] است. علاوه براینکه اگر [[خطا]] و اشتباه بر [[امام]] روا باشد، [[مردم]] باید او را راهنمایی کنند؛ حال آنکه [[وظیفه]] [[مردم]] [[پیروی]] از اوست نه [[راهنمایی]]. از آن رو که [[عصمت]]، حالتی [[باطنی]] است و جز [[خدا]] و [[رسول]] {{صل}} کسی از آن [[آگاه]] نیست، بازشناختن شخص [[معصوم]] از [[طاقت]] [[بشر]] بیرون است. پس تنها [[خداوند]] می‌تواند [[معصوم]] را به [[مردم]] نشان دهد و [[رسالت]] خویش را به او بسپارد&lt;ref&gt;{{متن قرآن|اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ}}؛ سوره انعام، آیه ۱۲۴.&lt;/ref&gt;. [[مردم]] [[توانایی]] و شایستگی این امر خطیر را ندارند&lt;ref&gt;کشف المراد، ۳۹۰؛ راهبرد اهل سنت به مسألة امامت، ۱۸۵؛ مجموعه آثار، ۴/ ۸۶۴؛ الالهیات، ۱/ ۵۳۷.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۲۴۳.&lt;/ref&gt;. همچنین در این زمینه گفته شده است: نیاز شریعت به حافظ و نگهبان: [[امامت]] تداوم [[نبوت]] برای [[اجرای احکام الهی]] است و نبود [[امام]] سبب کهنگی و فرسودگی [[دین]] و از بین رفتن آن و [[تغییر]] و دگرگونی در [[آیین اسلام]] و شیوع [[بدعت‌گذاری]] در آن می‌شود؛ چنان که در بعضی [[روایات]]&lt;ref&gt;صدوق، محمد بن علی، علل الشرائع، ۲۵۳-۲۵۴.&lt;/ref&gt; نیز به این [[دلیل عقلی]] [[تمسک]] شده است&lt;ref&gt;امام خمینی، ولایت فقیه، ص۲۰ - ۲۲ و۴۰.&lt;/ref&gt; و از آنجا که [[نظام اجتماعی]] مهم‌ترین راه تأمین [[سعادت]] انسان‌هاست، [[رهبری]] و [[هدایت]] این [[جامعه]] باید در دست [[انسان‌های برگزیده]] [[خداوند]] باشد. این افراد همان [[حجت خدا]] و امام هستند که در کمال و [[معرفت]] از دیگران برترند و بهتر از دیگران می‌توانند رهبری و هدایت [[دنیایی]] و [[آخرتی]] [[مردم]] را در دست داشته باشند&lt;ref&gt;امام خمینی، کتاب البیع، ج۲، ص۶۲۲- ۶۲۶.&lt;/ref&gt;. چگونگی و ماهیت [[قوانین اسلامی]] که برای تدوین یک [[دولت]] و اداره جامعه [[تشریع]] شده، نشان دهنده [[ضرورت]] وجود [[حاکم]] است&lt;ref&gt;امام خمینی، کتاب البیع، ج۲، ص۶۱۷ -۶۱۹؛ همو، ولایت فقیه، ص۲۶ -۲۷.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt; [[علی رضا اژدر|اژدر]] و [[سید علی احمدی امیری|احمدی امیری]]، [[امامت - اژدر و احمدی امیری (مقاله)| مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی]]، ج۲، ص ۲۴۰.&lt;/ref&gt;<br /> # [[امام]] باید در همه فضیلت‌های انسانی از [[مردم]] برتر باشد؛ زیرا برابری امام با دیگران مستلزم ترجیح بدون دلیل و [[باطل]] است و اگر پایین‌تر از دیگران باشد، از نظر [[عقل]] مقدم کردن انسان پایین‌تر قبیح است و [[قرآن]] آن را نکوهیده است&lt;ref&gt;{{متن قرآن|أَفَمَن يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَن يُتَّبَعَ أَمَّن لاَّ يَهِدِّيَ إِلاَّ أَن يُهْدَى}}؛ سوره یونس، آیه ۳۵.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;کشف المراد، ۳۹۲؛ الفوائد البهیه فی شرح عقائد الامامیة، ۲/ ۷۴؛ انیس الموحدین، ۱۱۵.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۲۴۳.&lt;/ref&gt;. <br /> # [[مردم]] به جهت محدودیت‌هایی که دارند، [[توان]] و صلاحیت کافی برای انتخاب و شناخت [[امام]] را ندارند و تنها [[خداوند]] باید امام را معرفی کند. تفاوت تعیین [[پیامبر]] و [[امام]] در این است که [[پیامبر]] برای اثبات مدعای خویش باید [[معجزه]] داشته باشد؛ ولی [[امام]] از راه نص پیامبر به [[مردم]] معرفی می‌شود&lt;ref&gt;کشف المراد، ۳۹۱؛ مجموعه آثار، ۴/ ۸۷۵؛ الفوائد البهیة، ۲/ ۷۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۲۴۴.&lt;/ref&gt;.<br /> # محال بودن تکلیف بما لایطاق: [[شناخت]] و وصول [[احکام شرعی]] که بندگان به آن [[مکلف]] هستند، بدون [[وجود امام]] امکان‌پذیر نیست&lt;ref&gt;مفید، محمد بن محمد، الافصاح، ص۲۷ - ۲۹.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt; [[علی رضا اژدر|اژدر]] و [[سید علی احمدی امیری|احمدی امیری]]، [[امامت - اژدر و احمدی امیری (مقاله)| مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی]]، ج۲، ص ۲۴۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==== دلایل نقلی ====<br /> ===== آیات قرآن =====<br /> در آیات [[قرآن کریم]] به موضوع امامت پرداخته شده است؛ از جمله آیات [[آیه اکمال الدین|اکمال دین]]؛ [[آیه ابلاغ|ابلاغ]]؛ [[آیه انذار|انذار]]؛ [[آیه تطهیر|تطهیر]]؛ [[خیرالبریه]]؛ [[آیه مودت|مودت]]؛ [[آیه مباهله|مباهله]] و ...&lt;ref&gt;کلم الطیب‌، ۴۷۱؛ پیام قرآن، ۹/ ۳۹۳- ۱۷۶.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ====== [[آیه اکمال دین]] ======<br /> {{متن قرآن|الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا}}&lt;ref&gt;«امروز کافران از دین شما نومید شدند پس، از ایشان مهراسید و از من بهراسید! امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم» سوره مائده، آیه ۳.&lt;/ref&gt;. آیه اکمال دین در [[روز عید غدیر]] و پس از آنکه [[پیامبر]]{{صل}} [[امام علی]]{{ع}} را به عنوان [[خلیفه]] و [[جانشین]] خود [[منصوب]] کرد، نازل شد&lt;ref&gt;مکارم، تفسیر نمونه، ج۴، ص۲۶۳.&lt;/ref&gt; و دلالت بر امامت و [[خلافت]] [[امیر مؤمنان]]{{ع}} دارد.<br /> <br /> [[آیه شریفه]] دلالت بر [[اکمال دین]] دارد. اکمال دین از طریق [[ولایت]] و [[تفویض]] [[دین]] به [[ائمه]]{{عم}} مراد است؛ نه اکمال [[احکام شرعی]] و [[حلال‌ها]] و [[حرام‌ها]]. اگر این‌گونه باشد، باید پرسید که در آن [[روز]] چه [[احکام]] اساسی و مهمی نازل شد که به وسیله آن [[دین کامل]] و [[نعمت‌های خدا]] تمام شد، [[دشمنان]] [[مأیوس]] شدند و [[خداوند]] به [[دین اسلام]] [[رضایت]] داد؟ آیا منظور احکام درباره گوشت‌های [[حلال و حرام]] است؟ قطعاً چنین نیست؛ زیرا نزول این احکام نه واجد این همه اهمیت است و نه باعث تکمیل دین؛ زیرا این احکام آخرین احکامی نبود که بر پیامبر{{صل}} نازل شد. افزون بر اینکه نزول این احکام سبب [[یأس]] [[کفار]] نمی‌شود. چیزی که سبب یأس کفار می‌شود، فراهم ساختن پشتوانه محکمی برای [[آینده]] [[اسلام]] است؛ به عبارت دیگر نزول این احکام و مانند آن تأثیر چندانی در روحیه [[کافران]] ندارد و اینکه گوشت‌هایی [[حلال]] یا [[حرام]] باشند، آنها حساسیتی روی آن ندارند؛ بلکه نکته مهم که موجب تکمیل دین و [[یأس]] [[کفار]] می‌شود، همان [[ولایت]] و [[امامت]] است&lt;ref&gt;{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}} «ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷؛ آیه شریفه هر چند همانند آیه اکمال دین مربوط به روز غدیر است؛ اما به تنهایی قادر به اثبات مطلب مورد نظر است. از این رو آن را به صورت مستقل ذکر کرده‌ایم. همچنین است حدیث غدیر که در بخش روایات خواهد آمد. از آنجا که هر یک از این دو آیه مبارکه و این روایت شریف مستقلاً دلالت بر جزئیت امامت نسبت به {{متن حدیث|مَا جَاءَ بِهِ النَّبِيّ{{صل}}}} دارند از این رو آنها را به صورت مستقل ذکر کردیم.&lt;/ref&gt;. بنابراین [[آیه شریفه]] بر امامت و ولایت دلالت دارد و [[گواه]] روشن و قاطعی است که امامت جزء [[دین اسلام]] و {{متن حدیث|مَا جَاءَ بِهِ النَّبِيّ{{صل}}}} و [[ایمان]] به آن ضروری است. چگونه امامت جزء {{متن حدیث|مَا جَاءَ بِهِ النَّبِيّ{{صل}}}} نباشد، در حالی که اکمال دین اسلام، که همان {{متن حدیث|مَا جَاءَ بِهِ النَّبِيّ{{صل}}}} است از طریق امامت بوده است؟!&lt;ref&gt;[[رضا باذلی|باذلی، رضا]]، [[ضرورت ایمان به ائمه (مقاله)|مقاله «ضرورت ایمان به ائمه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۶ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۶]] ص ۶۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====== [[آیه تبلیغ]] ======<br /> {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}&lt;ref&gt;«ای پیامبر! آنچه را از پروردگارت به سوی تو فرو فرستاده شده است برسان و اگر نکنی پیام او را نرسانده‌ای؛ و خداوند تو را از (گزند) مردم در پناه می‌گیرد، خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۶۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> آیه شریفه به [[اذعان]] بسیاری از [[علما]] و [[مفسران شیعه]] و [[سنی]]، در [[روز عید غدیر]] و درباره [[امامت]] نازل شده است و مراد از {{متن قرآن|مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ}} [[ولایت]] و [[امامت امیر مؤمنان]] علی{{ع}} است&lt;ref&gt;برای نمونه ر.ک: قمی، تفسیر القمی، ج۱، ص۱۷۱؛ عیاشی، تفسیر العیاشی، ج۱، ص۳۲۸، ۳۳۱ - ۳۳۴؛ بحرانی، البرهان، ج۲، ص۲۲۹ - ۲۳۱؛ طباطبایی، المیزان، ج۶، ص۴۸؛ واحدی، اسباب نزول القرآن، ص۲۰۴؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۴۹ - ۲۵۹؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۴۲، ص۲۳۷؛ ابن ابی‌حاتم، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۱۱۷۲؛ ابن مردویه، مناقب علی بن أبی‌طالب{{ع}}، ص۲۳۹ و ۲۴۰؛ فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۱۲، ص۴۰۱؛ سیوطی، الدر المنثور، ج۲، ص۲۹۸؛ آلوسی، روح المعانی، ج۳، ص۳۵۹. روایات فراوانی نیز در این‌باره نقل شده است (ر.ک: طباطبایی، المیزان، ج۶، ص۵۳ - ۶۰؛ امینی، الغدیر، ج۱، ص۴۲۳ – ۴۳۸). علامه امینی در کتاب الغدیر حدود سی حدیث از منابع مختلف اهل سنت در این‌باره نقل کرده است.&lt;/ref&gt;. از این رو طبق این [[آیه]]، ولایت و [[امامت امام علی]]{{ع}} از سوی [[خداوند]] بر [[پیامبر]] نازل شده است و پیامبر [[وظیفه]] [[ابلاغ]] آن را بر عهده داشته است. بنابراین طبق [[آیه شریفه]]، امامت قطعاً جزء [[دین اسلام]] و {{متن حدیث|مَا جَاءَ بِهِ النَّبِيّ{{صل}}}} و [[ایمان]] به آن ضروری است. در غیر این صورت معنا نداشت که [[رسالت پیامبر]]{{صل}} بر ابلاغ امامت متوقف شده باشد! آیا جز این است که بر اساس آیه شریفه امامت و [[ولایت امیرمؤمنان]] از ارکان و اصول اساسی رسالت پیامبر{{صل}} شمرده شده که بدون آن [[رسالت]] ایشان ناقص می‌ماند؟! پس ایمان به امامت، در [[حقیقت ایمان]] به رکن اساسی رسالت و {{متن حدیث|مَا جَاءَ بِهِ النَّبِيّ{{صل}}}} بوده و ضروری است&lt;ref&gt;برای [[اثبات]] ایمان به [[ائمه]]{{عم}} به [[آیه ولایت]] ([[مائده]]/ ۵۵) نیز می‌توان استناد کرد. به [[اجماع]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، [[تصدق]] در حالت [[رکوع]] از غیر [[امام علی]]{{ع}} صادر نشده است. (کاشانی، منهج الصادقین، ج۳، ص۲۶۵؛ [[قمی]]، کنز الدقائق و [[بحر]] الغرائب، ج۴، ص۱۵۱) لذا مصداق {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا...}} به اتفاق و [[اجماع]] [[شیعه]] ([[ابن شهر آشوب]]، [[مناقب]] [[آل]] أبی‌طالب، ج۳، ص۲؛ [[بحرانی]]، [[البرهان]]، ج۲، ص۳۲۶) و نظر اغلب [[مفسران]] [[اهل تسنن]]، [[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} است (ر.ک: بحرانی، البرهان، ج۲، ص۳۱۵ - ۳۲۶؛ [[طوسی]]، التبیان، ج۳، ص۵۵۹؛ [[فیض]]، [[تفسیر]] الصافی، ج۲، ص۴۴ - ۴۶؛ [[جصاص]]، [[احکام]] القرآن، ج۴، ص۱۰۲؛ [[ابن کثیر]]، [[تفسیر القرآن]] [[العظیم]]، ج۳، ص۱۲۶؛ حویزی [[نور الثقلین]]، ج۱، ص۶۴۳ - ۶۴۷؛ [[سیوطی]]، [[الدر المنثور]]، ج۲، ص۲۹۳ و ۲۹۴؛ [[آلوسی]]، [[روح المعانی]]، ج۳، ص۳۳۴؛ [[زمخشری]]، [[الکشاف]]، ج۱، ص۶۴۹). [[ولایت]] سایر [[ائمه]]{{عم}} نیز از طریق [[روایات]] مذکور در ذیل [[آیه شریفه]] [[اثبات]] می‌شود (نور الثقلین ج۱، ص۶۴۳ - ۶۴۷؛ کنز الدقائق و [[بحر]] الغرائب، ج۴، ص۱۴۶ - ۱۵۱). {{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ و جَلَّ: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا}} قَالَ: «إِنَّمَا يَعْنِي أَوْلى بِكُمْ، أَيْ أَحَقُّ بِكُمْ و بِأُمُورِكُمْ و أَنْفُسِكُمْ و أَمْوَالِكُمُ {{متن قرآن|وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا}}: يَعْنِي عَلِيّاً و أَوْلَادَهُ الْأَئِمَّةَ عَلَيْهِمُ السَّلَامُ إِلى يَوْمِ الْقِيَامَةِ}} ([[کلینی]]، کافی، ج۲، ص۱۱، ۳۵۵، ۴۵۷ و ۴۶۵). در این [[آیه]] [[ولایت حضرت علی]]{{ع}} در کنار [[ولایت خداوند]] و [[پیامبر اکرم]]{{صل}} قرار گرفته است. روشن است که [[تصدیق]] ولایت خداوند و [[پیامبر]]{{صل}} جزء ارکان [[ایمان]] است؛ پس ولایت حضرت علی{{ع}} نیز که در کنار آنها آمده، از ارکان اصلی ایمان محسوب می‌شود.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[رضا باذلی|باذلی، رضا]]، [[ضرورت ایمان به ائمه (مقاله)|مقاله «ضرورت ایمان به ائمه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۶ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۶]] ص ۶۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===== روایات =====<br /> روایات فراوانی به موضوع امامت اختصاص دارد، از جمله: [[حدیث غدیر]] &lt;ref&gt;احمد بن حنبل، مسند الامام احمد بن حنبل، ج۱، ص۱۱۸-۱۱۹ و ص۱۵۲؛ نسائی، احمد بن شعیب، السنن الکبری، ص۱۳۲- ۱۳۶؛ تفتازانی، سعدالدین، شرح المقاصد، ج۵، ص۲۷۳؛ امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۱، ص۵۰-۵۱، ۵۸، ۶۴ و ۱۵۳.&lt;/ref&gt;، [[حدیث یوم الدار]]؛ [[حدیث ثقلین]]&lt;ref&gt;مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۲۳، ص۱۰۸.&lt;/ref&gt;؛ [[حدیث سفینه]]&lt;ref&gt;مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۲۳، ص۱۰۵.&lt;/ref&gt;؛ [[حدیث منزلت]]&lt;ref&gt;مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۳۸، ص۱۵۴.&lt;/ref&gt; و ...&lt;ref&gt;اسرار الامامه، ۲۵۰؛ پیام قرآن‌، ۹/ ۱۰۵- ۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۲۴۴؛ [[علی رضا اژدر|اژدر]] و [[سید علی احمدی امیری|احمدی امیری]]، [[امامت - اژدر و احمدی امیری (مقاله)| مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی]]، ج۲، ص ۲۴۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ====== [[حدیث غدیر]] ======<br /> [[رسول خدا]]{{صل}} در راه بازگشت از [[حجة الوداع]]، در منطقه [[غدیر خم]]، دست امیر مؤمنان علی{{ع}} را بالا برد و فرمود: {{متن حدیث|... مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ...}}، «هر کس که من مولای اویم، پس علی مولای اوست. خدایا [[دوست]] بدار هر که علی را دوست بدارد و [[دشمن]] بدار هر که او را دشمن می‌دارد&lt;ref&gt;در منابع شیعه ر.ک: حمیری، قرب الإسناد، ص۵۷؛ عیاشی، تفسیر العیاشی، ج۱، ص۴، ۳۳۲ و ۳۳۳ و ج۲، ص۹۷ و ۹۸؛ کلینی، کافی، ج۱، ص۲۹۳ - ۲۹۶ و ج۸، ص۲۷؛ طوسی، تهذیب الأحکام، ج۳، ص۱۴۴ و ۲۶۳؛ صدوق، الأمالی، ص۲، ۳۴۷ و ۵۷۴؛ صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۴۷ و ۵۹. در [[منابع اهل سنت]] ر.ک: [[نسائی]]، السنن الکبری، ج۷، ص۳۱۰ و ۴۳۷ – ۴۳۹ و ۴۴۲ - ۴۴۴؛ [[ابن حنبل]]، [[مسند احمد]]، ج۲، ص۲۶۲ و ۲۶۹ - ۲۷۱ و ج۳۰، ص۴۳۰ و ج۳۲، ص۲۹، ۵۶، ۷۳، ۷۴ و ۷۶ و ج۳۸، ص۲۱۹؛ نسائی، خصائص [[أمیر المؤمنین]]، ص۹۳ - ۹۷ و ۱۰۰ - ۱۰۴؛ [[ابن ماجه]]، [[سنن ابن ماجه]]، ج۱، ص۴۳؛ [[حاکم نیشابوری]]، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۱۸، ۱۱۹، ۱۲۶ و ۶۱۳؛ [[حاکم حسکانی]]، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۵۲ - ۲۵۹ و ج۲، ص۳۸۱ - ۳۸۵ و ۳۹۰ - ۳۹۲؛ [[قندوزی]]، [[ینابیع المودة]] لذوی القربی، ج۱، ص۹۷ - ۱۲۰ و ج۲، ص۱۵۷ - ۱۵۹ و ۲۴۹؛ [[ابن مغازلی]]، [[مناقب]] الامام [[علی بن أبی‌طالب]]{{ع}}، ص۶۷ - ۷۸؛ [[ابن کثیر]]، البدایة والنهایة، ج۱۱، ص۶۶ – ۷۴. شایان توجه است که [[حدیث]] و [[خطبه غدیر]]، با عبارات و طرق مختلف، در [[منابع حدیثی]] و [[تاریخی]] [[شیعی]] و [[سنی]] نقل شده است؛ اما وجه اشتراک تمام آنها [[اعلان]] [[ولایت حضرت علی]]{{ع}} و عبارت {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ}} است.&lt;/ref&gt;. [[حدیث غدیر]] نزد [[فریقین]] معتبر و متواتر&lt;ref&gt;تواتر این قطعه از حدیث و خطبه غدیر {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ}} از بسیاری از علمای شیعه و اهل تسنن نقل شده است (ر.ک: ابن کثیر، السیرة النبویة، ج۴، ص۴۲۶؛ آلوسی، روح المعانی، ج۳، ص۳۶۱؛ المناوی، التیسیر بشرح الجامع الصغیر، ج۲، ص۴۴۲؛ العجلونی، کشف الخفاء، ج۲، ص۲۷۴؛ آلبانی، سلسلة الأحادیث الصحیحة، ج۴، ص۳۴۳؛ علامه حلی، کشف المراد، ص۱۹۱؛ میر حامد حسین، عبقات الأنوار، ج۱، ص۲۱ - ۲۵۰ و ج۲، ص۶ و ۷؛ شبّر، حق الیقین، ص۲۰۴؛ بحرانی، البرهان، ج۲، ص۲۴۴؛ میلانی، الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة، ص۲۰۵، ۲۰۷ و ۲۱۴). ذهبی این قطعه از حدیث غدیر را متواتر شمرده و نسبت به صدور آن از پیامبر اظهار یقین کرده است و عبارت {{متن حدیث|اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاهُ}} را افزوده‌ای قوی‌السند دانسته است. (ابن کثیر، السیرة النبویة، ج۴، ص۴۲۶؛ ابن کثیر، البدایة والنهایة، ج۷، ص۶۸۱؛ آلوسی، روح المعانی، ج۳، ص۳۶۱). با توجه به نقل متعدد و صحیح این قطعه از حدیث و خطبه {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ}}، متواتر لفظی است.&lt;/ref&gt; است و از طرق متعدد و مختلف نقل شده است&lt;ref&gt;ر.ک: ابن المغازلی، مناقب الامام علی بن أبی‌طالب، ص۶۷ - ۷۹؛ سلسلة الأحادیث الصحیحة، ج۴، ص۳۳۰ - ۳۴۳؛ عبقات الأنوار، ج۱، ص۲۱ - ۲۵۰ و ج۷؛ حق الیقین، ص۲۰۴.&lt;/ref&gt;. بسیاری از [[علما]] نیز آن را صحیح السند دانسته‌اند&lt;ref&gt;ترمذی، سنن ترمذی، ج۵، ص۶۳۳؛ ابن حنبل، مسند احمد، ج۳۲، ص۵۶؛ حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۱۸ و ۶۱۳؛ الذهبی، تاریخ الإسلام، ج۲، ص۳۵۰؛ ابن المغازلی، مناقب الامام علی بن ابی‌طالب{{ع}}، ص۷۸؛ السیرة النبویة، ج۴، ص۴۲۴؛ البدایة والنهایة، ج۷، ص۶۶۸ و ۶۷۸؛ آلوسی، تفسیر روح المعانی، ج۳، ص۳۶۰؛ المناوی، التیسیر بشرح الجامع الصغیر، ج۲، ص۴۴۲؛ آلبانی، سلسلة الأحادیث الصحیحة، ج۴، ص۳۳۰ - ۳۴۴؛ عبقات الأنوار، ج۱، ص۲۲ و ۲۳؛ الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة، ص۲۰۵ و ۲۰۶؛ حق الیقین، ص۲۰۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> واژه «[[مولی]]» در این [[حدیث شریف]] به [[دلایل]] و قرائن مختلف، از جمله برخی از عبارات [[روایت]] و [[خطبه]]، مانند {{متن حدیث|أَ لَسْتُ أَوْلَى بِكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ‌}}&lt;ref&gt;پیامبر{{صل}} در روز غدیر پس از آنکه از حاضران در غدیر خم نسبت به اولویت داشتن خدا و رسولش بر آنها اعتراف و اقرار گرفت، سپس فرمود: {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ}} (ر.ک: کلینی، کافی ج۱، ص۲۹۵؛ حمیری، قرب الإسناد، ص۵۷؛ عیاشی، تفسیر العیاشی، ج۱، ص۴ و ۳۳۲ و ج۲، ص۹۸؛ مسند أحمد، ج۲، ص۲۶۲ و ۲۶۹ و ج۳۰، ص۴۳۰ و ج۳۲، ص۲۹). البته برخی عبارات مختلف است؛ برخی به صورت سؤال و برخی اخباری است؛ ولی محتوا و مضمون یکی است. با توجه به عبارت نخست {{متن حدیث|أَ لَسْتُ أَوْلَى بِكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ}}، که به معنای اولویت در تصرف و تدبیر در همه امور دین و دنیاست (ر.ک: طوسی، التبیان، ج۸، ص۳۱۷؛ طبرسی، مجمع البیان، ج۸، ص۵۳۰؛ جصاص أحکام القرآن، ج۲، ص۱۰۳ و ج۵، ص۲۲۳؛ زمخشری، الکشاف، ج۳، ص۵۲۳). روشن است که مولا در جمله بعدی نیز به معنای اولویت در تصرف است (ر.ک: میلانی، الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة، ص۲۰۹). جمله {{متن حدیث|أَ لَسْتُ أَوْلَى بِكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ}} قرینه‌ای است بر تعیین معنای مولا در {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ}}.&lt;/ref&gt;، [[آیات]] نازل شده در [[روز غدیر]] و مرتبط با آن (مانند [[آیه]] ۳ و ۶۷ [[سوره مائده]]&lt;ref&gt;چگونگی دلالت این دو آیه شریفه بر امامت امام علی{{ع}} در بخش «آیات قرآن» بیان شد. استناد به این دو آیه در خطبه و حدیث غدیر و نزول آنها در روز غدیر- با توضیحی که گذشت- نیز قرینه‌ای است بر اینکه مراد از مولا در {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ}} اولویت در تصرف و تدبیر بوده و دال بر امامت امیرمؤمنین{{ع}} است.&lt;/ref&gt; و آیه ۱-۲ [[سوره معارج]])&lt;ref&gt;آیه شریفه {{متن قرآن|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ * لِلْكَافِرِينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ}} [«خواهنده‌ای عذابی رخ‌دهنده را خواست * که از آن کافران است، بی‌آنکه بازدارنده‌ای داشته باشد» سوره معارج، آیه ۱-۲]، بنا بر برخی تفاسیر، در غدیر خم و پس از خطبه و نصب امام علی{{ع}} به عنوان خلیفه و امام نازل شد. در روایت آمده که چون پیغمبر{{صل}} علی{{ع}} را در روز غدیر خم به خلافت منصوب کرد و فرمود: {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ}} مردی نزد رسول خدا{{صل}} آمد و گفت «ما را امر نمودی که شهادت بر توحید و یکتایی خدا داده و بگوییم {{متن حدیث|لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ}} و اینکه تو پیامبری؛ ما هم قبول و اطاعت کردیم. پس ما را فرمان نماز و روزه و زکاة و حج دادی؛ ما هم پذیرفتیم. آن‌گاه راضی نشدی تا دست پسر عمویت را بالا بردی و گفتی {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ}} پس بگو آیا این کار از ناحیه توست یا از طرف خداست؟ پیامبر{{صل}} فرمود: قسم به خدایی که جز او خدایی نیست، این کار از طرف خدا و امر اوست». پس آن مرد پشت بر پیامبر{{صل}} کرد و گفت: «بار خدایا اگر این کار حق و از طرف تو است پس بر ما سنگی از آسمان ببار یا عذابی دردناک بفرست». پس خداوند سنگی بر سر او نازل کرد و او را کشت. سپس آیه فوق نازل شد. (ثعلبی، الکشف و البیان، ج۱۰، ص۳۵؛ فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۳۰، ص۶۳۷؛ حاکم حسکانی، شواهد التنزیل ج۲، ص۳۸۱ - ۳۸۵؛ مجمع البیان، ج۱۰، ص۵۳۰؛ بحرانی، البرهان ج۵، ص۴۸۴ - ۴۸۶؛ الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة، ص۲۱۰). این آیه شریفه هم قرینه‌ای است که مراد از مولا دوستی و نصرت نیست؛ بلکه مراد امامت امام علی{{ع}} و جانشینی پیامبر{{صل}} است.&lt;/ref&gt;، کلمات لغویون&lt;ref&gt;لغویون یکی از معانی ولایت را امارت و زمامداری و تدبیر امور معنا کرده‌اند؛ (ر.ک: ابن منظور، لسان العرب، ج۱۵، ص۴۰۷؛ ازهری، تهذیب اللغة، ج۱۵، ص۳۲۳؛ راغب اصفهانی، مفردات ألفاظ القرآن، ص۸۸۵) بلکه به باور برخی از آنها ولایت (به فتح و کسره) مفید معنای امارت و تدبیر امور است و به معنای نصرت و یاری نیست. (ابن منظور، لسان العرب، ج۱۵، ص۴۰۷؛ جوهری، الصحاح، ج۶، ص۲۵۳۰؛ طریحی، مجمع البحرین، ج۱، ص۴۵۵).&lt;/ref&gt;، [[شهادت]] و استناد [[صحابه]]&lt;ref&gt;ابن حنبل، مسند احمد، ج۳۸، ص۵۴۱ و ۵۴۲؛ میلانی، الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة، ص٢١٢.&lt;/ref&gt;، تبریک و تهنیت [[عمر]] و [[ابوبکر]] به [[حضرت علی]]{{ع}}&lt;ref&gt;در روز غدیر عمر و ابوبکر پس از خطبه پیامبر{{صل}} به امیر مؤمنان علی{{ع}}، به عنوان مولای هر زن و مرد مؤمن، تبریک گفتند. (ر.ک: مسند احمد، ج۳۰، ص۴۳۰؛ ذهبی، تاریخ الإسلام، ج۲، ص۳۵۰؛ ابن عساکر، تاریخ دمشق، ج۴۲، ص۲۲۱ و ۲۲۲؛ آلوسی، روح المعانی، ج۳، ص۳۶۰).&lt;/ref&gt; و...، به معنای اولویت در تصرف و [[تدبیر]] بوده است. از این رو دلالت دارد که [[امام علی]]{{ع}} [[امام]] و [[جانشین رسول خدا]]{{صل}} است. بنابراین با توجه به قرائن مذکور و همچنین با توجه به اهمیت مطلب که به خاطر آن [[پیامبر]]{{صل}} در گرمای آن [[روز]] دستور به تجمع همه [[حاجیان]] و پس از ایراد [[خطبه]] نیز دستور به تبلیغ ولایت و بیان آن برای غایبان داد و نیز قرائن دیگر&lt;ref&gt;الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة، ص۲۰۹ - ۲۱۲. علاوه بر موارد مذکور، از جمله شواهد و قرائن اینکه مولا در حدیث غدیر به معنای اولویت در تصرف است، این است که در برخی از روایات به جای واژه مولا، {{متن حدیث|أَوْلَى بِهِ مِنْ نَفْسِهِ‌}} آمده است: {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ أَوْلَى بِهِ مِنْ نَفْسِهِ فَعَلِيٌّ وَلِيُّهُ‌}} (ر.ک: میر حامد حسین، عبقات الأنوار، ج۸، ص۲۲۵ - ۲۲۷).&lt;/ref&gt;، روشن است که عقلاً و عادتاً مولا نمی‌تواند به معنای [[محبت]] و [[نصرت]] باشد؛ بلکه به معنای اولویت در تصرف و تدبیر بوده و مراد از آن، همان [[امامت]] و [[جانشینی پیامبر]]{{صل}} بوده است&lt;ref&gt;شبّر، حق الیقین، ص۲۰۴؛ الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة، ص٢١٢.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> با توجه به سند و دلالت محکم [[حدیث]] و [[خطبه غدیر]]، امامت قطعاً جزء {{متن حدیث|مَا جَاءَ بِهِ النَّبِيّ{{صل}}}} بوده و پیامبر{{صل}} به آن تصریح کرده است. از این رو [[ایمان]] به آن ضروری است&lt;ref&gt;[[رضا باذلی|باذلی، رضا]]، [[ضرورت ایمان به ائمه (مقاله)|مقاله «ضرورت ایمان به ائمه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۶ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۶]] ص ۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ====== تصریح به نام و [[ویژگی ائمه]]{{عم}} ======<br /> از [[جابر بن عبدالله انصاری]] نقل شده است که وقتی [[خدای عزوجل]] [[آیه شریفه]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}}&lt;ref&gt;«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید» سوره نساء، آیه ۵۹.&lt;/ref&gt; را بر پیامبر گرامی‌اش محمد{{صل}} نازل کرد، من به آن جناب عرضه داشتم: «یا [[رسول الله]] [[خدا]] و رسولش را شناختیم؛ [[اولی الامر]] کیست که [[خدای تعالی]] [[طاعت]] آنان را دوشادوش طاعت تو قرار داده است؟» فرمود: ای جابر آنان [[جانشینان]] من و [[امامان]] [[مسلمین]] بعد از من هستند. اولشان [[علی بن ابی‌طالب]] و پس از او به ترتیب حسن، حسین، [[علی بن الحسین]]، [[محمد بن علی]] - که در [[تورات]] معروف به [[باقر]] است و تو به زودی او را [[درک]] خواهی کرد؛ چون او را دیدار کردی از طرف من سلامش برسان - صادق [[جعفر بن محمد]]، [[موسی بن جعفر]]، [[علی بن موسی]]، محمد بن علی، علی بن محمد، [[حسن بن علی]] و در آخر همنام من، محمد است که هم نامش نام من است و هم کنیه‌اش کنیه من است... او پسر حسن بن علی است...&lt;ref&gt;صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۵۳؛ خزاز، رازی کفایة الأثر، ص۵۳ و ۵۴؛، بحرانی البرهان، ج۲، ص۱۰۳. روایات دیگری مشابه همین روایت و با ذکر اسامی ائمه{{عم}} یا صفات و تعداد آنها از پیامبر اسلام{{صل}} نقل شده است (ر.ک: خزاز رازی، کفایة الأثر، ص۵۷ - ۵۹، ۸۶ و ۸۷؛ کلینی، کافی، ج۲، ص۷ - ۱۹؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل أبی‌طالب، ج۱، ص۲۹۳ - ۳۱۰؛ القندوزی، ینابیع المودة، ج۲، ص۳۱۴ - ۳۱۹).&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> علاوه بر این، [[روایات]] مختلفی از [[اهل سنت]] نقل شده است که تعداد [[خلفا]] و برخی از ویژگی‌های آنها، مانند [[قریشی بودن]] همه ایشان بیان شده است؛ از جمله از [[جابر بن سمره]] نقل شده است که از [[رسول خدا]]{{صل}} شنیدم که فرمود: «این [[دین]] همیشه تا [[قیام قیامت]] و تا هنگامی که دوازده نفر [[خلیفه]] بر سر شما باشند، [[استوار]] و پابرجاست. این خلفا همگی از [[قریش]] هستند»&lt;ref&gt;مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۶، ص۳ و ۴. روایات مشابه دیگری نیز در این باره نقل شده است (ر.ک: بخاری، صحیح البخاری، ج۸، ص۱۲۷؛ ابن حنبل، مسند احمد، ج۵، ص۹۰، ۹۳، ۹۸ - ۱۰۰، ۱۰۶؛ ترمذی، سنن ترمذی، ج۴، ص۵۰۱؛ ابوداود سجستانی، سنن ابی‌داود، ج۲، ص۳۰۹؛ طیالسی، مسند أبی‌داود الطیالسی، ص۱۰۵ و ۱۸۰). ابن شهر آشوب این روایات را یکجا گرد آورده است (ر.ک: ابن شهر آشوب، مناقب آل أبی‌طالب، ج۱، ص۲۸۹ - ۲۹۳).&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> از آنجا که اسامی این [[دوازده خلیفه]] و [[جانشین پیامبر]]{{صل}} در این [[روایات]] ذکر نشده است، از این‌رو شارحان [[اهل تسنن]]، در اینکه این دوازده خلیفه چه کسانی هستند، دچار [[حیرت]] و [[اختلاف]] شده و دیدگاه‌های متفاوتی ارائه کرده‌اند&lt;ref&gt;ر.ک: عسکری، ولایت علی در قرآن و سنت، ص۸۷ – ۹۹.&lt;/ref&gt; که هیچ یک از آنها قانع‌کننده نیست؛ مگر آنچه [[قندوزی]] از برخی محققان نقل کرده است که خلاصه آن از این قرار است: مراد از احادیث نبوی مربوط به دوازده خلیفه، که از راه‌های فراوان نقل شده و مشهور است، [[ائمه دوازده‌گانه]] از [[اهل بیت]] و [[عترت]] [[رسول خدا]]{{صل}} است؛ زیرا این [[احادیث]] بر کسانی دیگر قابل حمل نیست؛ نه بر خلفای بعد از [[پیامبر]]{{صل}}، چون تعداد آنان کمتر از دوازده نفر بود و نه بر [[حاکمان]] [[بنی‌امیه]]، چون تعداد آنان بیشتر از دوازده نفر بود. علاوه بر اینکه آنان به جز [[عمر بن عبدالعزیز]]، [[اهل]] [[ظلم و ستم]] بودند و نیز از [[بنی‌هاشم]] نبودند؛ در حالی که پیامبر{{صل}} - در [[روایت]] [[جابر بن سمره]]&lt;ref&gt;{{متن حدیث|عن جابر بن سمرة قال: كنت مع أبي عند النبي{{صل}} فسمعته يقول: بعدي اثنا عشر خليفة، ثم أخفى صوته، فقلت لأبي: ما الذي أخفى صوته؟ قال: قال: كلّهم من بني هاشم. و عن سماك بن حرب مثل ذلك}} (قندوزی، ینابیع المودة، ج۲، ص۳۱۵ و ج۳، ص۲۹۰).&lt;/ref&gt; - فرمود: «همه آنها از بنی‌هاشم‌اند». همچنین خلفای دوازده‌گانه بر خلفای [[بنی‌عباس]] هم قابل حمل نیست؛ چون هم تعدادشان بیش از دوازده نفر است و هم به جهت اینکه مفاد [[آیه مودت]]&lt;ref&gt;{{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}} «بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمی‌خواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را» سوره شوری، آیه ۲۳.&lt;/ref&gt; و [[حدیث کسا]] را کمتر مراعات کردند. بنابراین ناگزیر این احادیث نبوی باید بر [[ائمه دوازده‌گانه]] از [[اهل بیت پیامبر]]{{صل}} حمل و تطبیق شوند؛ زیرا آنان از نظر [[علم]] و جلالت و ورع و [[تقوا]] و [[علو]] نسب و علم، [[برتر]] از همگان بوده‌اند. [[حدیث ثقلین]] و [[احادیث]] فراوان دیگر نیز مؤید و [[شاهد]] این مدعاست که مراد [[پیامبر]]{{صل}} از خلفای دوازده‌گانه، [[امامان دوازده‌گانه]] از [[اهل بیت]] اویند&lt;ref&gt;قندوزی، ینابیع المودة، ج۳، ص۲۹۲ و ۲۹۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> بنابراین هر چند اسامی ائمه{{عم}} در روایات اهل تسنن ذکر نشده است، اما روایاتی از [[رسول خدا]]{{صل}} نقل شده که جز بر ایشان قابل تطبیق و [[تفسیر]] نیست. بر این اساس از طریق [[سنت رسول خدا]]{{صل}} می‌توان [[ولایت]] و امامت ائمه اثناعشر{{عم}} را [[اثبات]] کرد. بنابراین [[امامت]] و ولایت ائمه اثناعشر{{عم}} جزء {{متن حدیث|مَا جَاءَ بِهِ النَّبِيّ{{صل}}}} بوده و [[ایمان]] به آن ضروری و لازم است&lt;ref&gt;[[رضا باذلی|باذلی، رضا]]، [[ضرورت ایمان به ائمه (مقاله)|مقاله «ضرورت ایمان به ائمه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۶ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۶]] ص ۶۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ====== [[ویژگی‌های امام علی]]{{ع}} ======<br /> در روایتی از [[جابر بن عبدالله انصاری]]، ویژگی‌های [[امیر مؤمنان]]{{ع}} از زبان رسول خدا{{صل}} بیان شده است که هر یک از آنها برای اثبات اینکه امامت و [[ولایت امام علی]]{{ع}} جزء «ما جاء به النبی{{صل}}» است، کفایت می‌کند.<br /> <br /> جابر بن عبدالله انصاری می‌گوید که شنیدم رسول خدا{{صل}} می‌فرمود: به [[راستی]] در علی{{ع}} چند خصلت است که اگر یکی از آنها در همه [[مردم]] بود، در فضل آنها بس بود. این خصلت‌ها از این قرارند: گفتار پیامبر{{صل}} «هر که من مولای اویم علی مولای او است»، «علی نسبت به من چون [[هارون]] است نسبت به [[موسی]]»، «علی از من است و من از او»، «علی نسبت به من چون خود من است؛ طاعتش [[طاعت]] من و نافرمانی‌اش [[نافرمانی]] من است»، «جنگ با علی [[جنگ]] با خداست و [[سازش]] با علی سازش با خداست»، «[[دوستدار]] علی دوستدار خداست و [[دشمن]] او دشمن خدا»، «علی [[حجت خدا]] و [[خلیفه]] او بر بندگانش است»، «دوستی علی ایمان است و [[بغض]] او [[کفر]] است»، «[[حزب علی]] [[حزب]] خداست و حزب دشمنانش حزب شیطان»، «علی با [[حق]] است و حق با اوست؛ از هم جدا نشوند تا سر حوض بر من در آیند»، «علی قسیم [[بهشت و دوزخ]] است»، «هر که از علی جدا شود از من جدا شده و هر که از من جدا شود، از [[خدای عزوجل]] جداست» و «شیعیان علی همان [[رستگاران]] [[روز]] قیامت‌اند»&lt;ref&gt;{{متن حدیث|عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّهُ قَالَ لَقَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} يَقُولُ إِنَّ فِي عَلِيٍّ خِصَالًا لَوْ كَانَتْ وَاحِدَةٌ مِنْهَا فِي جَمِيعِ النَّاسِ لَاكْتَفَوْا بِهَا فَضْلًا قَوْلُهُ{{صل}} مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ وَ قَوْلُهُ{{صل}} عَلِيٌّ مِنِّي كَهَارُونَ مِنْ مُوسَى وَ قَوْلُهُ{{صل}} عَلِيٌّ مِنِّي وَ أَنَا مِنْهُ وَ قَوْلُهُ{{صل}} عَلِيٌّ مِنِّي كَنَفْسِي طَاعَتُهُ طَاعَتِي وَ مَعْصِيَتُهُ مَعْصِيَتِي وَ قَوْلُهُ{{صل}} حَرْبُ عَلِيٍّ حَرْبُ اللَّهِ وَ سِلْمُ عَلِيٍّ سِلْمُ اللَّهِ وَ قَوْلُهُ{{صل}} وَلِيُّ عَلِيٍّ وَلِيُّ اللَّهِ وَ عَدُوُّ عَلِيٍّ عَدُوُّ اللَّهِ وَ قَوْلُهُ{{صل}} عَلِيٌّ حُجَّةُ اللَّهِ وَ خَلِيفَتُهُ عَلَى عِبَادِهِ وَ قَوْلُهُ{{صل}} حُبُّ عَلِيٍّ إِيمَانٌ وَ بُغْضُهُ كُفْرٌ وَ قَوْلُهُ{{صل}} حِزْبُ عَلِيٍّ حِزْبُ اللَّهِ وَ حِزْبُ أَعْدَائِهِ حِزْبُ الشَّيْطَانِ وَ قَوْلُهُ{{صل}} عَلِيٌّ مَعَ الْحَقِّ وَ الْحَقُّ مَعَهُ لَا يَفْتَرِقَانِ حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ وَ قَوْلُهُ{{صل}} عَلِيٌّ قَسِيمُ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ وَ قَوْلُهُ صمَنْ فَارَقَ عَلِيّاً فَقَدْ فَارَقَنِي وَ مَنْ فَارَقَنِي فَقَدْ فَارَقَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قَوْلُهُ{{صل}} شِيعَةُ عَلِيٍّ هُمُ الْفَائِزُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ}} (شیخ صدوق، الأمالی، ص۸۹؛ صدوق، الخصال، ج۲، ص۴۹۶؛ عماد الدین طبری آملی، بشارة المصطفی، ج۲، ص۱۹ و ۲۰؛ شعیری، جامع الأخبار، ص۱۲ و ۱۳؛ مجلسی، بحار الأنوار، ج۳۸، ص۹۵ و ج۴۰، ص۲۵؛ قندوزی، ینابیع المودة، ج۱، ص۱۷۲).&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> برخی سند این [[روایت]] را صحیح دانسته‌اند&lt;ref&gt;جامع الأخبار، ص۱۲.&lt;/ref&gt;. تمام خصلت‌ها و ویژگی‌های مذکور در روایت، از طریق عامه به صورت مستند و مستفیض نقل شده و قابل [[اثبات]] است&lt;ref&gt;ر.ک: فیروزآبادی، فضائل الخمسة من الصحاح الستة (این کتاب توسط ساعدی خراسانی ترجمه نیز شده است).&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> علاوه بر [[روایات]] فوق، صاحب [[غایة المرام]] بیش از دویست [[روایت]] از [[شیعه]] و [[سنی]] درباره تصریح [[پیامبر]]{{صل}} به [[خلافت]] و [[وصایت]] و [[امامت ائمه اطهار]]{{عم}} گرد آورده است&lt;ref&gt;بحرانی، غایة المرام، ج۱، ص۱۱۸ - ۲۶۶ و ج۲، ص۱۴۴ - ۲۸۶؛ همچنین می‌توان به [[حدیث معتبر]] و [[متواتر]] [[منزلت]] استناد کرد (ر.ک: [[علامه حلی]]، [[کشف]] المراد، ص۱۹۲؛ [[میر حامد حسین]]، [[عبقات الأنوار]]، ج۱۱، ص۶۲-۶۵). {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}}: أَنْتَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِيَّ بَعْدِي‌}}؛ «تو نسبت به من به منزله [[هارون]] نسبت به [[موسی]] هستی الا اینکه پس از من [[پیامبری]] نیست» (ر.ک: [[کلینی]]، کافی، ج۱۵، ص۲۶۲؛ خزاز رازی، کفایة الأثر، ص۱۳۵؛ [[مسلم بن حجاج]]، [[صحیح مسلم]]، ج۷، ص۱۲۰؛ [[ابن مغازلی]]، [[مناقب]] [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}}، ص۴۴ – ۵۵. برای [[آگاهی]] تفصیلی از سند و دلالت این روایت ر.ک: عبقات الأنوار، ج۱۱). [[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} به منزله [[رسول خدا]]{{صل}} در غیر از [[مقام نبوت]] قرار داده شده است. (میلانی، [[اثبات]] الولایة العامة، ص۳۱۵؛ مناقب علی بن ابی‌طالب{{ع}}، ص۲۱۸) از این رو تمام [[مقامات]] و [[فضائل پیامبر]]{{صل}}، غیر از مقام نبوت، برای [[امامت]] نیز ثابت است (ر.ک: مظفر، [[دلائل الصدق]]، ج۶، ص۸۳ – ۸۸؛ کشف المراد، ص۱۹۲). پس امامت و [[ولایت ائمه]]{{عم}} قطعاً جزء اساسی «ما جاء به النبی{{صل}}» است و لذا [[ایمان]] به آن ضروری است. همچنین برای اثبات مطلب مورد نظر:رک کلینی، کافی، ج۲، ص۱۸-۲۴. [[علامه مجلسی]] سند روایات دوم، ششم، نهم و چهاردهم را صحیح دانسته است. ([[مجلسی]]، [[مرآة العقول]]، ج۷، ص۱۰۱ - ۱۱۷) برخی از این روایات به طور مستقیم دلالت دارند که [[اعتقاد به امامت]] و ولایت ائمه{{عم}} جزء ایمان و [[اسلام]] است.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> با توجه به کثرت روایات و تواتر برخی ([[حدیث غدیر]]) و صحت بسیاری از آنها تردیدی باقی نمی‌ماند که امامت و خلافت [[ائمه دوازده‌گانه]] قطعاً جزء {{متن حدیث|مَا جَاءَ بِهِ النَّبِيّ{{صل}}}} و در واقع جزء مهم‌ترین و اساسی‌ترین آنهاست. بر این اساس [[ایمان]] به آن لازم و ضروری است.<br /> <br /> پس از آنکه [[ضرورت]] ایمان به [[امامت ائمه اطهار]]{{عم}} [[اثبات]] شد، در این مسئله [[اختلاف]] است که در ایمان به [[ائمه]]{{عم}}، [[تصدیق]] [[امامت]] آنها و [[وجوب اطاعت]] و انقیاد نسبت به آنها کفایت می‌کند یا اینکه علاوه بر آن باید امور دیگری مانند [[ویژگی‌های ائمه]]{{عم}}، همچون [[عصمت]]، [[منصوص بودن امامت]]، [[علم]] و... را هم تصدیق کرد&lt;ref&gt;شهید ثانی حقائق الإیمان، ص۱۵۰ و ۱۵۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> به نظر می‌رسد در این مورد باید قائل به تفصیل شد. آن دسته از [[صفات ائمه]]{{عم}} مانند عصمت و [[منصوص بودن]] که به حد ضرورت رسیده و جزء ضروریات [[مکتب]] [[شیعه امامیه]] شده است، [[انکار]] آنها مستلزم انکار امامت ائمه{{عم}} است و [[آدمی]] را از [[تشیع]] بیرون می‌برد؛ چنان‌که [[انکار ضروری دین]] [[اسلام]] متضمن [[تکذیب]] [[رسول خدا]]{{صل}} است و آدمی را از اسلام بیرون می‌برد. اما آن دسته از صفاتی که به حد ضرورت نرسیده و انکار آنها مستلزم انکار امامت نیست، مانند [[محدث]] بودن و [[سخن گفتن]] ایشان با [[ملائکه]]، تصدیق این موارد لازم نیست&lt;ref&gt;مجلسی، حق الیقین، ص۵۴۵؛ شبّر، حق الیقین، ص۵۶۵.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[رضا باذلی|باذلی، رضا]]، [[ضرورت ایمان به ائمه (مقاله)|مقاله «ضرورت ایمان به ائمه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۶ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۶]] ص ۷۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پرسش‌های مستقیم ==<br /> {{پرسش وابسته}}<br /> # [[دلایل اثبات امامت امامان دوازده‌گانه چیست؟ (پرسش)]]<br /> {{پایان پرسش وابسته}}<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> {{مدخل وابسته}}<br /> * [[ضرورت امامت]]<br /> * [[معجزه]]<br /> * [[نصوص امامت]]<br /> {{پایان مدخل وابسته}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> # [[پرونده:1414.jpg|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]<br /> # [[پرونده:1379151.jpg|22px]] [[محمد تقی فیاض‌بخش|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)|'''ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج١''']]<br /> # [[پرونده:IM009895.jpg|22px]] [[رضا باذلی|باذلی، رضا]]، [[ضرورت ایمان به ائمه (مقاله)|مقاله «ضرورت ایمان به ائمه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۶ (کتاب)|'''موسوعه رد شبهات ج۱۶''']]<br /> # [[پرونده:IM009734.jpg|22px]] [[علی رضا اژدر|اژدر]] و [[سید علی احمدی امیری|احمدی امیری]]، [[امامت - اژدر و احمدی امیری (مقاله)| مقاله «امامت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه امام خمینی ج۲''']]<br /> {{پایان منابع}}</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA&diff=1377308 2026-06-18T05:42:36Z

<p>فرقانی: جایگزینی صفحه با &#039;{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = امامت | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = اثبات امامت در حدیث - اثبات امامت در کلام اسلامی - اثبات امامت در معارف و سیره رضوی - اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی | پرسش مرتبط = امامت (پرسش) }} &#039;&#039;&#039;امامت&#039;&#039;&#039; به معنای پیشوایی بعض...&#039;</p> <hr /> <div>{{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = امامت<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[اثبات امامت در حدیث]] - [[اثبات امامت در کلام اسلامی]] - [[اثبات امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[اثبات امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]<br /> | پرسش مرتبط = امامت (پرسش)<br /> }}<br /> <br /> '''امامت''' به معنای پیشوایی بعض افراد ویژه به دلیل توانمندی‌های خاص، بر دیگران است که با دلایل عقلی و نقلی اثبات می‌شود. از جمله دلایل عقلی [[قاعده لطف]]، حفظ [[شریعت]] و ... همچنین از جمله دلایل نقلی آیات [[اکمال دین]]؛ [[ابلاغ]]؛ [[انذار]]؛ [[آیه تطهیر]]؛ [[خیرالبریه]]؛ [[مودت]]؛ [[مباهله]] و ... و روایات متعددی از جمله [[حدیث یوم الدار]]؛ [[حدیث ثقلین]]؛ [[حدیث سفینه]]؛ [[حدیث منزلت]] و ... بر اثبات امامت دلالت دارند.<br /> <br /> == معناشناسی ==<br /> [[امام]] در لغت به کسی گفته می‌شود که در [[رفتار]] و [[گفتار]] به او [[اقتدا]] می‌شود&lt;ref&gt;کتاب العین ج ۸ ص ۴۲۸؛ معجم المقاییس اللغة، ج‏۱، ص۲۸؛ مفردات ألفاظ القرآن، ص۸۷.&lt;/ref&gt;، کسی که در امور پیشقدم می‌شود&lt;ref&gt;معجم المقاییس اللغة، ج‏۱، ص: ۲۸.&lt;/ref&gt;، همچنین به [[الگو]] و نمونه هم امام گفته می‌شود&lt;ref&gt;لسان العرب، ج‏۱۲، ص: ۲۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در تعریف اصطلاحی امام بین [[شیعه]] و [[اهل سنت]] [[اختلاف]] وجود دارد، اهل سنت [[امامت]] را [[ریاست]] همگانی در [[امور دینی]] و [[دنیایی]] می‌دانند که همان [[خلافت ظاهری]] است، ولی در نظر شیعه امام [[جانشین پیامبر]] در [[تبلیغ]] [[احکام]]، برپا داشتن [[حدود الهی]]، [[پاسداری از دین]] خداوند و تربیت نفوس [[بشر]] است؛ در واقع امامت علاوه بر [[شأن]] دنیایی، مقامی [[الهی]] و معنوی است. چنانچه [[علامه طباطبائی]] در ذیل آیه شریفه ۱۲۴ سوره بقره [[امامت]] را هدایتگری باطنی و از مقوله رسانیدن به مقصود و مطلوب تفسیر کرده است&lt;ref&gt;الميزان في تفسير القرآن، ج ۱، ص ۲۷۲-۲۷۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:تعیین امام]]<br /> [[رده:مقاله‌های اولویت سه]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=1377177 2026-06-17T10:05:31Z

<p>فرقانی: /* آیات امامت (26آیه) */</p> <hr /> <div>== صفحه در حال بروزرسانی است ==<br /> {{در دست ویرایش ۲|ماه=[[فروردین]]|روز=[[29]]|سال=[[1405]]|کاربر=فرقانی}}<br /> <br /> == رده:عدم وجود پاسخ بیشتر ==<br /> # [[آیا آیه ۱۴ سوره انعام بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]<br /> # [[آیا آیه ۱۵۵ سوره اعراف بر عدم عصمت حضرت موسی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]<br /> <br /> == [[کاربر:لیاقتی/مرگ در حدیث|مرگ در حدیث]] ==<br /> <br /> == مدخل های کار شده ==<br /> === متفرقه (24 مدخل) ===<br /> {{فهرست اثر}}<br /> # [[ولایت فقیه]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان امتناع تناقض]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان تسلسل]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان تسلسل در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان حفظ دین]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان حفظ دین در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان نقض غرض]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[سهوالنبی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[سهو]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه صلوات بر نبی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه تطهیر]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه مودت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[حدیث ثقلین]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[حدیث سفینه نوح]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه اولی الامر]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه صادقین]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه اهل ذکر]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان تسلسل]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه مباهله]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[حدیث ثقلین]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان پیشوایی امام]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[افسانه غرانیق]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[افسانه غرانیق در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[افسانه غرانیق در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[افسانه غرانیق در تاریخ اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> {{پایان فهرست اثر}}<br /> <br /> === مدخل‌های عصمت (156 مدخل) ===<br /> {{فهرست اثر}}<br /> # [[عصمت امام در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در لغت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیامبران از دیدگاه اهل سنت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در ادیان و مکاتب]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[منشأ عصمت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[منشأ عصمت در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت موهبتی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[امامت از دیدگاه اهل سنت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ضرورت عصمت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[امکان عصمت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ضرورت عصمت پیامبران]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ضرورت عصمت امام]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ضرورت عصمت امام در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت امام]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت پیامبران]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت امام در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت پیامبران در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت از گناه]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت از گناه در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت از اشتباه]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت از اشتباه در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[شروط امامت از دیدگاه اهل سنت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت از نسیان]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت از نسیان در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت از نسیان در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت از ترک اولی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت از ترک اولی در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت فاطمه]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت حضرت فاطمه]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت فاطمه در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت فاطمه در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ترک اولی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت حضرت فاطمه]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[حدیث فاطمة بضعة منی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت وحی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت وحی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت فرشتگان]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت امام]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت مریم]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت امام در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت امام در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت امام در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در تاریخ اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت پیامبران]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت پیامبران در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت پیامبران در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت پیامبران در فلسفه اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت امام در عرفان اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در معارف و سیره امام حسن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در معارف و سیره نبوی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در معارف و سیره رضوی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در معارف و سیره علوی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در معارف دعا و زیارات]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[شبهات عصمت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[کارکردهای عصمت معصومان]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در تاریخ اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در معارف و سیره حسینی ]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در معارف و سیره سجادی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در معارف و سیره امام باقر]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در معارف و سیره امام کاظم]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در معارف و سیره امام صادق]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در معارف و سیره رضوی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در معارف مهدویت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیامبران]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیامبران در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت اکتسابی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت اکتسابی در قرآن]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت اکتسابی در کلام اسلامی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت تفضلی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت استحقاقی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیامبران در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیامبران در معارف و سیره رضوی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیامبران در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[شبهات عصمت پیامبران]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلیل عقلی عصمت امام]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلیل نقلی عصمت امام]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت موهبتی در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت موهبتی در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت موهبتی در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیامبر خاتم]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت پیامبر خاتم]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت پیامبر خاتم در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت امام در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیامبر خاتم در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیامبر خاتم در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام علی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام علی در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام علی در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت امام علی در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت اهل بیت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت اهل بیت در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت اهل بیت در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت اولو الامر]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[معصوم]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در تبلیغ وحی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت عملی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت علمی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[امامت در لغت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[امامت در نهج البلاغه]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[امامت در فقه سیاسی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[امامت در معارف و سیره سجادی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[امامت در معارف و سیره حسینی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[امامت در معارف و سیره رضوی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت امام علی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت امام علی در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت امام علی در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت فرشتگان]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت اهل بیت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت اهل بیت در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اثبات عصمت اهل بیت در قرآن]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت پیامبران در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در تلقی وحی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در ابلاغ وحی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت نوح]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت نوح در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت داوود]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت داوود در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت زکریا]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت زکریا در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت سلیمان]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت سلیمان در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت یونس]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت یونس در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت ایوب]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت ایوب در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت یعقوب]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت یعقوب در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت آدم]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت آدم در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت عیسی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت عیسی در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت یوسف]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت یوسف در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت ابراهیم]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت ابراهیم در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت موسی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت موسی در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت از کفر]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیش از تصدی منصب]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پس از تصدی منصب]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[حدیث علی مع الحق]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[انکار عصمت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ابعاد عصمت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> {{پایان فهرست اثر}}<br /> <br /> === امامت ===<br /> ==== آیات امامت (26آیه) ====<br /> {{فهرست اثر}}<br /> # [[فهرست آیات امامت]]<br /> ## آیات اثبات امامت امام علی {{ع}}<br /> ### آیات غدیر<br /> #### [[آیه تبلیغ]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ##### [[آیه تبلیغ در تفسیر و علوم قرآنی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ##### [[آیه تبلیغ در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}} <br /> ##### [[آیه تبلیغ در کلام اسلامی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ##### [[آیه تبلیغ از دیدگاه اهل سنت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه اکمال دین]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ##### [[آیه اکمال دین در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ##### [[آیه اکمال دین در تفسیر و علوم قرآنی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ##### [[آیه اکمال دین در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ##### [[آیه اکمال دین در معارف و سیره رضوی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ##### [[آیه اکمال دین از دیدگاه اهل سنت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه سأل سائل]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ##### [[آیه سأل سائل در کلام اسلامی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ##### [[آیه سأل سائل در تفسیر و علوم قرآنی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ##### [[آیه سأل سائل از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه ولایت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه ولایت در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه ولایت در تفسیر و علوم قرآنی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه ولایت در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه ولایت از دیدگاه اهل سنت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه ولایت در معارف و سیره رضوی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه مباهله]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه مباهله در کلام اسلامی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه مباهله در تفسیر و علوم قرآنی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه مباهله در حدیث]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه مباهله در فقه اسلامی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه مباهله در معارف و سیره حسینی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه مباهله در معارف و سیره رضوی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه مباهله از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه علم الکتاب]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه علم الکتاب در کلام اسلامی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه علم الکتاب در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه علم الکتاب از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه مسئولون]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه مسئولون در حدیث]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه مسئولون در تفسیر و علوم قرآنی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[ آیه مسئولون از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه نجوی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه نجوی در حدیث]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه نجوی در تفسیر و علوم قرآنی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه نجوی از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه واسأل من ارسلنا]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه واسأل من ارسلنا در حدیث]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه واسأل من ارسلنا در تفسیر و علوم قرآنی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه واسأل من ارسلنا از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه اشتری]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه اشتری در حدیث]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه اشتری از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه والنجم اذا هوی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه والنجم اذا هوی از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه والنجم اذا هوی در حدیث]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه فی بیوت اذن الله]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه فی بیوت اذن الله در حدیث]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه فی بیوت اذن الله در تفسیر و علوم قرآنی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه فی بیوت اذن الله از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه فتلقی آدم]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه فتلقی آدم در تفسیر و علوم قرآنی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه فتلقی آدم در حدیث]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه فتلقی آدم از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه و لتعرفنهم فی لحن القول]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه و لتعرفنهم فی لحن القول در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه و لتعرفنهم فی لحن القول از دیدگاه اهل سنت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه سقایة الحاج]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه سقایة الحاج در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه سقایة الحاج از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه سقایة الحاج در تفسیر و علوم قرآنی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه وزارت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه وزارت در حدیث]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه وزارت از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه والذی جاء بالصدق و صدّق به]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه والذی جاء بالصدق از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه نصرت الهی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه نصرت الهی در تفسیر و علوم قرآنی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه نصرت الهی از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه اذن واعیة]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه اذن واعیة در حدیث]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه اذن واعیة از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه اذن واعیة در تفسیر و علوم قرآنی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه صدیقون]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه صدیقون از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه انفاق]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه انفاق در تفسیر و علوم قرآنی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه انفاق از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه خیر البریة]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه خیر البریة در تفسیر و علوم قرآنی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه خیر البریة در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه خیر البریة از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه السابقون السابقون]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه السابقون السابقون در تفسیر و علوم قرآنی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه السابقون السابقون در حدیث]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه السابقون السابقون از دیدگاه اهل سنت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ## آیات اثبات امامت سایر امامان {{عم}}<br /> ### [[آیه اولی الامر]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه اولی الامر در تفسیر و علوم قرآنی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه اولی الامر در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه اولی الامر در کلام اسلامی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه اولی الامر در معارف و سیره رضوی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه اولی الامر از دیدگاه اهل سنت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه صادقین]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه صادقین در تفسیر و علوم قرآنی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه صادقین در حدیث]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه صادقین در کلام اسلامی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه صادقین از دیدگاه اهل سنت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه ابتلا]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه ابتلا در کلام اسلامی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه ابتلا در تفسیر و علوم قرآنی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیه ابتلا از دیدگاه اهل سنت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیات ۵ تا ۱۰ سوره انسان]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیات ۵ تا ۱۰ سوره انسان از دیدگاه اهل سنت]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیات ۵ تا ۱۰ سوره انسان در تفسیر و علوم قرآنی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> #### [[آیات ۵ تا ۱۰ سوره انسان در حدیث]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}} {{nowrap|[[Image:wiki.png|14px]]&amp;nbsp;}}<br /> ### [[آیه تطهیر]]<br /> #### [[آیه تطهیر در تفسیر و علوم قرآنی]]<br /> #### [[آیه تطهیر در حدیث]]<br /> #### [[آیه تطهیر در کلام اسلامی]]<br /> #### [[آیه تطهیر در معارف و سیره حسینی]]<br /> #### [[آیه تطهیر در معارف و سیره رضوی]]<br /> #### [[آیه تطهیر از دیدگاه اهل سنت]]<br /> {{پایان فهرست اثر}}<br /> <br /> ==== احادیث امامت ====<br /> {{فهرست اثر}}<br /> # [[فهرست احادیث امامت]]<br /> ## [[حدیث دوازده خلیفه]]<br /> ## [[حدیث یوم الدار]] ([[یوم الدار]]<br /> ## [[حدیث ثقلین]]<br /> ## [[حدیث خاصف النعل]]<br /> ## [[حدیث رایت]]<br /> ## [[حدیث رد شمس]]<br /> ## [[حدیث سد الابواب]]<br /> ## [[حدیث سفینه]]<br /> ## [[حدیث طیر]]<br /> ## [[حدیث ولایت]]<br /> ## [[حدیث غدیر]]<br /> ## [[حدیث مؤاخاة]]<br /> ## [[حدیث مدینة العلم]]<br /> ## [[حدیث منزلت]]<br /> ## [[حدیث وزارت]]<br /> {{پایان فهرست اثر}}<br /> <br /> ==== مدخل‌های امامت ====<br /> {{فهرست اثر}}<br /> # [[نصب الهی امام]]<br /> # [[ضرورت عقلی امامت]]<br /> # [[ضرورت نقلی امامت]]<br /> # [[احتیاج به امام]]<br /> # امامان ([[امام]]؛ [[دوازده امام]])<br /> ## [[امام علی]] (رده:امام علی)<br /> ## [[حضرت فاطمه]] (رده:حضرت فاطمه)<br /> ## [[امام حسن مجتبی]] (رده:امام حسن مجتبی)<br /> ## [[امام حسین]] (رده:امام حسین)<br /> ## [[امام سجاد]] (رده:امام سجاد)<br /> ## [[امام باقر]] (رده:امام باقر)<br /> ## [[امام صادق]] (رده:امام صادق)<br /> ## [[امام کاظم]] (رده:امام کاظم)<br /> ## [[امام رضا]] (رده:امام رضا)<br /> ## [[امام جواد]] (رده:امام جواد)<br /> ## [[امام هادی]] (رده:امام هادی)<br /> ## [[امام حسن عسکری]] (رده:امام حسن عسکری)<br /> ## [[امام مهدی]] (رده:امام مهدی؛ رده:مهدویت)<br /> # [[امامت]] (رده:امامت)<br /> ## [[امامت امام علی]]<br /> ## [[امامت امام حسن]]<br /> ## [[امامت امام حسین]]<br /> ## [[امامت امام سجاد]]<br /> ## [[امامت امام باقر]]<br /> ## [[امامت امام صادق]]<br /> ## [[امامت امام کاظم]]<br /> ## [[امامت امام رضا]]<br /> ## [[امامت امام جواد]]<br /> ## [[امامت امام هادی]]<br /> ## [[امامت امام عسکری]]<br /> ## [[امامت امام مهدی]]<br /> # [[تعداد امامان]]<br /> # [[شناخت امام]]<br /> # [[صفات امام]] (رده:صفات امام)<br /> ## [[افضلیت]]<br /> ### [[افضلیت امام ناطق]]<br /> ### [[ضرورت افضلیت امام]]<br /> ### [[عدم لزوم افضلیت امام در تمام دوران قبل از امامت]]<br /> ### [[لزوم افضلیت امام تنها در دوران امامت]]<br /> ### [[گستره افضلیت امام]]<br /> ### [[افضلیت امام]]<br /> #### [[افضلیت امام علی]]<br /> #### [[افضلیت امام حسن]]<br /> #### [[افضلیت امام حسین]]<br /> #### [[افضلیت امام سجاد]]<br /> #### [[افضلیت امام باقر]]<br /> #### [[افضلیت امام صادق]]<br /> #### [[افضلیت امام کاظم]]<br /> #### [[افضلیت امام رضا]]<br /> #### [[افضلیت امام جواد]]<br /> #### [[افضلیت امام هادی]]<br /> #### [[افضلیت امام حسن عسکری]]<br /> ## [[علم امام]]<br /> ### [[علم امام علی]]<br /> ## [[علم معصوم]]<br /> ## [[عدالت امام]]<br /> ## [[عصمت]] (رده:عصمت)<br /> ### [[عصمت پیامبران]]<br /> ### [[عصمت امام]]<br /> ## [[نص بر امام]]<br /> ## [[لزوم منصوص بودن امام]]<br /> ## [[تصریح بر امام]]<br /> # [[کرامت]]<br /> ## [[کرامات امام علی]]<br /> ## [[کرامات امام حسن مجتبی]]<br /> ## [[کرامت‌های امام حسین]]<br /> ## [[کرامات امام سجاد]]<br /> ## [[کرامات امام باقر]]<br /> ## [[کرامات امام صادق]]<br /> ## [[کرامات امام کاظم]]<br /> ## [[کرامات امام رضا]]<br /> ## [[کرامات امام جواد]]<br /> ## [[کرامات امام هادی]]<br /> ## [[کرامات امام حسن عسکری]]<br /> ## [[کرامات امام مهدی]]<br /> # [[امامت مفضول]]<br /> # [[تفاوت در هدایت بندگان از سوی امامان]]<br /> # [[تفاوت رتبه امامان]]<br /> # [[بغاة]]<br /> # [[رجعت]]<br /> # [[سقیفه]]<br /> # [[ سوره برائت]]<br /> # [[سوره انسان]]<br /> # [[شفاعت]]<br /> # [[شجاعت امام علی]] (رده:فضایل امام علی)<br /> # [[لیلة المبیت]]<br /> # [[بیعت امام علی با ابوبکر]]<br /> # [[مظلومیت امام علی]]<br /> # [[سکوت امام علی]]<br /> # [[خلافت امام علی]]<br /> # [[حکومت امام علی]]<br /> # [[غلاة]]<br /> # [[فدک]]<br /> # [[تولی و تبری]]<br /> {{پایان فهرست اثر}}<br /> <br /> == بانک پرسش و پاسخ (کار شده) ==<br /> === مهدویت (پرسش) (1 مدخل)===<br /> # [[معرفت و شناخت امام مهدی چه ضرورتی دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> <br /> === علم غیب معصوم (پرسش)(35 مدخل) ===<br /> {{فهرست اثر}}<br /> # [[غیب در لغت و اصطلاح به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[غیب در قرآن و حدیث به چه معنا به کار رفته است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا علم غیب منحصر به خداست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اعتقاد به علم غیب معصوم شرک است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا عدم اعتقاد به علم غیب امام آسیبی به ایمان وارد می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلیل حدیثی علم غیب امامان چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا علم معصوم به امور غیبی تام و بی‌کران است یا محدود؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اعتقاد به تام بودن علم معصوم غلو است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اعتقاد به علم غیب امام از ضروریات دین یا مذهب است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[علم موهوبی و موهبتی یا علم لدنی معصوم چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا امامان از اهل بیت پیامبر خاتم علم غیب داشته‌اند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلیل عقلی علم غیب امامان چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[علم غیب چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[تفاوت علم غیب خدا و معصوم چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلیل عقلی علم تام امامان چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیات مشتمل بر بهره‌مندی معصوم از علم غیب کدام‌اند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دیدگاه فرقه وهابیت در باره علم غیب چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[چگونه انسان محدود می‌تواند دارای علم غیب نامحدود شود؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[قلمرو علم معصوم تا چه حدی است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[چرا امامان علم غیب خود را انکار می‌کردند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا پیامبر خاتم علم غیب داشت؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا همه پیامبران علم غیب داشته‌اند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اگر امام معصوم علم غیب دارد پس چرا قرآن علم غیب را از بشر نفی می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[با توجه به آیه ۵۹ سوره انعام چگونه علم غیب برای غیر خدا ثابت می‌شود؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۰۱ سوره توبه علم غیب را از پیامبر خاتم نفی نمی‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۹ سوره احقاف علم غیب پیامبران را نفی نمی‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[با توجه به آیه ۵۰ سوره انعام آیا پیامبر خاتم علم غیب دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۴۳ سوره رعد علم غیب غیر خدا را اثبات می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۲۶ سوره ملک علم غیب غیر خدا را نفی نمی‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۹ سوره ابراهیم نافی علم غیب غیر از خدا نیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۴۳ سوره توبه علم غیب را از پیامبر خاتم نفی نمی‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۷۸ سوره غافر علم غیب را از پیامبر خاتم نفی نمی‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۵۲ سوره شوری منکر علم غیب پیامبر پیش از نزول قرآن نیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۳ سوره یوسف منکر آگاهی پیامبراکرم از غیب نیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۶۴ سوره نساء منکر آگاهی پیامبراکرم از غیب نیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> {{پایان فهرست اثر}}<br /> <br /> === عصمت (پرسش) (250 سؤال) ===<br /> {{فهرست اثر}}<br /> # [[عصمت در لغت و اصطلاح به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا خطا در فهم کلام معصوم، موجب بی‌اثر شدن عصمت او می‌شود؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گونه‌های مفهومی عصمت در قرآن چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[تعاریف عقل‌گرایان درباره عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در کلام اسلامی به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[فرق عصمت با عدالت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[چه مفاهیمی بیانگر حقیقت عصمت هستند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[مترادف‌های واژه عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در حدیث به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اندیشه عصمت بدعتی از یهود و نصاری است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اندیشه عصمت برگرفته از فرهنگ ایران باستان است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اندیشه عصمت برگرفته از آموزه‌های صوفیه است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اندیشه عصمت از ابتکارات شیعه است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اندیشه عصمت برگرفته از آموزه‌های زرتشتی است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اصطلاح عصمت از چه زمانی به کار برده شد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[پیشینه اعتقاد به عصمت در ادیان پیشین چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[پیشینه اندیشه عصمت در اسلام به چه زمانی باز می‌گردد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اندیشه عصمت منتسب به عبدالله بن سبا است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا مبدأ اعتقاد به اندیشه عصمت روح کاریزماتیک است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا نظریه عصمت را برای نخستین بار هشام بن حکم مطرح کرده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دیدگاه‌های گوناگون کلامی درباره عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دیدگاه ادیان و مکاتب گوناگون درباره عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دیدگاه دین یهود درباره عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دیدگاه دین مسیحیت درباره عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دیدگاه آیین بودا درباره عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دیدگاه آیین زرتشت درباره عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دیدگاه آیین هندو درباره عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[چه دیدگاه‌هایی درباره حقیقت عصمت وجود دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دیدگاه متکلمان امامیه درباره عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دیدگاه عدلیه درباره حقیقت عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در کلام اهل سنت به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دیدگاه اشاعره درباره حقیقت عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دیدگاه متکلمان معتزله درباره عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اندیشه عصمت منشأ سیاسی دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا عصمت اکتسابی است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا عصمت برای امامان امکان دارد؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا برخورداری از عصمت برای غیر معصومین ممکن است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا عصمت معصوم جبری است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل جبری دانستن عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[پیامدهای جبری دانستن عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[جبری بودن عصمت به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا عصمت سبب سلب اختیار معصوم است و هیچ فضیلتی ندارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا عصمت معصومین به‌واسطه تسدید روح‌القدس است و اختیار از آنان سلب شده است؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا عصمت معصومان پیش از بلوغ با اختیار سازگار است؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا عصمت با اصل ثواب و عقاب منافات دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا عصمت با آزادی و اختیار انسان منافات دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا عصمت معصوم تبعیض در حق انسان به‌شمار می‌آید؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا عصمت مستلزم بی‌نیاز شدن از شریعت است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[مصونیت وحی در مقام تلقی و ابلاغ چگونه است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[منشأ عصمت معصومین چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ریشه‌های اختیاری عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دیدگاه‌های علمای معاصر درباره ریشه اختیاری عصمت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا علم موهوبی که منشأ عصمت است منافاتی با اختیار ندارد؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[رابطه علم معصومین با عصمت از خطا چیست؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت انبیا به لحاظ زمان چقدر است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت امامان به لحاظ زمان چقدر است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[مراد از عصمت در مقام تلقی وحی چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[مراد از عصمت در مقام ابلاغ وحی چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیامبران و امامان در مقام تفسیر و تبیین وحی به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل قرآنی بر گستره عصمت انبیاء چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا قرآن کریم عصمت انبیاء را در مقام تلقی و ابلاغ بیان کرده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[مراد از ارتکاب سهوی گناه از سوی انبیاء چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت انبیاء از خطا در قضاوت به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا انبیاء تنها از ترک واجبات و انجام محرمات معصوم هستند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت پیامبران از دیدگاه متکلمان اسلامی چقدر است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیامبران و امامان از خطا در انجام تکالیف شخصی و اجتماعی به چه معناست؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل عقلی اثبات عصمت انبیاء چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان لطف چگونه عصمت پیامبران و ائمه را اثبات می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل عقلی عصمت انبیاء در مقام تلقی وحی چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل قرآنی اثبات عصمت انبیاء چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل اثبات عصمت اعتقادی انبیاء چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[معجزه چگونه عصمت پیامبران و ائمه را اثبات می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ویژگی‌های پیامبران یا امامان چگونه عصمت آنان را اثبات می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[وجوب متابعت چگونه عصمت پیامبران و ائمه را اثبات می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[نهی از منکر چگونه عصمت پیامبران و ائمه را اثبات می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه ۹۰ سوره انعام چگونه بر عصمت پیامبران در رفتار و گفتار دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه ۶۴ سوره نساء چگونه بر عصمت پیامبران در رفتار و گفتار دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه ۸۳ سوره ص چگونه بر عصمت پیامبران در رفتار و گفتار دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه ۲۱ سوره احزاب چگونه بر عصمت پیامبران در رفتار و گفتار دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه ۱۲۴ سوره بقره چگونه بر عصمت پیامبران در رفتار و گفتار دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه نخست سوره تحریم بر عدم عصمت پیامبر دلالت دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۴۳ سوره توبه بر عدم عصمت پیامبر اسلام دلالت دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱ و ۲ سوره فتح بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۵۲ سوره شوری بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۷ سوره ضحی بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۶۵ و ۶۶ سوره زمر بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۴ سوره انعام بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۷۳ سوره اسراء بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۹۴ سوره یونس بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۱۴ سوره طه بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۲ سوره هود بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۶۷ سوره مائده بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیاتی که پیامبر خاتم به طلب آمرزش از خداوند مأمور شده است بر عدم عصمت ایشان دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۱۷ سوره توبه بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۵۲ سوره انعام بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۰۵ و ۱۰۶ سوره نساء بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۲ سوره شرح بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱ و ۲ سوره عبس بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۲۰۰ سوره اعراف بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۶۷ سوره انفال بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۶۸ سوره انعام بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۳۷ سوره احزاب بر عدم عصمت پیامبر خاتم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا پیامبر خاتم در دریافت وحی دچار تردید شده است؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا خطاب مزمل و مدثر به پیامبر خاتم در قرآن کریم بر سستی و کوتاهی در تبلیغ رسالت دلالت دارد؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا پیامبر خاتم پیش از تصدی منصب نبوت معصوم بوده است؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۲۱ و ۱۲۲ سوره طه بر عدم عصمت حضرت آدم دلالت دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۳۵ سوره بقره بر عدم عصمت حضرت آدم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۸۹ سوره اعراف بر عدم عصمت حضرت آدم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۶۲ و ۶۳ سوره انبیاء بر عدم عصمت حضرت ابراهیم دلالت دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۲۴ الی ۳۷ سوره ذاریات با عصمت حضرت ابراهیم منافات دارد؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۴۷ سوره مریم بر عدم عصمت حضرت ابراهیم دلالت دارد؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۸۸ سوره صافات با عصمت حضرت ابراهیم منافات دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۷۶ سوره انعام بر عدم عصمت حضرت ابراهیم دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۲۴ سوره یوسف بر عدم عصمت حضرت یوسف دلالت دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۷۰ سوره یوسف بر عدم عصمت حضرت یوسف دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۳۳ سوره یوسف بر عدم عصمت حضرت یوسف دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۴۲ سوره یوسف بر عدم عصمت حضرت یوسف دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۱۴ سوره توبه بر عدم عصمت حضرت ابراهیم دلالت دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۸ سوره یوسف بر عدم عصمت حضرت یعقوب دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۰۰ سوره یوسف بر عدم عصمت حضرت یعقوب دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۴۵ سوره هود بر عدم عصمت حضرت نوح دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۱۶ سوره مائده با عصمت حضرت عیسی منافات دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۴۱ سوره ص بر عدم عصمت حضرت ایوب دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا درخواست نشانه از خداوند توسط حضرت زکریا بر عدم عصمت ایشان دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۳۱ تا ۳۳ سوره ص بر عدم عصمت حضرت سلیمان دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۳۴ تا ۳۵ سوره ص بر عدم عصمت حضرت سلیمان دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۲۳ تا ۲۵ سوره ص بر عدم عصمت حضرت داوود دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۷۸ و ۷۹ سوره انبیاء بر عدم عصمت حضرت داوود دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۸۷ سوره انبیا بر غضبناک شدن حضرت یونس بر خدا و عدم عصمت آن حضرت دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۵ و ۱۶ سوره قصص بر عدم عصمت حضرت موسی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۴۳ سوره اعراف با عصمت حضرت موسی منافات دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۶۳ سوره کهف بر عدم عصمت حضرت موسی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۲۰ سوره شعراء بر عدم عصمت حضرت موسی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۳۱ سوره قصص بر عدم عصمت حضرت موسی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۰ و ۱۳ سوره شعراء بر عدم عصمت حضرت موسی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۵۵ سوره اعراف بر عدم عصمت حضرت موسی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۸۸ سوره یونس بر عدم عصمت حضرت موسی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا آیه ۱۵۱ و ۱۵۲ سوره اعراف بر عدم عصمت حضرت موسی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اگر پیامبران معصوم هستند چرا در قرآن نسبت دروغ به آنها داده شده است؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اگر پیامبران معصوم هستند چرا در قرآن نسبت عصیان به آنها داده شده است؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا شیطان می‌تواند در پیامبران نفوذ کند و خواسته‌های خود را به آنان القاء کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا به عصمت انبیاء و ائمه در کتاب و سنت اشاره شده است؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا ظن پیامبران به دروغ بودن وعده‌های الهی بر عدم عصمت آنان دلالت می‌کند؟ (پرسش)]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا قول به عصمت در انبیا و امامان مستلزم غلو است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اندیشه عصمت اهل بیت لازمه‌اش ربوبیت و الوهیت است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا استغفار کردن انبیا و امامان با عصمت ناسازگار است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا پیامبر خاتم در دریافت وحی دچار تردید شده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا خطاب مزمل و مدثر به پیامبر خاتم در قرآن کریم بر سستی و کوتاهی در تبلیغ رسالت دلالت دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[افسانه غرانیق چیست؟ و چه ارتباطی با عصمت پیامبر دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا پیامبر خاتم پیش از تصدی منصب نبوت معصوم بوده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیامبر خاتم در مرحله دریافت و ابلاغ وحی به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت پیامبر خاتم در مرحله عمل به وحی به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا منشأ عصمت پیامبر خاتم علم است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[مراد از سهوالنبی چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ادله موافقین سهوالنبی چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ادله مخالفین سهوالنبی چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[سهو در لغت و اصطلاح به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل قرآنی عدم سهوالنبی چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل روایی عدم سهوالنبی چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا انکار سهوالنبی لازمه‌اش غلو است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا این نظریه که پیامبر خاتم به عمد اعمالی را سهوی انجام می‌داد درست است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل قرآنی اثبات عصمت پیامبر خاتم چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[مصادیق معصوم از نگاه پیامبر خاتم چه کسانی هستند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیات عصمت معصومان در قرآن کدامند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل نقلی عصمت اهل‌بیت چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه تطهیر چگونه بر عصمت اهل‌ بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه صلوات چیست و چگونه بر افضلیت و عصمت اهل بیت دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه مودت چگونه بر عصمت اهل بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[حدیث ثقلین چگونه بر عصمت اهل بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[حدیث سفینه چگونه بر عصمت اهل بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[حدیث امان چگونه بر عصمت اهل بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت معصومان مشتمل بر چه اموری است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت امامان به لحاظ زمان چقدر است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت امام در روایات چگونه بیان شده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیات قرآن چگونه وجوب عصمت را برای امام اثبات می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه اولی‌الامر چگونه بر عصمت اهل‌ بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه عهد چگونه بر عصمت اهل‌ بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه صادقین چگونه بر عصمت اهل بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه اهل ذکر چگونه بر عصمت اهل بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه شهادت چگونه بر عصمت اهل بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان حفظ شریعت چگونه بر عصمت اهل بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل عقلی عصمت امامان چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان فلسفه وجودی امام چگونه بر عصمت امام دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان تلازم امامت و عصمت چگونه بر عصمت امام دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان امتناع تسلسل چگونه بر عصمت اهل بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اعتراف امامان به خطا و لغزش با عصمت ایشان منافات دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان عقلی عصمت امام علی چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه مباهله چگونه بر عصمت امام علی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[حدیث ثقلین چگونه بر عصمت امام علی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[حدیث علی مع الحق چگونه بر عصمت امام علی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[حدیث اطاعت چگونه بر عصمت امام علی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا حضرت مریم معصوم است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[با توجه به آیه ۷۲ تا ۷۴ سوره صافات آیا مخلصین معصوم هستند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[چه دیدگاه‌هایی درباره عصمت فرشتگان وجود دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[منشأ عصمت فرشتگان چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[براهین عقلی عصمت فرشتگان کدام است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل نقلی عصمت فرشتگان کدام است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیات مربوط به عصمت فرشتگان کدامند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[تأثیر اندیشه عصمت در اصول فقه امامیه چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اندیشه عصمت چه نقشی در دلالت فعل معصوم دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[نقش اندیشه عصمت در حجیت سیره عقلا چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[اندیشه عصمت چه نقشی در مبنای اصولی تعارض دو حدیث دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا خطا در فهم کلام معصوم، موجب بی‌اثر شدن عصمت او می‌شود؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا در منابع اهل سنت به عصمت امام علی اشاره شده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[کدام روایات بر عصمت امام علی دلالت دارند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گناه دارای چه مراتبی است و معصومان در کدام مرتبه دارای عصمت هستند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[پیشینه انکار عصمت انبیا و امامان به چه زمانی باز می‌گردد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا شواهدی از اعتقاد اصحاب درباره عصمت پیامبر و امامان وجود دارد؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[متکلمان اسلامی چه دیدگاه‌هایی در بحث عصمت پیامبر و امام از گناه دارند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا عصمت امام با خاتمیت ناسازگار است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[رابطه عصمت و علم امام چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه صادقین چگونه بر عصمت امام علی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عرفای اسلامی چه دلیلی بر اثبات عصمت امامان دارند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان امتناع تناقض چگونه بر عصمت اهل بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان نقض غرض چگونه بر عصمت اهل بیت و امامان دوازده‌گانه دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل فلسفی اثبات عصمت انبیاء چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل روایی اثبات عصمت انبیاء چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل عصمت حضرت فاطمه چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل قرآنی عصمت حضرت فاطمه چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل روایی عصمت حضرت فاطمه چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت حضرت فاطمه تا چه حدی است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل عصمت قرآن چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل عصمت وحی چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا عصمت استحقاقی است یا تفضلی؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت عملی پیامبران شامل چه مواردی می‌شود؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت علمی پیامبران شامل چه مواردی می‌شود؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیات قرآن چگونه بر ضرورت عصمت امام دلالت می‌کنند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در حدیث امام حسن چگونه توصیف شده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در حدیث امام حسین چگونه توصیف شده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اصحاب و شیعیان امام حسین به عصمت آن حضرت اعتقاد داشتند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اصحاب و شیعیان امام حسن به عصمت آن حضرت اعتقاد داشتند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا اصحاب و شیعیان امام سجاد به عصمت آن حضرت اعتقاد داشتند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در حدیث امام باقر چگونه توصیف شده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در حدیث امام صادق چگونه توصیف شده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در حدیث امام کاظم چگونه توصیف شده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در حدیث امام رضا چگونه توصیف شده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت امام در حدیث امام مهدی چگونه توصیف شده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت حضرت آدم در حدیث امام رضا چگونه توصیف شده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت از ترک اولی به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت از نسیان به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت از اشتباه به چه معناست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلایل اثبات عصمت معصومان از کفر چیست؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[پیامبران پس از تصدی منصب الهی در چه اموری معصوم هستند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیا پیامبران و امامان پیش از تصدی منصب الهی معصوم هستند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در حدیث امام علی چگونه توصیف شده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[عصمت در حدیث پیامبر خاتم چگونه توصیف شده است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه ولایت چگونه بر عصمت امام علی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[آیه علم الکتاب چگونه بر عصمت امام علی دلالت می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[برهان پیشوایی امام چگونه عصمت پیامبران و ائمه را اثبات می‌کند؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[گستره عصمت فرشتگان تا چه حدی است؟ (پرسش)]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> {{پایان فهرست اثر}}<br /> <br /> == تغییر مسیرها ==<br /> ===اثبات===<br /> {{مدخل‌های وابسته}}<br /> # [[اثبات اعجاز قرآن]]<br /> # [[اثبات افضلیت]]<br /> # [[اثبات افضلیت امام علی]]<br /> # [[اثبات افضلیت اهل بیت]]<br /> # [[اثبات امامت]]<br /> # [[اثبات امامت امام علی]]<br /> # [[اثبات امامت امام مهدی]]<br /> # [[اثبات امامت امامان دوازده‌گانه]]<br /> # [[اثبات امامت با معجزه]]<br /> # [[اثبات تحریف‌ناپذیری قرآن]]<br /> # [[اثبات تفویض]]<br /> # [[اثبات خاتمیت اسلام]]<br /> # [[اثبات ختم نبوت]]<br /> # [[اثبات ربوبیت خدا]]<br /> # [[اثبات شأن دریافت دین]]<br /> # [[اثبات شأن ولایت تشریعی امامان]]<br /> # [[اثبات ضرورت امامت]]<br /> # [[اثبات عصمت]]<br /> # [[اثبات عصمت امام]]<br /> # [[اثبات عصمت امام علی]]<br /> # [[اثبات عصمت اهل بیت]]<br /> # [[اثبات عصمت حضرت فاطمه]]<br /> # [[اثبات عصمت فرشتگان]]<br /> # [[اثبات عصمت قرآن]]<br /> # [[اثبات عصمت وحی]]<br /> # [[اثبات عصمت پیامبر خاتم]]<br /> # [[اثبات عصمت پیامبران]]<br /> # [[اثبات عقلی ولایت فقیه]]<br /> # [[اثبات علم امام]]<br /> # [[اثبات غیبت امام مهدی]]<br /> # [[اثبات مرجعیت دینی اهل بیت]]<br /> # [[اثبات معاد]]<br /> # [[اثبات نبوت]]<br /> # [[اثبات نبوت با معجزه]]<br /> # [[اثبات نبوت پیامبر خاتم]]<br /> # [[اثبات نص بر امام]]<br /> # [[اثبات نصب الهی امام]]<br /> # [[اثبات نصب الهی امام با آیه تطهیر]]<br /> # [[اثبات نقلی ولایت فقیه]]<br /> # [[اثبات وجوب اطاعت از اولی ‌الامر]]<br /> # [[اثبات وجود امام مهدی]]<br /> # [[اثبات وجود خدا]]<br /> # [[اثبات وحی]]<br /> # [[اثبات وصایت]]<br /> # [[اثبات وصایت امام علی]]<br /> # [[اثبات ولادت امام مهدی]]<br /> # [[اثبات ولایت خاصه پیامبر خاتم]]<br /> # [[اثبات ولایت فقیه]]<br /> <br /> ===دلیل===<br /> # [[دلیل عقلی]] {{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلیل عقلی نصب الهی امام]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[دلیل علم امام]]<br /> # [[دلیل قرآنی رجعت]]<br /> # [[دلیل نقلی عصمت امام]]<br /> # [[دلیل نقلی نصب الهی امام]]<br /> <br /> ===ضرورت===<br /> # [[ضرورت آزادی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ضرورت اجتماعی وجود امام مهدی]]<br /> # [[ضرورت ادای حقوق امام]]<br /> # [[ضرورت ازدواج]]<br /> # [[ضرورت اعتقاد به افزایش علم معصوم]]<br /> # [[ضرورت افضلیت]]<br /> # [[ضرورت افضلیت امام]]<br /> # [[ضرورت افضلیت حاکم اسلامی]]<br /> # [[ضرورت امامت]]<br /> # [[ضرورت انتظار]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ضرورت بحث از امامت]]<br /> # [[ضرورت تشکیل حکومت]]<br /> # [[ضرورت تشکیل حکومت دینی]]<br /> # [[ضرورت تعیین امام]]<br /> # [[ضرورت حکومت اسلامی]]<br /> # [[ضرورت ختم نبوت]]<br /> # [[ضرورت خلافت الهی]]<br /> # [[ضرورت شناخت خدا]]<br /> # [[ضرورت عصمت]]<br /> # [[ضرورت عصمت امام]]<br /> # [[ضرورت عصمت پیامبر]]<br /> # [[ضرورت عصمت پیامبران]]<br /> # [[ضرورت عقلی افضلیت امام]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ضرورت عقلی امامت]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ضرورت عقلی انتظار]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ضرورت عقلی نصب امام]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ضرورت عقلی وجود امام مهدی]]{{nowrap|[[Image:128.png|15px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}<br /> # [[ضرورت معجزه]]<br /> # [[ضرورت نبوت]]<br /> # [[ضرورت نصب الهی امام]]<br /> # [[ضرورت نصب امام]]<br /> # [[ضرورت نقلی افضلیت امام]]<br /> # [[ضرورت نقلی امامت]]<br /> # [[ضرورت نقلی انتظار]]<br /> # [[ضرورت وجود امام مهدی]]<br /> # [[ضرورت وجود مفسر قرآن]]<br /> # [[ضرورت وحی]]<br /> # [[ضرورت ولایت]]<br /> <br /> ===ادله===<br /> # [[ادله اربعه]]<br /> # [[ادله توحید]]<br /> # [[ادله حجیت سیره]]<br /> # [[ادله فقهیه]]<br /> {{پایان مدخل‌های وابسته}}</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=1377176 2026-06-17T10:00:22Z

<p>فرقانی: </p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[خرداد]]|روز=[[27]]|سال=[[۱۴۰۵]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = آیه السابقون السابقون<br /> | عنوان مدخل = آیه السابقون السابقون<br /> | مداخل مرتبط = [[آیه السابقون السابقون در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه السابقون السابقون از دیدگاه اهل سنت]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> [[آیه السابقون]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}&lt;ref&gt;سوره واقعه آیه ۱۰ و ۱۱&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که بر [[افضلیت]] و [[امامت امام علی]]{{ع}} دلالت دارد. بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، هم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ از این رو آن حضرت [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که امیرالمؤمنین{{ع}} را سبقت گیرنده این امت معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر اهل سنت آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. با این وجود برخی از اهل سنت مناقشتی را در [[احادیث]] [[شأن نزول]] این [[آیه]] کرده و شبهاتی را مطرح نموده‌اند.<br /> <br /> == [[شأن نزول]] ==<br /> در [[شأن نزول]] این [[آیه]] دو دیدگاه کلی در میان [[فریقین]] وجود دارد که برگرفته از [[روایات]] ناظر به [[تفسیر آیه]] است.<br /> <br /> #'''دیدگاه مشهور: [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} [[پیشگام]] در [[اسلام]]''': بر اساس برخی [[روایات صحیح]] السند، مراد از [[سبقت]] گیرندگان در اسلام در این آیه، علی بن ابیطالب{{ع}} است. این دیدگاه با انبوهی از روایاتی که آن حضرت را [[اولین مسلمان]] و [[ایمان]] آورنده به [[پیامبراسلام]] معرفی کرده‌اند، [[تأیید]] می‌گردد.&lt;ref&gt;حسکانی، حاکم، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۳، ح۹۲۴؛ سیوطی، الدّرّالمنثور، ج۶، ص۱۵۴.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''علی بن ابیطالب{{ع}} و [[شیعیان]] آن حضرت، پیشگام در رفتن به [[بهشت]]''': از ابن عباس نقل شده که از رسول خدا{{صل}} تفسیر این آیه را پرسیدم، فرمود: «از [[جبرئیل]] تفسیر این آیه را پرسیدم، گفت: این آیه اشاره به على{{ع}} و شیعیان او دارد که پیشگام در رفتن به بهشت هستند» {{متن حدیث|حَدَّثَنى جَبرَئیلُ بِتَفْسیرِها، قالَ ذاکَ عَلِىّ وَ شِیعَتُهُ اِلَى الْجَنَّةِ}}، &lt;ref&gt;همان، ج۲، ص۲۱۵ و ۲۱۶، ح۹۲۷.&lt;/ref&gt;. از دیگر کسانى که این روایت را نقل کرده‌اند ابن مغازلى (طبق نقل [[ابن بطریق]]) در کتاب العمده و [[سبط]] بن جوزى در تذکرة [[و]] [[ابن کثیر]] در [[تفسیر]] خود و [[ابن حجر]] در صواعق، و شوکانى در [[فتح القدیر]] و شیخ سلیمان قندوزى در [[ینابیع الموده]] است.&lt;ref&gt;احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۴ تا ۱۲۰&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> البته این دو تفسیر منافاتى با هم ندارند؛ چرا که مولاى متّقیان هم پیشگام در ایمان به پیامبر{{صل}} بود، و هم پیشگام در رفتن به بهشت و در واقع این دو ارتباط و پیوند ناگسستنى با یکدیگر دارد.&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، ج۹، ذیل آیه مورد بحث&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == احادیث مرتبط با آیه ==<br /> در منابع روایی شیعه [[احادیث]] بسیاری از طرق مختلف در [[تفسیر آیه]] مذکور نقل شده است. با این حال مصداق &quot;السابقون&quot;، در این [[روایات]] مختلف است. در برخی از آنها [[انبیای الهی]] به عنوان مصداق &quot;السابقون&quot; دانسته شده، برخی از روایات، [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، دسته‌ای دیگر، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، برخی دیگر [[مؤمنان راستین]] یا آنها که بر انجام [[اعمال صالح]] و [[تکالیف شرعی]] خود [[مراقبت]] می‌کنند، دسته‌ای نیز برخی از [[صحابه]] و [[یاران خاص]] [[امام صادق]]{{ع}} را به عنوان مصداق مصداق &quot;[[سابقون]]&quot; معرفی کرده‌اند. در ادامه از هر بخش، به چند [[روایت]] به عنوان نمونه اشاره می‌گردد.<br /> <br /> [[حدیث]] مربوط به [[نزول]] [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}} در [[شأن]] امیرالمؤمنین{{ع}}، در زمان‌های مختلف و از سوی جمع بسیاری از بزرگان [[تفسیر]] و حدیث [[سنی]] همچون: [[ابن ابی‌حاتم]]؛ [[ابوالقاسم طبرانی]]؛ [[ابوعبدالله حاکم نیشابوری]]؛[[ابونعیم اصفهانی]]؛ [[حاکم حسکانی]]؛ [[فخر رازی]]؛ [[سبط ابن جوزی حنفی]]؛ [[ابن کثیر دمشقی]]؛ [[جلال الدین سیوطی]]؛ [[شهاب الدین آلوسی]] و ... [[روایت]] شده است.&lt;ref&gt;سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۷ ـ ۹۸&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === انبیای الهی ===<br /> '''حدیث اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال النبی{{صل}}: خَلَقَ اللَّهُ النَّاسَ عَلَی ثَلَاثِ طَبَقَاتٍ وَ أَنْزَلَهُمْ ثَلَاثَ مَنَازِلَ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فِی الْکِتَابِ: {{متن قرآن|أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} فَأَمَّا مَا ذَکَرَهُ مِنْ أَمْرِ السَّابِقِینَ فَإِنَّهُمْ أَنْبِیَاءُ{{عم}} مُرْسَلُونَ وَ غَیْرُ مُرْسَلِینَ جَعَلَ اللَّهُ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ رُوحَ الْقُدُسِ وَ رُوحَ الْإِیمَانِ وَ رُوحَ الْقُوَّهًِْ وَ رُوحَ الشَّهْوَهًِْ وَ رُوحَ الْبَدَنِ فَبِرُوحِ الْقُدُسِ بُعِثُوا أَنْبِیَاءَ{{ع}} مُرْسَلِینَ وَ غَیْرَ مُرْسَلِینَ وَ بِهَا عَلِمُوا الْأَشْیَاءَ وَ بِرُوحِ الْإِیمَانِ عَبَدُوا اللَّهَ وَ لَمْ یُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ جَاهَدُوا عَدُوَّهُمْ وَ عَالَجُوا مَعَاشَهُمْ وَ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ أَصَابُوا لَذِیذَ الطَّعَامِ وَ نَکَحُوا الْحَلَالَ مِنْ شَبَابِ النِّسَاءِ وَ بِرُوحِ الْبَدَنِ دَبُّوا وَ دَرَجُوا فَهَؤُلَاءِ مَغْفُورٌ لَهُمْ مَصْفُوحٌ عَنْ ذُنُوبِهِم.}}<br /> <br /> «[[پیامبر]]{{صل}} می‌فرمایند: [[خدای عزّوجلّ]] [[مردم]] را سه طبقه آفرید و در سه درجه جایگزینشان فرمود و این همان قول خدای عزّوجلّ است: {{متن قرآن|أَصْحابُ المَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ المَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} امّا آنچه درباره سابقون فرموده، آنها پیغمبرانی هستند [[مرسل]] و غیرمرسل که [[خدا]] در آنها پنج [[روح]] قرار داده: [[روح القدس]]،[[ روح]] الایمان، روح القوّهًْ، روح الشّهوهًْ و روح البدن. که به‌وسیله روح القدس[[ بعثت]] آنها به [[پیغمبری]] [[مرسل]] و غیرمرسل انجام شد و نیز به‌وسیله آن همه‌چیز را دانستند و با [[روح ایمان]] [[خدا]] را [[عبادت]] کردند و چیزی را [[شریک]] او نساختند و با [[روح]] [[قوّت]] با [[دشمن]] خود جنگیدند و به امر معاش خود پرداختند و با [[روح شهوت]] از طعام لذیذ و نزدیکی [[حلال]] با [[زنان]] [[جوان]] برخوردار گشتند و با روح بدن جنبیدند و راه رفتند، این دسته آمرزیده‌اند و از گناهانشان (ترک اولای آنها) [[چشم پوشی]] شده است».&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۶۶، ص۱۷۹و ج۲۵، ص۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}} قال: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، فَالسَّابِقُونَ: هُمْ رُسُلُ اللَّهِ{{عم}} وَ خَاصَّهًُْ اللَّهِ مِنْ خَلْقِهِ جَعَلَ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُدُسِ فَبِهِ عَرَفُوا الْأَشْیَاءَ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْإِیمَانِ فَبِهِ خَافُوا اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ فَبِهِ قَدَرُوا عَلَی طَاعَهًِْ اللَّهِ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ فَبِهِ اشْتَهَوْا طَاعَهًَْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ کَرِهُوا مَعْصِیَتَهُ وَ جَعَلَ فِیهِمْ رُوحَ الْمَدْرَجِ الَّذِی بِهِ یَذْهَبُ النَّاسُ وَ یَجِیئُون.}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ المُقَرَّبُونَ}} پیشی‌گرفتگان همان [[رسولان]] [[خدا]] و مخصوصین درگاه او از میان مخلوق می‌باشند. که خدا در ایشان پنج [[روح]] قرار داده است: <br /> #ایشان را به [[روح القدس]] [[مؤیّد]] ساخت تا به‌وسیله آن همه‌ چیز را بدانند و بشناسند. <br /> #ایشان را با [[روح ایمان]] مؤیّد ساخت و با آن از [[خدای عزّوجلّ]] بترسند.<br /> #آنها را به روح قوّه مؤیّد ساخت و با آن بر [[اطاعت خدا]] [[توانایی]] یافتند.<br /> #آنها را به [[روح شهوت]] (میل و اشتها) مؤیّد ساخت و با آن اطاعت خدا را خواستند و از نافرمانیش [[کراهت]] یافتند.<br /> #در ایشان روح [[حرکت]] نهاد که همه [[مردم]] با آن رفت‌ و آمد کنند. &lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۲۵، ص۵۲؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۴۶۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[پیامبر اسلام]]{{صل}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث| قال النبی{{صل}}: فَأَنَا مِنَ السَّابِقِینَ وَ أَنَا خَیْرُ السَّابِقِین.}}<br /> <br /> «پیامبر اسلام{{صل}} می‌فرمایند: من از سابقان هستم و در میان آنها از همه بهتر هستم»&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۱۶، ص۱۲۰؛ صدوق، الأمالی ص۶۳۰؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۵۸۷؛ القمی، ج۲، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال سلمان: لَمَّا أَنْ مَرِضَ النَّبِیِّ{{صل}} الْمَرْضَهًَْ الَّتِی قَبَضَهُ اللَّهُ فِیهَا دَخَلْتُ فَجَلَسْتُ بَیْنَ یَدَیْهِ وَ دَخَلَتْ عَلَیْهِ فاطمهًْ الزَّهْرَاءُ{{س}} قَالَ أَ وَ لَا أَزِیدُکِ مَزِیدَ الْخَیْرِ کُلِّهِ قَالَتْ بَلَی قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی خَلَقَ الْخَلْقَ قِسْمَیْنِ فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهِما قِسْماً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ}} ثُمَّ جَعَلَ الِاثْنَیْنِ ثَلَاثاً فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهَا ثُلُثاً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}}}}.<br /> <br /> «[[سلمان]] گوید: وقتی که [[پیامبر]]{{صل}} [[بیمار]] شد؛ بیماریی که در آن [[خداوند]] او را [[قبض روح]] کرد، بر آن حضرت وارد شدم و روبرویش نشستم. [[فاطمه زهرا]]{{س}} نزد پیامبر{{صل}} آمد. [پیامبر{{صل}}] فرمود: «آیا بر [دانستنی‌های] تو نیفزایم، [دانستنی‌هایی] که همه [[خوبی‌ها]] در آن است»؟ [[فاطمه]]{{س}}عرض کرد: «بله». فرمود: «[[خدای تعالی]] [[خلق]] را دو قسمت آفرید و من و [[همسر]] تو را در بهترین قسمت قرار داد و آن سخن [[خدای عزّوجلّ]] است: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمیْمَنَة.}} سپس دو قسمت را سه قسمت قرار داد و من و همسر تو را در بهترین آن سه قرار داد و آن سخن خداوند است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم.}} &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۲، ص۴۹۶؛ فرات الکوفی، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}}: نَطَقَ اللَّهُ بِهَذَا یَوْمَ ذَرَأَ الْخَلْقَ فِی الْمِیثَاقِ وَ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ بِأَلْفَیْ عَامٍ فَقُلْتُ فَسِّرْ لِی ذَلِکَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ لَمَّا أَرَادَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ خَلَقَهُمْ مِنْ طِینٍ وَ رَفَعَ لَهُمْ نَاراً فَقَالَ ادْخُلُوهَا فَکَانَ أَوَّلَ مَنْ دَخَلَهَا محمد{{صل}} وَ [[أمیرالمؤمنین]]{{ع}} وَ الْحَسَنُ{{ع}} وَ الْحُسَیْنُ{{ع}} وَ تِسْعَهًٌْ مِنَ الْأَئِمَّهًِْ{{عم}} إِمَامٌ بَعْدَ إِمَامٍ ثُمَّ أَتْبَعَهُمْ بِشِیعَتِهِمْ فَهُمْ وَ اللَّهِ السَّابِقُونَ.}}<br /> <br /> «از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: [[داود]] بن‌ کثیر رقی گوید: مرا از {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}} خبر ده. امام صادق{{ع}} فرمود:] [[خدای تعالی]] این گفتار را در روزی که [[مخلوقات]] را به صورت ذرّ [[خلق]] کرد بیان فرمود، دو هزار سال پیش از آنکه [در این عالم] آنها را خلق فرماید. عرض کردم: «[[آیه]] را برایم [[تفسیر]] فرما». فرمود: «زمانی‌که [[خدای عزّوجلّ]] [[اراده]] فرمود مخلوقات را بیافریند آنان را از گل آفرید و برای آنها آتشی افروخت و دستور داد که داخل [[آتش]] شوید، پس اوّلین کسی‌ که داخل آن شد محمّد{{صل}} بود سپس [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، حسن{{ع}}، حسین{{ع}} و نه‌ نفر از [[امامان]]{{عم}} یکی پس از دیگری وارد شدند، سپس [[شیعیان]] ایشان از آنها پیروی‌کردند، پس به [[خدا]] [[سوگند]]! آنها پیشی‌گیرندگان هستند!» &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۶، ص۴۰۱؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۲۰؛ نعمانی، الغیبهًْ، ص۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۴۵۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}}، قَالَ: حَدَّثَنِی جَبْرَئِیلُ{{ع}} بِتَفْسِیرِهَا قَالَ: ذَاکَ عَلِیٌّ{{ع}} وَ شِیعَتُهُ إِلَی الْجَنَّهًِْ.}}<br /> <br /> «از [[ابن‌عبّاس]] نقل شده است که از [[رسول خدا]]{{صل}} درباره [[آیات]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}} پرسیدم. حضرت{{صل}} فرمود: «[[جبرئیل]] به من گفت: آنها علی{{ع}} و [[شیعیان]] او هستند. آنها کسانی هستند که برای رفتن به [[بهشت]] [[سبقت]] می‌گیرند».&lt;ref&gt;شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵؛ بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵؛ الأمالی للطوسی، ص۷۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الحسن‌ بْنِ‌ علی عنْ أَبِیهِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} قَالَ: إِنِّی أَسْبَقُ السَّابِقِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ وَ أَقْرَبُ الْمُقَرَّبِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ{{صل}}.<br /> <br /> [[امام علی]]{{ع}}- حسن‌ بن علی{{ع}} از پدر بزرگوارش درباره [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}} نقل می‌کند که فرمود: «من جلوتر از تمام سبقت‌گیرندگان به‌ سوی [[خدا]] و پیامبرم و من مقرّب‌ترین مقرّبان خدا و [[پیامبر]]{{صل}} هستم». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۸؛ کتاب سلیم بن قیس، ص۹۳۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} انه قال: أَنْشُدُکُمْ بِاللَّهِ الَّذِی یَعْلَمُ سَرَائِرَکُمْ وَ یَعْلَمُ صِدْقَکُمْ إِنْ صَدَقْتُمْ وَ یَعْلَمُ کَذِبَکُمْ إِنْ کَذَبْتُم قَالَ فَهَلْ أَحَدٌ ذَکَرَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِمَا ذَکَرَنِی إِذْ قَالَ {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} غَیْرِی قَالَ فَهَلْ سَبَقَنِی مِنْکُمْ أَحَدٌ إِلَی اللَّهِ وَ رَسُولِهِ قَالُوا لا.}}<br /> <br /> «از امیرالمؤمنین{{ع}} نقل شده که فرمود: شما را به خدا [[سوگند]]! یا اینکه فرمود شما را به خدایی که [[راز]] نهانی شما را می‌داند و راست و [[دروغ]] شما را می‌داند سوگند می‌دهم {متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} آیا در میان [[جمعیت]] شما کسی هست که پیش از من [[ایمان به خدا]] و رسولش آورده باشد و پیش از من به هر دو [[قبله]] [[نماز]] خوانده باشد»؟ عرض کردند: «نه»!&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۱، ص۳۷۷/ إرشادالقلوب، ج۲، ص۲۶۰/ الأمالی للطوسی، ص۵۴۹.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''[[حدیث]] چهارم'''<br /> <br /> {{متن قرآن|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} قال: أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ أَنَا الصِّدِّیقُ الْأَکْبَرُ لَا یَقُولُهَا بَعْدِی إِلَّا کَذَّابٌ مُفْتَرٍ صَلَّیْتُ قَبْلَ النَّاسِ سَبْعَ سِنِینَ.}}<br /> <br /> «[[امام علی]] می‌فرمایند: من [[بنده خدا]] و [[برادر]] [[رسول]] خدایم و من [[صدّیق]] اکبرم، هرکه بعد از من چنین ادّعایی کند، [[کذّاب]] است من هفت سال قبل از سایر [[مردم]] نماز خواندم». &lt;ref&gt;العمدهًْ، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث پنجم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ علی{{ع}} قَالَ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}}، نَزَلَتْ فِیَّ.}}<br /> <br /> «امام علی{{ع}} می‌فرمایند: [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} در [[شأن]] من نازل شده است». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵/؛ عیون أخبارالرضا {{ع}}، ج۲، ص۶۵؛ روضهًْ الواعظین، ج۱، ص۸۵؛ شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵ و ج۲، ص۲۹۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امامان معصوم]] ===<br /> <br /> [[حدیث]] [[اول]]<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ الصَّادِقِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، قَالَ: نَحْنُ السَّابِقُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ.}}<br /> <br /> [[امام صادق]]{{ع}}: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}}، ماییم السَّابِقُونَ [[و]] ما هستیم آخَرُون». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۴؛ المناقب، ج۴، ص۲۸۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[مؤمنان]] [[و]] [[شیعیان راستین]] ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن قرآن|الصّادق{{ع}}: إِنَّ لِلْإِیمَانِ دَرَجَاتٍ وَ مَنَازِلَ یَتَفَاضَلُ الْمُؤْمِنُونَ فِیهَا عِنْدَ اللَّهِ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ صِفْهُ لِی رَحِمَکَ اللَّهُ حَتَّی أَفْهَمَهُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ سَبَّقَ بَیْنَ الْمُؤْمِنِینَ کَمَا یُسَبَّقُ بَیْنَ الْخَیْلِ یَوْمَ الرِّهَانِ ثُمَّ فَضَّلَهُمْ عَلَی دَرَجَاتِهِمْ فِی السَّبْقِ إِلَیْهِ فَجَعَلَ کُلَّ امْرِئٍ مِنْهُمْ عَلَی دَرَجَهًِْ سَبْقِهِ لَا یَنْقُصُهُ فِیهَا مِنْ حَقِّهِ وَ لَا یَتَقَدَّمُ مَسْبُوقٌ سَابِقاً وَ لَا مَفْضُولٌ فَاضِلًا تَفَاضَلَ بِذَلِکَ أَوَائِلُ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ وَ أَوَاخِرُهَا وَ لَوْ لَمْ یَکُنْ لِلسَّابِقِ إِلَی الْإِیمَانِ فَضْلٌ عَلَی الْمَسْبُوقِ إِذاً لَلَحِقَ آخِرُ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ أَوَّلَهَا نَعَمْ وَ لَتَقَدَّمُوهُمْ إِذَا لَمْ یَکُنْ لِمَنْ سَبَقَ إِلَی الْإِیمَانِ الْفَضْلُ عَلَی مَنْ أَبْطَأَ عَنْهُ وَ لَکِنْ بِدَرَجَاتِ الْإِیمَانِ قَدَّمَ اللَّهُ السَّابِقِینَ وَ بِالْإِبْطَاءِ عَنِ الْإِیمَانِ أَخَّرَ اللَّهُ الْمُقَصِّرِینَ لِأَنَّا نَجِدُ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ مِنَ الْآخِرِینَ مَنْ هُوَ أَکْثَرُ عَمَلًا مِنَ الْأَوَّلِینَ وَ أَکْثَرُهُمْ صَلَاهًًْ وَ صَوْماً وَ حَجّاً وَ زَکَاهًًْ وَ جِهَاداً وَ إِنْفَاقاً وَ لَوْ لَمْ یَکُنْ سَوَابِقُ یَفْضُلُ بِهَا الْمُؤْمِنُونَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً عِنْدَ اللَّهِ لَکَانَ الْآخِرُونَ بِکَثْرَهًِْ الْعَمَلِ مُقَدَّمِینَ عَلَی الْأَوَّلِینَ وَ لَکِنْ أَبَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ أَنْ یُدْرِکَ آخِرُ دَرَجَاتِ الْإِیمَانِ أَوَّلَهَا وَ یُقَدَّمَ فِیهَا مَنْ أَخَّرَ اللَّهُ أَوْ یُؤَخَّرَ فِیهَا مَنْ قَدَّمَ اللَّهُ قُلْتُ أَخْبِرْنِی عَمَّا نَدَبَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ الْمُؤْمِنِینَ إِلَیْهِ مِنَ الِاسْتِبَاقِ إِلَی الْإِیمَانِ فَقَالَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ سابِقُوا إِلی مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُها کَعَرْضِ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِینَ آمَنُوا بِاللهِ وَ رُسُلِهِ وَ قَالَ {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُون.}}}}<br /> <br /> «[[ابوعمرو]] [[زبیری]] نقل کرده که از [[امام صادق]]{{ع}} پرسیدم: «آیا [[ایمان]] درجات و مراتبی دارد که [[مؤمنان]] نزد [[خدا]] نسبت به آنها بر یکدیگر [[برتری]] می‌یابند»؟ ایشان فرمود: «بله». گفتم: «[[خدا]] شما را مورد [[رحمت]] خویش قرار دهد آن را برایم توضیح بده تا بدانم». فرمود: «خدا میان [[مؤمنان]] مسابقه قرار داد چنانکه میان اسبان در [[روز]] [[اسب]] دوانی مسابقه می‌گذارند. آنها را بر حسب درجات [[سبقت]] بخشید و هریک از مؤمنان را بر طبق درجه سبقتش در جایگاهی قرار داد و [[حقّ]] او را از آن درجه نکاست. نه هیچ فرد عقب افتاده‌ای از جلو افتاده و نه هیچ کم فضیلتی بر صاحب [[فضیلت]] [نزد خدا] پیشی نمی‌گیرد. از این جهت پیشینیان این [[امت]] بر پسینیان برتری یافتند. و اگر پیش رو در [[ایمان]] بر عقب افتاده فضیلتی نداشت آخر این [[امّت]] [از نظر [[مقام]] و فضیلت] به اوّل آن می‌رسید. اگر پیش رو در ایمان را بر عقب افتاده آن، فضیلت و برتری نبود عقب افتاده‌ها به پیش روان می‌رسیدند حتّی از آنها سبقت می‌گرفتند. لیکن خدا به سبب [[درجات ایمان]]، پیشروان را مقدّم داشته و کوتاهی‌کنندگان را به خاطر [[تأخیر]] داشتن و عقب افتادن در ایمان، مؤخر داشته است؛ زیرا بعضی از مؤمنانِ متأخر را می‌بینیم که اعمالشان چون [[نماز]] و [[روزه]] و [[حجّ]] و [[زکات]] و [[جهاد]] و [[انفاق]] از پیشینیان بیشتر است. و اگر سوابق فضیلتی که مؤمنان به سبب آن بر یکدیگر برتری پیدا می‌کنند نبود می‌بایست متأخّرین به‌واسطه عمل بسیار خود بر پیشینیان مقدّم باشند. ولی [[خدای عزّوجلّ]] هرگز نخواسته شخصی که در پایین‌ترین درجات ایمان قرار دارد به درجه جلوتر برسد و آن کس را که [[خداوند]] مؤخّر داشته مقدّم شود و یا آن کس که خدا او را مقدّم داشته مؤخّر گردد». عرض کردم: «آنچه که خداوند مؤمنان را به خاطر سبقت در ایمانشان به آن [[دعوت]] کرده به من خبر بده». پس فرمود: «سخن [[خداوند عزوجل]]: پیشی‌گیرید به‌سوی [[آمرزش]] پروردگارتان و [[بهشتی]] که پهنای آن [[آسمان]] و [[زمین]] است و برای کسانی که به [[خدا]] و [[پیغمبران]] وی [[ایمان]] آورده‌اند آماده شده و فرموده: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقَرَّبُون.}}&lt;ref&gt; الکافی، ج۲، ص۴۰؛ بحارالأنوار، ج۲۲، ص۳۰۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''[[حدیث]] دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|أمیرالمؤمنین{{ع}}: وَ أَمَّا الْإِیمَانُ وَ الْکُفْرُ وَ الشِّرْکُ وَ زِیَادَتُهُ وَ نُقْصَانُهُ فَالْإِیمَانُ بِاللَّهِ تَعَالَی هُوَ أَعْلَی الْأَعْمَالِ دَرَجَهًًْ وَ أَشْرَفُهَا مَنْزِلَهًًْ وَ أَسْنَاهَا حَظّاً فَقِیلَ لَهُ الْإِیمَانُ قَوْلٌ وَ عَمَلٌ أَمْ قَوْلٌ بِلَا عَمَلٍ فَقَالَ الْإِیمَانُ تَصْدِیقٌ بِالْجَنَانِ وَ إِقْرَارٌ بِاللِّسَانِ وَ عَمَلٌ بِالْأَرْکَانِ وَ هُوَ عَمَلٌ کُلُّهُ وَ مِنْهُ التَّامُّ وَ مِنْهُ الْکَامِلُ تَمَامُهُ وَ مِنْهُ النَّاقِصُ الْبَیِّنُ نُقْصَانُهُ وَ مِنْهُ الزَّائِدُ الْبَیِّنُ زِیَادَتُهُ فَلَوْ کَانَ الْإِیمَانُ کُلُّهُ وَاحِداً لَا زِیَادَهًَْ فِیهِ وَ لَا نُقْصَانَ لَمْ یَکُنْ لِأَحَدٍ فَضْلٌ عَلَی أَحَدٍ وَ لَتَسَاوَی النَّاسُ فَبِتَمَامِ الْإِیمَانِ وَ کَمَالِهِ دَخَلَ الْمُؤْمِنُونَ الْجَنَّهًَْ وَ نَالُوا الدَّرَجَاتِ فِیهَا وَ بِذَهَابِهِ وَ نُقْصَانِهِ دَخَلَ الْآخَرُونَ النَّارَ وَ کَذَلِکَ السَّبْقُ إِلَی الْإِیمَانِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُون.}}}}<br /> <br /> «[[امام علی]]{{ع}} می‌فرمایند:[[ ایمان]] و [[کفر]] و [[شرک]] و کم و زیادی آنها از این قرار است، [[ایمان به خداوند]] بالاترین [[اعمال]] می‌باشد و در مرتبه عالی قرار دارد و گرامی‌تر از آن مقامی نیست و بهره‌اش از همه افزون‌تر است. گفته شد: «یا [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}! ایمان، گفتار و [[کردار]] است و یا تنها گفتار می‌باشد». فرمود: «[[ایمان]] [[گواهی]] به [[قلب]] و [[اعتراف]] در زبان و عمل به اعضاء و جوارح می‌باشد، ایمان همه‌اش عمل است، ایمان گاهی کامل و گاهی نیمه کامل و زمانی ناقص و گاهی هم زائد است، به‌طوری‌که این نقصان و زیادت به وضوح دیده می‌شود. اگر همه در ایمان با هم مساوی بودند کسی را بر کسی [[فضیلت]] و [[برتری]] نبود، با [[ایمان کامل]] [[مؤمنان]] وارد [[بهشت]] می‌گردند و به درجات آن نائل می‌شوند. اگر کسانی ایمان آنها ناقص باشد و یا ایمان خود را از دست بدهند وارد [[دوزخ]] می‌شوند، کسانی که در ایمان سابقه دارند بر دیگران برتری پیدا می‌کنند، [[خداوند]] در قرآنش فرموده: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ المُقَرَّبُون.}}» &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۶۶، ص۷۸ و ج۹۰، ص۵۳.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۴۵۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[زراره]]، [[ابوبصیر]]، محمد بن‌ مسلم و [[برید]] ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِی عُبَیْدَهًَْ الْحَذَّاءِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} یَقُولُ: زُرَارَهًُْ وَ أَبُوبَصِیرٍ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ بُرَیْدٌ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[ابوعبیده]] حذّاء گوید: از [[امام صادق]]{{ع}} شنیدم که می‌فرمود: [[زراره]] و [[ابوبصیر]] و محمّد بن‌ مسلم و برید از کسانی هستند که [[خداوند متعال]] درباره آنها فرموده است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;حر عاملی، وسایل الشیعهًْ، ج۲۷، ص۱۴۴؛ رجال الکشی، ص۱۳۶؛ روضهًْ الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}} انه قال: أَحَبُّ النَّاسِ إِلَیَّ أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَرْبَعَهًٌْ: بُرَیْدُ‌ بْنُ‌ مُعَاوِیَهًَْ بِالْبَاءِ الْمُفْرَدَهًِْ الْمَضْمُومَهًِْ وَ الرَّاءِ الْمُهْمَلَهًِْ الْمَفْتُوحَهًِْ الْبَجَلِیُّ وَ زُرَارَهًُْ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ أَبُوبَصِیرٍ. قَالَ{{ع}} فِی الْأَرْبَعَهًِْ الْمَذْکُورِینَ: إِنَّهُمْ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی:{{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «از امام صادق{{ع}} نقل شده که فرمود: محبوب‌ ترین [[مردم]] نزد من چه زنده باشند چه مرده، چهار نفر هستند: [[برید بن معاویه]]، برید بجلّی، زراره، محمّد بن‌ مسلم و ابوبصیر... [[امام]]{{ع}} در مورد چهار نفر مذکور فرمود: «آنها از کسانی هستند که [[خدای تعالی]] [درباره‎ آنها] فرمود: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;رجال ابن داود، ص۱۵۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال الصّادق{{ع}}: إِنِّی لَأُحَدِّثُ الرَّجُلَ بِالْحَدِیثِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْجِدَالِ وَ الْمِرَاءِ فِی دِینِ اللَّهِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْقِیَاسِ، فَیَخْرُجُ مِنْ عِنْدِی فَیَتَأَوَّلُ حَدِیثِی عَلَی غَیْرِ تَأْوِیلِهِ، إِنِّی أَمَرْتُ قَوْماً أَنْ یَتَکَلَّمُوا وَ نَهَیْتُ قَوْماً فَکُلٌّ تَأَوَّلَ لِنَفْسِهِ یُرِیدُ الْمَعْصِیَهًَْ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ، فَلَوْ سَمِعُوا وَ أَطَاعُوا لَأَوْدَعْتُهُمْ مَا أَوْدَعَ أَبِی أَصْحَابَهُ، إِنَّ أَصْحَابَ أَبِی کَانُوا زَیْناً أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَعْنِی زُرَارَهًَْ وَ مُحَمَدِ بْنَ مُسْلِمٍ وَ مِنْهُمْ لَیْثٌ الْمُرَادِیُّ وَ بُرَیْدٌ الْعِجْلِیُّ، هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ وَ هَؤُلَاءِ {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: من به مردی [[حدیث]] می‌گویم و او را از [[جدال]] و [[ستیز]] در [[دین خدا]] و [[قیاس]] [[نهی]] می‌کنم؛ سپس از نزد من بیرون می‌رود و سخن مرا بر خلاف حقیقتش [[تفسیر]] می‌کند، من به گروهی دستور داده‌ام که سخن بگویند و گروهی را نهی کرده‌ام ولی هر کدام به دلخواه خود [سخن مرا] توجیه می‌کنند تا [[خدا]] و پیامبرش را [[معصیت]] کنند و اگر می‌شنیدند و [[اطاعت]] می‌کردند، چیزی به آنها می‌گفتم که پدرم به اصحابش گفت،[[ اصحاب]] پدرم در حال [[حیات]] و [[ممات]] مایه‌ [[زینت]] بودند؛ مقصودم [[زراره]] و محمّد بن‌ مسلم است و از جمله‌ آنها است؛ [[لیث مرادی]] و [[برید عجلی]]، اینها قیام‌ کنندگان به عدالتند، اینها قیام‌کنندگان به عدالتند و اینها هستند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;روضه الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == دلالت آیه ==<br /> === افضلیت امیرالمومنین{{ع}} ===<br /> [[علامه حلی]] در کتاب [[منهاج الکرامه]] می‌نویسد: «آیه {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}، [[نص]] در [[افضلیت]] امیرالمؤمنین{{ع}} است چرا که بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ به همین روی او [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را [[سبقت]] گیرنده از این [[امت]] در پذیرش اسلام، معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر [[اهل سنت]] آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. به عنوان نمونه:[[ابو نعیم]] [[حافظ]] در ذیل این آیه از [[ابن عباس]] [[روایت]] می‌کند که گفت: سبقت گیرنده [به اسلام]، [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} است. [[ابن مغازلی]] [[شافعی]] نیز از [[مجاهد]] از ابن عباس روایت می‌کند که در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} گفت: [[یوشع بن نون]] در [[[ایمان]] به] [[موسی]] پیشی گرفت و موسی بر [[[دعوت]]] [[فرعون]] [به [[یگانه پرستی]]] پیشی گرفت و صاحب [[یاسین]] در [ایمان به] [[عیسی]] پیشی گرفت و علی{{ع}} در [ایمان به][[ محمد]]{{صل}} پیشی گرفت . این [[فضیلت]] برای احدی از [[صحابه]] جز [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}[[ ثابت]] نشده است، از این رو ایشان [[افضل]] و در نتیجه [[امام]] است»&lt;ref&gt;منهاج الکرامه، ص ۱۲۸ - ۱۲۹.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۵ ـ ۹۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === امامت امیرالمومنین{{ع}} ===<br /> پس از [[اثبات افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} از این [[آیه]]،[[ امامت]] آن حضرت از طریق [[حکم عقلی]] [[لزوم]] تقدیم [[افضل]] بر [[مفضول]][[ ثابت]] خواهد شد.&lt;ref&gt;سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۵ ـ ۹۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> {{امام علی}}<br /> {{فضائل اهل بیت}}<br /> <br /> [[رده:آیات امامت]]<br /> [[رده:آیات نامدار]]<br /> [[رده:فضائل امام علی]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=1377175 2026-06-17T09:59:48Z

<p>فرقانی: /* احادیث مرتبط با آیه */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[خرداد]]|روز=[[27]]|سال=[[۱۴۰۵]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = آیه السابقون السابقون<br /> | عنوان مدخل = آیه السابقون السابقون<br /> | مداخل مرتبط = [[آیه السابقون السابقون در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه السابقون السابقون از دیدگاه اهل سنت]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> [[آیه السابقون]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}&lt;ref&gt;سوره واقعه آیه ۱۰ و ۱۱&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که بر [[افضلیت]] و [[امامت امام علی]]{{ع}} دلالت دارد. بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، هم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ از این رو آن حضرت [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که امیرالمؤمنین{{ع}} را سبقت گیرنده این امت معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر اهل سنت آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. با این وجود برخی از اهل سنت مناقشتی را در [[احادیث]] [[شأن نزول]] این [[آیه]] کرده و شبهاتی را مطرح نموده‌اند.<br /> <br /> == [[شأن نزول]] ==<br /> در [[شأن نزول]] این [[آیه]] دو دیدگاه کلی در میان [[فریقین]] وجود دارد که برگرفته از [[روایات]] ناظر به [[تفسیر آیه]] است.<br /> <br /> #'''دیدگاه مشهور: [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} [[پیشگام]] در [[اسلام]]''': بر اساس برخی [[روایات صحیح]] السند، مراد از [[سبقت]] گیرندگان در اسلام در این آیه، علی بن ابیطالب{{ع}} است. این دیدگاه با انبوهی از روایاتی که آن حضرت را [[اولین مسلمان]] و [[ایمان]] آورنده به [[پیامبراسلام]] معرفی کرده‌اند، [[تأیید]] می‌گردد.&lt;ref&gt;حسکانی، حاکم، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۳، ح۹۲۴؛ سیوطی، الدّرّالمنثور، ج۶، ص۱۵۴.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''علی بن ابیطالب{{ع}} و [[شیعیان]] آن حضرت، پیشگام در رفتن به [[بهشت]]''': از ابن عباس نقل شده که از رسول خدا{{صل}} تفسیر این آیه را پرسیدم، فرمود: «از [[جبرئیل]] تفسیر این آیه را پرسیدم، گفت: این آیه اشاره به على{{ع}} و شیعیان او دارد که پیشگام در رفتن به بهشت هستند» {{متن حدیث|حَدَّثَنى جَبرَئیلُ بِتَفْسیرِها، قالَ ذاکَ عَلِىّ وَ شِیعَتُهُ اِلَى الْجَنَّةِ}}، &lt;ref&gt;همان، ج۲، ص۲۱۵ و ۲۱۶، ح۹۲۷.&lt;/ref&gt;. از دیگر کسانى که این روایت را نقل کرده‌اند ابن مغازلى (طبق نقل [[ابن بطریق]]) در کتاب العمده و [[سبط]] بن جوزى در تذکرة [[و]] [[ابن کثیر]] در [[تفسیر]] خود و [[ابن حجر]] در صواعق، و شوکانى در [[فتح القدیر]] و شیخ سلیمان قندوزى در [[ینابیع الموده]] است.&lt;ref&gt;احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۴ تا ۱۲۰&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> البته این دو تفسیر منافاتى با هم ندارند؛ چرا که مولاى متّقیان هم پیشگام در ایمان به پیامبر{{صل}} بود، و هم پیشگام در رفتن به بهشت و در واقع این دو ارتباط و پیوند ناگسستنى با یکدیگر دارد.&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، ج۹، ذیل آیه مورد بحث&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == احادیث مرتبط با آیه ==<br /> در منابع روایی شیعه [[احادیث]] بسیاری از طرق مختلف در [[تفسیر آیه]] مذکور نقل شده است. با این حال مصداق &quot;السابقون&quot;، در این [[روایات]] مختلف است. در برخی از آنها [[انبیای الهی]] به عنوان مصداق &quot;السابقون&quot; دانسته شده، برخی از روایات، [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، دسته‌ای دیگر، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، برخی دیگر [[مؤمنان راستین]] یا آنها که بر انجام [[اعمال صالح]] و [[تکالیف شرعی]] خود [[مراقبت]] می‌کنند، دسته‌ای نیز برخی از [[صحابه]] و [[یاران خاص]] [[امام صادق]]{{ع}} را به عنوان مصداق مصداق &quot;[[سابقون]]&quot; معرفی کرده‌اند. در ادامه از هر بخش، به چند [[روایت]] به عنوان نمونه اشاره می‌گردد.<br /> <br /> [[حدیث]] مربوط به [[نزول]] [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}} در [[شأن]] امیرالمؤمنین{{ع}}، در زمان‌های مختلف و از سوی جمع بسیاری از بزرگان [[تفسیر]] و حدیث [[سنی]] همچون: [[ابن ابی‌حاتم]]؛ [[ابوالقاسم طبرانی]]؛ [[ابوعبدالله حاکم نیشابوری]]؛[[ابونعیم اصفهانی]]؛ [[حاکم حسکانی]]؛ [[فخر رازی]]؛ [[سبط ابن جوزی حنفی]]؛ [[ابن کثیر دمشقی]]؛ [[جلال الدین سیوطی]]؛ [[شهاب الدین آلوسی]] و ... [[روایت]] شده است.&lt;ref&gt;سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۷ ـ ۹۸&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === انبیای الهی ===<br /> '''حدیث اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال النبی{{صل}}: خَلَقَ اللَّهُ النَّاسَ عَلَی ثَلَاثِ طَبَقَاتٍ وَ أَنْزَلَهُمْ ثَلَاثَ مَنَازِلَ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فِی الْکِتَابِ: {{متن قرآن|أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} فَأَمَّا مَا ذَکَرَهُ مِنْ أَمْرِ السَّابِقِینَ فَإِنَّهُمْ أَنْبِیَاءُ{{عم}} مُرْسَلُونَ وَ غَیْرُ مُرْسَلِینَ جَعَلَ اللَّهُ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ رُوحَ الْقُدُسِ وَ رُوحَ الْإِیمَانِ وَ رُوحَ الْقُوَّهًِْ وَ رُوحَ الشَّهْوَهًِْ وَ رُوحَ الْبَدَنِ فَبِرُوحِ الْقُدُسِ بُعِثُوا أَنْبِیَاءَ{{ع}} مُرْسَلِینَ وَ غَیْرَ مُرْسَلِینَ وَ بِهَا عَلِمُوا الْأَشْیَاءَ وَ بِرُوحِ الْإِیمَانِ عَبَدُوا اللَّهَ وَ لَمْ یُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ جَاهَدُوا عَدُوَّهُمْ وَ عَالَجُوا مَعَاشَهُمْ وَ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ أَصَابُوا لَذِیذَ الطَّعَامِ وَ نَکَحُوا الْحَلَالَ مِنْ شَبَابِ النِّسَاءِ وَ بِرُوحِ الْبَدَنِ دَبُّوا وَ دَرَجُوا فَهَؤُلَاءِ مَغْفُورٌ لَهُمْ مَصْفُوحٌ عَنْ ذُنُوبِهِم.}}<br /> <br /> «[[پیامبر]]{{صل}} می‌فرمایند: [[خدای عزّوجلّ]] [[مردم]] را سه طبقه آفرید و در سه درجه جایگزینشان فرمود و این همان قول خدای عزّوجلّ است: {{متن قرآن|أَصْحابُ المَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ المَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} امّا آنچه درباره سابقون فرموده، آنها پیغمبرانی هستند [[مرسل]] و غیرمرسل که [[خدا]] در آنها پنج [[روح]] قرار داده: [[روح القدس]]،[[ روح]] الایمان، روح القوّهًْ، روح الشّهوهًْ و روح البدن. که به‌وسیله روح القدس[[ بعثت]] آنها به [[پیغمبری]] [[مرسل]] و غیرمرسل انجام شد و نیز به‌وسیله آن همه‌چیز را دانستند و با [[روح ایمان]] [[خدا]] را [[عبادت]] کردند و چیزی را [[شریک]] او نساختند و با [[روح]] [[قوّت]] با [[دشمن]] خود جنگیدند و به امر معاش خود پرداختند و با [[روح شهوت]] از طعام لذیذ و نزدیکی [[حلال]] با [[زنان]] [[جوان]] برخوردار گشتند و با روح بدن جنبیدند و راه رفتند، این دسته آمرزیده‌اند و از گناهانشان (ترک اولای آنها) [[چشم پوشی]] شده است».&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۶۶، ص۱۷۹و ج۲۵، ص۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}} قال: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، فَالسَّابِقُونَ: هُمْ رُسُلُ اللَّهِ{{عم}} وَ خَاصَّهًُْ اللَّهِ مِنْ خَلْقِهِ جَعَلَ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُدُسِ فَبِهِ عَرَفُوا الْأَشْیَاءَ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْإِیمَانِ فَبِهِ خَافُوا اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ فَبِهِ قَدَرُوا عَلَی طَاعَهًِْ اللَّهِ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ فَبِهِ اشْتَهَوْا طَاعَهًَْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ کَرِهُوا مَعْصِیَتَهُ وَ جَعَلَ فِیهِمْ رُوحَ الْمَدْرَجِ الَّذِی بِهِ یَذْهَبُ النَّاسُ وَ یَجِیئُون.}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ المُقَرَّبُونَ}} پیشی‌گرفتگان همان [[رسولان]] [[خدا]] و مخصوصین درگاه او از میان مخلوق می‌باشند. که خدا در ایشان پنج [[روح]] قرار داده است: <br /> #ایشان را به [[روح القدس]] [[مؤیّد]] ساخت تا به‌وسیله آن همه‌ چیز را بدانند و بشناسند. <br /> #ایشان را با [[روح ایمان]] مؤیّد ساخت و با آن از [[خدای عزّوجلّ]] بترسند.<br /> #آنها را به روح قوّه مؤیّد ساخت و با آن بر [[اطاعت خدا]] [[توانایی]] یافتند.<br /> #آنها را به [[روح شهوت]] (میل و اشتها) مؤیّد ساخت و با آن اطاعت خدا را خواستند و از نافرمانیش [[کراهت]] یافتند.<br /> #در ایشان روح [[حرکت]] نهاد که همه [[مردم]] با آن رفت‌ و آمد کنند. &lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۲۵، ص۵۲؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۴۶۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[پیامبر اسلام]]{{صل}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث| قال النبی{{صل}}: فَأَنَا مِنَ السَّابِقِینَ وَ أَنَا خَیْرُ السَّابِقِین.}}<br /> <br /> «پیامبر اسلام{{صل}} می‌فرمایند: من از سابقان هستم و در میان آنها از همه بهتر هستم»&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۱۶، ص۱۲۰؛ صدوق، الأمالی ص۶۳۰؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۵۸۷؛ القمی، ج۲، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال سلمان: لَمَّا أَنْ مَرِضَ النَّبِیِّ{{صل}} الْمَرْضَهًَْ الَّتِی قَبَضَهُ اللَّهُ فِیهَا دَخَلْتُ فَجَلَسْتُ بَیْنَ یَدَیْهِ وَ دَخَلَتْ عَلَیْهِ فاطمهًْ الزَّهْرَاءُ{{س}} قَالَ أَ وَ لَا أَزِیدُکِ مَزِیدَ الْخَیْرِ کُلِّهِ قَالَتْ بَلَی قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی خَلَقَ الْخَلْقَ قِسْمَیْنِ فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهِما قِسْماً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ}} ثُمَّ جَعَلَ الِاثْنَیْنِ ثَلَاثاً فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهَا ثُلُثاً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}}}}.<br /> <br /> «[[سلمان]] گوید: وقتی که [[پیامبر]]{{صل}} [[بیمار]] شد؛ بیماریی که در آن [[خداوند]] او را [[قبض روح]] کرد، بر آن حضرت وارد شدم و روبرویش نشستم. [[فاطمه زهرا]]{{س}} نزد پیامبر{{صل}} آمد. [پیامبر{{صل}}] فرمود: «آیا بر [دانستنی‌های] تو نیفزایم، [دانستنی‌هایی] که همه [[خوبی‌ها]] در آن است»؟ [[فاطمه]]{{س}}عرض کرد: «بله». فرمود: «[[خدای تعالی]] [[خلق]] را دو قسمت آفرید و من و [[همسر]] تو را در بهترین قسمت قرار داد و آن سخن [[خدای عزّوجلّ]] است: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمیْمَنَة.}} سپس دو قسمت را سه قسمت قرار داد و من و همسر تو را در بهترین آن سه قرار داد و آن سخن خداوند است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم.}} &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۲، ص۴۹۶؛ فرات الکوفی، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}}: نَطَقَ اللَّهُ بِهَذَا یَوْمَ ذَرَأَ الْخَلْقَ فِی الْمِیثَاقِ وَ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ بِأَلْفَیْ عَامٍ فَقُلْتُ فَسِّرْ لِی ذَلِکَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ لَمَّا أَرَادَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ خَلَقَهُمْ مِنْ طِینٍ وَ رَفَعَ لَهُمْ نَاراً فَقَالَ ادْخُلُوهَا فَکَانَ أَوَّلَ مَنْ دَخَلَهَا محمد{{صل}} وَ [[أمیرالمؤمنین]]{{ع}} وَ الْحَسَنُ{{ع}} وَ الْحُسَیْنُ{{ع}} وَ تِسْعَهًٌْ مِنَ الْأَئِمَّهًِْ{{عم}} إِمَامٌ بَعْدَ إِمَامٍ ثُمَّ أَتْبَعَهُمْ بِشِیعَتِهِمْ فَهُمْ وَ اللَّهِ السَّابِقُونَ.}}<br /> <br /> «از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: [[داود]] بن‌ کثیر رقی گوید: مرا از {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}} خبر ده. امام صادق{{ع}} فرمود:] [[خدای تعالی]] این گفتار را در روزی که [[مخلوقات]] را به صورت ذرّ [[خلق]] کرد بیان فرمود، دو هزار سال پیش از آنکه [در این عالم] آنها را خلق فرماید. عرض کردم: «[[آیه]] را برایم [[تفسیر]] فرما». فرمود: «زمانی‌که [[خدای عزّوجلّ]] [[اراده]] فرمود مخلوقات را بیافریند آنان را از گل آفرید و برای آنها آتشی افروخت و دستور داد که داخل [[آتش]] شوید، پس اوّلین کسی‌ که داخل آن شد محمّد{{صل}} بود سپس [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، حسن{{ع}}، حسین{{ع}} و نه‌ نفر از [[امامان]]{{عم}} یکی پس از دیگری وارد شدند، سپس [[شیعیان]] ایشان از آنها پیروی‌کردند، پس به [[خدا]] [[سوگند]]! آنها پیشی‌گیرندگان هستند!» &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۶، ص۴۰۱؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۲۰؛ نعمانی، الغیبهًْ، ص۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۴۵۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}}، قَالَ: حَدَّثَنِی جَبْرَئِیلُ{{ع}} بِتَفْسِیرِهَا قَالَ: ذَاکَ عَلِیٌّ{{ع}} وَ شِیعَتُهُ إِلَی الْجَنَّهًِْ.}}<br /> <br /> «از [[ابن‌عبّاس]] نقل شده است که از [[رسول خدا]]{{صل}} درباره [[آیات]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}} پرسیدم. حضرت{{صل}} فرمود: «[[جبرئیل]] به من گفت: آنها علی{{ع}} و [[شیعیان]] او هستند. آنها کسانی هستند که برای رفتن به [[بهشت]] [[سبقت]] می‌گیرند».&lt;ref&gt;شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵؛ بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵؛ الأمالی للطوسی، ص۷۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الحسن‌ بْنِ‌ علی عنْ أَبِیهِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} قَالَ: إِنِّی أَسْبَقُ السَّابِقِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ وَ أَقْرَبُ الْمُقَرَّبِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ{{صل}}.<br /> <br /> [[امام علی]]{{ع}}- حسن‌ بن علی{{ع}} از پدر بزرگوارش درباره [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}} نقل می‌کند که فرمود: «من جلوتر از تمام سبقت‌گیرندگان به‌ سوی [[خدا]] و پیامبرم و من مقرّب‌ترین مقرّبان خدا و [[پیامبر]]{{صل}} هستم». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۸؛ کتاب سلیم بن قیس، ص۹۳۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} انه قال: أَنْشُدُکُمْ بِاللَّهِ الَّذِی یَعْلَمُ سَرَائِرَکُمْ وَ یَعْلَمُ صِدْقَکُمْ إِنْ صَدَقْتُمْ وَ یَعْلَمُ کَذِبَکُمْ إِنْ کَذَبْتُم قَالَ فَهَلْ أَحَدٌ ذَکَرَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِمَا ذَکَرَنِی إِذْ قَالَ {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} غَیْرِی قَالَ فَهَلْ سَبَقَنِی مِنْکُمْ أَحَدٌ إِلَی اللَّهِ وَ رَسُولِهِ قَالُوا لا.}}<br /> <br /> «از امیرالمؤمنین{{ع}} نقل شده که فرمود: شما را به خدا [[سوگند]]! یا اینکه فرمود شما را به خدایی که [[راز]] نهانی شما را می‌داند و راست و [[دروغ]] شما را می‌داند سوگند می‌دهم {متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} آیا در میان [[جمعیت]] شما کسی هست که پیش از من [[ایمان به خدا]] و رسولش آورده باشد و پیش از من به هر دو [[قبله]] [[نماز]] خوانده باشد»؟ عرض کردند: «نه»!&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۱، ص۳۷۷/ إرشادالقلوب، ج۲، ص۲۶۰/ الأمالی للطوسی، ص۵۴۹.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''[[حدیث]] چهارم'''<br /> <br /> {{متن قرآن|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} قال: أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ أَنَا الصِّدِّیقُ الْأَکْبَرُ لَا یَقُولُهَا بَعْدِی إِلَّا کَذَّابٌ مُفْتَرٍ صَلَّیْتُ قَبْلَ النَّاسِ سَبْعَ سِنِینَ.}}<br /> <br /> «[[امام علی]] می‌فرمایند: من [[بنده خدا]] و [[برادر]] [[رسول]] خدایم و من [[صدّیق]] اکبرم، هرکه بعد از من چنین ادّعایی کند، [[کذّاب]] است من هفت سال قبل از سایر [[مردم]] نماز خواندم». &lt;ref&gt;العمدهًْ، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث پنجم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ علی{{ع}} قَالَ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}}، نَزَلَتْ فِیَّ.}}<br /> <br /> «امام علی{{ع}} می‌فرمایند: [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} در [[شأن]] من نازل شده است». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵/؛ عیون أخبارالرضا {{ع}}، ج۲، ص۶۵؛ روضهًْ الواعظین، ج۱، ص۸۵؛ شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵ و ج۲، ص۲۹۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امامان معصوم]] ===<br /> <br /> [[حدیث]] [[اول]]<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ الصَّادِقِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، قَالَ: نَحْنُ السَّابِقُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ.}}<br /> <br /> [[امام صادق]]{{ع}}: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}}، ماییم السَّابِقُونَ [[و]] ما هستیم آخَرُون». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۴؛ المناقب، ج۴، ص۲۸۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[مؤمنان]] [[و]] [[شیعیان راستین]] ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن قرآن|الصّادق{{ع}}: إِنَّ لِلْإِیمَانِ دَرَجَاتٍ وَ مَنَازِلَ یَتَفَاضَلُ الْمُؤْمِنُونَ فِیهَا عِنْدَ اللَّهِ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ صِفْهُ لِی رَحِمَکَ اللَّهُ حَتَّی أَفْهَمَهُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ سَبَّقَ بَیْنَ الْمُؤْمِنِینَ کَمَا یُسَبَّقُ بَیْنَ الْخَیْلِ یَوْمَ الرِّهَانِ ثُمَّ فَضَّلَهُمْ عَلَی دَرَجَاتِهِمْ فِی السَّبْقِ إِلَیْهِ فَجَعَلَ کُلَّ امْرِئٍ مِنْهُمْ عَلَی دَرَجَهًِْ سَبْقِهِ لَا یَنْقُصُهُ فِیهَا مِنْ حَقِّهِ وَ لَا یَتَقَدَّمُ مَسْبُوقٌ سَابِقاً وَ لَا مَفْضُولٌ فَاضِلًا تَفَاضَلَ بِذَلِکَ أَوَائِلُ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ وَ أَوَاخِرُهَا وَ لَوْ لَمْ یَکُنْ لِلسَّابِقِ إِلَی الْإِیمَانِ فَضْلٌ عَلَی الْمَسْبُوقِ إِذاً لَلَحِقَ آخِرُ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ أَوَّلَهَا نَعَمْ وَ لَتَقَدَّمُوهُمْ إِذَا لَمْ یَکُنْ لِمَنْ سَبَقَ إِلَی الْإِیمَانِ الْفَضْلُ عَلَی مَنْ أَبْطَأَ عَنْهُ وَ لَکِنْ بِدَرَجَاتِ الْإِیمَانِ قَدَّمَ اللَّهُ السَّابِقِینَ وَ بِالْإِبْطَاءِ عَنِ الْإِیمَانِ أَخَّرَ اللَّهُ الْمُقَصِّرِینَ لِأَنَّا نَجِدُ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ مِنَ الْآخِرِینَ مَنْ هُوَ أَکْثَرُ عَمَلًا مِنَ الْأَوَّلِینَ وَ أَکْثَرُهُمْ صَلَاهًًْ وَ صَوْماً وَ حَجّاً وَ زَکَاهًًْ وَ جِهَاداً وَ إِنْفَاقاً وَ لَوْ لَمْ یَکُنْ سَوَابِقُ یَفْضُلُ بِهَا الْمُؤْمِنُونَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً عِنْدَ اللَّهِ لَکَانَ الْآخِرُونَ بِکَثْرَهًِْ الْعَمَلِ مُقَدَّمِینَ عَلَی الْأَوَّلِینَ وَ لَکِنْ أَبَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ أَنْ یُدْرِکَ آخِرُ دَرَجَاتِ الْإِیمَانِ أَوَّلَهَا وَ یُقَدَّمَ فِیهَا مَنْ أَخَّرَ اللَّهُ أَوْ یُؤَخَّرَ فِیهَا مَنْ قَدَّمَ اللَّهُ قُلْتُ أَخْبِرْنِی عَمَّا نَدَبَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ الْمُؤْمِنِینَ إِلَیْهِ مِنَ الِاسْتِبَاقِ إِلَی الْإِیمَانِ فَقَالَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ سابِقُوا إِلی مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُها کَعَرْضِ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِینَ آمَنُوا بِاللهِ وَ رُسُلِهِ وَ قَالَ {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُون.}}}}<br /> <br /> «[[ابوعمرو]] [[زبیری]] نقل کرده که از [[امام صادق]]{{ع}} پرسیدم: «آیا [[ایمان]] درجات و مراتبی دارد که [[مؤمنان]] نزد [[خدا]] نسبت به آنها بر یکدیگر [[برتری]] می‌یابند»؟ ایشان فرمود: «بله». گفتم: «[[خدا]] شما را مورد [[رحمت]] خویش قرار دهد آن را برایم توضیح بده تا بدانم». فرمود: «خدا میان [[مؤمنان]] مسابقه قرار داد چنانکه میان اسبان در [[روز]] [[اسب]] دوانی مسابقه می‌گذارند. آنها را بر حسب درجات [[سبقت]] بخشید و هریک از مؤمنان را بر طبق درجه سبقتش در جایگاهی قرار داد و [[حقّ]] او را از آن درجه نکاست. نه هیچ فرد عقب افتاده‌ای از جلو افتاده و نه هیچ کم فضیلتی بر صاحب [[فضیلت]] [نزد خدا] پیشی نمی‌گیرد. از این جهت پیشینیان این [[امت]] بر پسینیان برتری یافتند. و اگر پیش رو در [[ایمان]] بر عقب افتاده فضیلتی نداشت آخر این [[امّت]] [از نظر [[مقام]] و فضیلت] به اوّل آن می‌رسید. اگر پیش رو در ایمان را بر عقب افتاده آن، فضیلت و برتری نبود عقب افتاده‌ها به پیش روان می‌رسیدند حتّی از آنها سبقت می‌گرفتند. لیکن خدا به سبب [[درجات ایمان]]، پیشروان را مقدّم داشته و کوتاهی‌کنندگان را به خاطر [[تأخیر]] داشتن و عقب افتادن در ایمان، مؤخر داشته است؛ زیرا بعضی از مؤمنانِ متأخر را می‌بینیم که اعمالشان چون [[نماز]] و [[روزه]] و [[حجّ]] و [[زکات]] و [[جهاد]] و [[انفاق]] از پیشینیان بیشتر است. و اگر سوابق فضیلتی که مؤمنان به سبب آن بر یکدیگر برتری پیدا می‌کنند نبود می‌بایست متأخّرین به‌واسطه عمل بسیار خود بر پیشینیان مقدّم باشند. ولی [[خدای عزّوجلّ]] هرگز نخواسته شخصی که در پایین‌ترین درجات ایمان قرار دارد به درجه جلوتر برسد و آن کس را که [[خداوند]] مؤخّر داشته مقدّم شود و یا آن کس که خدا او را مقدّم داشته مؤخّر گردد». عرض کردم: «آنچه که خداوند مؤمنان را به خاطر سبقت در ایمانشان به آن [[دعوت]] کرده به من خبر بده». پس فرمود: «سخن [[خداوند عزوجل]]: پیشی‌گیرید به‌سوی [[آمرزش]] پروردگارتان و [[بهشتی]] که پهنای آن [[آسمان]] و [[زمین]] است و برای کسانی که به [[خدا]] و [[پیغمبران]] وی [[ایمان]] آورده‌اند آماده شده و فرموده: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقَرَّبُون.}}&lt;ref&gt; الکافی، ج۲، ص۴۰؛ بحارالأنوار، ج۲۲، ص۳۰۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''[[حدیث]] دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|أمیرالمؤمنین{{ع}}: وَ أَمَّا الْإِیمَانُ وَ الْکُفْرُ وَ الشِّرْکُ وَ زِیَادَتُهُ وَ نُقْصَانُهُ فَالْإِیمَانُ بِاللَّهِ تَعَالَی هُوَ أَعْلَی الْأَعْمَالِ دَرَجَهًًْ وَ أَشْرَفُهَا مَنْزِلَهًًْ وَ أَسْنَاهَا حَظّاً فَقِیلَ لَهُ الْإِیمَانُ قَوْلٌ وَ عَمَلٌ أَمْ قَوْلٌ بِلَا عَمَلٍ فَقَالَ الْإِیمَانُ تَصْدِیقٌ بِالْجَنَانِ وَ إِقْرَارٌ بِاللِّسَانِ وَ عَمَلٌ بِالْأَرْکَانِ وَ هُوَ عَمَلٌ کُلُّهُ وَ مِنْهُ التَّامُّ وَ مِنْهُ الْکَامِلُ تَمَامُهُ وَ مِنْهُ النَّاقِصُ الْبَیِّنُ نُقْصَانُهُ وَ مِنْهُ الزَّائِدُ الْبَیِّنُ زِیَادَتُهُ فَلَوْ کَانَ الْإِیمَانُ کُلُّهُ وَاحِداً لَا زِیَادَهًَْ فِیهِ وَ لَا نُقْصَانَ لَمْ یَکُنْ لِأَحَدٍ فَضْلٌ عَلَی أَحَدٍ وَ لَتَسَاوَی النَّاسُ فَبِتَمَامِ الْإِیمَانِ وَ کَمَالِهِ دَخَلَ الْمُؤْمِنُونَ الْجَنَّهًَْ وَ نَالُوا الدَّرَجَاتِ فِیهَا وَ بِذَهَابِهِ وَ نُقْصَانِهِ دَخَلَ الْآخَرُونَ النَّارَ وَ کَذَلِکَ السَّبْقُ إِلَی الْإِیمَانِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُون.}}}}<br /> <br /> «[[امام علی]]{{ع}} می‌فرمایند:[[ ایمان]] و [[کفر]] و [[شرک]] و کم و زیادی آنها از این قرار است، [[ایمان به خداوند]] بالاترین [[اعمال]] می‌باشد و در مرتبه عالی قرار دارد و گرامی‌تر از آن مقامی نیست و بهره‌اش از همه افزون‌تر است. گفته شد: «یا [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}! ایمان، گفتار و [[کردار]] است و یا تنها گفتار می‌باشد». فرمود: «[[ایمان]] [[گواهی]] به [[قلب]] و [[اعتراف]] در زبان و عمل به اعضاء و جوارح می‌باشد، ایمان همه‌اش عمل است، ایمان گاهی کامل و گاهی نیمه کامل و زمانی ناقص و گاهی هم زائد است، به‌طوری‌که این نقصان و زیادت به وضوح دیده می‌شود. اگر همه در ایمان با هم مساوی بودند کسی را بر کسی [[فضیلت]] و [[برتری]] نبود، با [[ایمان کامل]] [[مؤمنان]] وارد [[بهشت]] می‌گردند و به درجات آن نائل می‌شوند. اگر کسانی ایمان آنها ناقص باشد و یا ایمان خود را از دست بدهند وارد [[دوزخ]] می‌شوند، کسانی که در ایمان سابقه دارند بر دیگران برتری پیدا می‌کنند، [[خداوند]] در قرآنش فرموده: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ المُقَرَّبُون.}}» &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۶۶، ص۷۸ و ج۹۰، ص۵۳.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۴۵۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[زراره]]، [[ابوبصیر]]، محمد بن‌ مسلم و [[برید]] ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِی عُبَیْدَهًَْ الْحَذَّاءِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} یَقُولُ: زُرَارَهًُْ وَ أَبُوبَصِیرٍ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ بُرَیْدٌ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[ابوعبیده]] حذّاء گوید: از [[امام صادق]]{{ع}} شنیدم که می‌فرمود: [[زراره]] و [[ابوبصیر]] و محمّد بن‌ مسلم و برید از کسانی هستند که [[خداوند متعال]] درباره آنها فرموده است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;حر عاملی، وسایل الشیعهًْ، ج۲۷، ص۱۴۴؛ رجال الکشی، ص۱۳۶؛ روضهًْ الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}} انه قال: أَحَبُّ النَّاسِ إِلَیَّ أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَرْبَعَهًٌْ: بُرَیْدُ‌ بْنُ‌ مُعَاوِیَهًَْ بِالْبَاءِ الْمُفْرَدَهًِْ الْمَضْمُومَهًِْ وَ الرَّاءِ الْمُهْمَلَهًِْ الْمَفْتُوحَهًِْ الْبَجَلِیُّ وَ زُرَارَهًُْ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ أَبُوبَصِیرٍ. قَالَ{{ع}} فِی الْأَرْبَعَهًِْ الْمَذْکُورِینَ: إِنَّهُمْ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی:{{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «از امام صادق{{ع}} نقل شده که فرمود: محبوب‌ ترین [[مردم]] نزد من چه زنده باشند چه مرده، چهار نفر هستند: [[برید بن معاویه]]، برید بجلّی، زراره، محمّد بن‌ مسلم و ابوبصیر... [[امام]]{{ع}} در مورد چهار نفر مذکور فرمود: «آنها از کسانی هستند که [[خدای تعالی]] [درباره‎ آنها] فرمود: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;رجال ابن داود، ص۱۵۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال الصّادق{{ع}}: إِنِّی لَأُحَدِّثُ الرَّجُلَ بِالْحَدِیثِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْجِدَالِ وَ الْمِرَاءِ فِی دِینِ اللَّهِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْقِیَاسِ، فَیَخْرُجُ مِنْ عِنْدِی فَیَتَأَوَّلُ حَدِیثِی عَلَی غَیْرِ تَأْوِیلِهِ، إِنِّی أَمَرْتُ قَوْماً أَنْ یَتَکَلَّمُوا وَ نَهَیْتُ قَوْماً فَکُلٌّ تَأَوَّلَ لِنَفْسِهِ یُرِیدُ الْمَعْصِیَهًَْ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ، فَلَوْ سَمِعُوا وَ أَطَاعُوا لَأَوْدَعْتُهُمْ مَا أَوْدَعَ أَبِی أَصْحَابَهُ، إِنَّ أَصْحَابَ أَبِی کَانُوا زَیْناً أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَعْنِی زُرَارَهًَْ وَ مُحَمَدِ بْنَ مُسْلِمٍ وَ مِنْهُمْ لَیْثٌ الْمُرَادِیُّ وَ بُرَیْدٌ الْعِجْلِیُّ، هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ وَ هَؤُلَاءِ {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: من به مردی [[حدیث]] می‌گویم و او را از [[جدال]] و [[ستیز]] در [[دین خدا]] و [[قیاس]] [[نهی]] می‌کنم؛ سپس از نزد من بیرون می‌رود و سخن مرا بر خلاف حقیقتش [[تفسیر]] می‌کند، من به گروهی دستور داده‌ام که سخن بگویند و گروهی را نهی کرده‌ام ولی هر کدام به دلخواه خود [سخن مرا] توجیه می‌کنند تا [[خدا]] و پیامبرش را [[معصیت]] کنند و اگر می‌شنیدند و [[اطاعت]] می‌کردند، چیزی به آنها می‌گفتم که پدرم به اصحابش گفت،[[ اصحاب]] پدرم در حال [[حیات]] و [[ممات]] مایه‌ [[زینت]] بودند؛ مقصودم [[زراره]] و محمّد بن‌ مسلم است و از جمله‌ آنها است؛ [[لیث مرادی]] و [[برید عجلی]]، اینها قیام‌ کنندگان به عدالتند، اینها قیام‌کنندگان به عدالتند و اینها هستند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;روضه الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> {{امام علی}}<br /> {{فضائل اهل بیت}}<br /> <br /> [[رده:آیات امامت]]<br /> [[رده:آیات نامدار]]<br /> [[رده:فضائل امام علی]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B2_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%87%D9%84_%D8%B3%D9%86%D8%AA&diff=1377172 2026-06-17T09:56:32Z

<p>فرقانی: </p> <hr /> <div>{{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = آیه السابقون السابقون<br /> | عنوان مدخل = آیه السابقون السابقون<br /> | مداخل مرتبط = [[آیه السابقون السابقون در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه السابقون السابقون در حدیث]] - [[آیه السابقون السابقون از دیدگاه اهل سنت]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> <br /> [[آیه السابقون]] از جمله آیاتی است که بر [[افضلیت]] و [[امامت امام علی]]{{ع}} دلالت دارد. بر اساس روایات صحیح نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، هم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ از این رو آن حضرت [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او شایستگی خلافت پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که امیرالمؤمنین{{ع}} را سبقت گیرنده این امت معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر اهل سنت آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. با این وجود برخی از اهل سنت مناقشاتی را در [[احادیث]] [[شأن نزول]] این [[آیه]] کرده و شبهاتی را مطرح نموده‌اند.<br /> <br /> == متن آیه ==<br /> {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}&lt;ref&gt;سوره واقعه آیه ۱۰ و ۱۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == [[احادیث]] مرتبط با [[آیه]] ==<br /> === راویان سنی احادیث نزول آیه در شأن امیرالمومنین{{ع}} ===<br /> [[حدیث]] مربوط به نزول [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} در [[شأن]] امیرالمؤمنین{{ع}}، در زمان‌های مختلف و از سوی جمع بسیاری از بزرگان [[تفسیر]] و حدیث [[سنی]] [[روایت]] شده که اسامی برخی از آنان ـ به ترتیب سال [[وفات]] ـ به شرح زیر است؛<br /> # [[أبواسحاق سبیعی]] (متوفای ۱۲۷)؛<br /> # [[سفیان بن عیینة]] (متوفای ۱۹۸)؛<br /> # [[ابوجعفر مطیّن]] (متوفای ۲۹۷)؛<br /> # [[ابن ابی‌حاتم]] (متوفای ۳۲۷)؛<br /> # [[ابوالقاسم طبرانی]] (متوفای ۳۶۰)؛<br /> # [[ابوعبدالله حاکم نیشابوری]] (متوفای ۴۰۵)؛<br /> # [[ابوبکر ابن مردویه اصفهانی]] (متوفای ۴۱۰)؛<br /> # [[ابونعیم اصفهانی]] (متوفای ۴۳۰)؛<br /> # [[ابن مغازلی واسطی]] (متوفای ۴۳۸)؛<br /> # [[حاکم حسکانی]] (متوفای ۴۷۰)؛<br /> # [[شرویه بن شهردار دیلمی]] (متوفای ۵۰۹)؛<br /> # [[خطیب خوارزمی]] (متوفای ۵۶۸)؛<br /> # [[فخر رازی]] (متوفای ۶۰۶)؛<br /> # [[سبط ابن جوزی حنفی]] (متوفای ۶۵۴)؛<br /> # [[محب الدین طبری]] (متوفای ۶۹۴)؛<br /> # [[صدر الدین حموینی]] (متوفای ۷۲۲)؛<br /> # [[ابن کثیر دمشقی]] (متوفای ۷۴۴)؛<br /> # [[نورالدین هیثمی]] (متوفای ۸۰۷)؛<br /> # [[جلال الدین سیوطی]] (متوفای ۹۱۱)؛<br /> # [[ابن حجر مکی]] (متوفای ۹۷۳)؛<br /> # [[علی متقی هندی]] (متوفای ۹۷۵)؛<br /> # [[قاضی القضاة شوکانی]] (متوفای ۱۲۵۰)؛<br /> # [[شهاب الدین آلوسی]] (متوفای ۱۲۷۰).<br /> <br /> ذکر راویان حدیث و آن هم از طبقات و زمان‌های مختلف به روشنی نشانگر اتصال آن به عصر [[تابعین]] و [[صحابه]] است و از این جهت حائز اهمیت است. البته به [[یقین]] در هر دوره‌ای بیش از یک راوی این حدیث را نقل کرده است و ما به ذکر اسامی شاخص ترین [[عالمان]] سنی در هر [[قرن]] اکتفا می کنیم&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۹۷ ـ ۹۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === طرق و اسانید احادیث در منابع عامه ===<br /> ==== تفسیر ابن کثیر ====<br /> حافظ ابن کثیر در ذیل آیه {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}} می‌نویسد: «ابن ابی نجیح از مجاهد از ابن عباس نقل می کند که [در تفسیر آیه] {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} گفت: یوشع بن نون در [ایمان به] موسی پیشی گرفت و مؤمن آل یاسین در [ایمان به] عیسی پیشی گرفت و علی ابن ابی طالب در [ایمان] به محمد رسول خدا{{صل}} پیشی گرفت.<br /> <br /> [[ابن ابی‌حاتم]] این [[حدیث]] را از [[محمد بن هارون]] فلّاس از عبدالله بن اسماعیل مدائنی بزاز از شعیب بن ضحاک مدائنی از [[سفیان بن عیینه]] از [[ابن ابی نجیح]] [[روایت]] کرده است»&lt;ref&gt;تفسیر ابن کثیر، ج۴، ص۳۰۴.&lt;/ref&gt;. این سند، صحیح، معتبر و بلا اشکال است&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۹۹.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== «المعجم الکبیر» [[طبرانی]] ====<br /> طبرانی در [[المعجم الکبیر]] [[حدیث]] را به سند زیر نقل می‌کند: «{{عربی| حدثنا الحسین بن اسحاق التستری ثنا الحسین بن ابی السری العسقلانی ثنا حسین الاشقر ثنا سفیان بن عیینه عن ابن ابی نجیح المجاهد عن ابن عباس عن النبی{{صل}} قال: «السبق ثلاثه فالسابقه الی موسی...}}»&lt;ref&gt;المعجم الکبیر، ج۱۱، ص۷۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> این سند نیز صحیح است، الا اینکه برخی [[حسین اشقر]] را به [[جرم]] [[شیعی]] بودن تضعیف کرده‌اند؛ اما براساس مبانی رجالی [[اهل سنت]]، [[شیعه]] بودن لطمه‌ای به وثاقت نمی‌زند و حسین اشقر توسط بسیاری از [[رجالیان]] و حدیث شناسان اهل سنت توثیق شده است&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۱۰۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== «شواهد التنزیل» [[حاکم حسکانی]] ====<br /> حاکم حسکانی به چند سند حدیث سابق بودن [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را روایت کرده است. وی می‌نویسد: «{{عربی| أخبرنا (احمد بن محمد) ابوبکر التمیمی قال: أخبرنا عبدالله بن محمد بن محمد ابوبکر القباب أخبرنا ابوبکر الشیبانی حدثنا محمد ابن عبدالرحیم حدثنا ابن عائشة.<br /> و حدثنی الحاکم ابوعبدالله الحافظ ـ من خط یده ـ حدثنا احمد بن حمدویه البیهقی ابویحیی حدثنا عبیدالله بن محمد بن حفص القرشی حدثنا الحسین بن الحسن الفزاری الاشقر عن سفیان بن عیینه عن ابن ابی نجیح عن مجاهد عن ابن عباس قال: السباق ثلاثه... و وراه جماعة عن سفیان رفعه بعضهم. <br /> اخبرنا محمد بن عبدالله بن احمد الصوفی حدثنا محمد بن احمد محمد الحافظ حدثنا عبدالعزیز بن یحیی بن احمد حدثنا ابراهیم بن فهد حدثنا عبدالله بن محمد التستری حدثنا سفیان بن عیینه عن ابن ابی نجیح عن مجاهد عن ابن عباس...}}&lt;ref&gt;شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۹۱ ـ ۲۹۳، ح ۹۲۴ ـ ۹۲۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> سند دوم حاکم حسکانی به [[حاکم]] نیشابوری منتهی می‌شود&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۱۰۰ ـ ۱۰۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== «لسان المیزان» [[ابن حجر عسقلانی]] ====<br /> ابن حجر عسقلانی [[حدیث]] را به همان سندی که در معجم الکبیر [[طبرانی]] آمده [[روایت]] می‌کند و به نقل از عقیلی راوی دیگری به نام «فیض بن وثیق» می‌نویسد: «{{عربی|عن أبی عوانه و غیره قال ابن معین: کذّاب خبیث. قلت: قد روی عنه ابوزرعه و أبوحاتم و هو مقارب الحال ان شاءلله تعالی، انتهی. وقد ذکره ابن ابی‌حاتم و لم یخرجه و اخرج له الحاکم فی المستدرک محتجّا به و ذکره ابن حبان فی الثقات. و قال العقیلی فی ترجمة الحسین بن الحسن الأشقر: حدثنا الحسین بن إسحاق التستری ثنا الحسین بن ابی السری ثنا فیض بن وثیق ثنا سفیان بن عیینه عن ابن ابی نجیح عن مجاهد عن ابن عباس...}}»&lt;ref&gt;لسان المیزان، ج۴، ص۴۵۵ ـ ۴۵۶، ش۱۴۰۹.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در سند طبرانی حسین بن ابی السری به واسطه [[حسین اشقر]] از سفیان بن عیینه حدیث را نقل می‌کند و در این سند حسین بن ابی السری به واسطه فیض بن وثیق از سفیان بن عیینه به نقل حدیث می‌پردازد و ابن حجر عسقلانی و [[ذهبی]] از وثاقت فیض بن وثیق [[دفاع]] می‌کنند. بنابراین سند حدیث از نظر این دو صحیح و بدون اشکال است&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۱۰۱ ـ ۱۰۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== «[[مناقب]] [[علی بن ابی‌طالب]]» [[ابن مغازلی]] ====<br /> [[مرحوم علامه حلی]] حدیث[[ سبقت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[امت]] [[رسول خدا]]{{صل}} را به سند ابن مغازلی آورده است&lt;ref&gt;منهاج الکرامه، ص۱۲۸.&lt;/ref&gt;. ابن مغازلی می‌نویسد: «{{عربی|أخبرنا احمد بن محمد بن عبدالوهاب ـ إجازة ـ أخبرنا عمر بن عبدالله ابن شوذب حدثنا محمد بن احمد منصور حدثنا احمد بن الحسین حدثنا زکریا حدثنا ابوصالخ بن الضحاک حدثنا سفیان بن عیینه عن ابن ابی نجیح عن مجاهد عن ابن عباس...}}»&lt;ref&gt;مناقب علی بن ابی‌طالب، ص۲۵۱، ش۳۱۷.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بررسی اسانید [[حدیث]] ===<br /> چنانچه گفتیم تمامی اسانید این حدیث بدون تردید صحیح‌اند، با این وجود جه تأکید بیشتر به بررسی تفصیلی آنها می‌پردازیم.<br /> <br /> ==== طریق [[ابن ابی‌حاتم]] رازی ====<br /> [[ابن کثیر]] [[حدیث]] را از طریق وی [[روایت]] می‌کند که تمام راویان آن مورد [[اعتماد]] و سندش صحیح است؛ چراکه [[ابن ابی‌حاتم]] [[روایت]] را از محمد بن هارون فلّاس روایت می‌کند.<br /> # محمد بن هارون فلّاس: فلّاس متوفای سال ۲۶۵ هجری است. ابن ابی‌حاتم&lt;ref&gt;الجرح و التعدیل، ج۸، ص۱۱۸، ش۵۲۶.&lt;/ref&gt; و [[ذهبی]]&lt;ref&gt;سیر اعلام النبلاء، ج۱۲، ص۳۲۷، ش۱۲۵.&lt;/ref&gt; او را توثیق کرده‌اند و [[ابن حبان]] وی را در الثقات خود آورده است&lt;ref&gt;الثقات، ج۹، ص۱۲۲.&lt;/ref&gt;.<br /> # عبدالله بن اسماعیل: فلّاس از عبدالله بن اسماعیل روایت می‌کند که ابن ابی‌حاتم&lt;ref&gt;الجرح و التعدیل، ج۵، ص۴، ش۱۸.&lt;/ref&gt; و به تبع او [[خطیب بغدادی]] درتاریخ [[بغداد]]&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۹، ص۴۱۷، ش۵۰۲۰.&lt;/ref&gt; او را ذکر کرده و جرحی متوجه او نساخته‌اند.<br /> # شعیب بن ضحاک: فرد بعدی در این سند شعیب بن ضحاک است. وی از [[سفیان بن عیینه]] [[حدیث]] نقل می‌کند و [[عبدالسلام بن صالح]] [[ابوالصلت هروی]] و عبدالله بن اسماعیل مدائنی بزّاز نیز ار وی روایت می‌کنند. شعیب نیز مورد اعتماد است؛ چراکه ابن ابی‌حاتم به‌واسطه پردش در [[جرح و تعدیل]] از او یاد می‌کند، اما جرحی متوجه وی نمی‌داند&lt;ref&gt;الجرح و التعدیل، ج۴، ص۳۴۸ ـ ۴، ش۱۵۲۳.&lt;/ref&gt;. در [[تاریخ]] بغداد نیز جرحی نسبت به او صورت نگرفته است&lt;ref&gt;تاریخ بغداد، ج۵، ص۲۴۲، ش۴۸۱۵.&lt;/ref&gt;.<br /> # [[سفیان بن عیینه]]: سفیان بن عیینه نیز از رجال [[صحاح سته]] است و از [[عالمان]] و [[پیشوایان]] بزرگ سنیان به شمار می‌رود و محدثان و [[رجالیان سنی]] همچون ذهبی و دیگران، [[فضائل]] بسیاری برای او ذکر کرده‌اند&lt;ref&gt;سیر اعلام النبلاء، ج۸ ۸، ص۴۵۵، ش۲۰؛ الملل، ج۳، ص۳۵۱، ش۵۵۵۱؛ تهذیب الکمال، ج۱۱، ص۱۸۹، ش۲۱۳ و منابع دیگر.&lt;/ref&gt;.<br /> # [[عبدالله بن أبی نجیح]]: عبدالله بن أبی نجیح&lt;ref&gt;تقریب التهذیب، ج۱، ص۵۴۱، ش۳۶۷۳؛ تهذیب التهذیب، ج۶، ص۴۹، ش۱۰۲.&lt;/ref&gt; و [[مجاهد]]&lt;ref&gt;تقریب التهذیب، ج۲، ص۱۵۹، ش۶۵۰۱؛ تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۳۸، ش۶۸؛ میزان الاعتدال، ج۳، ص۴۳۹، ش۷۰۷۲.&lt;/ref&gt; نیز از رجال صحیح سته و بسیار مورد اعتماد [[اهل]] سنت‌اند.<br /> <br /> بنابراین در سند روایت ابن ابی‌حاتم هیچ اشکالی وجود ندارد. افزون بر آن حتی سنیان متعصبی همچون [[ابن تیمیه]] نیز [[شهادت]] می‌دهند که [[تفسیر ابن ابی‌حاتم]] از [[تفاسیر]] معتبر و عاری از هرگونه [[احادیث جعلی]] است&lt;ref&gt;منهاج السنه، ج۷، ص۵ و ۲۲.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۱۰۳ ـ ۱۰۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==== طریق [[ابن حجر عسقلانی]] ====<br /> طریق [[ابن حجر]] نیز صحیح است و همان طریق [[طبرانی]] است. این [[روایت]] به جهت قرار گرفتن [[حسین اشقر]] در آن، مورد اشکال قرار گرفته است.<br /> <br /> ابن حجر [[حدیث]] را به همین سند روایت می‌کند، اما «فیض بن وثیق» را جایگزین «حسین اشقر» کرده است و خود ابن حجر عسقلانی، [[ذهبی]] و برخی دیگر از [[حدیث]] شناسان و رجالیان بزرگ سنی، همچون [[حاکم]] و [[ابن حبّان]]، فیض بن وثیق را توثیق کرده‌اند و بزرگانی همچون أبوحاتم و أبوزرعه از او حدیث نقل می‌کنند و [[ابن أبی حاتم]] نیز نسبت به وی جرحی ندارد&lt;ref&gt;لسان المیزان، ج۴، ص۴۵۶، ش۱۴۰۹.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۱۰۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==== طریق [[طبرانی]] ====<br /> تحقیق نشان می‌دهد که طریق طبرانی نیز صحیح است؛ زیرا به طریق وی هیچ اشکالی نشده مگر به جهت وجود [[حسین اشقر]] که ثقه بودن حسین اشقر بر اساس مبانی رجالی سنیان [[اثبات]] شد.<br /> <br /> [[هیثمی]] پس از نقل روایت طبرانی درباره آن می‌گوید: «در سند روایت [[حسین بن حسن]] اشقر قرار دارد که [[ابن حبان]] او را توثیق و جمهور [[اهل سنت]] او را تضعیف کرده‌اند و بقیه راویان سند حدیثشان حسن و صحیح است»&lt;ref&gt;مجمع الزوائد، ج۹، ص۱۰۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> اما حسین اشقر از نظر بسیاری از حدیث‌شناسان و [[رجالیان سنی]] [[راستگو]] و مورد [[اعتماد]] است که از جمله می‌توان این افراد را نام برد: [[احمد بن حنبل]]؛ [[نسائی]]؛ یحیی بن معین؛ ابن حبان؛ [[ابن حجر عسقلانی]] و برخی دیگر.<br /> <br /> تضعیف حسین اشقر تنها به جهت [[تشیع]] اوست. ابن حجر عسقلانی می‌نویسد: «[[حسین بن حسن اشقر فزاری کوفی]]، راستگوست. وی در شیعه‌گری، [[غلو]] و [[زیاده‌روی]] می‌کرد و در زمره طبقه دهم است و در سال دویست و هشت درگذشت&lt;ref&gt;تقریب التهذیب، ج۱، ص۲۱۴، ش۱۳۲۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> اما خود [[ابن حجر]] تصریح می‌کند که تشیع لطمه‌ای به وثاقت راوی نمی‌زند. بنابراین اسانید همه این روایات صحیح و بدون اشکال‌اند&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۱۰۵ ـ ۱۰۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == دلالت آیه ==<br /> === افضلیت و امامت امیرالمومنین{{ع}} ===<br /> [[علامه حلی]] در کتاب [[منهاج الکرامه]] می‌نویسد: «آیه {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}، [[نص]] در [[افضلیت]] امیرالمؤمنین{{ع}} است چرا که بر اساس روایات صحیح نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ به همین روی او [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او شایستگی خلافت پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را [[سبقت]] گیرنده از این [[امت]] در پذیرش اسلام، معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر [[اهل سنت]] آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. به عنوان نمونه: [[ابو نعیم]] حافظ در ذیل این آیه از [[ابن عباس]] [[روایت]] می‌کند که گفت: سبقت گیرنده [به اسلام]، [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} است. [[ابن مغازلی]] [[شافعی]] نیز از [[مجاهد]] از ابن عباس روایت می‌کند که در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} گفت: [[یوشع بن نون]] در ([[ایمان]] به) [[موسی]] پیشی گرفت و موسی بر ([[دعوت]]) [[فرعون]] (به [[یگانه پرستی]]) پیشی گرفت و صاحب یاسین در (ایمان به) [[عیسی]] پیشی گرفت و علی{{ع}} در (ایمان به) [[محمد]]{{صل}} پیشی گرفت. این [[فضیلت]] برای احدی از [[صحابه]] جز [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} [[ثابت]] نشده است، از این رو ایشان [[افضل]] و در نتیجه [[امام]] است»&lt;ref&gt;منهاج الکرامه، ص ۱۲۸ - ۱۲۹.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۹۵ ـ ۹۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> پس از [[اثبات افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} از این [[آیه]]، [[امامت]] آن حضرت از طریق [[حکم عقلی]] [[لزوم]] تقدیم [[افضل]] بر [[مفضول]] [[ثابت]] خواهد شد.<br /> <br /> == مناقشات عامه ==<br /> پس از ذکر [[حدیث]] [[سبقت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[ایمان آوردن]] به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بر سایر [[امت]] و راویان آن در طبقات و اعصار مختلف و ذکر اسانید و اثبات صحت آنها، به طرح مناقشات مخالفان درباره دلالت آیه و نقد و بررسی آنها می‌پردازیم.<br /> <br /> === مناقشات [[ابن تیمیه]] ===<br /> [[ابن تیمیه]] در برابر [[استدلال]] [[مرحوم علامه حلی]] به [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} و حدیث سبقت گرفتن امیرالمؤمنین{{ع}} بر سایر امت [[رسول خدا]]{{صل}} بر [[افضلیت]] و در نتیجه [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌نویسد: «این حدیث باطلی از [[ابن عباس]] است و اگر هم نقل این [[روایت]] از او صحیح باشد به جهت دلیل مخالف آنکه قوی‌تر از این حدیث است، این [[حدیث]] [[حجت]] نمی‌باشد»&lt;ref&gt;منهاج السنه، ج۷، ص۱۱۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== نقد و بررسی مناقشات ابن تیمیه ====<br /> با بررسی اسانید [[روایت]] [[ابن عباس]] روشن شد که این روایت صحیح و بدون اشکال است و بسیاری از محدثان و حافظان بزرگ [[اهل سنت]] آن را روایت کرده‌اند، در نتیجه با این روایت می‌توان بر مخالفان [[حجت]] اقامه کرد و [[استدلال]] به آن تمام است؛ چراکه [[فضیلت]] سابق بودن در [[امت]] [[رسول اکرم]]{صل}} برای احدی غیر از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} [[ثابت]] نشده است؛ از همین رو آن حضرت [[افضل]] از همه امت و در نتیجه [[امام]] است.<br /> <br /> اما ادعای [[ابن تیمیه]] مبنی بر قوی‌تر بودن خلاف این روایت نیز کاملا بی‌اساس است و وی اشاره‌ای به [[کلام]] مخالف نکرده است. بر فرض وجود سخن مخالف در این‌باره، باز هم ادعای قوی‌تر بودن آن [[باطل]] است؛ زیرا این [[حدیث]] در میان دو گروه [[شیعه]] و اهل سنت مورد اتفاق است، اما مخالف آن ـ اگر وجود داشته باشد ـ تنها مدعای مخالفان است؛ از این رو چگونه می‌توان ادعای یک طرف را در [[مناظره]] قوی‌تر از [[حدیثی]] دانست که طرفین بر آن [[اتفاق نظر]] دارند؟!&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۱۰۷ ـ ۱۰۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === مناقشات ابن روزبهان ===<br /> ابن روزبهان در نقد استدلال [[علامه حلی]] منکر وجود حدیث سابق بودن امیرالمؤمنین{{ع}} نیست و در سند آن نیز خدشه نمی‌کند، بلکه بر وجود حدیث، با عبارتی دیگر تأکید می‌کند و مدعی است که این حدیث بر مدعای شیعه دلالت ندارد. وی می‌نویسد: «این حدیث در روایات اهل سنت آمده است، لیکن با این عبارت: «پیشی‌گیرندگان [[امت‌ها]] سه نفرند: [[مؤمن آل فرعون]]، [[حبیب نجار]] و [[علی بن ابی‌طالب]]» و شکی نیست که علی{{ع}} پیشی گیرنده در [[اسلام]] و صاحب سابقه و فضائلی است که بر کسی پوشیده نیست، اما این [[آیه]] هیچ دلالتی بر این ادعا ندارد که آیه [[نصّ]] در [[امامت]] است».<br /> <br /> ==== نقد و بررسی مناقشات ابن روزبهان ====<br /> اولاً وی به وجود چنین حدیثی و صحت آن [[اعتراف]] می‌کند و تفاوت در عبارت حدیث ـ بر فرض صحت ادعای وی ـ ضرری بر مدعای [[شیعه]] نمی‌زند، بلکه آن را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ثانیاً اینکه وی [[اعتراف]] می‌کند [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} صاحب سابقه و [[فضائل]] غیرقابل [[انکار]] است، دقیقاً همان مدعای شیعه و [[علامه حلی]] را [[تأیید]] کرده و بر آن صحه می‌گذارد؛ چراکه شیعه هرگز این [[آیه]] را [[نصّ]] در [[امامت]] نمی‌داند، بلکه ـ همانگونه که [[علامه حلی]] [[استدلال]] کرده ـ این [[آیه]] [[نص]] در [[افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} است و [[اثبات]] [[افضلیت]] بر اساس قاعده قبح تقدم [[مفضول]] بر [[فاضل]] مثبِت امامت است. به بیانی دیگر راه [[اثبات امامت]] منحصر به نص نیست، بلکه از طریق اثبات افضلیت نیز امامت[[ ثابت]] می‌شود&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۱۰۸ ـ ۱۰۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === مناقشات [[ابوعبدالعزیز دهلوی]] ===<br /> [[ابوعبدالعزیز هندی]] صاحب کتاب [[تحفة اثنا عشریه]]، در پاسخ استدلال به [[آیه شریفه]] بر [[اثبات امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌نویسد: {{عربی|و منها قوله تعالی: «{{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}» (الواقعه) روی عن ابن عباس مرفاعاً أنّه: «قال السابقون ثلاثة، فالسابق الی موسی یوشع بن نون، و السابق الی عیسی صاحب یاسین والسابق الی محمد{{صل}} علی بن ابی‌طالب}} و این [[تمسک]] هم به [[حدیث]] است، به آیه نیست و این حدیث به [[روایت]] [[طبرانی]] و [[ابن مردویه]] از ابن عباس و دیلمی از [[عایشه]] ثابت شده، لکن مدار اسناد او بر [[ابوالحسن]] اشقر است که بالاجماع [[ضعیف]] است. {{عربی|قال العقیلی هم شیعی متروک الحدیث و لایعرف هذا الخبر و هو حدیث منکر}}؛ بلکه امارات وضع در این حدیث نیر یافته می‌شود؛ زیرا که صاحب یاسین اول {{عربی|مَن آمن بعیسی}} نیست بلکه اول {{عربی|مَن آمن برسل عیسی}} است {{عربی|کما یدل علیه نص الکتاب}} و هر [[حدیثی]] که در [[اخبار]] و قصص مناقض مدلول کتاب باشد موضوع است {{عربی|کما هو المقرر عند المحدثین}} و نیز انحصار سباق در سه کس غیر معقول است زیرا که هر [[نبی]] را سابقی خواهد بود و بعد اللتیا و التی چه ضرور است که هر سابق صحاب [[زعامت]] کبری باشد یا هر [[مقرب]]، [[امام]] باشد و نیز اگر روایت صحیح باشد مناقض صریح آیه گردد زیرا که در [[حق]] سابقین فرمود: {{متن قرآن|ثُلَّةٌ مِّنَ الأَوَّلِينَ * وَقَلِيلٌ مِّنَ الآخِرِينَ }}&lt;ref&gt;سوره واقعه، آیه ۱۳ ـ ۱۴.&lt;/ref&gt; و ثله به معنی جمع کثیر است و دو کس را جمع کثیر نتوان گفت و هر واحد را قلیل نیز نتوان گفت پس معلوم شد که از [[آیه]] [[سبق]] [[حقیقی]] مراد نیست بلکه سبق [[عرفی]] یا اضافی که شامل جماعة کثیره است به دلیل آیه دیگر {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ}}&lt;ref&gt;سوره توبه، آیه ۱۰۰.&lt;/ref&gt; {{عربی|و القرآن یفسر بعضه بعضا}} و نیز به [[اجماع]] [[شیعه]] و [[سنی]] اول من آمن حقیقةً [[حضرت خدیجه]]{{س}} است، پس اگر مجرد [[سبق]] به [[ایمان]] موجب صحت [[امامت]] شود لازم آید که [[خدیجه]]{{س}} نیز قابل باشند و هو [[باطل]] بالاجماع و اگر گویند که در خدیجه مانعی متحقق شد و هو الانوثه گوییم در [[حضرت امیر]] نیز مانعی متحقق شده باشد قبل از رسیدن وقت امامت او چون آن مانع مرتفع شد و آن مانع مرتفع شد [[امام]] شد و آن مانع وجود [[خلفاء]] ثلاثه که [[اصلح]] بودند در [[حق]] [[ریاست]] نسبت به او نزد جمهور [[اهل سنت]] یا بقای آن جناب بعد از خلفاء ثلاثه و [[موت]] ایشان قبل از او نزد تفصیلیه {{عربی|فإنهم قالوا لو کان اماما عند وفاة النبی{{صل}} لم ینل احد من الخلفاء الامامه و ما توافی عهده و قد سبق فی علم الله أنّ الخلفاء أربعة فلزم الترتیب علی الموت...}} بالجمله تمسکات شیعه به [[آیات]] از همین جنس است و صاحب الفین به همین طریق آیات بسیار را بر این مدعا دلیل ساخته و چون حال اولی و اقوی معلوم شد باقی را بر آن [[قیاس]] باید کرد و کلیه آن تقریر اکثر استدلالات ایشان به آیات تمام نمی‌شود و احتمالات مسدود نمی‌گردد و الا به ضم مقدمات مخترعه مخدوشه ممنوعه و [[روایات]] متروکه مردوده و به این وجه [[استدلال]] لطفی ندارد، لیکن چون غشاوه [[تعصب]] بر [[بصیرت]] می‌تند [[قبیح]] از حسن متمیز نمی‌گردد و ساخته و پرداخته خود خوش‌تر از هرچه مقابل آن است می‌نماید»&lt;ref&gt;تحفه اثتا عشریه، ص۲۰۷ ـ ۲۰۸.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۱۰۸ ـ ۱۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==== نقد و بررسی مناقشات دهلوی ====<br /> ===== یکم =====<br /> وی همواره این مطلب را تکرار می‌کند که چون [[شیعیان]] با کمک گرفتن از [[حدیث]] [[آیه]] را معنا می‌کنند، در نتیجه ادعای آنان مبنی بر دلالت آیه بر [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} صحیح نیست، بلکه [[آیه]] دلالتی بر این مطلب ندارد و در [[حقیقت]] [[استدلال]] با [[تمسک]] به [[حدیث]] صورت گرفته است.<br /> <br /> در پاسخ به این سخن پوچ و [[باطل]] ـ که از کشفیات مهم دهلوی است ـ باید گفت که [[سنت]] صحیح، [[مفسر قرآن]] است. در [[قرآن]] حقایقی بیان شده که نیاز به [[تفسیر]] دارند. در این مورد نیز [[حدیث]] صرفاً مصداق [[کلام الهی]] را برای مخاطبان مشخص می‌کند و [[استدلال]] با [[تمسک]] به [[آیه]] است نه [[حدیث]]. [[آیه قرآن]] به روشنی از [[مقرّب]] بودن و پیشی گیرندگان سخن می‌گوید و [[سنت پیامبر]]{{صل}} مصداق [[سبقت]] گیرندگان را مشخص می‌کند. بنابراین [[افضلیت]] سابقان [[نص]] کلام الهی است.<br /> <br /> به علاوه اگر چنین استدلالی تمسک به [[روایت]] شمرده شود نه تمسک به آیه، در این صورت این سؤال مطرح می‌شود که [[اهل]] تسن چگونه آیه {{متن قرآن|وَسَيُجَنَّبُهَا الأَتْقَى * الَّذِي يُؤْتِي مَالَهُ يَتَزَكَّى}}&lt;ref&gt;سوره لیل، آیه ۱۷ ـ ۱۸.&lt;/ref&gt; را دلیلی از کتاب بر [[امامت ابوبکر]] می‌دانند؟! کجای این آیه بر امامت ابوبکر دلالت دارد؟<br /> <br /> ===== دوم =====<br /> دهلوی مدعی است که مدار اسناد این [[حدیث]] بر [[حسین اشقر]] است، از این رو [[روایت]] معتبر نیست. این ادعا ادعایی [[باطل]] است که پیش از وی نیز از سوی [[ابن کثیر]] مطرح شده است. ابن کثیر می‌گوید: «این حدیث ثابت نشده است؛ چراکه این حسین متروک و از شیعیان غالی است و اینکه حدیث تنها از ناحیه او روایت شده است از دلایلی است که بر [[ضعف]] آن به صورت کلی دلالت می‌کند&lt;ref&gt;البدایة و النهایة، ج۱، ص۲۶۷؛ قصص الانبیاء، ج۱، ص۳۸۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> اما با ذکر اسانید حدیث روشن شد که حدیث از ناحیه حسین اشقر روایت نشده و مدار اسناد حدیث بر حسین اشقر نیست، بلکه این حدیث از طریق دیگری نیز روایت شده است.<br /> <br /> ===== سوم =====<br /> دهلوی می گوید: حسین اشقر بالاجماع [[ضعیف]] است و عقیلی درباره او گفته است که وی [[شیعی]] و حدیثش متروک است. این سخن نیز از دو جهت باطل است: <br /> # این ادعای [[اجماع]] بر ضعیف بودن حسین اشقر [[کذب]] محض است.<br /> # علت تضعیف حسین اشقر از سوی عقیلی [[شیعه]] بودن اشقر است و حال اینکه به تصریح [[ابن حجر]] و بر پایه مبانی رجالی سنیان، [[تشیع]] به وثاقت راوی لطمه‌ای نمی‌زند. <br /> <br /> ===== چهارم =====<br /> دهلوی ادعا می‌کند که احتمال جعلی بودن حدیث بعید نیست و نشانه‌های از جعلی بودن در خود حدیث وجود دارد. این [[نشانه‌ها]] از نظر وی عبارت‌اند از:<br /> # معرفی صاحب یاسین به عنوان [[سبقت]] گیرنده در [[امت]] [[حضرت عیسی]]{{ع}}: وی مدعی است بنابر [[نص]] [[کتاب خدا]]، صاحب یاسین نخستین [[ایمان]] آورنده به [[عیسی]] نبوده، بلکه او به [[رسولان]] عیسی ایمان آورده است و در نتیجه حدیث با [[قرآن]] تناقض دارد و آنچه ناقض مدلول کتاب باشد جعلی است. <br /> # انحصار سابقون به سه نفر: وی مدعی است این [[حصر]] معقول نیست؛ زیرا در ایمان به هر [[پیامبری]]، ناگزیر فردی از دیگران سابق بوده است.<br /> <br /> در [[جواب]] این دو اشکال نیز باید گفت که این سخن در [[حقیقت]] رد بر [[سنت]] ثابت و [[تکذیب]] [[حدیث صحیح]] و نشانه [[تعصب]] و [[پیروی از هوای نفس]] است و در مقابل آن باید گفت ایمان به رسولان [[عیسی]]، با پیشی گرفتن در [[ایمان]] به عیسی{{ع}} تعارضی ندارد؛ زیرا اولاً فرقی میان ایمان به عیسی و ایمان به رسولان او وجود ندارد و ثانیاً ایمان به رسولان پس از [[ایمان]] به خود [[حضرت عیسی]] نیز موضوعیت دارد؛ یعنی صاحب یاسین از پیشی گیرندگان در ایمان به حضرت عیسی بوده و پس از آن نیز که حضرت عیسی [[مردم]] را به پذیرش [[رسولان]] خود [[دعوت]] کرده است، باز صاحب یاسین در پذیرش آنان از دیگران پیشی گرفته است. بنابراین وقتی می‌توان [[حدیث]] را به‌گونه‌ای معنا کرد که با [[آیه قرآن]] تعارض نداشته باشد رد کردن و جعلی شمردن آن چه وجهی دارد؟ همچنین غیرمعقول ندانستن انحصار سابقون به سه نفر [[اجتهاد در مقابل نص]] [[صرح]] است.<br /> <br /> ===== پنجم =====<br /> دهلوی می‌گوید: ضرورتی ندارد که هر سابقی صاحب [[زعامت]] کبری و هر مقرّبی [[امام]] گردد. <br /> <br /> این سخن یا ناشی از [[جهل]] است و یا تجاهل. [[شیعه]] هرگز ادعا نکرده است که هر سابق و مقرّبی امام است، بلکه سابق و [[مقرّب]] بودن فضیلتی است که هیچ یک از [[صحابه]] جز [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} آن را دارا نیست. بنابراین این [[آیه]] [[افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} را ثابت می‌کند و با توجه به قاعده قبح تقدم [[مفضول]] بر [[فاضل]]، بر [[شایستگی]] امیرالمؤمنین{{ع}} به [[امامت]] دلالت دارد. این همان استدلالی است که [[علامه حلی]] با استناد به آیه ارائه کرده و [[ابن تیمیه]] از پاسخ به این [[استدلال]] طفره رفته است.<br /> <br /> ===== ششم =====<br /> دهلوی ادعا می‌کند که حدیث سابق بودن [[امیر المؤمنین]]{{ع}} بر [[امت]] [[رسول خدا]]{{صل}} با دو آیه {{متن قرآن|ثُلَّةٌ مِّنَ الأَوَّلِينَ * وَقَلِيلٌ مِّنَ الآخِرِينَ}} در تناقض است؛ چراکه به ادعای وی، «[[ثلة]]» به جمع کثیر اطلاق می شود و «قلیل» نیز بر بیش از یک نفر دلالت دارد، در حالی که در حدیث، السابقون سه نفر معرفی شده‌اند که در این صورت مراد از «ثلة من الاولین» دو نفر و منظور از «قلیل من الاخرین» یک نفر خواهد بود و حال آنکه «ثلة» بر جمع کثیر، «قلیل» بر بیش از یک نفر اطلاق می شود. وی از این مقدمه نتیجه می‌گیرد که مراد از [[سبقت]] در [[آیه]] مورد بحث به معنای [[عرفی]] و یا اضافی است و شامل جماعت بسیاری می‌شود. <br /> <br /> اما نسبت به موضوع سبقت، وی [[معتقد]] است سبقت در آیه به معنای [[حقیقی]] به‌کار نرفته است و دلیل آن [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ}} است، به ادعای وی در این [[آیه]] {{متن قرآن |وَالسَّابِقُونَ}} شامل [[مهاجران]] و [[انصار]] می‌شود و چون بخش‌های مختلف [[قرآن]] همدیگر را [[تفسیر]] می‌کنند، پس {{متن قرآن |وَالسَّابِقُونَ}} در [[آیه]] مورد بحث نیز به معنای [[حقیقی]] به‌کار نرفته، بلکه [[سبقت]] به معنای [[عرفی]] یا اضافه مورد نظر بوده و جمع زیادی را شامل می‌شود.<br /> <br /> پیش از دهلوی این اشکال از سوی [[ابن تیمیه]] مطرح شده است. ابن تیمیه نیز ادعا می‌کند که [[حدیث]] سابق بودن [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} که از طریق [[ابن عباس]] [[روایت]] شده [[باطل]] است. وی دلایلی برای [[اثبات]] ادعای خود ذکر می‌کند، از آن جمله می‌نویسد: «سوم [[خداوند]] می‌فرماید: «کسانی از مهاجران و انصار که بر [[ایمان]] [[سبقت]] گرفتند و کسانی که به [[نیکی]] از آنان [[پیروی]] کردند، خداوند از آنها [[خشنود]] است و آنان از [[خدا]] خشنود و خداوند برای ایشان باغ‌های در [[بهشت]] محیا ساخته که از زیر آنها نهرها جاری است»&lt;ref&gt;سوره توبه، آیه ۱۰۰.&lt;/ref&gt;. همچنین [[خدای تعالی]] می‌فرماید: «سپس آنان که از میان بندگان‌مان برگزیدیم را [[وارث]] کتاب قرار دادیم. برخی از آنها به خود [[ظلم]] کردند و بعضی راه [[عدالت]] پیمودند و برخی دیگر به [[اذن خداوند]] به هر خیری سبقت می‌گیرند»&lt;ref&gt;سوره فاطر آیه ۳۲.&lt;/ref&gt; و «والسابقون الاولون» کسانی هستند که قبل از فتح [[انفاق]] کرده‌اند و جنگیدند. آنان از کسانی که بعد از فتح انفاق کرده و جنگیده‌اند برترند. [[اهل]] [[بیعت رضوان]] نیز داخل در گروه «السابقون الاولون» هستند و آنان بیش از هزار و چهارصد نفر بودند؛ از این رو چگونه گفته می‌شود سابق این [[امت]] یک نفر است؟»&lt;ref&gt;منهاج السنه، ج۷، ص۱۱۰ ـ ۱۱۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این همه تلاش نافرجام و دست و پا زدن صرفاً به جهت [[نفی]] اختصاص آیه {{متن قرآن| وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}} به امیرالمؤمنین{{ع}} است و این امر نشانگر [[کینه]] و [[عداوت]] مخالفان با [[خلیفه بلافصل]] [[رسول خدا]]{{صل}} است. در پاسخ به این تأویلات نابجا می‌گویم: «ثله» در لغت به معنای بعض آمده است&lt;ref&gt;الصحاح، ج۴، ص۶۴۸ ؛ لسان العرب، ج ۱۱، ص۹۰.&lt;/ref&gt; و مصداق آن می تواند دو نفر باشد. همچنین سابقون در [[آیه]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ....}} نیز هرگز بر جمع کثیر دلالت نمی‌کند،؛ چراکه بر اساس آیه ۱۴۴ [[سوره آل عمران]]، بسیاری از آنان که در اطراف [[رسول خدا]]{{صل}} بوده‌اند (از [[مهاجران]] و [[انصار]]) به گذشته خویش بازگشته و [[مشرک]] شده‌اند. [[خدای تعالی]] در این [[آیه]] می‌فرماید: {{متن قرآن|وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىَ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ}}؛ و محمّد جز فرستاده ای از سوی [[خدا]] که پیش از او هم فرستادگانی [آمده و] گذشته اند، نیست. پس آیا اگر او بمیرد یا کشته شود، ([[ایمان]] و [[عمل صالح]] را ترک می کنید و) به روش گذشتگان و نیاکان خود برمی گردید؟! و هر کس به روش گذشتگان خود برگردد، هیچ زیانی به خدا نمی رساند؛ و یقیناً خدا [[سپاس]] گزاران را [[پاداش]] می‌دهد&lt;ref&gt;سوره آل عمران، آیه ۱۴۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> بنابراین به مقتضای جمع میان آیه شریفه {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ...}} و [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ.....}}، هر کس که در ایمان به رسول خدا{{صل}} پیشی گرفته و پس از [[شهادت]] آن حضرت، بر [[عهد]] و [[پیمان]] خویش با حضرتش باقی مانده باشد، نزد [[خداوند]] داری [[اجر]] است. اما آنکه به گذشته خود بازگردد، از دایره [[بندگی خدا]] بیرون رفته و اجری ندارد و چون افراد معدودی در [[غدیر خم]] بر عهد خود با رسول خدا{{صل}} باقی مانده‌اند، در نتیجه سابقان در این آیه نیز شامل جمع کثیر نمی‌شود. <br /> <br /> اما مهم‌تر از همه اینکه صحت حدیث سابق بودن [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} که در ذیل آیه آمده است، پیش از این [[اثبات]] شده است و چون [[سیره]] و [[سنت]] صحیح [[پیامبر]]{{صل}} [[مفسر قرآن]] است، هر [[تفسیر]] دیگری که با آن مخالف باشد مردود است و برداشت دهلوی و [[ابن تیمیه]] از آیاتی که مدعی‌اند [[مفسّر]] آیه {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ...}} است، برداشتی نادرست و بر اساس [[هوای نفس]] آنان است و هیچ تعارضی میان [[روایات]] و [[آیات]] یاد شده وجود ندارد. <br /> <br /> ===== هفتم =====<br /> دهلوی ادعا می‌کند که به [[اجماع]] [[شیعه]] و [[سنی]] نخستین کسی که به [[رسول خدا]]{{صل}} [[ایمان]] آورد [[حضرت خدیجه]]{{س}} بود نه [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} و اگر صرف سبقت در ایمان موجب صلاحیت شخص برای [[امامت]] باشد، در این صورت [[حضرت خدیجه]]{{س}} برای [[امامت]] صلاحیت داشته و این مطلب به [[اجماع]] همه [[مسلمانان]] [[باطل]] است. <br /> <br /> در پاسخ به این گفتار باطل می‌گوییم: ادعای اجماع [[شیعه]] و [[سنی]] مبنی بر [[سبقت]] [[حضرت خدیجه]]{{س}} بر [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} قطعاً [[دروغ]] است و [[شیعیان]] و بسیاری از [[اهل سنت]] معتقدند که امیرالمؤمنین{{ع}} سابق بر حضرت خدیجه{{س}} بوده است&lt;ref&gt;ر.ک: بصائر الدرجات، ص۱۰۴، ح۳؛ الامالی (صدوق)، ص۷۴، ح۴۲؛ التوحید، ص۲۲۵، ح۶؛ عیون الاخبار الرضا، ج۱، ص۲۷۲، ح۶۳؛ الارشاد، ج۱، ص۳۲ و ۲۷۹؛ الاختصاص، ص۱۵۵؛ الامالی (طوسی)، ص۱۴۸، ح۲۴۲؛ مناقب آل ابی‌طالب، ج۱، ص۲۹۰ و ج۲، ص۱۴۲ و منابع دیگر از کتب اهل سنت می‌توان ر.ک: السنن الکبری (بیهقی)، ج۶، ص۲۰۷ و ۲۰۸؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲؛ المصنف (صناعی)، ج۵، ص۳۲۵؛ المعجم الکبیر، ج۱، ص۹۵، ح۱۶۳ و ج۶، ص۲۶۹ ؛ الاوائل (طبرانی)، ص۸۱؛ الاستیعاب، ج۳، ص۱۰۹۵؛ شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۱۱۹ و ج۱۳، ص۲۲۵، ۲۲۸، ۲۳۳ و ۲۳۵؛ الریاض النظره فی مناقب العشره، ج۳، ص۱۱۰؛ نظم الدرر السمطین، ص۸۲؛ کنزالعمال، ج۱۱، ص۶۱۶، ح۳۲۹۹۰؛ فیض الغدیر، ج۴، ص۴۷۲ ش۵۶۰۰؛ اسد الغابه، ج۴، ص۱۹؛ تهذیب الکمال، ج۲۰، ص۴۸۲، ش۴۰۸۹؛ سیر اعلام النبلاء، ج۲۳، ص۷۹؛ میزان الاعتدال، ج۲، ص۳ و منابع دیگر.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===== هشتم =====<br /> دهلوی مدعی است که اگر شیعه، [[زن]] بودن را مانع تحقق امامت برای حضرت خدیجه{{س}} در عین سبقت او در [[ایمان]] بدانند، وجود سه نفری که پس از [[رسول خدا]]{{صل}} [[حاکم]] شده‌اند نیز مانعی برای تحقق [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} ـ با پذیرش سابق بودن آن حضرت ـ بوده است؛ زیرا [[حاکمان]] پس از رسول خدا برای [[ریاست]] صلاحیت بیشتری داشتنه‌اند. <br /> <br /> در اینجا دهلوی دچار مصادره به مطلوب شده و ادعاهای نادرستی را بر اساس [[اعتقادات]] باطل مطرح ساخته است؛ چرا که:<br /> # اولاً سبقت حضرت خدیجه{{س}} بر امیرالمؤمنین{{ع}} ادعایی [[اثبات]] نشده است و شیعیان و بسیاری از بزرگان اهل سنت بر تقدّم و سبقت [[امیر المؤمنین]]{{ع}} معتقدند. <br /> # ثانیاً [[اصلح]] بودن حاکمان پس از رسول خدا{{صل}} نیز مصادره به مطلوب و محل [[نزاع]] است و دهلوی هیچ دلیلی بر این ادعا اقامه نکرده است&lt;ref&gt;[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵]]، ص۱۰۹ ـ ۱۱۹.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> # [[پرونده:Jawahir-kalam-5.jpg|22px]] [[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵ (کتاب)|'''جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۵''']]<br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> {{امام علی}}<br /> {{فضائل اهل بیت}}<br /> <br /> [[رده:آیات امامت]]<br /> [[رده:آیات نامدار]]<br /> [[رده:فضائل امام علی]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%D9%88_%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C&diff=1377170 2026-06-17T09:56:18Z

<p>فرقانی: </p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[خرداد]]|روز=[[۹]]|سال=[[۱۴۰۵]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = آیه السابقون السابقون<br /> | عنوان مدخل = آیه السابقون السابقون<br /> | مداخل مرتبط = [[آیه السابقون السابقون در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه السابقون السابقون در حدیث]] - [[آیه السابقون السابقون از دیدگاه اهل سنت]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> <br /> == مقدمه ==<br /> {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ}}&lt;ref&gt;«و (سوم) پیشتازان پیشتاز آنانند که نزدیکان (به خداوند)‌اند در بهشت‌های پر نعمت‌اند» سوره واقعه، آیه ۱۰-۱۲.&lt;/ref&gt;. این [[آیات شریفه]] مشتمل بر یکی از [[فضایل]] و [[مناقب]] مولای [[متّقیان]] [[حضرت علی]]{{ع}} است که دانشمندان عامّه هم به صورت گسترده بدان اعتراف نموده‌اند. در این آیات که سخن از گروه‌های سه‌گانه [[مردم]] در [[روز قیامت]] است، مطالب تلخ و شیرین آموزنده‌ای وجود دارد.<br /> <br /> == [[شأن نزول]] ==<br /> در [[شأن نزول]] این [[آیه]] دو دیدگاه کلی در میان [[فریقین]] وجود دارد که برگرفته از [[روایات]] ناظر به [[تفسیر آیه]] است.<br /> <br /> #'''دیدگاه مشهور: [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} [[پیشگام]] در [[اسلام]]''': بر اساس برخی [[روایات صحیح]] السند، مراد از [[سبقت]] گیرندگان در اسلام در این آیه، علی بن ابیطالب{{ع}} است. این دیدگاه با انبوهی از روایاتی که آن حضرت را [[اولین مسلمان]] و [[ایمان]] آورنده به [[پیامبراسلام]] معرفی کرده‌اند، [[تأیید]] می‌گردد. به عنوان نمونه: [[حاکم]] حسکانى از [[مفسران اهل سنت]] از [[ابن عباس]] چنین نقل شده است: «[[پیشگامان]] (در ایمان) سه نفرند: [[یوشع]]، پیشگام نسبت به (ایمان به) موسى{{ع}} بود، صاحب [[یاسین]]، ([[حبیب نجار]]) نسبت به عیسى{{ع}}، و على{{ع}} نسبت به [[رسول خدا]]{{صل}}، [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، پیشگام بود».{{متن حدیث|السُّبّاقُ ثَلاثَة: سَبَقَ یُوشَعُ بْنُ نُون اِلى مُوسَى، وَ سَبَقَ صاحِبُ یاسِین اِلى عِیسى، وَ سَبَقَ عَلِىّ اِلَى النَّبِىِّ{{صل}}}}، &lt;ref&gt;حسکانی، حاکم، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۳، ح۹۲۴.&lt;/ref&gt;. [[سیوطی]] نیز دو [[روایت]] از ابن عباس در این زمینه نقل شده است، در یکى از آنها ابن ابى حاتم و [[ابن مردویه]] از ابن عباس در [[تفسیر]] این آیه نقل مى‌کنند که [[یوشع بن نون]] (نخستین کسى بود که) به موسى{{ع}}[[ ایمان]] آورد و [[مؤمن]] [[آل یاسین]] به عیسى{{ع}}، و على بن ابیطالب{{ع}} پیشگام در [[ایمان به پیامبر]] اسلام{{صل}} بود. &lt;ref&gt;سیوطی، الدّرّالمنثور، ج۶، ص۱۵۴.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''علی بن ابیطالب{{ع}} و [[شیعیان]] آن حضرت، پیشگام در رفتن به [[بهشت]]''': در همان کتاب از ابن عباس نقل شده که از رسول خدا{{صل}} تفسیر این آیه را پرسیدم، فرمود: «از [[جبرئیل]] تفسیر این آیه را پرسیدم، گفت: این آیه اشاره به على{{ع}} و شیعیان او دارد که پیشگام در رفتن به بهشت هستند» {{حَدَّثَنى جَبرَئیلُ بِتَفْسیرِها، قالَ ذاکَ عَلِىّ وَ شِیعَتُهُ اِلَى الْجَنَّةِ}}، &lt;ref&gt;همان، ج۲، ص۲۱۵ و ۲۱۶، ح۹۲۷.&lt;/ref&gt;. از دیگر کسانى که این روایت را نقل کرده‌اند ابن مغازلى (طبق نقل [[ابن بطریق]]) در کتاب العمده و [[سبط]] بن جوزى در تذکرة [[و]] [[ابن کثیر]] در [[تفسیر]] خود و [[ابن حجر]] در صواعق، و شوکانى در [[فتح القدیر]] و شیخ سلیمان قندوزى در [[ینابیع الموده]] است.&lt;ref&gt;احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۴ تا ۱۲۰&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''جمع بندی''' <br /> <br /> این دو تفسیر منافاتى با هم ندارند؛ چرا که مولاى متّقیان هم پیشگام در ایمان به پیامبر{{صل}} بود، و هم پیشگام در رفتن به بهشت و در واقع این دو ارتباط و پیوند ناگسستنى با یکدیگر دارد.&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، ج9، ذیل آیه مورد بحث&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> این بحث را با ذکر دو نکته تکمیل مى‌کنیم.<br /> <br /> '''۱ـ منظور از عبارت {{متن قرآن|قلیلٌ مِنَ الاخَرینَ}} که در ادامه [[آیات]] این [[سوره]] آمده، کیست؟'''<br /> <br /> در ادامه آیات گذشته [[قرآن مجید]]، پس از آنکه [[مقام]] والاى [[سابقون]] و [[پیشگامان]] را بر مى‌شمرد که آنها مقرّبان درگاه الهى هستند و جایگاهشان در باغ‌هاى پر [[نعمت]] بهشتى است مى افزاید: {{متن قرآن|ثُلَّةٌ مِنَ الأَوَّلینَ وَ قَلیلٌ مِنَ الآخِرِینَ}} «آنها، گروهى از امت‌هاى نخستین هستند و اندکى از امت‌هاى آخرین» <br /> <br /> [[حاکم]] حسکانى در [[شواهد التنزیل]] چندین [[روایت]]، از [[محمد بن فرات]] و [[محمد بن سهل]] و على بن عباس از [[جعفر بن محمد]]{{ع}} نقل مى‌کند که در [[تفسیر آیه]]: {{متن قرآن|وَقَلیل مِنَ الآخِرِینَ}} فرمود: «منظور على بن ابیطالب{{ع}} است» &lt;ref&gt;حاکم حسکانی، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۸، احادیث ۹۳۲ تا ۹۳۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> بدیهى است که مفهوم [[آیه]] این نیست که فقط على{{ع}} به [[بهشت]] مى‌رود، بلکه مقام والاى [[پیشگام]] بودن در [[ایمان]]، مقام والایى در بهشت و در جوار [[قرب]] الهى است که ویژه على بن ابیطالب{{ع}} (بعد از [[پیامبر اسلام]]) است، به همین دلیل در آیات بعد از این سوره که [[مقامات]] و نعمت‌هاى گروه دیگرى از [[بهشتیان]] ([[اصحاب]] الیمین) را بیان مى‌فرماید، در انتها می‌فرماید: {{متن قرآن|ثُلَّة مِنَ الاَوَّلینَ وَ ثُلَّة مِنَ الآخِرِینَ}}: «گروهى از امّت‌هاى نخستین هستند و اندکى از امت‌هاى آخرین».<br /> <br /> روشن است که [[اصحاب یمین]] گرچه بهشتى هستند؛ امّا به پاى [[مقرّبین]] از [[سابقین]] نمى‌رسند.<br /> <br /> '''۲ـ [[نخستین مسلمان]] که بود؟'''<br /> <br /> این بحث مهمّى است که {{متن حدیث|أَوّلُ مَنْ آمن}}، یا نخستین کسى که به پیامبر اسلام{{صل}}[[ ایمان]] آورد و دست [[بیعت]] در دست او گذاشت، که بود؟<br /> <br /> تمام [[امّت]] اسلامى متّفق‌اند که از میان [[زنان]]، [[خدیجه]] کبرى{{س}} نخستین مسلمان بود. امّا از میان مردان، با اینکه عدّه‌اى [[اصرار]] دارند، مسأله را پیچیده و قابل بحث و مناقشه جلوه دهند از مطالعه مجموع [[احادیث]] و [[تواریخ]]، تردیدى براى یک ناظر بى‌طرف باقى نمى‌ماند که نخستین فرد، على بن ابیطالب{{ع}} بود. او اوّلین کسى بود که [[پیامبر اسلام]]{{صل}} را [[تصدیق]] کرد و نخستین کسى بود که با او [[بیعت]] نمود و نخستین کسى بود که با او [[نماز]] خواند و [[رکوع]] و [[سجود]] بجا آورد.<br /> <br /> شواهد و دلائل این مسأله در تمام منابع اسلامى وجود دارد که در ذیل به قسمتى از آنها اشاره مى‌کنیم:<br /> <br /> حداقل هیجده نفر از [[صحابه]] با طرق مختلف این [[حدیث]] را از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نقل کرده‌اند که على{{ع}} نخستین مردى بود که [[اسلام]] را پذیرفت و با پیامبر اکرم{{صل}} نماز خواند از جمله:<br /> #ابوسیعد خدرى که از بزرگان صحابه است، مى‌گوید: پیامبر اکرم{{صل}}[[ دست]] بر پشت على{{ع}} زد و فرمود: «اى على! تو هفت ویژگى دارى که هیچ کس نمى‌تواند در مورد آنها در [[روز قیامت]] با تو مناقشه کند: نخست اینکه تو اوّلین کسى هستى که [[ایمان به خدا]] آوردى (و اسلام را پذیرا گشتى) و..». &lt;ref&gt;{{متن حدیث|یا علىُّ لَکَ سَبْعُ خِصال لایُحاجُّکَ فیهِنَّ اَحَدٌ یَوْمَ الْقِیامَةِ اَنْتَ اَوَّلُ الْمُؤمِنینَ اِیْماناً بِاللهِ...}}، این حدیث را ابو نعیم اصفهانى در حلیة الاولیاء، ج۱، ص۶۶ آورده&lt;/ref&gt;.<br /> #[[عایشه]] مى‌گوید: [[فاطمه]]، دختر محمد{{صل}} این حدیث را براى من نقل کرد که [[پیامبر]]{{صل}} به او فرمود: «تو را به همسرى مردى در آوردم که علمش از همه [[مؤمنان]] بیشتر و در [[پذیرش اسلام]] از همه آنها مقدّم‌تر و حلمش از همه فزون‌تر است». &lt;ref&gt;{{متن حدیث|زَوَّجْتُکِ اَعْلَمَ الْمُؤمِنینَ عِلْماً وَ اَقْدَمَهُمْ سِلْماً وَ اَفْضَلَهُمْ حِلْماً}}، این حدیث را ابن عساکر در تاریخ دمشق، در ترجمه امام على{{ع}}، ج۱، ص۲۴۴، طبع بیروت) نقل مى‌کند.&lt;/ref&gt;.<br /> #[[ابن عباس]] مى‌گوید: از [[عمر بن خطاب]] شنیدم که مى‌گفت: نام على{{ع}} را به بدى نبرید من از [[رسول خدا]]{{صل}} درباره او مطالبى را شنیدم که اگر یکى از آنها در [[آل]] خطّاب باشد براى من محبوب‌تر است از آنچه [[آفتاب]] بر آن طلوع مى‌کند، از جمله: یک بار من و [[ابوبکر]] و [[ابوعبیده]] با جمعى از [[یاران پیامبر]]{{صل}} به در [[خانه]] [[ام سلمه]] رسیدیم. على{{ع}} بر در [[خانه]] ایستاده بود، گفتیم: [[پیامبر]]{{صل}} را مى‌خواهیم، فرمود: الآن بیرون مى‌آید؛ پیامبر بیرون آمد، به سوى او رفتیم. تکیه بر على بن ابیطالب{{ع}} کرد و با دست بر شانه او زد و فرمود: «با تو به [[مخاصمه]] بر مى‌خیزند، (امّا) تو نخستین کسى هستى که [[ایمان]] آوردى، و از همه به [[ایام الله]] داناترى و نسبت به [[عهد]] الهى باوفاترى از همه بهتر [[عدالت پیشه]] مى‌کنى و نسبت به [[رعیّت]] از همه مهربان‌ترى و [[مصیبت]] تو نیز از همه بزرگ‌تر است». &lt;ref&gt;{{متن حدیث|اِنَّکَ مُخاصَمٌ، اَنتَ اَوَّلُ الْمُؤمِنینَ ایماناً وَ اَعْلَمُهُمْ بِاَیّامِ اللهِ وَ اَوْفاهُمْ بِعَهْدِهِ وَ اَقْسَمُهُمْ بِالسَّوِیَّةِ وَ اَرْأَفُهُمْ بِالرَّعِیَّةِ وَ اَعْظَمُهُمْ الرَّزِیَّةَ}}، متقی هندی، کنزالعمال، ج۱۳، ص۱۱۷&lt;/ref&gt;.<br /> #[[معاذ بن جبل]] از [[پیغمبر اکرم]]{{صل}} نقل مى‌کند که به على{{ع}} فرمود: «تو با [[مردم]] به هفت چیز [[محاجّه]] مى‌کنی و هیچ کس از [[قریش]] در آن هفت چیز نمى‌تواند به [[گفتگو]] با تو برخیزد و ادعاى برابرى کند ـ تو نخستین کسى هستى که به [[خدا]] [[ایمان]] آوردى..».، &lt;ref&gt;{{متن حدیث|تَخْصِمُ النّاسُ بِسَبْع وَ لایُحاجُّکَ فیهِ اَحَدٌ مِنْ قُرَیْش اَنْتَ اَوَّلُهُمْ اِیْماناً بِاللهِ...}}، این حدیث را شهاب الدین حسینى شافعى در کتاب «توضیح الدلائل» ص۱۷۱ آورده است. مطابق نقل احقاق الحق، ج۲۰، ص۴۵۵.&lt;/ref&gt;.<br /> #[[اسماء بنت عمیس]]، [[همسر]] [[جعفر بن ابیطالب]] نقل مى‌کند که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} به دخترش [[فاطمه]]{{س}} فرمود: «تو را به همسرى مردى در آوردم که در [[اسلام]] از همه پیشگام‌تر و حلمش از همه عظیم‌تر، و علمش از همه بیشتر است». &lt;ref&gt;{{متن حدیث|زَوَّجْتُکِ اَقْدَمَهُمْ سِلْماً وَاَعْظَمَهُمْ حِلماً وَاَکْثَرَهُمْ عِلْماً}}، تاریخ ابن عساکر، جلد ۱، صفحه ۲۴۵، طبع بیروت.&lt;/ref&gt;.<br /> #[[سلمان]] فارسى مى‌گوید: پیامبر‌اکرم{{صل}} فرمود: «نخستین کسى که در کنار [[حوض کوثر]] بر من وارد مى‌شود، نخستین کسى است که اسلام را پذیرفته و او على بن ابیطالب{{ع}} است»، &lt;ref&gt;{{متن حدیث|اَوَّلُکُمْ وُرُوْداً عَلَىَّ الْحَوْضَ، اَوَّلُکُمْ اِسْلاماً عَلِىُّ بْنُ اَبیطالِبِ{{ع}}}}، این روایت را محمد بن ابى‌بکر در کتاب الجوهره، ص۸ (طبع دمشق) آورده و نویسنده کنز العمال نیز بدون ذکر سند آن را نقل کرده است، ج۱۱، ص۶۱۶، طبع مؤسسه الرّساله، بیروت.&lt;/ref&gt;.<br /> #[[ابوسخیله]] مى‌گوید من و سلمان[[ حج]] بجا آوردیم، و بر [[ابوذر]] وارد شدیم، مدّتى که خدا مى‌خواست نزد او ماندیم، هنگامى که [[حرکت]] ما نزدیک شد، گفتم: اى ابوذر! من امورى مى‌بینم که حادث شده و مى‌ترسم در میان مردم اختلافى واقع شود؛ اگر چنین شود چه دستورى به من مى‌دهى؟! گفت: «از کتاب [[خداوند عزّوجلّ]]، و على بن ابیطالب جدا مشو! من گواهى مى‌دهم که از [[رسول خدا]]{{صل}} شنیدم که مى‌فرمود: على اوّل کسى است که به من ایمان آورده و نخستین کسى است که [[روز قیامت]] با من [[مصافحه]] مى‌کند و او [[صدیق اکبر]]، و [[فاروق]] (یعنى جدا کنند [[حق]] از [[باطل]]) است». &lt;ref&gt;{{متن حدیث|اَلْزِمْ کِتابَ اللهِ عَزَّوَجَلَّ وَ عَلِىَّ بْنَ اَبیطالِب، فَاَشْهَدُ اِنَّنى سَمِعْتُ رَسُوْلَ اللهِ{{صل}} یَقُولُ: عَلِىٌّ{{ع}} اَوَّلُ مَنْ آمَنَ بى، وَ اَوَّلُ مَنْ یُصافِحُنى یَوْمَ الْقِیامَةِ، وَ هُوَ الصِّدِّیْقُ الاَکْبَرُ، وَ هُوَ الْفارُوْقُ یُفَرِّقُ بَیْنَ الْحَقِّ وَ الْباطِلِ}}، مختصر [[تاریخ]] [[دمشق]]، ج۱۷، ص۳۰۶ ([[طبع]] دمشق دارالفکر) (مطابق نقل احقاق، ج۲۰، ص۴۷۲) ـ این [[حدیث]] را [[کنزالعمال]] از جمله {{متن حدیث|انّ هذا اوّل من آمن بى}} تا آخر ج۱۱، ص۶۱۶، ح۳۲۹۹۰ آورده است.&lt;/ref&gt;.<br /> #عبدالرّحمن [[عوف]] در حدیثى ذیل آیه۹۹ [[سوره]] [[برائت]]: {{متن قرآن|السّابِقُونَ الاَوَّلُونَ}}، مى‌گوید: آنها ده نفر از [[قریش]] بودند: «نخستین کسى از آنها که [[اسلام]] را پذیرفت على بن ابیطالب{{ع}}بود»، &lt;ref&gt;{{متن حدیث|کانَ اَوَّلَهُمْ اِسْلاماً عَلِىُّ بْنُ اَبیطالِب{{ع}}}}، مختصر تاریخ دمشق، ج۱۷، ص۳۰۷، نوشته محمد بن مکرم معروف به ابن منظور.&lt;/ref&gt;.<br /> #[[جمال]] الدین ابوالحجاج در کتاب [[تهذیب الکمال]] از [[ابورافع]] نقل مى‌کند که گفت: «نخستین کسى که از مردان [[اسلام]] آورد، على بود». &lt;ref&gt;{{متن حدیث|اَوَّلُ مَنْ اَسْلَمَ مِنَ الرِّجالِ عَلِىٌّ}} تهذیبُ الکمال، ج۳ ص۸۵ (مطابق نقل احقاق الحق، ج۲۰، ص۳۶۷.&lt;/ref&gt;.<br /> #[[انس بن مالک]]، [[خادم رسول خدا]]{{صل}} از آن حضرت نقل مى‌کند که [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: «نخستین فرد این [[امّت]] که در کنار [[حوض کوثر]] بر من وارد مى شود نخستین کسى است که اسلام آورده و او على بن ابى طالب است». &lt;ref&gt;{{متن حدیث|اَوَّلُ هذِهِ الاُمَّةِ وُرُوداً عَلىَّ الْحَوضَ اَوَّلُها اِسْلاماً عَلىّ بْنُ اَبیطالِب}} این حدیث را ابن عدیم حلبى از علماى قرن هفتم هجرى در کتاب خود تاریخ حلب، ص۲۹۵ آورده است.&lt;/ref&gt;.<br /> #[[ابن عباس]] مى‌گوید: على{{ع}} چهار ویژگى دارد که براى احدى نیست: «او نخستین فرد از [[عرب]] و [[عجم]] است که با [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[نماز]] گذارد». &lt;ref&gt;{{متن حدیث|هُوَ اَوَّلُ عَرَبِىٍّ وَ عَجَمِىٍّ صَلّى مَعَ رَسُوْلِ اللهِ{{صل}}..».المختار فى مناقب الابرار، ص۱۶، مطابق نقل احقاق الحق، ج۲۰، ص۴۵۷.&lt;/ref&gt; و در جاى دیگر مى‌گوید: «نخستین کسى که بعد از [[خدیجه]]{{س}}[[ ایمان]] آورد على بن ابیطالب{{ع}}بود». &lt;ref&gt;{{متن حدیث|اَوَّلُ مَنْ اَسْلَمَ بَعْدَ خَدیجَة عَلِىُّ بْنُ اَبیطالِب}} این حدیث از حسام الدین حنفى در کتاب آل محمّد{{صل}}، ص۱۷۴ آمده است.&lt;/ref&gt;.<br /> #نسایى [[محدّث]] معروف در کتاب [[السنن]]، از [[زید بن ارقم]] نقل مى‌کند که گفت: «نخستین کسى که به [[پیامبر]] ایمان آورد على بن ابى طالب{{ع}} بود». &lt;ref&gt;{{متن حدیث|اَوَّلُ مَنْ اَسْلَمَ مَعَ رَسُوْلِ اللهِ{{صل}} عَلِىُّ بْن اَبیطالِبِ{{ع}}}} احقاق الحق، ج۲۰، ص۴۷۵.&lt;/ref&gt;.<br /> #[[امام]] على بن ابیطالب{{ع}} ـ این معنى را خودش در سخنانش که مورد قبول همگان است نیز نقل کرده است. در کتاب الجوهره نوشته محمد بن ابى بکر انصارى مى‌خوانیم که على{{ع}} بر [[منبر]] [[بصره]] فرمود: «[[صدیق اکبر]] منم، ایمان آوردم پیش از آنکه [[ابوبکر]] ایمان بیاورد، و اسلام آوردم پیش از آنکه او اسلام بیاورد»، &lt;ref&gt;{{متن حدیث|اَنا الصِّدِّیقُ الاَکْبَرُ، آمَنْتُ قَبْلَ اَنْ یُؤمِنَ اَبُوبَکْر، وَ اَسْلَمْتُ قَبْلَ اَنْ یُسْلِمَ}} الجوهرة، ص۸ ([[طبع]] [[دمشق]]) همین معنى را گروه دیگرى نیز نقل کرده‌اند مانند: [[ابواحمد]] جرجانى در کتاب [[الکامل]] فى الرجال، ج۳، ص۱۱۲۳ و توضیح الدلائل ص۱۷۱ و مختصر [[تاریخ]] [[دمشق]] و غیر آنها.&lt;/ref&gt;. در [[نهج البلاغه]] نیز در موارد متعدّدى روى این مطلب تکیه شده است، از جمله آن حضرت در جمله ۱۳۱ مى‌فرماید: «خداوندا! من نخستین کسى هستم که به سوى تو بازگشتم و [[پیام]] تو را شنیدم و [[اجابت]] کردم هیچ کس جز [[رسول خدا]]{{صل}} در [[نماز خواندن]] بر من پیشى نگرفت». &lt;ref&gt;{{متن حدیث|اَللّهُمَّ اِنّى اَوَّلُ مَنْ اَنابَ وَ سَمِعَ وَ اَجابَ لَمْ یَسْبِقْنى اِلاّ رَسُوْلُ اللهِ{{صل}} بِالصَّلاةِ}} این معنى در خطبه ۷۱ و ۱۹۲ نیز آمده است.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، ج۹، ذیل آیه مورد بحث&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == شرح و تفسیر ==<br /> === سابقون کیانند؟ ===<br /> {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}: پیشگامان پیشگام که [[مقرّب]] درگاه الهی‌اند باید [[الگو]] و [[اسوه]] باشند و [[امامت]] و [[رهبری]] [[خلق]] را در دست گیرند. سؤال: پیشگام پیشگامان چه کسانی هستند که مدال [[قرب]] پروردگار را دریافت کرده‌اند؟<br /> <br /> پاسخ: برای سابقون تفسیرهای مختلفی ذکر شده است: پیشگامان در ایمان‌؛ سابقین در [[جهاد]] و مبارزه‌؛ پیشگامان در [[عبادت]] و نمازهای پنج‌گانه‌؛ سابقین در توبه‌؛ پیشگامان در [[اطاعت خدا]]؛ سابقین در ورود به بهشت‌؛ پیشگامان در هجرت؛ سابقین در کارهای خیر و [[تفاسیر]] دیگری که [[مفسّران]] بیان کرده‌اند&lt;ref&gt;این احتمالات در [[تفسیر نمونه]]، ج۲۳، ص۲۰۴، و تفسیر التّبیان، ج۹، ص۴۹۰، و [[مجمع البیان]]، ج۵، ص۲۱۵، آمده است.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> منتها اشکالی ندارد که همه موارد مذکور منظور [[آیه شریفه]] باشد، بنابراین نباید آیه مقیّد به یک مورد از موارد مذکور باشد، بلکه یک معنای وسیع و گسترده‌ای در نظر بگیریم که تمام پیشگامان را شامل شود. به هر حال، سابقون افتخارات فراوانی دارند که در قلّه رفیع افتخارات آنان [[نعمت]] [[قرب]] [[پروردگار]] است. بدون [[شک]] لذّتی که قرب پروردگار برای مقرّبون و سابقون دارد از هر لذّتی بالاتر است.<br /> <br /> {{متن قرآن|فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ}}: تعبیر به‌ {{متن قرآن|فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ}} انواع نعمت‌های مادّی و معنوی‌ [[بهشت]] را شامل می‌شود؛ ضمناً این تعبیر می‌تواند اشاره به این باشد که باغ‌های بهشت تنها کانون نعمت است، برخلاف باغ‌های [[دنیا]] که گاه وسیله [[زندگی]] و زحمت است؛ همانگونه که حال مقرّبان در [[آخرت]] با حالشان در دنیا متفاوت است؛ زیرا مقام والای آنها در این دنیا توأم با مسئولیّت‌هایی است، در حالی که در سرای دیگر تنها مایه نعمت است.<br /> <br /> == علی{{ع}} مصداق أتمّ و أکمل سابقون! ==<br /> مفهوم [[آیه شریفه]] سابقون گسترده است و شامل همه کسانی که در [[ایمان]] و [[جهاد]] و [[نماز]] و [[توبه]] و [[اطاعت]] و ورود در بهشت و مانند آن [[سبقت]] گرفته‌اند می‌شود. ولی طبق آنچه در [[روایات]] آمده است، علی{{ع}} پیشگام همه پیشگامان و سابق بر همه سابقین می‌باشد. به تعبیر دیگر، مصداق روشن بلکه روشن‌ترین مصداق این آیه شریفه [[حضرت علی]]{{ع}} است. به برخی از این [[روایت‌ها]] توجّه کنید:<br /> # [[ابن عبّاس]]، راوی و [[مفسّر]] معروف، که مورد قبول [[شیعه]] و [[سنّی]] است، می‌گوید: «پیشگام پیشگامان [[مسلمان‌ها]]، علیّ بن أبی طالب است»&lt;ref&gt;{{عربی|سابِقُ هذِهِ الْامَّةِ عَلِیُّ بْنُ ابی طالِبٍ‌}}؛ [[احقاق الحق]]، ج۳، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt;.<br /> # وی در [[روایت]] دیگری چنین می‌گوید: «پیشگام پیشگامان در [[امّت]] [[حضرت موسی]]{{ع}} [[یوشع بن نون]]، و در امّت [[حضرت عیسی]]، حبیب نجّار، و در امّت [[محمّد]]، علیّ بن أبی طالب است»&lt;ref&gt;{{عربی|&quot;یُوشَعُ بْنُ نُونْ سَبَقَ الی‌ مُوسی‌، وَ مُؤْمِنُ آلِ یاسین سَبَقَ الی‌ عیسی‌، وَ عَلِیُّ بْنُ ابی طالِبٍ سَبَقَ الی‌ مُحَمَّدٍ‌&quot;}}؛ احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۵.&lt;/ref&gt;.<br /> # [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} هنگامی که می‌خواست صیغه مبارک‌ترین [[عقد]] [[ازدواج]] را اجرا کند و [[فاطمه زهرا]] {{س}} را به عقد علی{{ع}} درآورد، خطاب به دخترش فرمود: «فاطمه [[جان]]! شوهری برای تو [[انتخاب]] کردم که نخستین ایمان‌آورنده به من بود و نخستین کسی بود که مرا [[شناخت]] و به یاری‌ام شتافت»&lt;ref&gt;{{عربی|&quot;زَوَّجْتُکِ باوَّلِ مَنْ آمَنَ بی‌وَ عَرَفَنی وَ ساعَدَنی‌&quot;}}؛ روضة الاحباب، ج۳، ص۱۰ (به نقل از احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۷).&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> آری، طبق این [[روایات]] و دیگر روایات، علی{{ع}} پیشگام پیشگامان [[مسلمانان]] است. آیا شایسته است با وجود علی{{ع}}، شخص دیگری [[خلیفه پیامبر]] شود؟<br /> <br /> روایات فوق در منابع مختلف [[اهل]] سنّت آمده است که به ۱۰ مورد آن اشاره می‌شود: [[ابن مغازلی]] در مسند&lt;ref&gt;به نقل احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۴.&lt;/ref&gt;؛ [[سبط ابن جوزی]] در تذکره‌&lt;ref&gt;تذکرة، ص۲۱ (به نقل از احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۵).&lt;/ref&gt;؛ [[ابن کثیر]] دمشقی‌&lt;ref&gt;[[تفسیر ابن کثیر]]، ج۴، ص۲۸۳ (به نقل از احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۵).&lt;/ref&gt;؛ محیی الدّین طبری در الرّیاض النّضرة&lt;ref&gt;الرّیاض النّضرة، ص۱۵۸ (به نقل از احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۵).&lt;/ref&gt;؛ [[سیوطی]] در الدّرّالمنثور&lt;ref&gt;الدّرّالمنثور، ج۶، ص۱۵۴ (به نقل از احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۶).&lt;/ref&gt;؛ [[ابن حجر]] در الصّواعق المحرقة&lt;ref&gt;الصّواعق، ص۱۲۳ (به نقل از احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۶).&lt;/ref&gt;؛ علّامه شوکانی در [[فتح القدیر]]&lt;ref&gt;[[فتح القدیر]]، ج۵، ص۱۴۸ (به نقل از احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۷).&lt;/ref&gt;؛ میر محمّد صالح [[ترمذی]] در مناقب مرتضوی‌&lt;ref&gt;[[مناقب]] مرتضوی، صفحه ۴۹ (به نقل از احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۷).&lt;/ref&gt;؛ [[آلوسی]] در روح المعانی‌&lt;ref&gt;[[روح المعانی]]، ج۲۷، ص۱۱۴ (به نقل از احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۸).&lt;/ref&gt;؛ [[قندوزی]] در [[ینابیع المودة]]&lt;ref&gt;ینابیع المودة، ص۶۰ (به نقل از احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۸).&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> با توجّه به روایات فراوانی که در مورد [[حضرت علی]]{{ع}} در ذیل [[آیه]] فوق وارد شده است، آیا امکان دارد [[خداوند]] با وجود علی{{ع}} با آن همه [[فضایل]]، شخص دیگری را برای [[خلافت]] [[نصب]] کند!<br /> <br /> == [[تفسیر]] سابقون از زبان [[پیامبر]]{{صل}} ==<br /> [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در روایتی فرمود: {{متن حدیث|السَّابِقُونَ الی‌ ظِلِّ الْعَرْشِ طُوبی لَهُمْ}}؛ خوشا به حال سبقت‌گیرندگان به [[سایه]] [[عرش الهی]] (در [[روز قیامت]]، که روزی سخت و طاقت‌فرساست)». {{متن حدیث|قیلَ: یا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَنْ هُمْ؟}}؛ سؤال شد: آنها چه کسانی هستند؟ [[حضرت رسول]]{{صل}} در پاسخ به این [[پرسش]] فرمودند:<br /> # {{متن حدیث|الَّذینَ یَقْبَلُونَ الْحَقَّ إِذا سَمِعُوهُ}}؛ سابقون کسانی هستند که وقتی [[حق]] را می‌شنوند آن را پذیرا می‌شوند»؛ سابقین، حرف حق را هر چند از زبان [[دشمن]] یا کودکی باشد، می‌پذیرند؛ آنها در برابر حق، [[تعصّب]] و [[لجاجت]] و [[جدال]] و [[تکبّر]] ندارند. [[انسان]] وقتی به [[اشتباه]] خویش پی می‌برد و [[حقیقت]] برایش روشن می‌شود، باید با [[شجاعت]] [[حق]] را بپذیرد و به اشتباهش اعتراف نماید، و بداند که هزینه اعتراف به اشتباه، بسیار کمتر از إنکار اشتباه است!<br /> # {{متن حدیث|وَ یَبْذلُونَهُ اذا سَألُوهُ}}؛ (صفت دیگر سابقون آن است که) وقتی حق را از آنها می‌پرسند بیان می‌دارند»؛ سابقون، حق را [[کتمان]] نمی‌کنند؛ آنها نمی‌گویند که اگر [[حق]] را بگوییم، پدر و مادر ما، [[همسر]] ما، [[دوست]] و [[همسایه]] ما، و یا افراد دیگر ناراحت می‌شوند؛ زیرا [[کتمان حق]] از [[گناهان کبیره]] است و [[شهادت]] دادن نسبت به چیزی که [[انسان]] از آن اطّلاع دارد [[واجب]] می‌باشد، همان‌گونه که [[خداوند متعال]] در [[آیه شریفه]] ۲۸۳ [[سوره بقره]] می‌فرماید: {{متن قرآن|وَلَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَ وَمَنْ يَكْتُمْهَا فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ}}&lt;ref&gt;«و شهادت را [[کتمان]] نکنید. و هر کس آن را کتمان کند، قلبش [[گناهکار]] است. و [[خداوند]]، به آنچه انجام می‌دهید، داناست» سوره بقره، آیه ۲۸۳.&lt;/ref&gt;.<br /> # {{متن حدیث|وَ یَحکُمُونَ لِلنَّاسِ کَحُکْمِهِمْ لِانْفُسِهِمْ‌}}؛ (دیگر ویژگی سابقین آن است که) همان حکمی را که برای خود می‌کنند، برای [[مردم]] نیز در نظر می‌گیرند و آنچه برای خویش دوست دارند، برای دیگران هم دوست می‌دارند و به تعبیر دیگر، به منافع خویش و دیگران، با یک چشم نگاه می‌کنند! البتّه بدون [[شک]] این کار، کار [[سختی]] است&lt;ref&gt;نوادر الرّاوندی، ص۱۵ (به نقل از [[بحار الأنوار]]، ج۶۶، ص۴۰۳).&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[آیات ولایت در قرآن - مکارم شیرازی (کتاب)| آیات ولایت در قرآن]]، ص۳۸۷ ـ ۳۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> # [[پرونده:9610800.jpg|22px]] [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[آیات ولایت در قرآن - مکارم شیرازی (کتاب)| '''آیات ولایت در قرآن''']]<br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> [[رده:آیات امامت]]<br /> [[رده:آیات نامدار]]<br /> [[رده:فضائل امام علی]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86&diff=1377169 2026-06-17T09:56:03Z

<p>فرقانی: </p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[خرداد]]|روز=[[20]]|سال=[[۱۴۰۵]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی<br /> | عنوان مدخل = <br /> | مداخل مرتبط = [[آیه السابقون السابقون در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه السابقون السابقون در حدیث]] - [[آیه السابقون السابقون از دیدگاه اهل سنت]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> {{جعبه اطلاعات آیات نامدار<br /> | نام آیه = آیه مسابقه<br /> | نام تصویر = آیه ۱۰-۱۴ سوره واقعه.jpg <br /> | توضیح تصویر = <br /> | متن آیه = <br /> | معنی آیه = و (سوم) پیشتازان پیشتاز آنانند که نزدیکان (به خداوند)‌اند ...<br /> | شماره آیه = ۱۰-۱۴<br /> | نام سوره = واقعه<br /> | شماره جزء = ۲۷<br /> | نام‌های دیگر = <br /> | شأن نزول = <br /> | مصداق آیه = [[امیرالمؤمنین]] {{عم}}<br /> | دلالت آیه = {{فهرست جعبه | دلالت بر سابقه [[حضرت علی]] {{ع}} در اسلام| }}<br /> | نتایج آیه = <br /> }}<br /> [[آیه السابقون]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}&lt;ref&gt;سوره واقعه آیه ۱۰ و ۱۱&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که بر [[افضلیت]] و [[امامت امام علی]]{{ع}} دلالت دارد. بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، هم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ از این رو آن حضرت [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که امیرالمؤمنین{{ع}} را سبقت گیرنده این امت معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر اهل سنت آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. با این وجود برخی از اهل سنت مناقشتی را در [[احادیث]] [[شأن نزول]] این [[آیه]] کرده و شبهاتی را مطرح نموده‌اند.<br /> <br /> == [[شأن نزول]] ==<br /> در [[شأن نزول]] این [[آیه]] دو دیدگاه کلی در میان [[فریقین]] وجود دارد که برگرفته از [[روایات]] ناظر به [[تفسیر آیه]] است.<br /> <br /> #'''دیدگاه مشهور: [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} [[پیشگام]] در [[اسلام]]''': بر اساس برخی [[روایات صحیح]] السند، مراد از [[سبقت]] گیرندگان در اسلام در این آیه، علی بن ابیطالب{{ع}} است. این دیدگاه با انبوهی از روایاتی که آن حضرت را [[اولین مسلمان]] و [[ایمان]] آورنده به [[پیامبراسلام]] معرفی کرده‌اند، [[تأیید]] می‌گردد.&lt;ref&gt;حسکانی، حاکم، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۳، ح۹۲۴؛ سیوطی، الدّرّالمنثور، ج۶، ص۱۵۴.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''علی بن ابیطالب{{ع}} و [[شیعیان]] آن حضرت، پیشگام در رفتن به [[بهشت]]''': از ابن عباس نقل شده که از رسول خدا{{صل}} تفسیر این آیه را پرسیدم، فرمود: «از [[جبرئیل]] تفسیر این آیه را پرسیدم، گفت: این آیه اشاره به على{{ع}} و شیعیان او دارد که پیشگام در رفتن به بهشت هستند» {{حَدَّثَنى جَبرَئیلُ بِتَفْسیرِها، قالَ ذاکَ عَلِىّ وَ شِیعَتُهُ اِلَى الْجَنَّةِ}}، &lt;ref&gt;همان، ج۲، ص۲۱۵ و ۲۱۶، ح۹۲۷.&lt;/ref&gt;. از دیگر کسانى که این روایت را نقل کرده‌اند ابن مغازلى (طبق نقل [[ابن بطریق]]) در کتاب العمده و [[سبط]] بن جوزى در تذکرة [[و]] [[ابن کثیر]] در [[تفسیر]] خود و [[ابن حجر]] در صواعق، و شوکانى در [[فتح القدیر]] و شیخ سلیمان قندوزى در [[ینابیع الموده]] است.&lt;ref&gt;احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۴ تا ۱۲۰&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> البته این دو تفسیر منافاتى با هم ندارند؛ چرا که مولاى متّقیان هم پیشگام در ایمان به پیامبر{{صل}} بود، و هم پیشگام در رفتن به بهشت و در واقع این دو ارتباط و پیوند ناگسستنى با یکدیگر دارد.&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، ج۹، ذیل آیه مورد بحث&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == شرح و تفسیر آیه ==<br /> === سابقون کیانند؟ ===<br /> {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}: پیشگامان پیشگام که [[مقرّب]] درگاه الهی‌اند باید [[الگو]] و [[اسوه]] باشند و [[امامت]] و [[رهبری]] [[خلق]] را در دست گیرند. سؤال: پیشگام پیشگامان چه کسانی هستند که مدال [[قرب]] پروردگار را دریافت کرده‌اند؟<br /> <br /> پاسخ: برای سابقون تفسیرهای مختلفی ذکر شده است: پیشگامان در ایمان‌؛ سابقین در [[جهاد]] و مبارزه‌؛ پیشگامان در [[عبادت]] و نمازهای پنج‌گانه‌؛ سابقین در توبه‌؛ پیشگامان در [[اطاعت خدا]]؛ سابقین در ورود به بهشت‌؛ پیشگامان در هجرت؛ سابقین در کارهای خیر و [[تفاسیر]] دیگری که [[مفسّران]] بیان کرده‌اند&lt;ref&gt;این احتمالات در [[تفسیر نمونه]]، ج۲۳، ص۲۰۴، و تفسیر التّبیان، ج۹، ص۴۹۰، و [[مجمع البیان]]، ج۵، ص۲۱۵، آمده است.&lt;/ref&gt;. منتها اشکالی ندارد که همه موارد مذکور منظور [[آیه شریفه]] باشد، بنابراین نباید آیه مقیّد به یک مورد از موارد مذکور باشد، بلکه یک معنای وسیع و گسترده‌ای در نظر بگیریم که تمام پیشگامان را شامل شود. به هر حال، سابقون افتخارات فراوانی دارند که در قلّه رفیع افتخارات آنان [[نعمت]] [[قرب]] [[پروردگار]] است. بدون [[شک]] لذّتی که قرب پروردگار برای مقرّبون و سابقون دارد از هر لذّتی بالاتر است.<br /> <br /> === مراد از: {{متن قرآن|فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ}} ===<br /> تعبیر به‌ {{متن قرآن|فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ}} انواع نعمت‌های مادّی و معنوی‌ [[بهشت]] را شامل می‌شود؛ ضمناً این تعبیر می‌تواند اشاره به این باشد که باغ‌های بهشت تنها کانون نعمت است، برخلاف باغ‌های [[دنیا]] که گاه وسیله [[زندگی]] و زحمت است؛ همانگونه که حال مقرّبان در [[آخرت]] با حالشان در دنیا متفاوت است؛ زیرا مقام والای آنها در این دنیا توأم با مسئولیّت‌هایی است، در حالی که در سرای دیگر تنها مایه نعمت است.&lt;ref&gt;[[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[آیات ولایت در قرآن - مکارم شیرازی (کتاب)| آیات ولایت در قرآن]]، ص۳۸۷ ـ ۳۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === مصداق أتمّ و أکمل سابقون ===<br /> مفهوم [[آیه شریفه]] سابقون گسترده است و شامل همه کسانی که در [[ایمان]] و [[جهاد]] و [[نماز]] و [[توبه]] و [[اطاعت]] و ورود در بهشت و مانند آن [[سبقت]] گرفته‌اند می‌شود. ولی طبق آنچه در [[روایات]] این باب که در شأن نزول آیه گذشت، علی{{ع}} پیشگام همه پیشگامان و سابق بر همه سابقین است.&lt;ref&gt;[[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[آیات ولایت در قرآن - مکارم شیرازی (کتاب)| آیات ولایت در قرآن]]، ص۳۸۷ ـ ۳۹۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == [[احادیث]] مرتبط با [[آیه]] ==<br /> === [[احادیث شیعه]] ===<br /> [[روایات]] بسیاری در [[منابع معتبر شیعه]] وارد شده که به [[نزول]] این [[آیه در شأن امام علی]]{{ع}} و [[شیعیان]] آن حضرت دلالت دارد. به عنوان نمونه:<br /> <br /> ====[[ حدیث]] اول ====<br /> {{متن حدیث|عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}} قَالَ: حَدَّثَنِی جَبْرَئِیلُ بِتَفْسِیرِهَا قَالَ: ذَاکَ عَلِیٌّ{{ع}} وَ شِیعَتُهُ إِلَی الْجَنَّهًِْ.}}<br /> <br /> «از [[ابن‌عبّاس]] نقل شده است که از [[رسول خدا]]{{صل}} درباره‌ [[آیات]]: {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}} پرسیدم؛ حضرت فرمود: «[[جبرئیل]] به من گفت: آن‌ها علی{{ع}} و شیعیان او هستند. آن‌ها کسانی هستند که برای رفتن به [[بهشت]] [[سبقت]] می‌گیرند». &lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵؛الأمالی للطوسی، ص۷۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==== حدیث دوم ====<br /> {{متن حدیث|عن الحسن‌ بْنِ‌ علی{{ع}} عنْ أَبِیهِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}، قَالَ: إِنِّی أَسْبَقُ السَّابِقِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ وَ أَقْرَبُ الْمُقَرَّبِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ{{صل}}}}.<br /> <br /> «[[امام]] حسن‌ بن علی{{ع}} از پدر بزرگوارش درباره‌ [[آیه]]: {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}} نقل می‌کند که فرمود: «من جلوتر از تمام سبقت‌ گیرندگان به‌سوی [[خدا]] و پیامبرم و من مقرّب‌ ترین مقرّبان خدا و [[پیامبر]]{{صل}} هستم»&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۲۴، ص۸؛ کتاب سلیم بن قیس، ص۹۳۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۴۶۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === احادیث اهل سنت ===<br /> [[حدیث]] مربوط به [[نزول]] [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}} در [[شأن]] امیرالمؤمنین{{ع}}، در زمان‌های مختلف و از سوی جمع بسیاری از بزرگان [[تفسیر]] و حدیث [[سنی]] همچون: [[ابن ابی‌حاتم]]؛ [[ابوالقاسم طبرانی]]؛ [[ابوعبدالله حاکم نیشابوری]]؛[[ابونعیم اصفهانی]]؛ [[حاکم حسکانی]]؛ [[فخر رازی]]؛ [[سبط ابن جوزی حنفی]]؛ [[ابن کثیر دمشقی]]؛ [[جلال الدین سیوطی]]؛ [[شهاب الدین آلوسی]] و ... [[روایت]] شده است.&lt;ref&gt;سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۷ ـ ۹۸&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == دلالت آیه ==<br /> === افضلیت امیرالمومنین{{ع}} ===<br /> [[علامه حلی]] در کتاب [[منهاج الکرامه]] می‌نویسد: «آیه {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}، [[نص]] در [[افضلیت]] امیرالمؤمنین{{ع}} است چرا که بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ به همین روی او [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را [[سبقت]] گیرنده از این [[امت]] در پذیرش اسلام، معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر [[اهل سنت]] آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. به عنوان نمونه:[[ابو نعیم]] [[حافظ]] در ذیل این آیه از [[ابن عباس]] [[روایت]] می‌کند که گفت: سبقت گیرنده [به اسلام]، [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} است. [[ابن مغازلی]] [[شافعی]] نیز از [[مجاهد]] از ابن عباس روایت می‌کند که در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} گفت: [[یوشع بن نون]] در [[[ایمان]] به] [[موسی]] پیشی گرفت و موسی بر [[[دعوت]]] [[فرعون]] [به [[یگانه پرستی]]] پیشی گرفت و صاحب [[یاسین]] در [ایمان به] [[عیسی]] پیشی گرفت و علی{{ع}} در [ایمان به][[ محمد]]{{صل}} پیشی گرفت . این [[فضیلت]] برای احدی از [[صحابه]] جز [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}[[ ثابت]] نشده است، از این رو ایشان [[افضل]] و در نتیجه [[امام]] است»&lt;ref&gt;منهاج الکرامه، ص ۱۲۸ - ۱۲۹.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۵ ـ ۹۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === امامت امیرالمومنین{{ع}} ===<br /> پس از [[اثبات افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} از این [[آیه]]،[[ امامت]] آن حضرت از طریق [[حکم عقلی]] [[لزوم]] تقدیم [[افضل]] بر [[مفضول]][[ ثابت]] خواهد شد.&lt;ref&gt;سید علی میلانی، جواهر الکلام، ج۵، ص۹۵ ـ ۹۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> {{امام علی}}<br /> {{فضائل اهل بیت}}<br /> <br /> [[رده:آیات امامت]]<br /> [[رده:آیات نامدار]]<br /> [[رده:فضائل امام علی]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=1377167 2026-06-17T09:55:26Z

<p>فرقانی: /* مؤمنان و شیعیان راستین */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[خرداد]]|روز=[[27]]|سال=[[۱۴۰۵]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = آیه السابقون السابقون<br /> | عنوان مدخل = آیه السابقون السابقون<br /> | مداخل مرتبط = [[آیه السابقون السابقون در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه السابقون السابقون از دیدگاه اهل سنت]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> [[آیه السابقون]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}&lt;ref&gt;سوره واقعه آیه ۱۰ و ۱۱&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که بر [[افضلیت]] و [[امامت امام علی]]{{ع}} دلالت دارد. بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، هم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ از این رو آن حضرت [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که امیرالمؤمنین{{ع}} را سبقت گیرنده این امت معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر اهل سنت آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. با این وجود برخی از اهل سنت مناقشتی را در [[احادیث]] [[شأن نزول]] این [[آیه]] کرده و شبهاتی را مطرح نموده‌اند.<br /> <br /> == [[شأن نزول]] ==<br /> در [[شأن نزول]] این [[آیه]] دو دیدگاه کلی در میان [[فریقین]] وجود دارد که برگرفته از [[روایات]] ناظر به [[تفسیر آیه]] است.<br /> <br /> #'''دیدگاه مشهور: [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} [[پیشگام]] در [[اسلام]]''': بر اساس برخی [[روایات صحیح]] السند، مراد از [[سبقت]] گیرندگان در اسلام در این آیه، علی بن ابیطالب{{ع}} است. این دیدگاه با انبوهی از روایاتی که آن حضرت را [[اولین مسلمان]] و [[ایمان]] آورنده به [[پیامبراسلام]] معرفی کرده‌اند، [[تأیید]] می‌گردد.&lt;ref&gt;حسکانی، حاکم، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۳، ح۹۲۴؛ سیوطی، الدّرّالمنثور، ج۶، ص۱۵۴.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''علی بن ابیطالب{{ع}} و [[شیعیان]] آن حضرت، پیشگام در رفتن به [[بهشت]]''': از ابن عباس نقل شده که از رسول خدا{{صل}} تفسیر این آیه را پرسیدم، فرمود: «از [[جبرئیل]] تفسیر این آیه را پرسیدم، گفت: این آیه اشاره به على{{ع}} و شیعیان او دارد که پیشگام در رفتن به بهشت هستند» {{متن حدیث|حَدَّثَنى جَبرَئیلُ بِتَفْسیرِها، قالَ ذاکَ عَلِىّ وَ شِیعَتُهُ اِلَى الْجَنَّةِ}}، &lt;ref&gt;همان، ج۲، ص۲۱۵ و ۲۱۶، ح۹۲۷.&lt;/ref&gt;. از دیگر کسانى که این روایت را نقل کرده‌اند ابن مغازلى (طبق نقل [[ابن بطریق]]) در کتاب العمده و [[سبط]] بن جوزى در تذکرة [[و]] [[ابن کثیر]] در [[تفسیر]] خود و [[ابن حجر]] در صواعق، و شوکانى در [[فتح القدیر]] و شیخ سلیمان قندوزى در [[ینابیع الموده]] است.&lt;ref&gt;احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۴ تا ۱۲۰&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> البته این دو تفسیر منافاتى با هم ندارند؛ چرا که مولاى متّقیان هم پیشگام در ایمان به پیامبر{{صل}} بود، و هم پیشگام در رفتن به بهشت و در واقع این دو ارتباط و پیوند ناگسستنى با یکدیگر دارد.&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، ج۹، ذیل آیه مورد بحث&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == احادیث مرتبط با آیه ==<br /> [[احادیث]] بسیاری از طرق مختلف در [[تفسیر آیه]] مذکور نقل شده است. با این حال مصداق &quot;السابقون&quot;، در این [[روایات]] مختلف است. در برخی از آنها [[انبیای الهی]] به عنوان مصداق &quot;السابقون&quot; دانسته شده، برخی از روایات، [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، دسته‌ای دیگر، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، برخی دیگر [[مؤمنان راستین]] یا آنها که بر انجام [[اعمال صالح]] و [[تکالیف شرعی]] خود [[مراقبت]] می‌کنند، دسته‌ای نیز برخی از [[صحابه]] و [[یاران خاص]] [[امام صادق]]{{ع}} را به عنوان مصداق مصداق &quot;[[سابقون]]&quot; معرفی کرده‌اند. در ادامه از هر بخش، به چند [[روایت]] به عنوان نمونه اشاره می‌گردد.<br /> <br /> === انبیای الهی ===<br /> '''حدیث اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال النبی{{صل}}: خَلَقَ اللَّهُ النَّاسَ عَلَی ثَلَاثِ طَبَقَاتٍ وَ أَنْزَلَهُمْ ثَلَاثَ مَنَازِلَ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فِی الْکِتَابِ: {{متن قرآن|أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} فَأَمَّا مَا ذَکَرَهُ مِنْ أَمْرِ السَّابِقِینَ فَإِنَّهُمْ أَنْبِیَاءُ{{عم}} مُرْسَلُونَ وَ غَیْرُ مُرْسَلِینَ جَعَلَ اللَّهُ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ رُوحَ الْقُدُسِ وَ رُوحَ الْإِیمَانِ وَ رُوحَ الْقُوَّهًِْ وَ رُوحَ الشَّهْوَهًِْ وَ رُوحَ الْبَدَنِ فَبِرُوحِ الْقُدُسِ بُعِثُوا أَنْبِیَاءَ{{ع}} مُرْسَلِینَ وَ غَیْرَ مُرْسَلِینَ وَ بِهَا عَلِمُوا الْأَشْیَاءَ وَ بِرُوحِ الْإِیمَانِ عَبَدُوا اللَّهَ وَ لَمْ یُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ جَاهَدُوا عَدُوَّهُمْ وَ عَالَجُوا مَعَاشَهُمْ وَ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ أَصَابُوا لَذِیذَ الطَّعَامِ وَ نَکَحُوا الْحَلَالَ مِنْ شَبَابِ النِّسَاءِ وَ بِرُوحِ الْبَدَنِ دَبُّوا وَ دَرَجُوا فَهَؤُلَاءِ مَغْفُورٌ لَهُمْ مَصْفُوحٌ عَنْ ذُنُوبِهِم.}}<br /> <br /> «[[پیامبر]]{{صل}} می‌فرمایند: [[خدای عزّوجلّ]] [[مردم]] را سه طبقه آفرید و در سه درجه جایگزینشان فرمود و این همان قول خدای عزّوجلّ است: {{متن قرآن|أَصْحابُ المَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ المَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} امّا آنچه درباره سابقون فرموده، آنها پیغمبرانی هستند [[مرسل]] و غیرمرسل که [[خدا]] در آنها پنج [[روح]] قرار داده: [[روح القدس]]،[[ روح]] الایمان، روح القوّهًْ، روح الشّهوهًْ و روح البدن. که به‌وسیله روح القدس[[ بعثت]] آنها به [[پیغمبری]] [[مرسل]] و غیرمرسل انجام شد و نیز به‌وسیله آن همه‌چیز را دانستند و با [[روح ایمان]] [[خدا]] را [[عبادت]] کردند و چیزی را [[شریک]] او نساختند و با [[روح]] [[قوّت]] با [[دشمن]] خود جنگیدند و به امر معاش خود پرداختند و با [[روح شهوت]] از طعام لذیذ و نزدیکی [[حلال]] با [[زنان]] [[جوان]] برخوردار گشتند و با روح بدن جنبیدند و راه رفتند، این دسته آمرزیده‌اند و از گناهانشان (ترک اولای آنها) [[چشم پوشی]] شده است».&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۶۶، ص۱۷۹و ج۲۵، ص۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}} قال: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، فَالسَّابِقُونَ: هُمْ رُسُلُ اللَّهِ{{عم}} وَ خَاصَّهًُْ اللَّهِ مِنْ خَلْقِهِ جَعَلَ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُدُسِ فَبِهِ عَرَفُوا الْأَشْیَاءَ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْإِیمَانِ فَبِهِ خَافُوا اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ فَبِهِ قَدَرُوا عَلَی طَاعَهًِْ اللَّهِ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ فَبِهِ اشْتَهَوْا طَاعَهًَْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ کَرِهُوا مَعْصِیَتَهُ وَ جَعَلَ فِیهِمْ رُوحَ الْمَدْرَجِ الَّذِی بِهِ یَذْهَبُ النَّاسُ وَ یَجِیئُون.}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ المُقَرَّبُونَ}} پیشی‌گرفتگان همان [[رسولان]] [[خدا]] و مخصوصین درگاه او از میان مخلوق می‌باشند. که خدا در ایشان پنج [[روح]] قرار داده است: <br /> #ایشان را به [[روح القدس]] [[مؤیّد]] ساخت تا به‌وسیله آن همه‌ چیز را بدانند و بشناسند. <br /> #ایشان را با [[روح ایمان]] مؤیّد ساخت و با آن از [[خدای عزّوجلّ]] بترسند.<br /> #آنها را به روح قوّه مؤیّد ساخت و با آن بر [[اطاعت خدا]] [[توانایی]] یافتند.<br /> #آنها را به [[روح شهوت]] (میل و اشتها) مؤیّد ساخت و با آن اطاعت خدا را خواستند و از نافرمانیش [[کراهت]] یافتند.<br /> #در ایشان روح [[حرکت]] نهاد که همه [[مردم]] با آن رفت‌ و آمد کنند. &lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۲۵، ص۵۲؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۴۶۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[پیامبر اسلام]]{{صل}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث| قال النبی{{صل}}: فَأَنَا مِنَ السَّابِقِینَ وَ أَنَا خَیْرُ السَّابِقِین.}}<br /> <br /> «پیامبر اسلام{{صل}} می‌فرمایند: من از سابقان هستم و در میان آنها از همه بهتر هستم»&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۱۶، ص۱۲۰؛ صدوق، الأمالی ص۶۳۰؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۵۸۷؛ القمی، ج۲، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال سلمان: لَمَّا أَنْ مَرِضَ النَّبِیِّ{{صل}} الْمَرْضَهًَْ الَّتِی قَبَضَهُ اللَّهُ فِیهَا دَخَلْتُ فَجَلَسْتُ بَیْنَ یَدَیْهِ وَ دَخَلَتْ عَلَیْهِ فاطمهًْ الزَّهْرَاءُ{{س}} قَالَ أَ وَ لَا أَزِیدُکِ مَزِیدَ الْخَیْرِ کُلِّهِ قَالَتْ بَلَی قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی خَلَقَ الْخَلْقَ قِسْمَیْنِ فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهِما قِسْماً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ}} ثُمَّ جَعَلَ الِاثْنَیْنِ ثَلَاثاً فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهَا ثُلُثاً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}}}}.<br /> <br /> «[[سلمان]] گوید: وقتی که [[پیامبر]]{{صل}} [[بیمار]] شد؛ بیماریی که در آن [[خداوند]] او را [[قبض روح]] کرد، بر آن حضرت وارد شدم و روبرویش نشستم. [[فاطمه زهرا]]{{س}} نزد پیامبر{{صل}} آمد. [پیامبر{{صل}}] فرمود: «آیا بر [دانستنی‌های] تو نیفزایم، [دانستنی‌هایی] که همه [[خوبی‌ها]] در آن است»؟ [[فاطمه]]{{س}}عرض کرد: «بله». فرمود: «[[خدای تعالی]] [[خلق]] را دو قسمت آفرید و من و [[همسر]] تو را در بهترین قسمت قرار داد و آن سخن [[خدای عزّوجلّ]] است: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمیْمَنَة.}} سپس دو قسمت را سه قسمت قرار داد و من و همسر تو را در بهترین آن سه قرار داد و آن سخن خداوند است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم.}} &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۲، ص۴۹۶؛ فرات الکوفی، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}}: نَطَقَ اللَّهُ بِهَذَا یَوْمَ ذَرَأَ الْخَلْقَ فِی الْمِیثَاقِ وَ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ بِأَلْفَیْ عَامٍ فَقُلْتُ فَسِّرْ لِی ذَلِکَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ لَمَّا أَرَادَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ خَلَقَهُمْ مِنْ طِینٍ وَ رَفَعَ لَهُمْ نَاراً فَقَالَ ادْخُلُوهَا فَکَانَ أَوَّلَ مَنْ دَخَلَهَا محمد{{صل}} وَ [[أمیرالمؤمنین]]{{ع}} وَ الْحَسَنُ{{ع}} وَ الْحُسَیْنُ{{ع}} وَ تِسْعَهًٌْ مِنَ الْأَئِمَّهًِْ{{عم}} إِمَامٌ بَعْدَ إِمَامٍ ثُمَّ أَتْبَعَهُمْ بِشِیعَتِهِمْ فَهُمْ وَ اللَّهِ السَّابِقُونَ.}}<br /> <br /> «از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: [[داود]] بن‌ کثیر رقی گوید: مرا از {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}} خبر ده. امام صادق{{ع}} فرمود:] [[خدای تعالی]] این گفتار را در روزی که [[مخلوقات]] را به صورت ذرّ [[خلق]] کرد بیان فرمود، دو هزار سال پیش از آنکه [در این عالم] آنها را خلق فرماید. عرض کردم: «[[آیه]] را برایم [[تفسیر]] فرما». فرمود: «زمانی‌که [[خدای عزّوجلّ]] [[اراده]] فرمود مخلوقات را بیافریند آنان را از گل آفرید و برای آنها آتشی افروخت و دستور داد که داخل [[آتش]] شوید، پس اوّلین کسی‌ که داخل آن شد محمّد{{صل}} بود سپس [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، حسن{{ع}}، حسین{{ع}} و نه‌ نفر از [[امامان]]{{عم}} یکی پس از دیگری وارد شدند، سپس [[شیعیان]] ایشان از آنها پیروی‌کردند، پس به [[خدا]] [[سوگند]]! آنها پیشی‌گیرندگان هستند!» &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۶، ص۴۰۱؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۲۰؛ نعمانی، الغیبهًْ، ص۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۴۵۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}}، قَالَ: حَدَّثَنِی جَبْرَئِیلُ{{ع}} بِتَفْسِیرِهَا قَالَ: ذَاکَ عَلِیٌّ{{ع}} وَ شِیعَتُهُ إِلَی الْجَنَّهًِْ.}}<br /> <br /> «از [[ابن‌عبّاس]] نقل شده است که از [[رسول خدا]]{{صل}} درباره [[آیات]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}} پرسیدم. حضرت{{صل}} فرمود: «[[جبرئیل]] به من گفت: آنها علی{{ع}} و [[شیعیان]] او هستند. آنها کسانی هستند که برای رفتن به [[بهشت]] [[سبقت]] می‌گیرند».&lt;ref&gt;شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵؛ بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵؛ الأمالی للطوسی، ص۷۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الحسن‌ بْنِ‌ علی عنْ أَبِیهِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} قَالَ: إِنِّی أَسْبَقُ السَّابِقِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ وَ أَقْرَبُ الْمُقَرَّبِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ{{صل}}.<br /> <br /> [[امام علی]]{{ع}}- حسن‌ بن علی{{ع}} از پدر بزرگوارش درباره [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}} نقل می‌کند که فرمود: «من جلوتر از تمام سبقت‌گیرندگان به‌ سوی [[خدا]] و پیامبرم و من مقرّب‌ترین مقرّبان خدا و [[پیامبر]]{{صل}} هستم». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۸؛ کتاب سلیم بن قیس، ص۹۳۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} انه قال: أَنْشُدُکُمْ بِاللَّهِ الَّذِی یَعْلَمُ سَرَائِرَکُمْ وَ یَعْلَمُ صِدْقَکُمْ إِنْ صَدَقْتُمْ وَ یَعْلَمُ کَذِبَکُمْ إِنْ کَذَبْتُم قَالَ فَهَلْ أَحَدٌ ذَکَرَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِمَا ذَکَرَنِی إِذْ قَالَ {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} غَیْرِی قَالَ فَهَلْ سَبَقَنِی مِنْکُمْ أَحَدٌ إِلَی اللَّهِ وَ رَسُولِهِ قَالُوا لا.}}<br /> <br /> «از امیرالمؤمنین{{ع}} نقل شده که فرمود: شما را به خدا [[سوگند]]! یا اینکه فرمود شما را به خدایی که [[راز]] نهانی شما را می‌داند و راست و [[دروغ]] شما را می‌داند سوگند می‌دهم {متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} آیا در میان [[جمعیت]] شما کسی هست که پیش از من [[ایمان به خدا]] و رسولش آورده باشد و پیش از من به هر دو [[قبله]] [[نماز]] خوانده باشد»؟ عرض کردند: «نه»!&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۱، ص۳۷۷/ إرشادالقلوب، ج۲، ص۲۶۰/ الأمالی للطوسی، ص۵۴۹.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''[[حدیث]] چهارم'''<br /> <br /> {{متن قرآن|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} قال: أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ أَنَا الصِّدِّیقُ الْأَکْبَرُ لَا یَقُولُهَا بَعْدِی إِلَّا کَذَّابٌ مُفْتَرٍ صَلَّیْتُ قَبْلَ النَّاسِ سَبْعَ سِنِینَ.}}<br /> <br /> «[[امام علی]] می‌فرمایند: من [[بنده خدا]] و [[برادر]] [[رسول]] خدایم و من [[صدّیق]] اکبرم، هرکه بعد از من چنین ادّعایی کند، [[کذّاب]] است من هفت سال قبل از سایر [[مردم]] نماز خواندم». &lt;ref&gt;العمدهًْ، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث پنجم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ علی{{ع}} قَالَ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}}، نَزَلَتْ فِیَّ.}}<br /> <br /> «امام علی{{ع}} می‌فرمایند: [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} در [[شأن]] من نازل شده است». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵/؛ عیون أخبارالرضا {{ع}}، ج۲، ص۶۵؛ روضهًْ الواعظین، ج۱، ص۸۵؛ شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵ و ج۲، ص۲۹۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امامان معصوم]] ===<br /> <br /> [[حدیث]] [[اول]]<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ الصَّادِقِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، قَالَ: نَحْنُ السَّابِقُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ.}}<br /> <br /> [[امام صادق]]{{ع}}: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}}، ماییم السَّابِقُونَ [[و]] ما هستیم آخَرُون». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۴؛ المناقب، ج۴، ص۲۸۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[مؤمنان]] [[و]] [[شیعیان راستین]] ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن قرآن|الصّادق{{ع}}: إِنَّ لِلْإِیمَانِ دَرَجَاتٍ وَ مَنَازِلَ یَتَفَاضَلُ الْمُؤْمِنُونَ فِیهَا عِنْدَ اللَّهِ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ صِفْهُ لِی رَحِمَکَ اللَّهُ حَتَّی أَفْهَمَهُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ سَبَّقَ بَیْنَ الْمُؤْمِنِینَ کَمَا یُسَبَّقُ بَیْنَ الْخَیْلِ یَوْمَ الرِّهَانِ ثُمَّ فَضَّلَهُمْ عَلَی دَرَجَاتِهِمْ فِی السَّبْقِ إِلَیْهِ فَجَعَلَ کُلَّ امْرِئٍ مِنْهُمْ عَلَی دَرَجَهًِْ سَبْقِهِ لَا یَنْقُصُهُ فِیهَا مِنْ حَقِّهِ وَ لَا یَتَقَدَّمُ مَسْبُوقٌ سَابِقاً وَ لَا مَفْضُولٌ فَاضِلًا تَفَاضَلَ بِذَلِکَ أَوَائِلُ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ وَ أَوَاخِرُهَا وَ لَوْ لَمْ یَکُنْ لِلسَّابِقِ إِلَی الْإِیمَانِ فَضْلٌ عَلَی الْمَسْبُوقِ إِذاً لَلَحِقَ آخِرُ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ أَوَّلَهَا نَعَمْ وَ لَتَقَدَّمُوهُمْ إِذَا لَمْ یَکُنْ لِمَنْ سَبَقَ إِلَی الْإِیمَانِ الْفَضْلُ عَلَی مَنْ أَبْطَأَ عَنْهُ وَ لَکِنْ بِدَرَجَاتِ الْإِیمَانِ قَدَّمَ اللَّهُ السَّابِقِینَ وَ بِالْإِبْطَاءِ عَنِ الْإِیمَانِ أَخَّرَ اللَّهُ الْمُقَصِّرِینَ لِأَنَّا نَجِدُ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ مِنَ الْآخِرِینَ مَنْ هُوَ أَکْثَرُ عَمَلًا مِنَ الْأَوَّلِینَ وَ أَکْثَرُهُمْ صَلَاهًًْ وَ صَوْماً وَ حَجّاً وَ زَکَاهًًْ وَ جِهَاداً وَ إِنْفَاقاً وَ لَوْ لَمْ یَکُنْ سَوَابِقُ یَفْضُلُ بِهَا الْمُؤْمِنُونَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً عِنْدَ اللَّهِ لَکَانَ الْآخِرُونَ بِکَثْرَهًِْ الْعَمَلِ مُقَدَّمِینَ عَلَی الْأَوَّلِینَ وَ لَکِنْ أَبَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ أَنْ یُدْرِکَ آخِرُ دَرَجَاتِ الْإِیمَانِ أَوَّلَهَا وَ یُقَدَّمَ فِیهَا مَنْ أَخَّرَ اللَّهُ أَوْ یُؤَخَّرَ فِیهَا مَنْ قَدَّمَ اللَّهُ قُلْتُ أَخْبِرْنِی عَمَّا نَدَبَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ الْمُؤْمِنِینَ إِلَیْهِ مِنَ الِاسْتِبَاقِ إِلَی الْإِیمَانِ فَقَالَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ سابِقُوا إِلی مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُها کَعَرْضِ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِینَ آمَنُوا بِاللهِ وَ رُسُلِهِ وَ قَالَ {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُون.}}}}<br /> <br /> «[[ابوعمرو]] [[زبیری]] نقل کرده که از [[امام صادق]]{{ع}} پرسیدم: «آیا [[ایمان]] درجات و مراتبی دارد که [[مؤمنان]] نزد [[خدا]] نسبت به آنها بر یکدیگر [[برتری]] می‌یابند»؟ ایشان فرمود: «بله». گفتم: «[[خدا]] شما را مورد [[رحمت]] خویش قرار دهد آن را برایم توضیح بده تا بدانم». فرمود: «خدا میان [[مؤمنان]] مسابقه قرار داد چنانکه میان اسبان در [[روز]] [[اسب]] دوانی مسابقه می‌گذارند. آنها را بر حسب درجات [[سبقت]] بخشید و هریک از مؤمنان را بر طبق درجه سبقتش در جایگاهی قرار داد و [[حقّ]] او را از آن درجه نکاست. نه هیچ فرد عقب افتاده‌ای از جلو افتاده و نه هیچ کم فضیلتی بر صاحب [[فضیلت]] [نزد خدا] پیشی نمی‌گیرد. از این جهت پیشینیان این [[امت]] بر پسینیان برتری یافتند. و اگر پیش رو در [[ایمان]] بر عقب افتاده فضیلتی نداشت آخر این [[امّت]] [از نظر [[مقام]] و فضیلت] به اوّل آن می‌رسید. اگر پیش رو در ایمان را بر عقب افتاده آن، فضیلت و برتری نبود عقب افتاده‌ها به پیش روان می‌رسیدند حتّی از آنها سبقت می‌گرفتند. لیکن خدا به سبب [[درجات ایمان]]، پیشروان را مقدّم داشته و کوتاهی‌کنندگان را به خاطر [[تأخیر]] داشتن و عقب افتادن در ایمان، مؤخر داشته است؛ زیرا بعضی از مؤمنانِ متأخر را می‌بینیم که اعمالشان چون [[نماز]] و [[روزه]] و [[حجّ]] و [[زکات]] و [[جهاد]] و [[انفاق]] از پیشینیان بیشتر است. و اگر سوابق فضیلتی که مؤمنان به سبب آن بر یکدیگر برتری پیدا می‌کنند نبود می‌بایست متأخّرین به‌واسطه عمل بسیار خود بر پیشینیان مقدّم باشند. ولی [[خدای عزّوجلّ]] هرگز نخواسته شخصی که در پایین‌ترین درجات ایمان قرار دارد به درجه جلوتر برسد و آن کس را که [[خداوند]] مؤخّر داشته مقدّم شود و یا آن کس که خدا او را مقدّم داشته مؤخّر گردد». عرض کردم: «آنچه که خداوند مؤمنان را به خاطر سبقت در ایمانشان به آن [[دعوت]] کرده به من خبر بده». پس فرمود: «سخن [[خداوند عزوجل]]: پیشی‌گیرید به‌سوی [[آمرزش]] پروردگارتان و [[بهشتی]] که پهنای آن [[آسمان]] و [[زمین]] است و برای کسانی که به [[خدا]] و [[پیغمبران]] وی [[ایمان]] آورده‌اند آماده شده و فرموده: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقَرَّبُون.}}&lt;ref&gt; الکافی، ج۲، ص۴۰؛ بحارالأنوار، ج۲۲، ص۳۰۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''[[حدیث]] دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|أمیرالمؤمنین{{ع}}: وَ أَمَّا الْإِیمَانُ وَ الْکُفْرُ وَ الشِّرْکُ وَ زِیَادَتُهُ وَ نُقْصَانُهُ فَالْإِیمَانُ بِاللَّهِ تَعَالَی هُوَ أَعْلَی الْأَعْمَالِ دَرَجَهًًْ وَ أَشْرَفُهَا مَنْزِلَهًًْ وَ أَسْنَاهَا حَظّاً فَقِیلَ لَهُ الْإِیمَانُ قَوْلٌ وَ عَمَلٌ أَمْ قَوْلٌ بِلَا عَمَلٍ فَقَالَ الْإِیمَانُ تَصْدِیقٌ بِالْجَنَانِ وَ إِقْرَارٌ بِاللِّسَانِ وَ عَمَلٌ بِالْأَرْکَانِ وَ هُوَ عَمَلٌ کُلُّهُ وَ مِنْهُ التَّامُّ وَ مِنْهُ الْکَامِلُ تَمَامُهُ وَ مِنْهُ النَّاقِصُ الْبَیِّنُ نُقْصَانُهُ وَ مِنْهُ الزَّائِدُ الْبَیِّنُ زِیَادَتُهُ فَلَوْ کَانَ الْإِیمَانُ کُلُّهُ وَاحِداً لَا زِیَادَهًَْ فِیهِ وَ لَا نُقْصَانَ لَمْ یَکُنْ لِأَحَدٍ فَضْلٌ عَلَی أَحَدٍ وَ لَتَسَاوَی النَّاسُ فَبِتَمَامِ الْإِیمَانِ وَ کَمَالِهِ دَخَلَ الْمُؤْمِنُونَ الْجَنَّهًَْ وَ نَالُوا الدَّرَجَاتِ فِیهَا وَ بِذَهَابِهِ وَ نُقْصَانِهِ دَخَلَ الْآخَرُونَ النَّارَ وَ کَذَلِکَ السَّبْقُ إِلَی الْإِیمَانِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُون.}}}}<br /> <br /> «[[امام علی]]{{ع}} می‌فرمایند:[[ ایمان]] و [[کفر]] و [[شرک]] و کم و زیادی آنها از این قرار است، [[ایمان به خداوند]] بالاترین [[اعمال]] می‌باشد و در مرتبه عالی قرار دارد و گرامی‌تر از آن مقامی نیست و بهره‌اش از همه افزون‌تر است. گفته شد: «یا [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}! ایمان، گفتار و [[کردار]] است و یا تنها گفتار می‌باشد». فرمود: «[[ایمان]] [[گواهی]] به [[قلب]] و [[اعتراف]] در زبان و عمل به اعضاء و جوارح می‌باشد، ایمان همه‌اش عمل است، ایمان گاهی کامل و گاهی نیمه کامل و زمانی ناقص و گاهی هم زائد است، به‌طوری‌که این نقصان و زیادت به وضوح دیده می‌شود. اگر همه در ایمان با هم مساوی بودند کسی را بر کسی [[فضیلت]] و [[برتری]] نبود، با [[ایمان کامل]] [[مؤمنان]] وارد [[بهشت]] می‌گردند و به درجات آن نائل می‌شوند. اگر کسانی ایمان آنها ناقص باشد و یا ایمان خود را از دست بدهند وارد [[دوزخ]] می‌شوند، کسانی که در ایمان سابقه دارند بر دیگران برتری پیدا می‌کنند، [[خداوند]] در قرآنش فرموده: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ المُقَرَّبُون.}}» &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۶۶، ص۷۸ و ج۹۰، ص۵۳.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۴۵۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[زراره]]، [[ابوبصیر]]، محمد بن‌ مسلم و [[برید]] ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِی عُبَیْدَهًَْ الْحَذَّاءِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} یَقُولُ: زُرَارَهًُْ وَ أَبُوبَصِیرٍ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ بُرَیْدٌ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[ابوعبیده]] حذّاء گوید: از [[امام صادق]]{{ع}} شنیدم که می‌فرمود: [[زراره]] و [[ابوبصیر]] و محمّد بن‌ مسلم و برید از کسانی هستند که [[خداوند متعال]] درباره آنها فرموده است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;حر عاملی، وسایل الشیعهًْ، ج۲۷، ص۱۴۴؛ رجال الکشی، ص۱۳۶؛ روضهًْ الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}} انه قال: أَحَبُّ النَّاسِ إِلَیَّ أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَرْبَعَهًٌْ: بُرَیْدُ‌ بْنُ‌ مُعَاوِیَهًَْ بِالْبَاءِ الْمُفْرَدَهًِْ الْمَضْمُومَهًِْ وَ الرَّاءِ الْمُهْمَلَهًِْ الْمَفْتُوحَهًِْ الْبَجَلِیُّ وَ زُرَارَهًُْ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ أَبُوبَصِیرٍ. قَالَ{{ع}} فِی الْأَرْبَعَهًِْ الْمَذْکُورِینَ: إِنَّهُمْ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی:{{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «از امام صادق{{ع}} نقل شده که فرمود: محبوب‌ ترین [[مردم]] نزد من چه زنده باشند چه مرده، چهار نفر هستند: [[برید بن معاویه]]، برید بجلّی، زراره، محمّد بن‌ مسلم و ابوبصیر... [[امام]]{{ع}} در مورد چهار نفر مذکور فرمود: «آنها از کسانی هستند که [[خدای تعالی]] [درباره‎ آنها] فرمود: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;رجال ابن داود، ص۱۵۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال الصّادق{{ع}}: إِنِّی لَأُحَدِّثُ الرَّجُلَ بِالْحَدِیثِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْجِدَالِ وَ الْمِرَاءِ فِی دِینِ اللَّهِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْقِیَاسِ، فَیَخْرُجُ مِنْ عِنْدِی فَیَتَأَوَّلُ حَدِیثِی عَلَی غَیْرِ تَأْوِیلِهِ، إِنِّی أَمَرْتُ قَوْماً أَنْ یَتَکَلَّمُوا وَ نَهَیْتُ قَوْماً فَکُلٌّ تَأَوَّلَ لِنَفْسِهِ یُرِیدُ الْمَعْصِیَهًَْ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ، فَلَوْ سَمِعُوا وَ أَطَاعُوا لَأَوْدَعْتُهُمْ مَا أَوْدَعَ أَبِی أَصْحَابَهُ، إِنَّ أَصْحَابَ أَبِی کَانُوا زَیْناً أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَعْنِی زُرَارَهًَْ وَ مُحَمَدِ بْنَ مُسْلِمٍ وَ مِنْهُمْ لَیْثٌ الْمُرَادِیُّ وَ بُرَیْدٌ الْعِجْلِیُّ، هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ وَ هَؤُلَاءِ {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: من به مردی [[حدیث]] می‌گویم و او را از [[جدال]] و [[ستیز]] در [[دین خدا]] و [[قیاس]] [[نهی]] می‌کنم؛ سپس از نزد من بیرون می‌رود و سخن مرا بر خلاف حقیقتش [[تفسیر]] می‌کند، من به گروهی دستور داده‌ام که سخن بگویند و گروهی را نهی کرده‌ام ولی هر کدام به دلخواه خود [سخن مرا] توجیه می‌کنند تا [[خدا]] و پیامبرش را [[معصیت]] کنند و اگر می‌شنیدند و [[اطاعت]] می‌کردند، چیزی به آنها می‌گفتم که پدرم به اصحابش گفت،[[ اصحاب]] پدرم در حال [[حیات]] و [[ممات]] مایه‌ [[زینت]] بودند؛ مقصودم [[زراره]] و محمّد بن‌ مسلم است و از جمله‌ آنها است؛ [[لیث مرادی]] و [[برید عجلی]]، اینها قیام‌ کنندگان به عدالتند، اینها قیام‌کنندگان به عدالتند و اینها هستند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;روضه الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> {{امام علی}}<br /> {{فضائل اهل بیت}}<br /> <br /> [[رده:آیات امامت]]<br /> [[رده:آیات نامدار]]<br /> [[رده:فضائل امام علی]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=1377166 2026-06-17T09:54:45Z

<p>فرقانی: /* مؤمنان و شیعیان راستین */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[خرداد]]|روز=[[27]]|سال=[[۱۴۰۵]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = آیه السابقون السابقون<br /> | عنوان مدخل = آیه السابقون السابقون<br /> | مداخل مرتبط = [[آیه السابقون السابقون در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه السابقون السابقون از دیدگاه اهل سنت]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> [[آیه السابقون]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}&lt;ref&gt;سوره واقعه آیه ۱۰ و ۱۱&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که بر [[افضلیت]] و [[امامت امام علی]]{{ع}} دلالت دارد. بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، هم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ از این رو آن حضرت [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که امیرالمؤمنین{{ع}} را سبقت گیرنده این امت معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر اهل سنت آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. با این وجود برخی از اهل سنت مناقشتی را در [[احادیث]] [[شأن نزول]] این [[آیه]] کرده و شبهاتی را مطرح نموده‌اند.<br /> <br /> == [[شأن نزول]] ==<br /> در [[شأن نزول]] این [[آیه]] دو دیدگاه کلی در میان [[فریقین]] وجود دارد که برگرفته از [[روایات]] ناظر به [[تفسیر آیه]] است.<br /> <br /> #'''دیدگاه مشهور: [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} [[پیشگام]] در [[اسلام]]''': بر اساس برخی [[روایات صحیح]] السند، مراد از [[سبقت]] گیرندگان در اسلام در این آیه، علی بن ابیطالب{{ع}} است. این دیدگاه با انبوهی از روایاتی که آن حضرت را [[اولین مسلمان]] و [[ایمان]] آورنده به [[پیامبراسلام]] معرفی کرده‌اند، [[تأیید]] می‌گردد.&lt;ref&gt;حسکانی، حاکم، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۳، ح۹۲۴؛ سیوطی، الدّرّالمنثور، ج۶، ص۱۵۴.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''علی بن ابیطالب{{ع}} و [[شیعیان]] آن حضرت، پیشگام در رفتن به [[بهشت]]''': از ابن عباس نقل شده که از رسول خدا{{صل}} تفسیر این آیه را پرسیدم، فرمود: «از [[جبرئیل]] تفسیر این آیه را پرسیدم، گفت: این آیه اشاره به على{{ع}} و شیعیان او دارد که پیشگام در رفتن به بهشت هستند» {{متن حدیث|حَدَّثَنى جَبرَئیلُ بِتَفْسیرِها، قالَ ذاکَ عَلِىّ وَ شِیعَتُهُ اِلَى الْجَنَّةِ}}، &lt;ref&gt;همان، ج۲، ص۲۱۵ و ۲۱۶، ح۹۲۷.&lt;/ref&gt;. از دیگر کسانى که این روایت را نقل کرده‌اند ابن مغازلى (طبق نقل [[ابن بطریق]]) در کتاب العمده و [[سبط]] بن جوزى در تذکرة [[و]] [[ابن کثیر]] در [[تفسیر]] خود و [[ابن حجر]] در صواعق، و شوکانى در [[فتح القدیر]] و شیخ سلیمان قندوزى در [[ینابیع الموده]] است.&lt;ref&gt;احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۴ تا ۱۲۰&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> البته این دو تفسیر منافاتى با هم ندارند؛ چرا که مولاى متّقیان هم پیشگام در ایمان به پیامبر{{صل}} بود، و هم پیشگام در رفتن به بهشت و در واقع این دو ارتباط و پیوند ناگسستنى با یکدیگر دارد.&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، ج۹، ذیل آیه مورد بحث&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == احادیث مرتبط با آیه ==<br /> [[احادیث]] بسیاری از طرق مختلف در [[تفسیر آیه]] مذکور نقل شده است. با این حال مصداق &quot;السابقون&quot;، در این [[روایات]] مختلف است. در برخی از آنها [[انبیای الهی]] به عنوان مصداق &quot;السابقون&quot; دانسته شده، برخی از روایات، [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، دسته‌ای دیگر، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، برخی دیگر [[مؤمنان راستین]] یا آنها که بر انجام [[اعمال صالح]] و [[تکالیف شرعی]] خود [[مراقبت]] می‌کنند، دسته‌ای نیز برخی از [[صحابه]] و [[یاران خاص]] [[امام صادق]]{{ع}} را به عنوان مصداق مصداق &quot;[[سابقون]]&quot; معرفی کرده‌اند. در ادامه از هر بخش، به چند [[روایت]] به عنوان نمونه اشاره می‌گردد.<br /> <br /> === انبیای الهی ===<br /> '''حدیث اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال النبی{{صل}}: خَلَقَ اللَّهُ النَّاسَ عَلَی ثَلَاثِ طَبَقَاتٍ وَ أَنْزَلَهُمْ ثَلَاثَ مَنَازِلَ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فِی الْکِتَابِ: {{متن قرآن|أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} فَأَمَّا مَا ذَکَرَهُ مِنْ أَمْرِ السَّابِقِینَ فَإِنَّهُمْ أَنْبِیَاءُ{{عم}} مُرْسَلُونَ وَ غَیْرُ مُرْسَلِینَ جَعَلَ اللَّهُ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ رُوحَ الْقُدُسِ وَ رُوحَ الْإِیمَانِ وَ رُوحَ الْقُوَّهًِْ وَ رُوحَ الشَّهْوَهًِْ وَ رُوحَ الْبَدَنِ فَبِرُوحِ الْقُدُسِ بُعِثُوا أَنْبِیَاءَ{{ع}} مُرْسَلِینَ وَ غَیْرَ مُرْسَلِینَ وَ بِهَا عَلِمُوا الْأَشْیَاءَ وَ بِرُوحِ الْإِیمَانِ عَبَدُوا اللَّهَ وَ لَمْ یُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ جَاهَدُوا عَدُوَّهُمْ وَ عَالَجُوا مَعَاشَهُمْ وَ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ أَصَابُوا لَذِیذَ الطَّعَامِ وَ نَکَحُوا الْحَلَالَ مِنْ شَبَابِ النِّسَاءِ وَ بِرُوحِ الْبَدَنِ دَبُّوا وَ دَرَجُوا فَهَؤُلَاءِ مَغْفُورٌ لَهُمْ مَصْفُوحٌ عَنْ ذُنُوبِهِم.}}<br /> <br /> «[[پیامبر]]{{صل}} می‌فرمایند: [[خدای عزّوجلّ]] [[مردم]] را سه طبقه آفرید و در سه درجه جایگزینشان فرمود و این همان قول خدای عزّوجلّ است: {{متن قرآن|أَصْحابُ المَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ المَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} امّا آنچه درباره سابقون فرموده، آنها پیغمبرانی هستند [[مرسل]] و غیرمرسل که [[خدا]] در آنها پنج [[روح]] قرار داده: [[روح القدس]]،[[ روح]] الایمان، روح القوّهًْ، روح الشّهوهًْ و روح البدن. که به‌وسیله روح القدس[[ بعثت]] آنها به [[پیغمبری]] [[مرسل]] و غیرمرسل انجام شد و نیز به‌وسیله آن همه‌چیز را دانستند و با [[روح ایمان]] [[خدا]] را [[عبادت]] کردند و چیزی را [[شریک]] او نساختند و با [[روح]] [[قوّت]] با [[دشمن]] خود جنگیدند و به امر معاش خود پرداختند و با [[روح شهوت]] از طعام لذیذ و نزدیکی [[حلال]] با [[زنان]] [[جوان]] برخوردار گشتند و با روح بدن جنبیدند و راه رفتند، این دسته آمرزیده‌اند و از گناهانشان (ترک اولای آنها) [[چشم پوشی]] شده است».&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۶۶، ص۱۷۹و ج۲۵، ص۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}} قال: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، فَالسَّابِقُونَ: هُمْ رُسُلُ اللَّهِ{{عم}} وَ خَاصَّهًُْ اللَّهِ مِنْ خَلْقِهِ جَعَلَ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُدُسِ فَبِهِ عَرَفُوا الْأَشْیَاءَ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْإِیمَانِ فَبِهِ خَافُوا اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ فَبِهِ قَدَرُوا عَلَی طَاعَهًِْ اللَّهِ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ فَبِهِ اشْتَهَوْا طَاعَهًَْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ کَرِهُوا مَعْصِیَتَهُ وَ جَعَلَ فِیهِمْ رُوحَ الْمَدْرَجِ الَّذِی بِهِ یَذْهَبُ النَّاسُ وَ یَجِیئُون.}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ المُقَرَّبُونَ}} پیشی‌گرفتگان همان [[رسولان]] [[خدا]] و مخصوصین درگاه او از میان مخلوق می‌باشند. که خدا در ایشان پنج [[روح]] قرار داده است: <br /> #ایشان را به [[روح القدس]] [[مؤیّد]] ساخت تا به‌وسیله آن همه‌ چیز را بدانند و بشناسند. <br /> #ایشان را با [[روح ایمان]] مؤیّد ساخت و با آن از [[خدای عزّوجلّ]] بترسند.<br /> #آنها را به روح قوّه مؤیّد ساخت و با آن بر [[اطاعت خدا]] [[توانایی]] یافتند.<br /> #آنها را به [[روح شهوت]] (میل و اشتها) مؤیّد ساخت و با آن اطاعت خدا را خواستند و از نافرمانیش [[کراهت]] یافتند.<br /> #در ایشان روح [[حرکت]] نهاد که همه [[مردم]] با آن رفت‌ و آمد کنند. &lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۲۵، ص۵۲؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۴۶۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[پیامبر اسلام]]{{صل}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث| قال النبی{{صل}}: فَأَنَا مِنَ السَّابِقِینَ وَ أَنَا خَیْرُ السَّابِقِین.}}<br /> <br /> «پیامبر اسلام{{صل}} می‌فرمایند: من از سابقان هستم و در میان آنها از همه بهتر هستم»&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۱۶، ص۱۲۰؛ صدوق، الأمالی ص۶۳۰؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۵۸۷؛ القمی، ج۲، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال سلمان: لَمَّا أَنْ مَرِضَ النَّبِیِّ{{صل}} الْمَرْضَهًَْ الَّتِی قَبَضَهُ اللَّهُ فِیهَا دَخَلْتُ فَجَلَسْتُ بَیْنَ یَدَیْهِ وَ دَخَلَتْ عَلَیْهِ فاطمهًْ الزَّهْرَاءُ{{س}} قَالَ أَ وَ لَا أَزِیدُکِ مَزِیدَ الْخَیْرِ کُلِّهِ قَالَتْ بَلَی قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی خَلَقَ الْخَلْقَ قِسْمَیْنِ فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهِما قِسْماً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ}} ثُمَّ جَعَلَ الِاثْنَیْنِ ثَلَاثاً فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهَا ثُلُثاً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}}}}.<br /> <br /> «[[سلمان]] گوید: وقتی که [[پیامبر]]{{صل}} [[بیمار]] شد؛ بیماریی که در آن [[خداوند]] او را [[قبض روح]] کرد، بر آن حضرت وارد شدم و روبرویش نشستم. [[فاطمه زهرا]]{{س}} نزد پیامبر{{صل}} آمد. [پیامبر{{صل}}] فرمود: «آیا بر [دانستنی‌های] تو نیفزایم، [دانستنی‌هایی] که همه [[خوبی‌ها]] در آن است»؟ [[فاطمه]]{{س}}عرض کرد: «بله». فرمود: «[[خدای تعالی]] [[خلق]] را دو قسمت آفرید و من و [[همسر]] تو را در بهترین قسمت قرار داد و آن سخن [[خدای عزّوجلّ]] است: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمیْمَنَة.}} سپس دو قسمت را سه قسمت قرار داد و من و همسر تو را در بهترین آن سه قرار داد و آن سخن خداوند است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم.}} &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۲، ص۴۹۶؛ فرات الکوفی، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}}: نَطَقَ اللَّهُ بِهَذَا یَوْمَ ذَرَأَ الْخَلْقَ فِی الْمِیثَاقِ وَ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ بِأَلْفَیْ عَامٍ فَقُلْتُ فَسِّرْ لِی ذَلِکَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ لَمَّا أَرَادَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ خَلَقَهُمْ مِنْ طِینٍ وَ رَفَعَ لَهُمْ نَاراً فَقَالَ ادْخُلُوهَا فَکَانَ أَوَّلَ مَنْ دَخَلَهَا محمد{{صل}} وَ [[أمیرالمؤمنین]]{{ع}} وَ الْحَسَنُ{{ع}} وَ الْحُسَیْنُ{{ع}} وَ تِسْعَهًٌْ مِنَ الْأَئِمَّهًِْ{{عم}} إِمَامٌ بَعْدَ إِمَامٍ ثُمَّ أَتْبَعَهُمْ بِشِیعَتِهِمْ فَهُمْ وَ اللَّهِ السَّابِقُونَ.}}<br /> <br /> «از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: [[داود]] بن‌ کثیر رقی گوید: مرا از {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}} خبر ده. امام صادق{{ع}} فرمود:] [[خدای تعالی]] این گفتار را در روزی که [[مخلوقات]] را به صورت ذرّ [[خلق]] کرد بیان فرمود، دو هزار سال پیش از آنکه [در این عالم] آنها را خلق فرماید. عرض کردم: «[[آیه]] را برایم [[تفسیر]] فرما». فرمود: «زمانی‌که [[خدای عزّوجلّ]] [[اراده]] فرمود مخلوقات را بیافریند آنان را از گل آفرید و برای آنها آتشی افروخت و دستور داد که داخل [[آتش]] شوید، پس اوّلین کسی‌ که داخل آن شد محمّد{{صل}} بود سپس [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، حسن{{ع}}، حسین{{ع}} و نه‌ نفر از [[امامان]]{{عم}} یکی پس از دیگری وارد شدند، سپس [[شیعیان]] ایشان از آنها پیروی‌کردند، پس به [[خدا]] [[سوگند]]! آنها پیشی‌گیرندگان هستند!» &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۶، ص۴۰۱؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۲۰؛ نعمانی، الغیبهًْ، ص۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۴۵۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}}، قَالَ: حَدَّثَنِی جَبْرَئِیلُ{{ع}} بِتَفْسِیرِهَا قَالَ: ذَاکَ عَلِیٌّ{{ع}} وَ شِیعَتُهُ إِلَی الْجَنَّهًِْ.}}<br /> <br /> «از [[ابن‌عبّاس]] نقل شده است که از [[رسول خدا]]{{صل}} درباره [[آیات]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}} پرسیدم. حضرت{{صل}} فرمود: «[[جبرئیل]] به من گفت: آنها علی{{ع}} و [[شیعیان]] او هستند. آنها کسانی هستند که برای رفتن به [[بهشت]] [[سبقت]] می‌گیرند».&lt;ref&gt;شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵؛ بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵؛ الأمالی للطوسی، ص۷۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الحسن‌ بْنِ‌ علی عنْ أَبِیهِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} قَالَ: إِنِّی أَسْبَقُ السَّابِقِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ وَ أَقْرَبُ الْمُقَرَّبِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ{{صل}}.<br /> <br /> [[امام علی]]{{ع}}- حسن‌ بن علی{{ع}} از پدر بزرگوارش درباره [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}} نقل می‌کند که فرمود: «من جلوتر از تمام سبقت‌گیرندگان به‌ سوی [[خدا]] و پیامبرم و من مقرّب‌ترین مقرّبان خدا و [[پیامبر]]{{صل}} هستم». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۸؛ کتاب سلیم بن قیس، ص۹۳۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} انه قال: أَنْشُدُکُمْ بِاللَّهِ الَّذِی یَعْلَمُ سَرَائِرَکُمْ وَ یَعْلَمُ صِدْقَکُمْ إِنْ صَدَقْتُمْ وَ یَعْلَمُ کَذِبَکُمْ إِنْ کَذَبْتُم قَالَ فَهَلْ أَحَدٌ ذَکَرَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِمَا ذَکَرَنِی إِذْ قَالَ {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} غَیْرِی قَالَ فَهَلْ سَبَقَنِی مِنْکُمْ أَحَدٌ إِلَی اللَّهِ وَ رَسُولِهِ قَالُوا لا.}}<br /> <br /> «از امیرالمؤمنین{{ع}} نقل شده که فرمود: شما را به خدا [[سوگند]]! یا اینکه فرمود شما را به خدایی که [[راز]] نهانی شما را می‌داند و راست و [[دروغ]] شما را می‌داند سوگند می‌دهم {متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} آیا در میان [[جمعیت]] شما کسی هست که پیش از من [[ایمان به خدا]] و رسولش آورده باشد و پیش از من به هر دو [[قبله]] [[نماز]] خوانده باشد»؟ عرض کردند: «نه»!&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۱، ص۳۷۷/ إرشادالقلوب، ج۲، ص۲۶۰/ الأمالی للطوسی، ص۵۴۹.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''[[حدیث]] چهارم'''<br /> <br /> {{متن قرآن|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} قال: أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ أَنَا الصِّدِّیقُ الْأَکْبَرُ لَا یَقُولُهَا بَعْدِی إِلَّا کَذَّابٌ مُفْتَرٍ صَلَّیْتُ قَبْلَ النَّاسِ سَبْعَ سِنِینَ.}}<br /> <br /> «[[امام علی]] می‌فرمایند: من [[بنده خدا]] و [[برادر]] [[رسول]] خدایم و من [[صدّیق]] اکبرم، هرکه بعد از من چنین ادّعایی کند، [[کذّاب]] است من هفت سال قبل از سایر [[مردم]] نماز خواندم». &lt;ref&gt;العمدهًْ، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث پنجم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ علی{{ع}} قَالَ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}}، نَزَلَتْ فِیَّ.}}<br /> <br /> «امام علی{{ع}} می‌فرمایند: [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} در [[شأن]] من نازل شده است». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵/؛ عیون أخبارالرضا {{ع}}، ج۲، ص۶۵؛ روضهًْ الواعظین، ج۱، ص۸۵؛ شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵ و ج۲، ص۲۹۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امامان معصوم]] ===<br /> <br /> [[حدیث]] [[اول]]<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ الصَّادِقِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، قَالَ: نَحْنُ السَّابِقُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ.}}<br /> <br /> [[امام صادق]]{{ع}}: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}}، ماییم السَّابِقُونَ [[و]] ما هستیم آخَرُون». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۴؛ المناقب، ج۴، ص۲۸۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[مؤمنان]] [[و]] [[شیعیان راستین]] ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن قرآن|الصّادق{{ع}}: إِنَّ لِلْإِیمَانِ دَرَجَاتٍ وَ مَنَازِلَ یَتَفَاضَلُ الْمُؤْمِنُونَ فِیهَا عِنْدَ اللَّهِ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ صِفْهُ لِی رَحِمَکَ اللَّهُ حَتَّی أَفْهَمَهُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ سَبَّقَ بَیْنَ الْمُؤْمِنِینَ کَمَا یُسَبَّقُ بَیْنَ الْخَیْلِ یَوْمَ الرِّهَانِ ثُمَّ فَضَّلَهُمْ عَلَی دَرَجَاتِهِمْ فِی السَّبْقِ إِلَیْهِ فَجَعَلَ کُلَّ امْرِئٍ مِنْهُمْ عَلَی دَرَجَهًِْ سَبْقِهِ لَا یَنْقُصُهُ فِیهَا مِنْ حَقِّهِ وَ لَا یَتَقَدَّمُ مَسْبُوقٌ سَابِقاً وَ لَا مَفْضُولٌ فَاضِلًا تَفَاضَلَ بِذَلِکَ أَوَائِلُ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ وَ أَوَاخِرُهَا وَ لَوْ لَمْ یَکُنْ لِلسَّابِقِ إِلَی الْإِیمَانِ فَضْلٌ عَلَی الْمَسْبُوقِ إِذاً لَلَحِقَ آخِرُ هَذِهِ الْأُمَّهًِْ أَوَّلَهَا نَعَمْ وَ لَتَقَدَّمُوهُمْ إِذَا لَمْ یَکُنْ لِمَنْ سَبَقَ إِلَی الْإِیمَانِ الْفَضْلُ عَلَی مَنْ أَبْطَأَ عَنْهُ وَ لَکِنْ بِدَرَجَاتِ الْإِیمَانِ قَدَّمَ اللَّهُ� السَّابِقِینَ وَ بِالْإِبْطَاءِ عَنِ الْإِیمَانِ أَخَّرَ اللَّهُ الْمُقَصِّرِینَ لِأَنَّا نَجِدُ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ مِنَ الْآخِرِینَ مَنْ هُوَ أَکْثَرُ عَمَلًا مِنَ الْأَوَّلِینَ وَ أَکْثَرُهُمْ صَلَاهًًْ وَ صَوْماً وَ حَجّاً وَ زَکَاهًًْ وَ جِهَاداً وَ إِنْفَاقاً وَ لَوْ لَمْ یَکُنْ سَوَابِقُ یَفْضُلُ بِهَا الْمُؤْمِنُونَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً عِنْدَ اللَّهِ لَکَانَ الْآخِرُونَ بِکَثْرَهًِْ الْعَمَلِ مُقَدَّمِینَ عَلَی الْأَوَّلِینَ وَ لَکِنْ أَبَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ أَنْ یُدْرِکَ آخِرُ دَرَجَاتِ الْإِیمَانِ أَوَّلَهَا وَ یُقَدَّمَ فِیهَا مَنْ أَخَّرَ اللَّهُ أَوْ یُؤَخَّرَ فِیهَا مَنْ قَدَّمَ اللَّهُ قُلْتُ أَخْبِرْنِی عَمَّا نَدَبَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ الْمُؤْمِنِینَ إِلَیْهِ مِنَ الِاسْتِبَاقِ إِلَی الْإِیمَانِ فَقَالَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ سابِقُوا إِلی مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُها کَعَرْضِ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِینَ آمَنُوا بِاللهِ وَ رُسُلِهِ وَ قَالَ {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُون.}}}}<br /> <br /> «[[ابوعمرو]] [[زبیری]] نقل کرده که از [[امام صادق]]{{ع}} پرسیدم: «آیا [[ایمان]] درجات و مراتبی دارد که [[مؤمنان]] نزد [[خدا]] نسبت به آنها بر یکدیگر [[برتری]] می‌یابند»؟ ایشان فرمود: «بله». گفتم: «[[خدا]] شما را مورد [[رحمت]] خویش قرار دهد آن را برایم توضیح بده تا بدانم». فرمود: «خدا میان [[مؤمنان]] مسابقه قرار داد چنانکه میان اسبان در [[روز]] [[اسب]] دوانی مسابقه می‌گذارند. آنها را بر حسب درجات [[سبقت]] بخشید و هریک از مؤمنان را بر طبق درجه سبقتش در جایگاهی قرار داد و [[حقّ]] او را از آن درجه نکاست. نه هیچ فرد عقب افتاده�ای از جلو افتاده و نه هیچ کم فضیلتی بر صاحب [[فضیلت]] [نزد خدا] پیشی نمی‌گیرد. از این جهت پیشینیان این [[امت]] بر پسینیان برتری یافتند. و اگر پیش رو در [[ایمان]] بر عقب افتاده فضیلتی نداشت آخر این [[امّت]] [از نظر [[مقام]] و فضیلت] به اوّل آن می‌رسید. اگر پیش�رو در ایمان را بر عقب افتاده آن، فضیلت و برتری نبود عقب افتاده‌ها به پیش روان می‌رسیدند حتّی از آنها سبقت می‌گرفتند. لیکن خدا به سبب [[درجات ایمان]]، پیشروان را مقدّم داشته و کوتاهی‌کنندگان را به خاطر [[تأخیر]] داشتن و عقب افتادن در ایمان، مؤخر داشته است؛ زیرا بعضی از مؤمنانِ متأخر را می‌بینیم که اعمالشان چون [[نماز]] و [[روزه]] و [[حجّ]] و [[زکات]] و [[جهاد]] و [[انفاق]] از پیشینیان بیشتر است. و اگر سوابق فضیلتی که مؤمنان به سبب آن بر یکدیگر برتری پیدا می‌کنند نبود می‌بایست متأخّرین به‌واسطه عمل بسیار خود بر پیشینیان مقدّم باشند. ولی [[خدای عزّوجلّ]] هرگز نخواسته شخصی که در پایین‌ترین درجات ایمان قرار دارد به درجه جلوتر برسد و آن کس را که [[خداوند]] مؤخّر داشته مقدّم شود و یا آن کس که خدا او را مقدّم داشته مؤخّر گردد». عرض کردم: «آنچه که خداوند مؤمنان را به خاطر سبقت در ایمانشان به آن [[دعوت]] کرده به من خبر بده». پس فرمود: «سخن [[خداوند عزوجل]]: پیشی‌گیرید به‌سوی [[آمرزش]] پروردگارتان و [[بهشتی]] که پهنای آن [[آسمان]] و [[زمین]] است و برای کسانی که به [[خدا]] و [[پیغمبران]] وی [[ایمان]] آورده‌اند آماده شده و فرموده: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقَرَّبُون.}}&lt;ref&gt; الکافی، ج۲، ص۴۰؛ بحارالأنوار، ج۲۲، ص۳۰۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''[[حدیث]] دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|أمیرالمؤمنین{{ع}}: وَ أَمَّا الْإِیمَانُ وَ الْکُفْرُ وَ الشِّرْکُ وَ زِیَادَتُهُ وَ نُقْصَانُهُ فَالْإِیمَانُ بِاللَّهِ تَعَالَی هُوَ أَعْلَی الْأَعْمَالِ دَرَجَهًًْ وَ أَشْرَفُهَا مَنْزِلَهًًْ وَ أَسْنَاهَا حَظّاً فَقِیلَ لَهُ الْإِیمَانُ قَوْلٌ وَ عَمَلٌ أَمْ قَوْلٌ بِلَا عَمَلٍ فَقَالَ الْإِیمَانُ تَصْدِیقٌ بِالْجَنَانِ وَ إِقْرَارٌ بِاللِّسَانِ وَ عَمَلٌ بِالْأَرْکَانِ وَ هُوَ عَمَلٌ کُلُّهُ وَ مِنْهُ التَّامُّ وَ مِنْهُ الْکَامِلُ تَمَامُهُ وَ مِنْهُ النَّاقِصُ الْبَیِّنُ نُقْصَانُهُ وَ مِنْهُ الزَّائِدُ الْبَیِّنُ زِیَادَتُهُ فَلَوْ کَانَ الْإِیمَانُ کُلُّهُ وَاحِداً لَا زِیَادَهًَْ فِیهِ وَ لَا نُقْصَانَ لَمْ یَکُنْ لِأَحَدٍ فَضْلٌ عَلَی أَحَدٍ وَ لَتَسَاوَی النَّاسُ فَبِتَمَامِ الْإِیمَانِ وَ کَمَالِهِ دَخَلَ الْمُؤْمِنُونَ الْجَنَّهًَْ وَ نَالُوا الدَّرَجَاتِ فِیهَا وَ بِذَهَابِهِ وَ نُقْصَانِهِ دَخَلَ الْآخَرُونَ النَّارَ وَ کَذَلِکَ السَّبْقُ إِلَی الْإِیمَانِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُون.}}}}<br /> <br /> «[[امام علی]]{{ع}} می‌فرمایند:[[ ایمان]] و [[کفر]] و [[شرک]] و کم و زیادی آنها از این قرار است، [[ایمان به خداوند]] بالاترین [[اعمال]] می‌باشد و در مرتبه عالی قرار دارد و گرامی‌تر از آن مقامی نیست و بهره‌اش از همه افزون‌تر است. گفته شد: «یا [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}! ایمان، گفتار و [[کردار]] است و یا تنها گفتار می‌باشد». فرمود: «[[ایمان]] [[گواهی]] به [[قلب]] و [[اعتراف]] در زبان و عمل به اعضاء و جوارح می‌باشد، ایمان همه‌اش عمل است، ایمان گاهی کامل و گاهی نیمه کامل و زمانی ناقص و گاهی هم زائد است، به‌طوری‌که این نقصان و زیادت به وضوح دیده می‌شود. اگر همه در ایمان با هم مساوی بودند کسی را بر کسی [[فضیلت]] و [[برتری]] نبود، با [[ایمان کامل]] [[مؤمنان]] وارد [[بهشت]] می‌گردند و به درجات آن نائل می‌شوند. اگر کسانی ایمان آنها ناقص باشد و یا ایمان خود را از دست بدهند وارد [[دوزخ]] می‌شوند، کسانی که در ایمان سابقه دارند بر دیگران برتری پیدا می‌کنند، [[خداوند]] در قرآنش فرموده: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ المُقَرَّبُون.}}» &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۶۶، ص۷۸ و ج۹۰، ص۵۳.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۴۵۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[زراره]]، [[ابوبصیر]]، محمد بن‌ مسلم و [[برید]] ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِی عُبَیْدَهًَْ الْحَذَّاءِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} یَقُولُ: زُرَارَهًُْ وَ أَبُوبَصِیرٍ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ بُرَیْدٌ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[ابوعبیده]] حذّاء گوید: از [[امام صادق]]{{ع}} شنیدم که می‌فرمود: [[زراره]] و [[ابوبصیر]] و محمّد بن‌ مسلم و برید از کسانی هستند که [[خداوند متعال]] درباره آنها فرموده است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;حر عاملی، وسایل الشیعهًْ، ج۲۷، ص۱۴۴؛ رجال الکشی، ص۱۳۶؛ روضهًْ الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}} انه قال: أَحَبُّ النَّاسِ إِلَیَّ أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَرْبَعَهًٌْ: بُرَیْدُ‌ بْنُ‌ مُعَاوِیَهًَْ بِالْبَاءِ الْمُفْرَدَهًِْ الْمَضْمُومَهًِْ وَ الرَّاءِ الْمُهْمَلَهًِْ الْمَفْتُوحَهًِْ الْبَجَلِیُّ وَ زُرَارَهًُْ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ أَبُوبَصِیرٍ. قَالَ{{ع}} فِی الْأَرْبَعَهًِْ الْمَذْکُورِینَ: إِنَّهُمْ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی:{{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «از امام صادق{{ع}} نقل شده که فرمود: محبوب‌ ترین [[مردم]] نزد من چه زنده باشند چه مرده، چهار نفر هستند: [[برید بن معاویه]]، برید بجلّی، زراره، محمّد بن‌ مسلم و ابوبصیر... [[امام]]{{ع}} در مورد چهار نفر مذکور فرمود: «آنها از کسانی هستند که [[خدای تعالی]] [درباره‎ آنها] فرمود: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;رجال ابن داود، ص۱۵۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال الصّادق{{ع}}: إِنِّی لَأُحَدِّثُ الرَّجُلَ بِالْحَدِیثِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْجِدَالِ وَ الْمِرَاءِ فِی دِینِ اللَّهِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْقِیَاسِ، فَیَخْرُجُ مِنْ عِنْدِی فَیَتَأَوَّلُ حَدِیثِی عَلَی غَیْرِ تَأْوِیلِهِ، إِنِّی أَمَرْتُ قَوْماً أَنْ یَتَکَلَّمُوا وَ نَهَیْتُ قَوْماً فَکُلٌّ تَأَوَّلَ لِنَفْسِهِ یُرِیدُ الْمَعْصِیَهًَْ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ، فَلَوْ سَمِعُوا وَ أَطَاعُوا لَأَوْدَعْتُهُمْ مَا أَوْدَعَ أَبِی أَصْحَابَهُ، إِنَّ أَصْحَابَ أَبِی کَانُوا زَیْناً أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَعْنِی زُرَارَهًَْ وَ مُحَمَدِ بْنَ مُسْلِمٍ وَ مِنْهُمْ لَیْثٌ الْمُرَادِیُّ وَ بُرَیْدٌ الْعِجْلِیُّ، هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ وَ هَؤُلَاءِ {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: من به مردی [[حدیث]] می‌گویم و او را از [[جدال]] و [[ستیز]] در [[دین خدا]] و [[قیاس]] [[نهی]] می‌کنم؛ سپس از نزد من بیرون می‌رود و سخن مرا بر خلاف حقیقتش [[تفسیر]] می‌کند، من به گروهی دستور داده‌ام که سخن بگویند و گروهی را نهی کرده‌ام ولی هر کدام به دلخواه خود [سخن مرا] توجیه می‌کنند تا [[خدا]] و پیامبرش را [[معصیت]] کنند و اگر می‌شنیدند و [[اطاعت]] می‌کردند، چیزی به آنها می‌گفتم که پدرم به اصحابش گفت،[[ اصحاب]] پدرم در حال [[حیات]] و [[ممات]] مایه‌ [[زینت]] بودند؛ مقصودم [[زراره]] و محمّد بن‌ مسلم است و از جمله‌ آنها است؛ [[لیث مرادی]] و [[برید عجلی]]، اینها قیام‌ کنندگان به عدالتند، اینها قیام‌کنندگان به عدالتند و اینها هستند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;روضه الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> {{امام علی}}<br /> {{فضائل اهل بیت}}<br /> <br /> [[رده:آیات امامت]]<br /> [[رده:آیات نامدار]]<br /> [[رده:فضائل امام علی]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=1377151 2026-06-17T09:42:34Z

<p>فرقانی: /* پیامبر اسلام{{صل}} */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[خرداد]]|روز=[[27]]|سال=[[۱۴۰۵]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = آیه السابقون السابقون<br /> | عنوان مدخل = آیه السابقون السابقون<br /> | مداخل مرتبط = [[آیه السابقون السابقون در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه السابقون السابقون از دیدگاه اهل سنت]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> [[آیه السابقون]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}&lt;ref&gt;سوره واقعه آیه ۱۰ و ۱۱&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که بر [[افضلیت]] و [[امامت امام علی]]{{ع}} دلالت دارد. بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، هم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ از این رو آن حضرت [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که امیرالمؤمنین{{ع}} را سبقت گیرنده این امت معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر اهل سنت آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. با این وجود برخی از اهل سنت مناقشتی را در [[احادیث]] [[شأن نزول]] این [[آیه]] کرده و شبهاتی را مطرح نموده‌اند.<br /> <br /> == [[شأن نزول]] ==<br /> در [[شأن نزول]] این [[آیه]] دو دیدگاه کلی در میان [[فریقین]] وجود دارد که برگرفته از [[روایات]] ناظر به [[تفسیر آیه]] است.<br /> <br /> #'''دیدگاه مشهور: [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} [[پیشگام]] در [[اسلام]]''': بر اساس برخی [[روایات صحیح]] السند، مراد از [[سبقت]] گیرندگان در اسلام در این آیه، علی بن ابیطالب{{ع}} است. این دیدگاه با انبوهی از روایاتی که آن حضرت را [[اولین مسلمان]] و [[ایمان]] آورنده به [[پیامبراسلام]] معرفی کرده‌اند، [[تأیید]] می‌گردد.&lt;ref&gt;حسکانی، حاکم، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۳، ح۹۲۴؛ سیوطی، الدّرّالمنثور، ج۶، ص۱۵۴.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''علی بن ابیطالب{{ع}} و [[شیعیان]] آن حضرت، پیشگام در رفتن به [[بهشت]]''': از ابن عباس نقل شده که از رسول خدا{{صل}} تفسیر این آیه را پرسیدم، فرمود: «از [[جبرئیل]] تفسیر این آیه را پرسیدم، گفت: این آیه اشاره به على{{ع}} و شیعیان او دارد که پیشگام در رفتن به بهشت هستند» {{متن حدیث|حَدَّثَنى جَبرَئیلُ بِتَفْسیرِها، قالَ ذاکَ عَلِىّ وَ شِیعَتُهُ اِلَى الْجَنَّةِ}}، &lt;ref&gt;همان، ج۲، ص۲۱۵ و ۲۱۶، ح۹۲۷.&lt;/ref&gt;. از دیگر کسانى که این روایت را نقل کرده‌اند ابن مغازلى (طبق نقل [[ابن بطریق]]) در کتاب العمده و [[سبط]] بن جوزى در تذکرة [[و]] [[ابن کثیر]] در [[تفسیر]] خود و [[ابن حجر]] در صواعق، و شوکانى در [[فتح القدیر]] و شیخ سلیمان قندوزى در [[ینابیع الموده]] است.&lt;ref&gt;احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۴ تا ۱۲۰&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> البته این دو تفسیر منافاتى با هم ندارند؛ چرا که مولاى متّقیان هم پیشگام در ایمان به پیامبر{{صل}} بود، و هم پیشگام در رفتن به بهشت و در واقع این دو ارتباط و پیوند ناگسستنى با یکدیگر دارد.&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، ج۹، ذیل آیه مورد بحث&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == احادیث مرتبط با آیه ==<br /> [[احادیث]] بسیاری از طرق مختلف در [[تفسیر آیه]] مذکور نقل شده است. با این حال مصداق &quot;السابقون&quot;، در این [[روایات]] مختلف است. در برخی از آنها [[انبیای الهی]] به عنوان مصداق &quot;السابقون&quot; دانسته شده، برخی از روایات، [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، دسته‌ای دیگر، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، برخی دیگر [[مؤمنان راستین]] یا آنها که بر انجام [[اعمال صالح]] و [[تکالیف شرعی]] خود [[مراقبت]] می‌کنند، دسته‌ای نیز برخی از [[صحابه]] و [[یاران خاص]] [[امام صادق]]{{ع}} را به عنوان مصداق مصداق &quot;[[سابقون]]&quot; معرفی کرده‌اند. در ادامه از هر بخش، به چند [[روایت]] به عنوان نمونه اشاره می‌گردد.<br /> <br /> === انبیای الهی ===<br /> '''حدیث اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال النبی{{صل}}: خَلَقَ اللَّهُ النَّاسَ عَلَی ثَلَاثِ طَبَقَاتٍ وَ أَنْزَلَهُمْ ثَلَاثَ مَنَازِلَ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فِی الْکِتَابِ: {{متن قرآن|أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} فَأَمَّا مَا ذَکَرَهُ مِنْ أَمْرِ السَّابِقِینَ فَإِنَّهُمْ أَنْبِیَاءُ{{عم}} مُرْسَلُونَ وَ غَیْرُ مُرْسَلِینَ جَعَلَ اللَّهُ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ رُوحَ الْقُدُسِ وَ رُوحَ الْإِیمَانِ وَ رُوحَ الْقُوَّهًِْ وَ رُوحَ الشَّهْوَهًِْ وَ رُوحَ الْبَدَنِ فَبِرُوحِ الْقُدُسِ بُعِثُوا أَنْبِیَاءَ{{ع}} مُرْسَلِینَ وَ غَیْرَ مُرْسَلِینَ وَ بِهَا عَلِمُوا الْأَشْیَاءَ وَ بِرُوحِ الْإِیمَانِ عَبَدُوا اللَّهَ وَ لَمْ یُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ جَاهَدُوا عَدُوَّهُمْ وَ عَالَجُوا مَعَاشَهُمْ وَ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ أَصَابُوا لَذِیذَ الطَّعَامِ وَ نَکَحُوا الْحَلَالَ مِنْ شَبَابِ النِّسَاءِ وَ بِرُوحِ الْبَدَنِ دَبُّوا وَ دَرَجُوا فَهَؤُلَاءِ مَغْفُورٌ لَهُمْ مَصْفُوحٌ عَنْ ذُنُوبِهِم.}}<br /> <br /> «[[پیامبر]]{{صل}} می‌فرمایند: [[خدای عزّوجلّ]] [[مردم]] را سه طبقه آفرید و در سه درجه جایگزینشان فرمود و این همان قول خدای عزّوجلّ است: {{متن قرآن|أَصْحابُ المَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ المَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} امّا آنچه درباره سابقون فرموده، آنها پیغمبرانی هستند [[مرسل]] و غیرمرسل که [[خدا]] در آنها پنج [[روح]] قرار داده: [[روح القدس]]،[[ روح]] الایمان، روح القوّهًْ، روح الشّهوهًْ و روح البدن. که به‌وسیله روح القدس[[ بعثت]] آنها به [[پیغمبری]] [[مرسل]] و غیرمرسل انجام شد و نیز به‌وسیله آن همه‌چیز را دانستند و با [[روح ایمان]] [[خدا]] را [[عبادت]] کردند و چیزی را [[شریک]] او نساختند و با [[روح]] [[قوّت]] با [[دشمن]] خود جنگیدند و به امر معاش خود پرداختند و با [[روح شهوت]] از طعام لذیذ و نزدیکی [[حلال]] با [[زنان]] [[جوان]] برخوردار گشتند و با روح بدن جنبیدند و راه رفتند، این دسته آمرزیده‌اند و از گناهانشان (ترک اولای آنها) [[چشم پوشی]] شده است».&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۶۶، ص۱۷۹و ج۲۵، ص۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}} قال: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، فَالسَّابِقُونَ: هُمْ رُسُلُ اللَّهِ{{عم}} وَ خَاصَّهًُْ اللَّهِ مِنْ خَلْقِهِ جَعَلَ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُدُسِ فَبِهِ عَرَفُوا الْأَشْیَاءَ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْإِیمَانِ فَبِهِ خَافُوا اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ فَبِهِ قَدَرُوا عَلَی طَاعَهًِْ اللَّهِ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ فَبِهِ اشْتَهَوْا طَاعَهًَْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ کَرِهُوا مَعْصِیَتَهُ وَ جَعَلَ فِیهِمْ رُوحَ الْمَدْرَجِ الَّذِی بِهِ یَذْهَبُ النَّاسُ وَ یَجِیئُون.}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ المُقَرَّبُونَ}} پیشی‌گرفتگان همان [[رسولان]] [[خدا]] و مخصوصین درگاه او از میان مخلوق می‌باشند. که خدا در ایشان پنج [[روح]] قرار داده است: <br /> #ایشان را به [[روح القدس]] [[مؤیّد]] ساخت تا به‌وسیله آن همه‌ چیز را بدانند و بشناسند. <br /> #ایشان را با [[روح ایمان]] مؤیّد ساخت و با آن از [[خدای عزّوجلّ]] بترسند.<br /> #آنها را به روح قوّه مؤیّد ساخت و با آن بر [[اطاعت خدا]] [[توانایی]] یافتند.<br /> #آنها را به [[روح شهوت]] (میل و اشتها) مؤیّد ساخت و با آن اطاعت خدا را خواستند و از نافرمانیش [[کراهت]] یافتند.<br /> #در ایشان روح [[حرکت]] نهاد که همه [[مردم]] با آن رفت‌ و آمد کنند. &lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۲۵، ص۵۲؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۴۶۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[پیامبر اسلام]]{{صل}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث| قال النبی{{صل}}: فَأَنَا مِنَ السَّابِقِینَ وَ أَنَا خَیْرُ السَّابِقِین.}}<br /> <br /> «پیامبر اسلام{{صل}} می‌فرمایند: من از سابقان هستم و در میان آنها از همه بهتر هستم»&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۱۶، ص۱۲۰؛ صدوق، الأمالی ص۶۳۰؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۵۸۷؛ القمی، ج۲، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال سلمان: لَمَّا أَنْ مَرِضَ النَّبِیِّ{{صل}} الْمَرْضَهًَْ الَّتِی قَبَضَهُ اللَّهُ فِیهَا دَخَلْتُ فَجَلَسْتُ بَیْنَ یَدَیْهِ وَ دَخَلَتْ عَلَیْهِ فاطمهًْ الزَّهْرَاءُ{{س}} قَالَ أَ وَ لَا أَزِیدُکِ مَزِیدَ الْخَیْرِ کُلِّهِ قَالَتْ بَلَی قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی خَلَقَ الْخَلْقَ قِسْمَیْنِ فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهِما قِسْماً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ}} ثُمَّ جَعَلَ الِاثْنَیْنِ ثَلَاثاً فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهَا ثُلُثاً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}}}}.<br /> <br /> «[[سلمان]] گوید: وقتی که [[پیامبر]]{{صل}} [[بیمار]] شد؛ بیماریی که در آن [[خداوند]] او را [[قبض روح]] کرد، بر آن حضرت وارد شدم و روبرویش نشستم. [[فاطمه زهرا]]{{س}} نزد پیامبر{{صل}} آمد. [پیامبر{{صل}}] فرمود: «آیا بر [دانستنی‌های] تو نیفزایم، [دانستنی‌هایی] که همه [[خوبی‌ها]] در آن است»؟ [[فاطمه]]{{س}}عرض کرد: «بله». فرمود: «[[خدای تعالی]] [[خلق]] را دو قسمت آفرید و من و [[همسر]] تو را در بهترین قسمت قرار داد و آن سخن [[خدای عزّوجلّ]] است: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمیْمَنَة.}} سپس دو قسمت را سه قسمت قرار داد و من و همسر تو را در بهترین آن سه قرار داد و آن سخن خداوند است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم.}} &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۲، ص۴۹۶؛ فرات الکوفی، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}}: نَطَقَ اللَّهُ بِهَذَا یَوْمَ ذَرَأَ الْخَلْقَ فِی الْمِیثَاقِ وَ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ بِأَلْفَیْ عَامٍ فَقُلْتُ فَسِّرْ لِی ذَلِکَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ لَمَّا أَرَادَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ خَلَقَهُمْ مِنْ طِینٍ وَ رَفَعَ لَهُمْ نَاراً فَقَالَ ادْخُلُوهَا فَکَانَ أَوَّلَ مَنْ دَخَلَهَا محمد{{صل}} وَ [[أمیرالمؤمنین]]{{ع}} وَ الْحَسَنُ{{ع}} وَ الْحُسَیْنُ{{ع}} وَ تِسْعَهًٌْ مِنَ الْأَئِمَّهًِْ{{عم}} إِمَامٌ بَعْدَ إِمَامٍ ثُمَّ أَتْبَعَهُمْ بِشِیعَتِهِمْ فَهُمْ وَ اللَّهِ السَّابِقُونَ.}}<br /> <br /> «از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: [[داود]] بن‌ کثیر رقی گوید: مرا از {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}} خبر ده. امام صادق{{ع}} فرمود:] [[خدای تعالی]] این گفتار را در روزی که [[مخلوقات]] را به صورت ذرّ [[خلق]] کرد بیان فرمود، دو هزار سال پیش از آنکه [در این عالم] آنها را خلق فرماید. عرض کردم: «[[آیه]] را برایم [[تفسیر]] فرما». فرمود: «زمانی‌که [[خدای عزّوجلّ]] [[اراده]] فرمود مخلوقات را بیافریند آنان را از گل آفرید و برای آنها آتشی افروخت و دستور داد که داخل [[آتش]] شوید، پس اوّلین کسی‌ که داخل آن شد محمّد{{صل}} بود سپس [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، حسن{{ع}}، حسین{{ع}} و نه‌ نفر از [[امامان]]{{عم}} یکی پس از دیگری وارد شدند، سپس [[شیعیان]] ایشان از آنها پیروی‌کردند، پس به [[خدا]] [[سوگند]]! آنها پیشی‌گیرندگان هستند!» &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۶، ص۴۰۱؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۲۰؛ نعمانی، الغیبهًْ، ص۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۴۵۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}}، قَالَ: حَدَّثَنِی جَبْرَئِیلُ{{ع}} بِتَفْسِیرِهَا قَالَ: ذَاکَ عَلِیٌّ{{ع}} وَ شِیعَتُهُ إِلَی الْجَنَّهًِْ.}}<br /> <br /> «از [[ابن‌عبّاس]] نقل شده است که از [[رسول خدا]]{{صل}} درباره [[آیات]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}} پرسیدم. حضرت{{صل}} فرمود: «[[جبرئیل]] به من گفت: آنها علی{{ع}} و [[شیعیان]] او هستند. آنها کسانی هستند که برای رفتن به [[بهشت]] [[سبقت]] می‌گیرند».&lt;ref&gt;شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵؛ بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵؛ الأمالی للطوسی، ص۷۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الحسن‌ بْنِ‌ علی عنْ أَبِیهِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} قَالَ: إِنِّی أَسْبَقُ السَّابِقِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ وَ أَقْرَبُ الْمُقَرَّبِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ{{صل}}.<br /> <br /> [[امام علی]]{{ع}}- حسن‌ بن علی{{ع}} از پدر بزرگوارش درباره [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}} نقل می‌کند که فرمود: «من جلوتر از تمام سبقت‌گیرندگان به‌ سوی [[خدا]] و پیامبرم و من مقرّب‌ترین مقرّبان خدا و [[پیامبر]]{{صل}} هستم». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۸؛ کتاب سلیم بن قیس، ص۹۳۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} انه قال: أَنْشُدُکُمْ بِاللَّهِ الَّذِی یَعْلَمُ سَرَائِرَکُمْ وَ یَعْلَمُ صِدْقَکُمْ إِنْ صَدَقْتُمْ وَ یَعْلَمُ کَذِبَکُمْ إِنْ کَذَبْتُم قَالَ فَهَلْ أَحَدٌ ذَکَرَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِمَا ذَکَرَنِی إِذْ قَالَ {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} غَیْرِی قَالَ فَهَلْ سَبَقَنِی مِنْکُمْ أَحَدٌ إِلَی اللَّهِ وَ رَسُولِهِ قَالُوا لا.}}<br /> <br /> «از امیرالمؤمنین{{ع}} نقل شده که فرمود: شما را به خدا [[سوگند]]! یا اینکه فرمود شما را به خدایی که [[راز]] نهانی شما را می‌داند و راست و [[دروغ]] شما را می‌داند سوگند می‌دهم {متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} آیا در میان [[جمعیت]] شما کسی هست که پیش از من [[ایمان به خدا]] و رسولش آورده باشد و پیش از من به هر دو [[قبله]] [[نماز]] خوانده باشد»؟ عرض کردند: «نه»!&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۱، ص۳۷۷/ إرشادالقلوب، ج۲، ص۲۶۰/ الأمالی للطوسی، ص۵۴۹.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''[[حدیث]] چهارم'''<br /> <br /> {{متن قرآن|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} قال: أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ أَنَا الصِّدِّیقُ الْأَکْبَرُ لَا یَقُولُهَا بَعْدِی إِلَّا کَذَّابٌ مُفْتَرٍ صَلَّیْتُ قَبْلَ النَّاسِ سَبْعَ سِنِینَ.}}<br /> <br /> «[[امام علی]] می‌فرمایند: من [[بنده خدا]] و [[برادر]] [[رسول]] خدایم و من [[صدّیق]] اکبرم، هرکه بعد از من چنین ادّعایی کند، [[کذّاب]] است من هفت سال قبل از سایر [[مردم]] نماز خواندم». &lt;ref&gt;العمدهًْ، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث پنجم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ علی{{ع}} قَالَ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}}، نَزَلَتْ فِیَّ.}}<br /> <br /> «امام علی{{ع}} می‌فرمایند: [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} در [[شأن]] من نازل شده است». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵/؛ عیون أخبارالرضا {{ع}}، ج۲، ص۶۵؛ روضهًْ الواعظین، ج۱، ص۸۵؛ شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵ و ج۲، ص۲۹۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امامان معصوم]] ===<br /> <br /> [[حدیث]] [[اول]]<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ الصَّادِقِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، قَالَ: نَحْنُ السَّابِقُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ.}}<br /> <br /> [[امام صادق]]{{ع}}: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}}، ماییم السَّابِقُونَ [[و]] ما هستیم آخَرُون». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۴؛ المناقب، ج۴، ص۲۸۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[مؤمنان]] [[و]] [[شیعیان راستین]] ===<br /> <br /> === [[زراره]]، [[ابوبصیر]]، محمد بن‌ مسلم و [[برید]] ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِی عُبَیْدَهًَْ الْحَذَّاءِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} یَقُولُ: زُرَارَهًُْ وَ أَبُوبَصِیرٍ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ بُرَیْدٌ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[ابوعبیده]] حذّاء گوید: از [[امام صادق]]{{ع}} شنیدم که می‌فرمود: [[زراره]] و [[ابوبصیر]] و محمّد بن‌ مسلم و برید از کسانی هستند که [[خداوند متعال]] درباره آنها فرموده است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;حر عاملی، وسایل الشیعهًْ، ج۲۷، ص۱۴۴؛ رجال الکشی، ص۱۳۶؛ روضهًْ الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}} انه قال: أَحَبُّ النَّاسِ إِلَیَّ أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَرْبَعَهًٌْ: بُرَیْدُ‌ بْنُ‌ مُعَاوِیَهًَْ بِالْبَاءِ الْمُفْرَدَهًِْ الْمَضْمُومَهًِْ وَ الرَّاءِ الْمُهْمَلَهًِْ الْمَفْتُوحَهًِْ الْبَجَلِیُّ وَ زُرَارَهًُْ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ أَبُوبَصِیرٍ. قَالَ{{ع}} فِی الْأَرْبَعَهًِْ الْمَذْکُورِینَ: إِنَّهُمْ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی:{{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «از امام صادق{{ع}} نقل شده که فرمود: محبوب‌ ترین [[مردم]] نزد من چه زنده باشند چه مرده، چهار نفر هستند: [[برید بن معاویه]]، برید بجلّی، زراره، محمّد بن‌ مسلم و ابوبصیر... [[امام]]{{ع}} در مورد چهار نفر مذکور فرمود: «آنها از کسانی هستند که [[خدای تعالی]] [درباره‎ آنها] فرمود: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;رجال ابن داود، ص۱۵۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال الصّادق{{ع}}: إِنِّی لَأُحَدِّثُ الرَّجُلَ بِالْحَدِیثِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْجِدَالِ وَ الْمِرَاءِ فِی دِینِ اللَّهِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْقِیَاسِ، فَیَخْرُجُ مِنْ عِنْدِی فَیَتَأَوَّلُ حَدِیثِی عَلَی غَیْرِ تَأْوِیلِهِ، إِنِّی أَمَرْتُ قَوْماً أَنْ یَتَکَلَّمُوا وَ نَهَیْتُ قَوْماً فَکُلٌّ تَأَوَّلَ لِنَفْسِهِ یُرِیدُ الْمَعْصِیَهًَْ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ، فَلَوْ سَمِعُوا وَ أَطَاعُوا لَأَوْدَعْتُهُمْ مَا أَوْدَعَ أَبِی أَصْحَابَهُ، إِنَّ أَصْحَابَ أَبِی کَانُوا زَیْناً أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَعْنِی زُرَارَهًَْ وَ مُحَمَدِ بْنَ مُسْلِمٍ وَ مِنْهُمْ لَیْثٌ الْمُرَادِیُّ وَ بُرَیْدٌ الْعِجْلِیُّ، هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ وَ هَؤُلَاءِ {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: من به مردی [[حدیث]] می‌گویم و او را از [[جدال]] و [[ستیز]] در [[دین خدا]] و [[قیاس]] [[نهی]] می‌کنم؛ سپس از نزد من بیرون می‌رود و سخن مرا بر خلاف حقیقتش [[تفسیر]] می‌کند، من به گروهی دستور داده‌ام که سخن بگویند و گروهی را نهی کرده‌ام ولی هر کدام به دلخواه خود [سخن مرا] توجیه می‌کنند تا [[خدا]] و پیامبرش را [[معصیت]] کنند و اگر می‌شنیدند و [[اطاعت]] می‌کردند، چیزی به آنها می‌گفتم که پدرم به اصحابش گفت،[[ اصحاب]] پدرم در حال [[حیات]] و [[ممات]] مایه‌ [[زینت]] بودند؛ مقصودم [[زراره]] و محمّد بن‌ مسلم است و از جمله‌ آنها است؛ [[لیث مرادی]] و [[برید عجلی]]، اینها قیام‌ کنندگان به عدالتند، اینها قیام‌کنندگان به عدالتند و اینها هستند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;روضه الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> {{امام علی}}<br /> {{فضائل اهل بیت}}<br /> <br /> [[رده:آیات امامت]]<br /> [[رده:آیات نامدار]]<br /> [[رده:فضائل امام علی]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=1377145 2026-06-17T09:40:10Z

<p>فرقانی: /* زراره، ابوبصیر، محمد بن‌ مسلم و برید */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[خرداد]]|روز=[[27]]|سال=[[۱۴۰۵]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = آیه السابقون السابقون<br /> | عنوان مدخل = آیه السابقون السابقون<br /> | مداخل مرتبط = [[آیه السابقون السابقون در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه السابقون السابقون از دیدگاه اهل سنت]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> [[آیه السابقون]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}&lt;ref&gt;سوره واقعه آیه ۱۰ و ۱۱&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که بر [[افضلیت]] و [[امامت امام علی]]{{ع}} دلالت دارد. بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، هم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ از این رو آن حضرت [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که امیرالمؤمنین{{ع}} را سبقت گیرنده این امت معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر اهل سنت آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. با این وجود برخی از اهل سنت مناقشتی را در [[احادیث]] [[شأن نزول]] این [[آیه]] کرده و شبهاتی را مطرح نموده‌اند.<br /> <br /> == [[شأن نزول]] ==<br /> در [[شأن نزول]] این [[آیه]] دو دیدگاه کلی در میان [[فریقین]] وجود دارد که برگرفته از [[روایات]] ناظر به [[تفسیر آیه]] است.<br /> <br /> #'''دیدگاه مشهور: [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} [[پیشگام]] در [[اسلام]]''': بر اساس برخی [[روایات صحیح]] السند، مراد از [[سبقت]] گیرندگان در اسلام در این آیه، علی بن ابیطالب{{ع}} است. این دیدگاه با انبوهی از روایاتی که آن حضرت را [[اولین مسلمان]] و [[ایمان]] آورنده به [[پیامبراسلام]] معرفی کرده‌اند، [[تأیید]] می‌گردد.&lt;ref&gt;حسکانی، حاکم، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۳، ح۹۲۴؛ سیوطی، الدّرّالمنثور، ج۶، ص۱۵۴.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''علی بن ابیطالب{{ع}} و [[شیعیان]] آن حضرت، پیشگام در رفتن به [[بهشت]]''': از ابن عباس نقل شده که از رسول خدا{{صل}} تفسیر این آیه را پرسیدم، فرمود: «از [[جبرئیل]] تفسیر این آیه را پرسیدم، گفت: این آیه اشاره به على{{ع}} و شیعیان او دارد که پیشگام در رفتن به بهشت هستند» {{متن حدیث|حَدَّثَنى جَبرَئیلُ بِتَفْسیرِها، قالَ ذاکَ عَلِىّ وَ شِیعَتُهُ اِلَى الْجَنَّةِ}}، &lt;ref&gt;همان، ج۲، ص۲۱۵ و ۲۱۶، ح۹۲۷.&lt;/ref&gt;. از دیگر کسانى که این روایت را نقل کرده‌اند ابن مغازلى (طبق نقل [[ابن بطریق]]) در کتاب العمده و [[سبط]] بن جوزى در تذکرة [[و]] [[ابن کثیر]] در [[تفسیر]] خود و [[ابن حجر]] در صواعق، و شوکانى در [[فتح القدیر]] و شیخ سلیمان قندوزى در [[ینابیع الموده]] است.&lt;ref&gt;احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۴ تا ۱۲۰&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> البته این دو تفسیر منافاتى با هم ندارند؛ چرا که مولاى متّقیان هم پیشگام در ایمان به پیامبر{{صل}} بود، و هم پیشگام در رفتن به بهشت و در واقع این دو ارتباط و پیوند ناگسستنى با یکدیگر دارد.&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، ج۹، ذیل آیه مورد بحث&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == احادیث مرتبط با آیه ==<br /> [[احادیث]] بسیاری از طرق مختلف در [[تفسیر آیه]] مذکور نقل شده است. با این حال مصداق &quot;السابقون&quot;، در این [[روایات]] مختلف است. در برخی از آنها [[انبیای الهی]] به عنوان مصداق &quot;السابقون&quot; دانسته شده، برخی از روایات، [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، دسته‌ای دیگر، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، برخی دیگر [[مؤمنان راستین]] یا آنها که بر انجام [[اعمال صالح]] و [[تکالیف شرعی]] خود [[مراقبت]] می‌کنند، دسته‌ای نیز برخی از [[صحابه]] و [[یاران خاص]] [[امام صادق]]{{ع}} را به عنوان مصداق مصداق &quot;[[سابقون]]&quot; معرفی کرده‌اند. در ادامه از هر بخش، به چند [[روایت]] به عنوان نمونه اشاره می‌گردد.<br /> <br /> === انبیای الهی ===<br /> '''حدیث اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال النبی{{صل}}: خَلَقَ اللَّهُ النَّاسَ عَلَی ثَلَاثِ طَبَقَاتٍ وَ أَنْزَلَهُمْ ثَلَاثَ مَنَازِلَ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فِی الْکِتَابِ: {{متن قرآن|أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} فَأَمَّا مَا ذَکَرَهُ مِنْ أَمْرِ السَّابِقِینَ فَإِنَّهُمْ أَنْبِیَاءُ{{عم}} مُرْسَلُونَ وَ غَیْرُ مُرْسَلِینَ جَعَلَ اللَّهُ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ رُوحَ الْقُدُسِ وَ رُوحَ الْإِیمَانِ وَ رُوحَ الْقُوَّهًِْ وَ رُوحَ الشَّهْوَهًِْ وَ رُوحَ الْبَدَنِ فَبِرُوحِ الْقُدُسِ بُعِثُوا أَنْبِیَاءَ{{ع}} مُرْسَلِینَ وَ غَیْرَ مُرْسَلِینَ وَ بِهَا عَلِمُوا الْأَشْیَاءَ وَ بِرُوحِ الْإِیمَانِ عَبَدُوا اللَّهَ وَ لَمْ یُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ جَاهَدُوا عَدُوَّهُمْ وَ عَالَجُوا مَعَاشَهُمْ وَ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ أَصَابُوا لَذِیذَ الطَّعَامِ وَ نَکَحُوا الْحَلَالَ مِنْ شَبَابِ النِّسَاءِ وَ بِرُوحِ الْبَدَنِ دَبُّوا وَ دَرَجُوا فَهَؤُلَاءِ مَغْفُورٌ لَهُمْ مَصْفُوحٌ عَنْ ذُنُوبِهِم.}}<br /> <br /> «[[پیامبر]]{{صل}} می‌فرمایند: [[خدای عزّوجلّ]] [[مردم]] را سه طبقه آفرید و در سه درجه جایگزینشان فرمود و این همان قول خدای عزّوجلّ است: {{متن قرآن|أَصْحابُ المَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ المَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} امّا آنچه درباره سابقون فرموده، آنها پیغمبرانی هستند [[مرسل]] و غیرمرسل که [[خدا]] در آنها پنج [[روح]] قرار داده: [[روح القدس]]،[[ روح]] الایمان، روح القوّهًْ، روح الشّهوهًْ و روح البدن. که به‌وسیله روح القدس[[ بعثت]] آنها به [[پیغمبری]] [[مرسل]] و غیرمرسل انجام شد و نیز به‌وسیله آن همه‌چیز را دانستند و با [[روح ایمان]] [[خدا]] را [[عبادت]] کردند و چیزی را [[شریک]] او نساختند و با [[روح]] [[قوّت]] با [[دشمن]] خود جنگیدند و به امر معاش خود پرداختند و با [[روح شهوت]] از طعام لذیذ و نزدیکی [[حلال]] با [[زنان]] [[جوان]] برخوردار گشتند و با روح بدن جنبیدند و راه رفتند، این دسته آمرزیده‌اند و از گناهانشان (ترک اولای آنها) [[چشم پوشی]] شده است».&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۶۶، ص۱۷۹و ج۲۵، ص۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}} قال: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، فَالسَّابِقُونَ: هُمْ رُسُلُ اللَّهِ{{عم}} وَ خَاصَّهًُْ اللَّهِ مِنْ خَلْقِهِ جَعَلَ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُدُسِ فَبِهِ عَرَفُوا الْأَشْیَاءَ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْإِیمَانِ فَبِهِ خَافُوا اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ فَبِهِ قَدَرُوا عَلَی طَاعَهًِْ اللَّهِ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ فَبِهِ اشْتَهَوْا طَاعَهًَْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ کَرِهُوا مَعْصِیَتَهُ وَ جَعَلَ فِیهِمْ رُوحَ الْمَدْرَجِ الَّذِی بِهِ یَذْهَبُ النَّاسُ وَ یَجِیئُون.}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ المُقَرَّبُونَ}} پیشی‌گرفتگان همان [[رسولان]] [[خدا]] و مخصوصین درگاه او از میان مخلوق می‌باشند. که خدا در ایشان پنج [[روح]] قرار داده است: <br /> #ایشان را به [[روح القدس]] [[مؤیّد]] ساخت تا به‌وسیله آن همه‌ چیز را بدانند و بشناسند. <br /> #ایشان را با [[روح ایمان]] مؤیّد ساخت و با آن از [[خدای عزّوجلّ]] بترسند.<br /> #آنها را به روح قوّه مؤیّد ساخت و با آن بر [[اطاعت خدا]] [[توانایی]] یافتند.<br /> #آنها را به [[روح شهوت]] (میل و اشتها) مؤیّد ساخت و با آن اطاعت خدا را خواستند و از نافرمانیش [[کراهت]] یافتند.<br /> #در ایشان روح [[حرکت]] نهاد که همه [[مردم]] با آن رفت‌ و آمد کنند. &lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۲۵، ص۵۲؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۴۶۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[پیامبر اسلام]]{{صل}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث| قال النبی{{صل}}: فَأَنَا مِنَ السَّابِقِینَ وَ أَنَا خَیْرُ السَّابِقِین.}}<br /> <br /> «پیامبر اسلام{{صل}} می‌فرمایند: من از سابقان هستم و در میان آنها از همه بهتر هستم»&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۱۶، ص۱۲۰؛ صدوق، الأمالی ص۶۳۰؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۵۸۷؛ القمی، ج۲، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال سلمان: لَمَّا أَنْ مَرِضَ النَّبِیِّ{{صل}} الْمَرْضَهًَْ الَّتِی قَبَضَهُ اللَّهُ فِیهَا دَخَلْتُ فَجَلَسْتُ بَیْنَ یَدَیْهِ وَ دَخَلَتْ عَلَیْهِ فاطمهًْ الزَّهْرَاءُ{{س}} قَالَ أَ وَ لَا أَزِیدُکِ مَزِیدَ الْخَیْرِ کُلِّهِ قَالَتْ بَلَی قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی خَلَقَ الْخَلْقَ قِسْمَیْنِ فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهِما قِسْماً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ}} ثُمَّ جَعَلَ الِاثْنَیْنِ ثَلَاثاً فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهَا ثُلُثاً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}}}}.<br /> <br /> «[[سلمان]] گوید: وقتی که [[پیامبر]]{{صل}} [[بیمار]] شد؛ بیماریی که در آن [[خداوند]] او را [[قبض روح]] کرد، بر آن حضرت وارد شدم و روبرویش نشستم. [[فاطمه زهرا]]{{س}} نزد پیامبر{{صل}} آمد. [پیامبر{{صل}}] فرمود: «آیا بر [دانستنی‌های] تو نیفزایم، [دانستنی‌هایی] که همه [[خوبی‌ها]] در آن است»؟ [[فاطمه]]{{س}}عرض کرد: «بله». فرمود: «[[خدای تعالی]] [[خلق]] را دو قسمت آفرید و من و [[همسر]] تو را در بهترین قسمت قرار داد و آن سخن [[خدای عزّوجلّ]] است: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمیْمَنَة.}} سپس دو قسمت را سه قسمت قرار داد و من و همسر تو را در بهترین آن سه قرار داد و آن سخن خداوند است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم.}} &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۲، ص۴۹۶؛ فرات الکوفی، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}}: نَطَقَ اللَّهُ بِهَذَا یَوْمَ ذَرَأَ الْخَلْقَ فِی الْمِیثَاقِ وَ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ بِأَلْفَیْ عَامٍ فَقُلْتُ فَسِّرْ لِی ذَلِکَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ لَمَّا أَرَادَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ خَلَقَهُمْ مِنْ طِینٍ وَ رَفَعَ لَهُمْ نَاراً فَقَالَ ادْخُلُوهَا فَکَانَ أَوَّلَ مَنْ دَخَلَهَا محمد{{صل}} وَ [[أمیرالمؤمنین]]{{ع}} وَ الْحَسَنُ{{ع}} وَ الْحُسَیْنُ{{ع}} وَ تِسْعَهًٌْ مِنَ الْأَئِمَّهًِْ{{عم}} إِمَامٌ بَعْدَ إِمَامٍ ثُمَّ أَتْبَعَهُمْ بِشِیعَتِهِمْ فَهُمْ وَ اللَّهِ السَّابِقُونَ.}}<br /> <br /> «از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: [[[داود]] بن‌ کثیر رقی گوید: مرا از {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}} خبر ده. امام صادق{{ع}} فرمود:] [[خدای تعالی]] این گفتار را در روزی که [[مخلوقات]] را به صورت ذرّ [[خلق]] کرد بیان فرمود، دو هزار سال پیش از آنکه [در این عالم] آنها را خلق فرماید. عرض کردم: «[[آیه]] را برایم [[تفسیر]] فرما». فرمود: «زمانی‌که [[خدای عزّوجلّ]] [[اراده]] فرمود مخلوقات را بیافریند آنان را از گل آفرید و برای آنها آتشی افروخت و دستور داد که داخل [[آتش]] شوید، پس اوّلین کسی‌ که داخل آن شد محمّد{{صل}} بود سپس [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، حسن{{ع}}، حسین{{ع}} و نه‌ نفر از [[امامان]]{{عم}} یکی پس از دیگری وارد شدند، سپس [[شیعیان]] ایشان از آنها پیروی‌کردند، پس به [[خدا]] [[سوگند]]! آنها پیشی‌گیرندگان هستند!» &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۶، ص۴۰۱؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۲۰؛ نعمانی، الغیبهًْ، ص۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۴۵۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}}، قَالَ: حَدَّثَنِی جَبْرَئِیلُ{{ع}} بِتَفْسِیرِهَا قَالَ: ذَاکَ عَلِیٌّ{{ع}} وَ شِیعَتُهُ إِلَی الْجَنَّهًِْ.}}<br /> <br /> «از [[ابن‌عبّاس]] نقل شده است که از [[رسول خدا]]{{صل}} درباره [[آیات]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}} پرسیدم. حضرت{{صل}} فرمود: «[[جبرئیل]] به من گفت: آنها علی{{ع}} و [[شیعیان]] او هستند. آنها کسانی هستند که برای رفتن به [[بهشت]] [[سبقت]] می‌گیرند».&lt;ref&gt;شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵؛ بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵؛ الأمالی للطوسی، ص۷۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الحسن‌ بْنِ‌ علی عنْ أَبِیهِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} قَالَ: إِنِّی أَسْبَقُ السَّابِقِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ وَ أَقْرَبُ الْمُقَرَّبِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ{{صل}}.<br /> <br /> [[امام علی]]{{ع}}- حسن‌ بن علی{{ع}} از پدر بزرگوارش درباره [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}} نقل می‌کند که فرمود: «من جلوتر از تمام سبقت‌گیرندگان به‌ سوی [[خدا]] و پیامبرم و من مقرّب‌ترین مقرّبان خدا و [[پیامبر]]{{صل}} هستم». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۸؛ کتاب سلیم بن قیس، ص۹۳۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} انه قال: أَنْشُدُکُمْ بِاللَّهِ الَّذِی یَعْلَمُ سَرَائِرَکُمْ وَ یَعْلَمُ صِدْقَکُمْ إِنْ صَدَقْتُمْ وَ یَعْلَمُ کَذِبَکُمْ إِنْ کَذَبْتُم قَالَ فَهَلْ أَحَدٌ ذَکَرَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِمَا ذَکَرَنِی إِذْ قَالَ {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} غَیْرِی قَالَ فَهَلْ سَبَقَنِی مِنْکُمْ أَحَدٌ إِلَی اللَّهِ وَ رَسُولِهِ قَالُوا لا.}}<br /> <br /> «از امیرالمؤمنین{{ع}} نقل شده که فرمود: شما را به خدا [[سوگند]]! یا اینکه فرمود شما را به خدایی که [[راز]] نهانی شما را می‌داند و راست و [[دروغ]] شما را می‌داند سوگند می‌دهم {متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} آیا در میان [[جمعیت]] شما کسی هست که پیش از من [[ایمان به خدا]] و رسولش آورده باشد و پیش از من به هر دو [[قبله]] [[نماز]] خوانده باشد»؟ عرض کردند: «نه»!&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۱، ص۳۷۷/ إرشادالقلوب، ج۲، ص۲۶۰/ الأمالی للطوسی، ص۵۴۹.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''[[حدیث]] چهارم'''<br /> <br /> {{متن قرآن|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} قال: أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ أَنَا الصِّدِّیقُ الْأَکْبَرُ لَا یَقُولُهَا بَعْدِی إِلَّا کَذَّابٌ مُفْتَرٍ صَلَّیْتُ قَبْلَ النَّاسِ سَبْعَ سِنِینَ.}}<br /> <br /> «[[امام علی]] می‌فرمایند: من [[بنده خدا]] و [[برادر]] [[رسول]] خدایم و من [[صدّیق]] اکبرم، هرکه بعد از من چنین ادّعایی کند، [[کذّاب]] است من هفت سال قبل از سایر [[مردم]] نماز خواندم». &lt;ref&gt;العمدهًْ، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث پنجم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ علی{{ع}} قَالَ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}}، نَزَلَتْ فِیَّ.}}<br /> <br /> «امام علی{{ع}} می‌فرمایند: [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} در [[شأن]] من نازل شده است». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵/؛ عیون أخبارالرضا {{ع}}، ج۲، ص۶۵؛ روضهًْ الواعظین، ج۱، ص۸۵؛ شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵ و ج۲، ص۲۹۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امامان معصوم]] ===<br /> <br /> [[حدیث]] [[اول]]<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ الصَّادِقِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، قَالَ: نَحْنُ السَّابِقُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ.}}<br /> <br /> [[امام صادق]]{{ع}}: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}}، ماییم السَّابِقُونَ [[و]] ما هستیم آخَرُون». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۴؛ المناقب، ج۴، ص۲۸۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[مؤمنان]] [[و]] [[شیعیان راستین]] ===<br /> <br /> === [[زراره]]، [[ابوبصیر]]، محمد بن‌ مسلم و [[برید]] ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِی عُبَیْدَهًَْ الْحَذَّاءِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} یَقُولُ: زُرَارَهًُْ وَ أَبُوبَصِیرٍ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ بُرَیْدٌ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[ابوعبیده]] حذّاء گوید: از [[امام صادق]]{{ع}} شنیدم که می‌فرمود: [[زراره]] و [[ابوبصیر]] و محمّد بن‌ مسلم و برید از کسانی هستند که [[خداوند متعال]] درباره آنها فرموده است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;حر عاملی، وسایل الشیعهًْ، ج۲۷، ص۱۴۴؛ رجال الکشی، ص۱۳۶؛ روضهًْ الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع} انه قال: أَحَبُّ النَّاسِ إِلَیَّ أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَرْبَعَهًٌْ: بُرَیْدُ‌ بْنُ‌ مُعَاوِیَهًَْ بِالْبَاءِ الْمُفْرَدَهًِْ الْمَضْمُومَهًِْ وَ الرَّاءِ الْمُهْمَلَهًِْ الْمَفْتُوحَهًِْ الْبَجَلِیُّ وَ زُرَارَهًُْ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ أَبُوبَصِیرٍ. قَالَ{{ع}} فِی الْأَرْبَعَهًِْ الْمَذْکُورِینَ: إِنَّهُمْ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی:{{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «از امام صادق{{ع}} نقل شده که فرمود: محبوب‌ ترین [[مردم]] نزد من چه زنده باشند چه مرده، چهار نفر هستند: [[برید بن معاویه]]، برید بجلّی، زراره، محمّد بن‌ مسلم و ابوبصیر... [[امام]]{{ع}} در مورد چهار نفر مذکور فرمود: «آنها از کسانی هستند که [[خدای تعالی]] [درباره‎ آنها] فرمود: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;رجال ابن داود، ص۱۵۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال الصّادق{{ع}}: إِنِّی لَأُحَدِّثُ الرَّجُلَ بِالْحَدِیثِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْجِدَالِ وَ الْمِرَاءِ فِی دِینِ اللَّهِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْقِیَاسِ، فَیَخْرُجُ مِنْ عِنْدِی فَیَتَأَوَّلُ حَدِیثِی عَلَی غَیْرِ تَأْوِیلِهِ، إِنِّی أَمَرْتُ قَوْماً أَنْ یَتَکَلَّمُوا وَ نَهَیْتُ قَوْماً فَکُلٌّ تَأَوَّلَ لِنَفْسِهِ یُرِیدُ الْمَعْصِیَهًَْ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ، فَلَوْ سَمِعُوا وَ أَطَاعُوا لَأَوْدَعْتُهُمْ مَا أَوْدَعَ أَبِی أَصْحَابَهُ، إِنَّ أَصْحَابَ أَبِی کَانُوا زَیْناً أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَعْنِی زُرَارَهًَْ وَ مُحَمَدِ بْنَ مُسْلِمٍ وَ مِنْهُمْ لَیْثٌ الْمُرَادِیُّ وَ بُرَیْدٌ الْعِجْلِیُّ، هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ وَ هَؤُلَاءِ {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: من به مردی [[حدیث]] می‌گویم و او را از [[جدال]] و [[ستیز]] در [[دین خدا]] و [[قیاس]] [[نهی]] می‌کنم؛ سپس از نزد من بیرون می‌رود و سخن مرا بر خلاف حقیقتش [[تفسیر]] می‌کند، من به گروهی دستور داده‌ام که سخن بگویند و گروهی را نهی کرده‌ام ولی هر کدام به دلخواه خود [سخن مرا] توجیه می‌کنند تا [[خدا]] و پیامبرش را [[معصیت]] کنند و اگر می‌شنیدند و [[اطاعت]] می‌کردند، چیزی به آنها می‌گفتم که پدرم به اصحابش گفت،[[ اصحاب]] پدرم در حال [[حیات]] و [[ممات]] مایه‌ [[زینت]] بودند؛ مقصودم [[زراره]] و محمّد بن‌ مسلم است و از جمله‌ آنها است؛ [[لیث مرادی]] و [[برید عجلی]]، اینها قیام‌ کنندگان به عدالتند، اینها قیام‌کنندگان به عدالتند و اینها هستند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;روضه الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> {{امام علی}}<br /> {{فضائل اهل بیت}}<br /> <br /> [[رده:آیات امامت]]<br /> [[رده:آیات نامدار]]<br /> [[رده:فضائل امام علی]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=1377138 2026-06-17T09:38:43Z

<p>فرقانی: /* زراره، ابوبصیر، محمد بن‌ مسلم و برید */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[خرداد]]|روز=[[27]]|سال=[[۱۴۰۵]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = آیه السابقون السابقون<br /> | عنوان مدخل = آیه السابقون السابقون<br /> | مداخل مرتبط = [[آیه السابقون السابقون در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه السابقون السابقون از دیدگاه اهل سنت]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> [[آیه السابقون]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}&lt;ref&gt;سوره واقعه آیه ۱۰ و ۱۱&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که بر [[افضلیت]] و [[امامت امام علی]]{{ع}} دلالت دارد. بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، هم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ از این رو آن حضرت [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که امیرالمؤمنین{{ع}} را سبقت گیرنده این امت معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر اهل سنت آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. با این وجود برخی از اهل سنت مناقشتی را در [[احادیث]] [[شأن نزول]] این [[آیه]] کرده و شبهاتی را مطرح نموده‌اند.<br /> <br /> == [[شأن نزول]] ==<br /> در [[شأن نزول]] این [[آیه]] دو دیدگاه کلی در میان [[فریقین]] وجود دارد که برگرفته از [[روایات]] ناظر به [[تفسیر آیه]] است.<br /> <br /> #'''دیدگاه مشهور: [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} [[پیشگام]] در [[اسلام]]''': بر اساس برخی [[روایات صحیح]] السند، مراد از [[سبقت]] گیرندگان در اسلام در این آیه، علی بن ابیطالب{{ع}} است. این دیدگاه با انبوهی از روایاتی که آن حضرت را [[اولین مسلمان]] و [[ایمان]] آورنده به [[پیامبراسلام]] معرفی کرده‌اند، [[تأیید]] می‌گردد.&lt;ref&gt;حسکانی، حاکم، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۳، ح۹۲۴؛ سیوطی، الدّرّالمنثور، ج۶، ص۱۵۴.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''علی بن ابیطالب{{ع}} و [[شیعیان]] آن حضرت، پیشگام در رفتن به [[بهشت]]''': از ابن عباس نقل شده که از رسول خدا{{صل}} تفسیر این آیه را پرسیدم، فرمود: «از [[جبرئیل]] تفسیر این آیه را پرسیدم، گفت: این آیه اشاره به على{{ع}} و شیعیان او دارد که پیشگام در رفتن به بهشت هستند» {{متن حدیث|حَدَّثَنى جَبرَئیلُ بِتَفْسیرِها، قالَ ذاکَ عَلِىّ وَ شِیعَتُهُ اِلَى الْجَنَّةِ}}، &lt;ref&gt;همان، ج۲، ص۲۱۵ و ۲۱۶، ح۹۲۷.&lt;/ref&gt;. از دیگر کسانى که این روایت را نقل کرده‌اند ابن مغازلى (طبق نقل [[ابن بطریق]]) در کتاب العمده و [[سبط]] بن جوزى در تذکرة [[و]] [[ابن کثیر]] در [[تفسیر]] خود و [[ابن حجر]] در صواعق، و شوکانى در [[فتح القدیر]] و شیخ سلیمان قندوزى در [[ینابیع الموده]] است.&lt;ref&gt;احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۴ تا ۱۲۰&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> البته این دو تفسیر منافاتى با هم ندارند؛ چرا که مولاى متّقیان هم پیشگام در ایمان به پیامبر{{صل}} بود، و هم پیشگام در رفتن به بهشت و در واقع این دو ارتباط و پیوند ناگسستنى با یکدیگر دارد.&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، ج۹، ذیل آیه مورد بحث&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == احادیث مرتبط با آیه ==<br /> [[احادیث]] بسیاری از طرق مختلف در [[تفسیر آیه]] مذکور نقل شده است. با این حال مصداق &quot;السابقون&quot;، در این [[روایات]] مختلف است. در برخی از آنها [[انبیای الهی]] به عنوان مصداق &quot;السابقون&quot; دانسته شده، برخی از روایات، [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، دسته‌ای دیگر، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، برخی دیگر [[مؤمنان راستین]] یا آنها که بر انجام [[اعمال صالح]] و [[تکالیف شرعی]] خود [[مراقبت]] می‌کنند، دسته‌ای نیز برخی از [[صحابه]] و [[یاران خاص]] [[امام صادق]]{{ع}} را به عنوان مصداق مصداق &quot;[[سابقون]]&quot; معرفی کرده‌اند. در ادامه از هر بخش، به چند [[روایت]] به عنوان نمونه اشاره می‌گردد.<br /> <br /> === انبیای الهی ===<br /> '''حدیث اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال النبی{{صل}}: خَلَقَ اللَّهُ النَّاسَ عَلَی ثَلَاثِ طَبَقَاتٍ وَ أَنْزَلَهُمْ ثَلَاثَ مَنَازِلَ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فِی الْکِتَابِ: {{متن قرآن|أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} فَأَمَّا مَا ذَکَرَهُ مِنْ أَمْرِ السَّابِقِینَ فَإِنَّهُمْ أَنْبِیَاءُ{{عم}} مُرْسَلُونَ وَ غَیْرُ مُرْسَلِینَ جَعَلَ اللَّهُ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ رُوحَ الْقُدُسِ وَ رُوحَ الْإِیمَانِ وَ رُوحَ الْقُوَّهًِْ وَ رُوحَ الشَّهْوَهًِْ وَ رُوحَ الْبَدَنِ فَبِرُوحِ الْقُدُسِ بُعِثُوا أَنْبِیَاءَ{{ع}} مُرْسَلِینَ وَ غَیْرَ مُرْسَلِینَ وَ بِهَا عَلِمُوا الْأَشْیَاءَ وَ بِرُوحِ الْإِیمَانِ عَبَدُوا اللَّهَ وَ لَمْ یُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ جَاهَدُوا عَدُوَّهُمْ وَ عَالَجُوا مَعَاشَهُمْ وَ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ أَصَابُوا لَذِیذَ الطَّعَامِ وَ نَکَحُوا الْحَلَالَ مِنْ شَبَابِ النِّسَاءِ وَ بِرُوحِ الْبَدَنِ دَبُّوا وَ دَرَجُوا فَهَؤُلَاءِ مَغْفُورٌ لَهُمْ مَصْفُوحٌ عَنْ ذُنُوبِهِم.}}<br /> <br /> «[[پیامبر]]{{صل}} می‌فرمایند: [[خدای عزّوجلّ]] [[مردم]] را سه طبقه آفرید و در سه درجه جایگزینشان فرمود و این همان قول خدای عزّوجلّ است: {{متن قرآن|أَصْحابُ المَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ المَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} امّا آنچه درباره سابقون فرموده، آنها پیغمبرانی هستند [[مرسل]] و غیرمرسل که [[خدا]] در آنها پنج [[روح]] قرار داده: [[روح القدس]]،[[ روح]] الایمان، روح القوّهًْ، روح الشّهوهًْ و روح البدن. که به‌وسیله روح القدس[[ بعثت]] آنها به [[پیغمبری]] [[مرسل]] و غیرمرسل انجام شد و نیز به‌وسیله آن همه‌چیز را دانستند و با [[روح ایمان]] [[خدا]] را [[عبادت]] کردند و چیزی را [[شریک]] او نساختند و با [[روح]] [[قوّت]] با [[دشمن]] خود جنگیدند و به امر معاش خود پرداختند و با [[روح شهوت]] از طعام لذیذ و نزدیکی [[حلال]] با [[زنان]] [[جوان]] برخوردار گشتند و با روح بدن جنبیدند و راه رفتند، این دسته آمرزیده‌اند و از گناهانشان (ترک اولای آنها) [[چشم پوشی]] شده است».&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۶۶، ص۱۷۹و ج۲۵، ص۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}} قال: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، فَالسَّابِقُونَ: هُمْ رُسُلُ اللَّهِ{{عم}} وَ خَاصَّهًُْ اللَّهِ مِنْ خَلْقِهِ جَعَلَ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُدُسِ فَبِهِ عَرَفُوا الْأَشْیَاءَ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْإِیمَانِ فَبِهِ خَافُوا اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ فَبِهِ قَدَرُوا عَلَی طَاعَهًِْ اللَّهِ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ فَبِهِ اشْتَهَوْا طَاعَهًَْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ کَرِهُوا مَعْصِیَتَهُ وَ جَعَلَ فِیهِمْ رُوحَ الْمَدْرَجِ الَّذِی بِهِ یَذْهَبُ النَّاسُ وَ یَجِیئُون.}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ المُقَرَّبُونَ}} پیشی‌گرفتگان همان [[رسولان]] [[خدا]] و مخصوصین درگاه او از میان مخلوق می‌باشند. که خدا در ایشان پنج [[روح]] قرار داده است: <br /> #ایشان را به [[روح القدس]] [[مؤیّد]] ساخت تا به‌وسیله آن همه‌ چیز را بدانند و بشناسند. <br /> #ایشان را با [[روح ایمان]] مؤیّد ساخت و با آن از [[خدای عزّوجلّ]] بترسند.<br /> #آنها را به روح قوّه مؤیّد ساخت و با آن بر [[اطاعت خدا]] [[توانایی]] یافتند.<br /> #آنها را به [[روح شهوت]] (میل و اشتها) مؤیّد ساخت و با آن اطاعت خدا را خواستند و از نافرمانیش [[کراهت]] یافتند.<br /> #در ایشان روح [[حرکت]] نهاد که همه [[مردم]] با آن رفت‌ و آمد کنند. &lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۲۵، ص۵۲؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۴۶۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[پیامبر اسلام]]{{صل}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث| قال النبی{{صل}}: فَأَنَا مِنَ السَّابِقِینَ وَ أَنَا خَیْرُ السَّابِقِین.}}<br /> <br /> «پیامبر اسلام{{صل}} می‌فرمایند: من از سابقان هستم و در میان آنها از همه بهتر هستم»&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۱۶، ص۱۲۰؛ صدوق، الأمالی ص۶۳۰؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۵۸۷؛ القمی، ج۲، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال سلمان: لَمَّا أَنْ مَرِضَ النَّبِیِّ{{صل}} الْمَرْضَهًَْ الَّتِی قَبَضَهُ اللَّهُ فِیهَا دَخَلْتُ فَجَلَسْتُ بَیْنَ یَدَیْهِ وَ دَخَلَتْ عَلَیْهِ فاطمهًْ الزَّهْرَاءُ{{س}} قَالَ أَ وَ لَا أَزِیدُکِ مَزِیدَ الْخَیْرِ کُلِّهِ قَالَتْ بَلَی قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی خَلَقَ الْخَلْقَ قِسْمَیْنِ فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهِما قِسْماً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ}} ثُمَّ جَعَلَ الِاثْنَیْنِ ثَلَاثاً فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهَا ثُلُثاً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}}}}.<br /> <br /> «[[سلمان]] گوید: وقتی که [[پیامبر]]{{صل}} [[بیمار]] شد؛ بیماریی که در آن [[خداوند]] او را [[قبض روح]] کرد، بر آن حضرت وارد شدم و روبرویش نشستم. [[فاطمه زهرا]]{{س}} نزد پیامبر{{صل}} آمد. [پیامبر{{صل}}] فرمود: «آیا بر [دانستنی‌های] تو نیفزایم، [دانستنی‌هایی] که همه [[خوبی‌ها]] در آن است»؟ [[فاطمه]]{{س}}عرض کرد: «بله». فرمود: «[[خدای تعالی]] [[خلق]] را دو قسمت آفرید و من و [[همسر]] تو را در بهترین قسمت قرار داد و آن سخن [[خدای عزّوجلّ]] است: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمیْمَنَة.}} سپس دو قسمت را سه قسمت قرار داد و من و همسر تو را در بهترین آن سه قرار داد و آن سخن خداوند است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم.}} &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۲، ص۴۹۶؛ فرات الکوفی، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}}: نَطَقَ اللَّهُ بِهَذَا یَوْمَ ذَرَأَ الْخَلْقَ فِی الْمِیثَاقِ وَ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ بِأَلْفَیْ عَامٍ فَقُلْتُ فَسِّرْ لِی ذَلِکَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ لَمَّا أَرَادَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ خَلَقَهُمْ مِنْ طِینٍ وَ رَفَعَ لَهُمْ نَاراً فَقَالَ ادْخُلُوهَا فَکَانَ أَوَّلَ مَنْ دَخَلَهَا محمد{{صل}} وَ [[أمیرالمؤمنین]]{{ع}} وَ الْحَسَنُ{{ع}} وَ الْحُسَیْنُ{{ع}} وَ تِسْعَهًٌْ مِنَ الْأَئِمَّهًِْ{{عم}} إِمَامٌ بَعْدَ إِمَامٍ ثُمَّ أَتْبَعَهُمْ بِشِیعَتِهِمْ فَهُمْ وَ اللَّهِ السَّابِقُونَ.}}<br /> <br /> «از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: [[[داود]] بن‌ کثیر رقی گوید: مرا از {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}} خبر ده. امام صادق{{ع}} فرمود:] [[خدای تعالی]] این گفتار را در روزی که [[مخلوقات]] را به صورت ذرّ [[خلق]] کرد بیان فرمود، دو هزار سال پیش از آنکه [در این عالم] آنها را خلق فرماید. عرض کردم: «[[آیه]] را برایم [[تفسیر]] فرما». فرمود: «زمانی‌که [[خدای عزّوجلّ]] [[اراده]] فرمود مخلوقات را بیافریند آنان را از گل آفرید و برای آنها آتشی افروخت و دستور داد که داخل [[آتش]] شوید، پس اوّلین کسی‌ که داخل آن شد محمّد{{صل}} بود سپس [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، حسن{{ع}}، حسین{{ع}} و نه‌ نفر از [[امامان]]{{عم}} یکی پس از دیگری وارد شدند، سپس [[شیعیان]] ایشان از آنها پیروی‌کردند، پس به [[خدا]] [[سوگند]]! آنها پیشی‌گیرندگان هستند!» &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۶، ص۴۰۱؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۲۰؛ نعمانی، الغیبهًْ، ص۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۴۵۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}}، قَالَ: حَدَّثَنِی جَبْرَئِیلُ{{ع}} بِتَفْسِیرِهَا قَالَ: ذَاکَ عَلِیٌّ{{ع}} وَ شِیعَتُهُ إِلَی الْجَنَّهًِْ.}}<br /> <br /> «از [[ابن‌عبّاس]] نقل شده است که از [[رسول خدا]]{{صل}} درباره [[آیات]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}} پرسیدم. حضرت{{صل}} فرمود: «[[جبرئیل]] به من گفت: آنها علی{{ع}} و [[شیعیان]] او هستند. آنها کسانی هستند که برای رفتن به [[بهشت]] [[سبقت]] می‌گیرند».&lt;ref&gt;شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵؛ بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵؛ الأمالی للطوسی، ص۷۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الحسن‌ بْنِ‌ علی عنْ أَبِیهِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} قَالَ: إِنِّی أَسْبَقُ السَّابِقِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ وَ أَقْرَبُ الْمُقَرَّبِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ{{صل}}.<br /> <br /> [[امام علی]]{{ع}}- حسن‌ بن علی{{ع}} از پدر بزرگوارش درباره [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}} نقل می‌کند که فرمود: «من جلوتر از تمام سبقت‌گیرندگان به‌ سوی [[خدا]] و پیامبرم و من مقرّب‌ترین مقرّبان خدا و [[پیامبر]]{{صل}} هستم». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۸؛ کتاب سلیم بن قیس، ص۹۳۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} انه قال: أَنْشُدُکُمْ بِاللَّهِ الَّذِی یَعْلَمُ سَرَائِرَکُمْ وَ یَعْلَمُ صِدْقَکُمْ إِنْ صَدَقْتُمْ وَ یَعْلَمُ کَذِبَکُمْ إِنْ کَذَبْتُم قَالَ فَهَلْ أَحَدٌ ذَکَرَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِمَا ذَکَرَنِی إِذْ قَالَ {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} غَیْرِی قَالَ فَهَلْ سَبَقَنِی مِنْکُمْ أَحَدٌ إِلَی اللَّهِ وَ رَسُولِهِ قَالُوا لا.}}<br /> <br /> «از امیرالمؤمنین{{ع}} نقل شده که فرمود: شما را به خدا [[سوگند]]! یا اینکه فرمود شما را به خدایی که [[راز]] نهانی شما را می‌داند و راست و [[دروغ]] شما را می‌داند سوگند می‌دهم {متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} آیا در میان [[جمعیت]] شما کسی هست که پیش از من [[ایمان به خدا]] و رسولش آورده باشد و پیش از من به هر دو [[قبله]] [[نماز]] خوانده باشد»؟ عرض کردند: «نه»!&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۱، ص۳۷۷/ إرشادالقلوب، ج۲، ص۲۶۰/ الأمالی للطوسی، ص۵۴۹.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''[[حدیث]] چهارم'''<br /> <br /> {{متن قرآن|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} قال: أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ أَنَا الصِّدِّیقُ الْأَکْبَرُ لَا یَقُولُهَا بَعْدِی إِلَّا کَذَّابٌ مُفْتَرٍ صَلَّیْتُ قَبْلَ النَّاسِ سَبْعَ سِنِینَ.}}<br /> <br /> «[[امام علی]] می‌فرمایند: من [[بنده خدا]] و [[برادر]] [[رسول]] خدایم و من [[صدّیق]] اکبرم، هرکه بعد از من چنین ادّعایی کند، [[کذّاب]] است من هفت سال قبل از سایر [[مردم]] نماز خواندم». &lt;ref&gt;العمدهًْ، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث پنجم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ علی{{ع}} قَالَ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}}، نَزَلَتْ فِیَّ.}}<br /> <br /> «امام علی{{ع}} می‌فرمایند: [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} در [[شأن]] من نازل شده است». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵/؛ عیون أخبارالرضا {{ع}}، ج۲، ص۶۵؛ روضهًْ الواعظین، ج۱، ص۸۵؛ شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵ و ج۲، ص۲۹۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امامان معصوم]] ===<br /> <br /> [[حدیث]] [[اول]]<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ الصَّادِقِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، قَالَ: نَحْنُ السَّابِقُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ.}}<br /> <br /> [[امام صادق]]{{ع}}: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}}، ماییم السَّابِقُونَ [[و]] ما هستیم آخَرُون». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۴؛ المناقب، ج۴، ص۲۸۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[مؤمنان]] [[و]] [[شیعیان راستین]] ===<br /> <br /> === [[زراره]]، [[ابوبصیر]]، محمد بن‌ مسلم و [[برید]] ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِی عُبَیْدَهًَْ الْحَذَّاءِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} یَقُولُ: زُرَارَهًُْ وَ أَبُوبَصِیرٍ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ بُرَیْدٌ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[ابوعبیده]] حذّاء گوید: از [[امام صادق]]{{ع}} شنیدم که می‌فرمود: [[زراره]] و [[ابوبصیر]] و محمّد بن‌ مسلم و برید از کسانی هستند که [[خداوند متعال]] درباره آنها فرموده است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;حر عاملی، وسایل الشیعهًْ، ج۲۷، ص۱۴۴؛ رجال الکشی، ص۱۳۶؛ روضهًْ الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع} انه قال: أَحَبُّ النَّاسِ إِلَیَّ أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَرْبَعَهًٌْ: بُرَیْدُ‌ بْنُ‌ مُعَاوِیَهًَْ بِالْبَاءِ الْمُفْرَدَهًِْ الْمَضْمُومَهًِْ وَ الرَّاءِ الْمُهْمَلَهًِْ الْمَفْتُوحَهًِْ الْبَجَلِیُّ وَ زُرَارَهًُْ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ أَبُوبَصِیرٍ. قَالَ{{ع}} فِی الْأَرْبَعَهًِْ الْمَذْکُورِینَ: إِنَّهُمْ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی:{{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «از امام صادق{{ع}} نقل شده که فرمود: محبوب‌ترین [[مردم]] نزد من چه زنده باشند چه مرده، چهار نفر هستند: [[برید بن معاویه]]، برید بجلّی، زراره، محمّد بن‌ مسلم و ابوبصیر... [[امام]]{{ع}} در مورد چهار نفر مذکور فرمود: «آنها از کسانی هستند که [[خدای تعالی]] [درباره‎ آنها] فرمود: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;رجال ابن داود، ص۱۵۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال الصّادق{{ع}}: إِنِّی لَأُحَدِّثُ الرَّجُلَ بِالْحَدِیثِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْجِدَالِ وَ الْمِرَاءِ فِی دِینِ اللَّهِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْقِیَاسِ، فَیَخْرُجُ مِنْ عِنْدِی فَیَتَأَوَّلُ حَدِیثِی عَلَی غَیْرِ تَأْوِیلِهِ، إِنِّی أَمَرْتُ قَوْماً أَنْ یَتَکَلَّمُوا وَ نَهَیْتُ قَوْماً فَکُلٌّ تَأَوَّلَ لِنَفْسِهِ یُرِیدُ الْمَعْصِیَهًَْ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ، فَلَوْ سَمِعُوا وَ أَطَاعُوا لَأَوْدَعْتُهُمْ مَا أَوْدَعَ أَبِی أَصْحَابَهُ، إِنَّ أَصْحَابَ أَبِی کَانُوا زَیْناً أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَعْنِی زُرَارَهًَْ وَ مُحَمَدِ بْنَ مُسْلِمٍ وَ مِنْهُمْ لَیْثٌ الْمُرَادِیُّ وَ بُرَیْدٌ الْعِجْلِیُّ، هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ وَ هَؤُلَاءِ {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: من به مردی [[حدیث]] می‌گویم و او را از [[جدال]] و [[ستیز]] در [[دین خدا]] و [[قیاس]] [[نهی]] می‌کنم؛ سپس از نزد من بیرون می‌رود و سخن مرا بر خلاف حقیقتش [[تفسیر]] می‌کند، من به گروهی دستور داده‌ام که سخن بگویند و گروهی را نهی کرده‌ام ولی هر کدام به دلخواه خود [سخن مرا] توجیه می‌کنند تا [[خدا]] و پیامبرش را [[معصیت]] کنند و اگر می‌شنیدند و [[اطاعت]] می‌کردند، چیزی به آنها می‌گفتم که پدرم به اصحابش گفت،[[ اصحاب]] پدرم در حال [[حیات]] و [[ممات]] مایه‌ [[زینت]] بودند؛ مقصودم [[زراره]] و محمّد بن‌ مسلم است و از جمله‌ آنها است؛ [[لیث مرادی]] و [[برید عجلی]]، اینها قیام‌ کنندگان به عدالتند، اینها قیام‌کنندگان به عدالتند و اینها هستند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;روضه الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> {{امام علی}}<br /> {{فضائل اهل بیت}}<br /> <br /> [[رده:آیات امامت]]<br /> [[رده:آیات نامدار]]<br /> [[رده:فضائل امام علی]]</div>

فرقانی https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A2%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%88%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB&diff=1377136 2026-06-17T09:37:44Z

<p>فرقانی: /* زراره، ابوبصیر، محمد بن‌ مسلم و برید */</p> <hr /> <div>{{در دست ویرایش ۲|ماه=[[خرداد]]|روز=[[27]]|سال=[[۱۴۰۵]]|کاربر=فرقانی}}<br /> {{مدخل مرتبط<br /> | موضوع مرتبط = آیه السابقون السابقون<br /> | عنوان مدخل = آیه السابقون السابقون<br /> | مداخل مرتبط = [[آیه السابقون السابقون در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[آیه السابقون السابقون از دیدگاه اهل سنت]]<br /> | پرسش مرتبط = <br /> }}<br /> [[آیه السابقون]] {{متن قرآن|وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ}}&lt;ref&gt;سوره واقعه آیه ۱۰ و ۱۱&lt;/ref&gt; از جمله آیاتی است که بر [[افضلیت]] و [[امامت امام علی]]{{ع}} دلالت دارد. بر اساس [[روایات صحیح]] نزد [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، در هر امتی [[سبقت]] گیرنده‌ای وجود دارد که این سبقت گیرندگان مقربند و سبقت گیرنده این [[امت]]، هم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} است؛ از این رو آن حضرت [[مقرب]] و [[افضل]] از سایرین است و تنها او [[شایستگی خلافت]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} را دارد. احادیثی که امیرالمؤمنین{{ع}} را سبقت گیرنده این امت معرفی می‌کنند در مصادر [[حدیثی]] و [[تفسیری]] معتبر اهل سنت آمده و در آنها تصریح شده که در این امت تنها یک سبقت گیرنده وجود دارد و آن نیز [[امیر المؤمنین]]{{ع}} است. با این وجود برخی از اهل سنت مناقشتی را در [[احادیث]] [[شأن نزول]] این [[آیه]] کرده و شبهاتی را مطرح نموده‌اند.<br /> <br /> == [[شأن نزول]] ==<br /> در [[شأن نزول]] این [[آیه]] دو دیدگاه کلی در میان [[فریقین]] وجود دارد که برگرفته از [[روایات]] ناظر به [[تفسیر آیه]] است.<br /> <br /> #'''دیدگاه مشهور: [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} [[پیشگام]] در [[اسلام]]''': بر اساس برخی [[روایات صحیح]] السند، مراد از [[سبقت]] گیرندگان در اسلام در این آیه، علی بن ابیطالب{{ع}} است. این دیدگاه با انبوهی از روایاتی که آن حضرت را [[اولین مسلمان]] و [[ایمان]] آورنده به [[پیامبراسلام]] معرفی کرده‌اند، [[تأیید]] می‌گردد.&lt;ref&gt;حسکانی، حاکم، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۳، ح۹۲۴؛ سیوطی، الدّرّالمنثور، ج۶، ص۱۵۴.&lt;/ref&gt;.<br /> #'''علی بن ابیطالب{{ع}} و [[شیعیان]] آن حضرت، پیشگام در رفتن به [[بهشت]]''': از ابن عباس نقل شده که از رسول خدا{{صل}} تفسیر این آیه را پرسیدم، فرمود: «از [[جبرئیل]] تفسیر این آیه را پرسیدم، گفت: این آیه اشاره به على{{ع}} و شیعیان او دارد که پیشگام در رفتن به بهشت هستند» {{متن حدیث|حَدَّثَنى جَبرَئیلُ بِتَفْسیرِها، قالَ ذاکَ عَلِىّ وَ شِیعَتُهُ اِلَى الْجَنَّةِ}}، &lt;ref&gt;همان، ج۲، ص۲۱۵ و ۲۱۶، ح۹۲۷.&lt;/ref&gt;. از دیگر کسانى که این روایت را نقل کرده‌اند ابن مغازلى (طبق نقل [[ابن بطریق]]) در کتاب العمده و [[سبط]] بن جوزى در تذکرة [[و]] [[ابن کثیر]] در [[تفسیر]] خود و [[ابن حجر]] در صواعق، و شوکانى در [[فتح القدیر]] و شیخ سلیمان قندوزى در [[ینابیع الموده]] است.&lt;ref&gt;احقاق الحق، ج۳، ص۱۱۴ تا ۱۲۰&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> البته این دو تفسیر منافاتى با هم ندارند؛ چرا که مولاى متّقیان هم پیشگام در ایمان به پیامبر{{صل}} بود، و هم پیشگام در رفتن به بهشت و در واقع این دو ارتباط و پیوند ناگسستنى با یکدیگر دارد.&lt;ref&gt;مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، ج۹، ذیل آیه مورد بحث&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == احادیث مرتبط با آیه ==<br /> [[احادیث]] بسیاری از طرق مختلف در [[تفسیر آیه]] مذکور نقل شده است. با این حال مصداق &quot;السابقون&quot;، در این [[روایات]] مختلف است. در برخی از آنها [[انبیای الهی]] به عنوان مصداق &quot;السابقون&quot; دانسته شده، برخی از روایات، [[پیامبر اسلام]]{{صل}}، دسته‌ای دیگر، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، برخی دیگر [[مؤمنان راستین]] یا آنها که بر انجام [[اعمال صالح]] و [[تکالیف شرعی]] خود [[مراقبت]] می‌کنند، دسته‌ای نیز برخی از [[صحابه]] و [[یاران خاص]] [[امام صادق]]{{ع}} را به عنوان مصداق مصداق &quot;[[سابقون]]&quot; معرفی کرده‌اند. در ادامه از هر بخش، به چند [[روایت]] به عنوان نمونه اشاره می‌گردد.<br /> <br /> === انبیای الهی ===<br /> '''حدیث اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال النبی{{صل}}: خَلَقَ اللَّهُ النَّاسَ عَلَی ثَلَاثِ طَبَقَاتٍ وَ أَنْزَلَهُمْ ثَلَاثَ مَنَازِلَ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فِی الْکِتَابِ: {{متن قرآن|أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} فَأَمَّا مَا ذَکَرَهُ مِنْ أَمْرِ السَّابِقِینَ فَإِنَّهُمْ أَنْبِیَاءُ{{عم}} مُرْسَلُونَ وَ غَیْرُ مُرْسَلِینَ جَعَلَ اللَّهُ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ رُوحَ الْقُدُسِ وَ رُوحَ الْإِیمَانِ وَ رُوحَ الْقُوَّهًِْ وَ رُوحَ الشَّهْوَهًِْ وَ رُوحَ الْبَدَنِ فَبِرُوحِ الْقُدُسِ بُعِثُوا أَنْبِیَاءَ{{ع}} مُرْسَلِینَ وَ غَیْرَ مُرْسَلِینَ وَ بِهَا عَلِمُوا الْأَشْیَاءَ وَ بِرُوحِ الْإِیمَانِ عَبَدُوا اللَّهَ وَ لَمْ یُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ جَاهَدُوا عَدُوَّهُمْ وَ عَالَجُوا مَعَاشَهُمْ وَ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ أَصَابُوا لَذِیذَ الطَّعَامِ وَ نَکَحُوا الْحَلَالَ مِنْ شَبَابِ النِّسَاءِ وَ بِرُوحِ الْبَدَنِ دَبُّوا وَ دَرَجُوا فَهَؤُلَاءِ مَغْفُورٌ لَهُمْ مَصْفُوحٌ عَنْ ذُنُوبِهِم.}}<br /> <br /> «[[پیامبر]]{{صل}} می‌فرمایند: [[خدای عزّوجلّ]] [[مردم]] را سه طبقه آفرید و در سه درجه جایگزینشان فرمود و این همان قول خدای عزّوجلّ است: {{متن قرآن|أَصْحابُ المَیْمَنَةِ وَ أَصْحابُ المَشْئَمَةِ * وَ السَّابِقُونَ...}} امّا آنچه درباره سابقون فرموده، آنها پیغمبرانی هستند [[مرسل]] و غیرمرسل که [[خدا]] در آنها پنج [[روح]] قرار داده: [[روح القدس]]،[[ روح]] الایمان، روح القوّهًْ، روح الشّهوهًْ و روح البدن. که به‌وسیله روح القدس[[ بعثت]] آنها به [[پیغمبری]] [[مرسل]] و غیرمرسل انجام شد و نیز به‌وسیله آن همه‌چیز را دانستند و با [[روح ایمان]] [[خدا]] را [[عبادت]] کردند و چیزی را [[شریک]] او نساختند و با [[روح]] [[قوّت]] با [[دشمن]] خود جنگیدند و به امر معاش خود پرداختند و با [[روح شهوت]] از طعام لذیذ و نزدیکی [[حلال]] با [[زنان]] [[جوان]] برخوردار گشتند و با روح بدن جنبیدند و راه رفتند، این دسته آمرزیده‌اند و از گناهانشان (ترک اولای آنها) [[چشم پوشی]] شده است».&lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۶۶، ص۱۷۹و ج۲۵، ص۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}} قال: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، فَالسَّابِقُونَ: هُمْ رُسُلُ اللَّهِ{{عم}} وَ خَاصَّهًُْ اللَّهِ مِنْ خَلْقِهِ جَعَلَ فِیهِمْ خَمْسَهًَْ أَرْوَاحٍ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُدُسِ فَبِهِ عَرَفُوا الْأَشْیَاءَ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْإِیمَانِ فَبِهِ خَافُوا اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الْقُوَّهًِْ فَبِهِ قَدَرُوا عَلَی طَاعَهًِْ اللَّهِ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحِ الشَّهْوَهًِْ فَبِهِ اشْتَهَوْا طَاعَهًَْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ کَرِهُوا مَعْصِیَتَهُ وَ جَعَلَ فِیهِمْ رُوحَ الْمَدْرَجِ الَّذِی بِهِ یَذْهَبُ النَّاسُ وَ یَجِیئُون.}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ المُقَرَّبُونَ}} پیشی‌گرفتگان همان [[رسولان]] [[خدا]] و مخصوصین درگاه او از میان مخلوق می‌باشند. که خدا در ایشان پنج [[روح]] قرار داده است: <br /> #ایشان را به [[روح القدس]] [[مؤیّد]] ساخت تا به‌وسیله آن همه‌ چیز را بدانند و بشناسند. <br /> #ایشان را با [[روح ایمان]] مؤیّد ساخت و با آن از [[خدای عزّوجلّ]] بترسند.<br /> #آنها را به روح قوّه مؤیّد ساخت و با آن بر [[اطاعت خدا]] [[توانایی]] یافتند.<br /> #آنها را به [[روح شهوت]] (میل و اشتها) مؤیّد ساخت و با آن اطاعت خدا را خواستند و از نافرمانیش [[کراهت]] یافتند.<br /> #در ایشان روح [[حرکت]] نهاد که همه [[مردم]] با آن رفت‌ و آمد کنند. &lt;ref&gt;مجلسی، بحارالأنوار، ج۲۵، ص۵۲؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۴۶۵.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[پیامبر اسلام]]{{صل}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث| قال النبی{{صل}}: فَأَنَا مِنَ السَّابِقِینَ وَ أَنَا خَیْرُ السَّابِقِین.}}<br /> <br /> «پیامبر اسلام{{صل}} می‌فرمایند: من از سابقان هستم و در میان آنها از همه بهتر هستم»&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۱۶، ص۱۲۰؛ صدوق، الأمالی ص۶۳۰؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۵۸۷؛ القمی، ج۲، ص۳۴۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال سلمان: لَمَّا أَنْ مَرِضَ النَّبِیِّ{{صل}} الْمَرْضَهًَْ الَّتِی قَبَضَهُ اللَّهُ فِیهَا دَخَلْتُ فَجَلَسْتُ بَیْنَ یَدَیْهِ وَ دَخَلَتْ عَلَیْهِ فاطمهًْ الزَّهْرَاءُ{{س}} قَالَ أَ وَ لَا أَزِیدُکِ مَزِیدَ الْخَیْرِ کُلِّهِ قَالَتْ بَلَی قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی خَلَقَ الْخَلْقَ قِسْمَیْنِ فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهِما قِسْماً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَیْمَنَةِ}} ثُمَّ جَعَلَ الِاثْنَیْنِ ثَلَاثاً فَجَعَلَنِی وَ زَوْجَکِ فِی أَخْیَرِهَا ثُلُثاً وَ ذَلِکِ قَوْلُهُ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}}}}.<br /> <br /> «[[سلمان]] گوید: وقتی که [[پیامبر]]{{صل}} [[بیمار]] شد؛ بیماریی که در آن [[خداوند]] او را [[قبض روح]] کرد، بر آن حضرت وارد شدم و روبرویش نشستم. [[فاطمه زهرا]]{{س}} نزد پیامبر{{صل}} آمد. [پیامبر{{صل}}] فرمود: «آیا بر [دانستنی‌های] تو نیفزایم، [دانستنی‌هایی] که همه [[خوبی‌ها]] در آن است»؟ [[فاطمه]]{{س}}عرض کرد: «بله». فرمود: «[[خدای تعالی]] [[خلق]] را دو قسمت آفرید و من و [[همسر]] تو را در بهترین قسمت قرار داد و آن سخن [[خدای عزّوجلّ]] است: {{متن قرآن|فَأَصْحابُ الْمیْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمیْمَنَة.}} سپس دو قسمت را سه قسمت قرار داد و من و همسر تو را در بهترین آن سه قرار داد و آن سخن خداوند است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم.}} &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۲، ص۴۹۶؛ فرات الکوفی، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع}}: نَطَقَ اللَّهُ بِهَذَا یَوْمَ ذَرَأَ الْخَلْقَ فِی الْمِیثَاقِ وَ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ بِأَلْفَیْ عَامٍ فَقُلْتُ فَسِّرْ لِی ذَلِکَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ لَمَّا أَرَادَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ خَلَقَهُمْ مِنْ طِینٍ وَ رَفَعَ لَهُمْ نَاراً فَقَالَ ادْخُلُوهَا فَکَانَ أَوَّلَ مَنْ دَخَلَهَا محمد{{صل}} وَ [[أمیرالمؤمنین]]{{ع}} وَ الْحَسَنُ{{ع}} وَ الْحُسَیْنُ{{ع}} وَ تِسْعَهًٌْ مِنَ الْأَئِمَّهًِْ{{عم}} إِمَامٌ بَعْدَ إِمَامٍ ثُمَّ أَتْبَعَهُمْ بِشِیعَتِهِمْ فَهُمْ وَ اللَّهِ السَّابِقُونَ.}}<br /> <br /> «از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که فرمود: [[[داود]] بن‌ کثیر رقی گوید: مرا از {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ * فِی جَنَّاتِ النَّعِیم}} خبر ده. امام صادق{{ع}} فرمود:] [[خدای تعالی]] این گفتار را در روزی که [[مخلوقات]] را به صورت ذرّ [[خلق]] کرد بیان فرمود، دو هزار سال پیش از آنکه [در این عالم] آنها را خلق فرماید. عرض کردم: «[[آیه]] را برایم [[تفسیر]] فرما». فرمود: «زمانی‌که [[خدای عزّوجلّ]] [[اراده]] فرمود مخلوقات را بیافریند آنان را از گل آفرید و برای آنها آتشی افروخت و دستور داد که داخل [[آتش]] شوید، پس اوّلین کسی‌ که داخل آن شد محمّد{{صل}} بود سپس [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، حسن{{ع}}، حسین{{ع}} و نه‌ نفر از [[امامان]]{{عم}} یکی پس از دیگری وارد شدند، سپس [[شیعیان]] ایشان از آنها پیروی‌کردند، پس به [[خدا]] [[سوگند]]! آنها پیشی‌گیرندگان هستند!» &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۶، ص۴۰۱؛ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۲۰؛ نعمانی، الغیبهًْ، ص۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۴۵۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}}، قَالَ: حَدَّثَنِی جَبْرَئِیلُ{{ع}} بِتَفْسِیرِهَا قَالَ: ذَاکَ عَلِیٌّ{{ع}} وَ شِیعَتُهُ إِلَی الْجَنَّهًِْ.}}<br /> <br /> «از [[ابن‌عبّاس]] نقل شده است که از [[رسول خدا]]{{صل}} درباره [[آیات]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ...}} پرسیدم. حضرت{{صل}} فرمود: «[[جبرئیل]] به من گفت: آنها علی{{ع}} و [[شیعیان]] او هستند. آنها کسانی هستند که برای رفتن به [[بهشت]] [[سبقت]] می‌گیرند».&lt;ref&gt;شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵؛ بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵؛ الأمالی للطوسی، ص۷۲.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الحسن‌ بْنِ‌ علی عنْ أَبِیهِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} قَالَ: إِنِّی أَسْبَقُ السَّابِقِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ وَ أَقْرَبُ الْمُقَرَّبِینَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ{{صل}}.<br /> <br /> [[امام علی]]{{ع}}- حسن‌ بن علی{{ع}} از پدر بزرگوارش درباره [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}} نقل می‌کند که فرمود: «من جلوتر از تمام سبقت‌گیرندگان به‌ سوی [[خدا]] و پیامبرم و من مقرّب‌ترین مقرّبان خدا و [[پیامبر]]{{صل}} هستم». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۸؛ کتاب سلیم بن قیس، ص۹۳۶.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} انه قال: أَنْشُدُکُمْ بِاللَّهِ الَّذِی یَعْلَمُ سَرَائِرَکُمْ وَ یَعْلَمُ صِدْقَکُمْ إِنْ صَدَقْتُمْ وَ یَعْلَمُ کَذِبَکُمْ إِنْ کَذَبْتُم قَالَ فَهَلْ أَحَدٌ ذَکَرَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِمَا ذَکَرَنِی إِذْ قَالَ {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} غَیْرِی قَالَ فَهَلْ سَبَقَنِی مِنْکُمْ أَحَدٌ إِلَی اللَّهِ وَ رَسُولِهِ قَالُوا لا.}}<br /> <br /> «از امیرالمؤمنین{{ع}} نقل شده که فرمود: شما را به خدا [[سوگند]]! یا اینکه فرمود شما را به خدایی که [[راز]] نهانی شما را می‌داند و راست و [[دروغ]] شما را می‌داند سوگند می‌دهم {متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}} آیا در میان [[جمعیت]] شما کسی هست که پیش از من [[ایمان به خدا]] و رسولش آورده باشد و پیش از من به هر دو [[قبله]] [[نماز]] خوانده باشد»؟ عرض کردند: «نه»!&lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۱، ص۳۷۷/ إرشادالقلوب، ج۲، ص۲۶۰/ الأمالی للطوسی، ص۵۴۹.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''[[حدیث]] چهارم'''<br /> <br /> {{متن قرآن|عن أمیرالمؤمنین{{ع}} قال: أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ أَنَا الصِّدِّیقُ الْأَکْبَرُ لَا یَقُولُهَا بَعْدِی إِلَّا کَذَّابٌ مُفْتَرٍ صَلَّیْتُ قَبْلَ النَّاسِ سَبْعَ سِنِینَ.}}<br /> <br /> «[[امام علی]] می‌فرمایند: من [[بنده خدا]] و [[برادر]] [[رسول]] خدایم و من [[صدّیق]] اکبرم، هرکه بعد از من چنین ادّعایی کند، [[کذّاب]] است من هفت سال قبل از سایر [[مردم]] نماز خواندم». &lt;ref&gt;العمدهًْ، ص۲۲۱.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث پنجم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ علی{{ع}} قَالَ: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}}، نَزَلَتْ فِیَّ.}}<br /> <br /> «امام علی{{ع}} می‌فرمایند: [[آیه]]: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ}} در [[شأن]] من نازل شده است». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۳۵/؛ عیون أخبارالرضا {{ع}}، ج۲، ص۶۵؛ روضهًْ الواعظین، ج۱، ص۸۵؛ شواهدالتنزیل، ج۲، ص۲۹۵ و ج۲، ص۲۹۶.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۴.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[امامان معصوم]] ===<br /> <br /> [[حدیث]] [[اول]]<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنِ الصَّادِقِ{{ع}} فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ}}، قَالَ: نَحْنُ السَّابِقُونَ وَ نَحْنُ الْآخِرُونَ.}}<br /> <br /> [[امام صادق]]{{ع}}: {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمقرّبونَ}}، ماییم السَّابِقُونَ [[و]] ما هستیم آخَرُون». &lt;ref&gt;بحارالأنوار، ج۲۴، ص۴؛ المناقب، ج۴، ص۲۸۳.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> === [[مؤمنان]] [[و]] [[شیعیان راستین]] ===<br /> <br /> === [[زراره]]، [[ابوبصیر]]، محمد بن‌ مسلم و [[برید]] ===<br /> '''[[حدیث]] اول'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عَنْ أَبِی عُبَیْدَهًَْ الْحَذَّاءِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} یَقُولُ: زُرَارَهًُْ وَ أَبُوبَصِیرٍ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ بُرَیْدٌ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «[[ابوعبیده]] حذّاء گوید: از [[امام صادق]]{{ع}} شنیدم که می‌فرمود: [[زراره]] و [[ابوبصیر]] و محمّد بن‌ مسلم و برید از کسانی هستند که [[خداوند متعال]] درباره آنها فرموده است: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;حر عاملی، وسایل الشیعهًْ، ج۲۷، ص۱۴۴؛ رجال الکشی، ص۱۳۶؛ روضهًْ الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث دوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|عن الصّادق{{ع} انه قال: أَحَبُّ النَّاسِ إِلَیَّ أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَرْبَعَهًٌْ: بُرَیْدُ‌ بْنُ‌ مُعَاوِیَهًَْ بِالْبَاءِ الْمُفْرَدَهًِْ الْمَضْمُومَهًِْ وَ الرَّاءِ الْمُهْمَلَهًِْ الْمَفْتُوحَهًِْ الْبَجَلِیُّ وَ زُرَارَهًُْ وَ مُحَمَّدُ‌ بْنُ‌ مُسْلِمٍ وَ أَبُوبَصِیرٍ. قَالَ{{ع}} فِی الْأَرْبَعَهًِْ الْمَذْکُورِینَ: إِنَّهُمْ مِنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی:{{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}}}<br /> <br /> «از امام صادق{{ع}} نقل شده که فرمود: محبوب‌ترین [[مردم]] نزد من چه زنده باشند چه مرده، چهار نفر هستند: [[برید بن معاویه]]، برید بجلّی، زراره، محمّد بن‌ مسلم و ابوبصیر... [[امام]]{{ع}} در مورد چهار نفر مذکور فرمود: «آنها از کسانی هستند که [[خدای تعالی]] [درباره‎ آنها] فرمود: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;رجال ابن داود، ص۱۵۷.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''حدیث سوم'''<br /> <br /> {{متن حدیث|قال الصّادق{{ع}}: إِنِّی لَأُحَدِّثُ الرَّجُلَ بِالْحَدِیثِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْجِدَالِ وَ الْمِرَاءِ فِی دِینِ اللَّهِ وَ أَنْهَاهُ عَنِ الْقِیَاسِ، فَیَخْرُجُ مِنْ عِنْدِی فَیَتَأَوَّلُ حَدِیثِی عَلَی غَیْرِ تَأْوِیلِهِ، إِنِّی أَمَرْتُ قَوْماً أَنْ یَتَکَلَّمُوا وَ نَهَیْتُ قَوْماً فَکُلٌّ تَأَوَّلَ لِنَفْسِهِ یُرِیدُ الْمَعْصِیَهًَْ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ، فَلَوْ سَمِعُوا وَ أَطَاعُوا لَأَوْدَعْتُهُمْ مَا أَوْدَعَ أَبِی أَصْحَابَهُ، إِنَّ أَصْحَابَ أَبِی کَانُوا زَیْناً أَحْیَاءً وَ أَمْوَاتاً أَعْنِی زُرَارَهًَْ وَ مُحَمَدِ بْنَ مُسْلِمٍ وَ مِنْهُمْ لَیْثٌ الْمُرَادِیُّ وَ بُرَیْدٌ الْعِجْلِیُّ، هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ هَؤُلَاءِ الْقَوَّامُونَ بِالْقِسْطِ وَ هَؤُلَاءِ {{متن قرآن|السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}<br /> <br /> «[[امام صادق]]{{ع}} می‌فرمایند: من به مردی [[حدیث]] می‌گویم و او را از [[جدال]] و [[ستیز]] در [[دین خدا]] و [[قیاس]] [[نهی]] می‌کنم؛ سپس از نزد من بیرون می‌رود و سخن مرا بر خلاف حقیقتش [[تفسیر]] می‌کند، من به گروهی دستور داده‌ام که سخن بگویند و گروهی را نهی کرده‌ام ولی هر کدام به دلخواه خود [سخن مرا] توجیه می‌کنند تا [[خدا]] و پیامبرش را [[معصیت]] کنند و اگر می‌شنیدند و [[اطاعت]] می‌کردند، چیزی به آنها می‌گفتم که پدرم به اصحابش گفت،[[ اصحاب]] پدرم در حال [[حیات]] و [[ممات]] مایه‌ [[زینت]] بودند؛ مقصودم [[زراره]] و محمّد بن‌ مسلم است و از جمله‌ آنها است؛ [[لیث مرادی]] و [[برید عجلی]]، اینها قیام‌ کنندگان به عدالتند، اینها قیام‌کنندگان به عدالتند و اینها هستند: {{متن قرآن|وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ.}}» &lt;ref&gt;روضه الواعظین، ج۲، ص۲۹۰.&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت {{عم}} ج۱۵، ص۴۶۸.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == منابع ==<br /> {{منابع}}<br /> <br /> {{پایان منابع}}<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> {{امام علی}}<br /> {{فضائل اهل بیت}}<br /> <br /> [[رده:آیات امامت]]<br /> [[رده:آیات نامدار]]<br /> [[رده:فضائل امام علی]]</div>

فرقانی